Ventilatie in de zomer
In de zomer is het ventileren geen probleem. De ramen en dakluiken staan lekker open. De meeste caravan van heden ten dage hebben combihorren; een combinatie van rolgordijn en muggenhor een (plisse) horrendeur om de insecten buiten te houden. Bij caravans die zijn uitgerust met ringverwarming met airmix, kan de ventilator (achter de kachel) in de zomer worden gebruikt om iets koelere lucht van onder de caravan in het interieur te blazen of er kan worden gekozen voor een airco.
Ventilatie in het voor- en naseizoen en wanneer het weer te wensen overlaat
Als het kil is en nat, dan zit iedereen binnen en blijven de ramen meestal ook dicht. Ventilatie kan nu een probleem zijn. Het volume van een caravan is natuurlijk beperkt. Daarom is het maar goed dat dakluiken en ontluchtingsroosters altijd nog enige frisse lucht binnenlaten, ook al zijn de dakluiken gesloten. Het blijft wel zaak om ervoor te zorgen dat de lucht voortdurend wordt ververst dit je beter voor de gezondheid, tevens voorkomt het condens en schimmelvorming. Op koude plaatsen vernemen we het eerst condensatie. Is er geen ventilatie dan wordt de lucht steeds vuiler. De zuurstof in de lucht wordt in ons lichaam omgezet in kooldioxide. Wanneer het kooldioxidegehalte in de caravan een waarde van 4% heeft bereikt, dreigt er levensgevaar. Zorg dus voor de natuurlijke ventilatie, ook kan er overwegen worden om in het dakluik een ventilator te monteren.
Verwarming
In de meeste caravans worden kachels gebruikt die werken op gas (propaan/ butaan). in negen van de tien gevallen gaat het om een kachel die werkt volgens het principe van luchtverwarming. Maar ik richt mij even op de werking en de bediening van een gaskachel. Ondanks het feit dat de caravan niet de ideale vorm heeft om deze gelijkmatig te verwarmen, heeft de kachel zoveel capaciteit dat het in de kleine ruimte heel snel erg warm kan worden. Voor gebruik van de kachel in voor, zomer en naseizoen, voldoet de kachel prima.
Anders wordt het bij wintergebruik. Een gaskachel zuigt buiten lucht aan en voert de verbrandingsgassen af via een schoorsteen. Het is een misvatting te denken dat het aansteken van een ingebouwde gaskachel bijdraagt tot de ventilatie omdat hij verse lucht aanzuigt in het interieur. Dat is pertinent onjuist. Gelukkig komen de verbrandingsgassen ook niet in het interieur, want dat zou erg slecht zijn. Het komt nog wel eens voor dat in een caravan zonder verwarming of in een caravan waarvan de kachel kapot is, de gasbranders van het kooktoestel worden aangestoken om het interieur te verwarmen. Dit is zelfs levensgevaarlijk. De gaspitten zetten de aanwezige zuurstof om in kooldioxide en dat is levensgevaarlijk. Reeds lang voordat de zuurstofconcentratie gevaarlijk laag is, is de kooldioxideconcentratie gevaarlijk hoog geworden. Veilig zijn alleen kachels met een afgescheiden verbrandingsruimte. Ze onttrekken de zuurstof uitsluitend aan de buitenlucht en de verbrandingsgassen gaan rechtstreeks naar buiten via een afvoer/schoorsteenpijp door de vloer, zijwand of door het dak.
Kachel aansteken
De procedure is gelijk aan die bij de koelkast. Tegenwoordig komen twee typen ontstekingen voor: de elektronische en de piëzo-ontsteking. De automatische elektronische ontsteking geeft constant een vonk wanneer de regelkraan uit de nulstand wordt gedraaid. Eén of twee batterijtjes van 1,5 V zorgen voor de voeding van de ontsteker. De piëzo-ontsteking geeft pas een vonk wanneer de bedieningsknop wordt ingedrukt. De automatische ontsteking als belangrijke voordeel dat bij het uitwaaien van de kachel de ontsteker automatisch in werking treedt. En als de gasvoorraad op is, is dat meteen te horen aan het tikken van de ontsteking.
Tip:
1) Zorg ervoor dat u altijd reserve ' batterijen bij de hand hebt. Ook al gaan ze meer dan een seizoen mee, ze zijn altijd op een heel ongelegen moment leeg.
Gebruik lekvrije batterijen (Alkaline) en voorkom daarmee schade aan de ontstekingsautomaat.
2) Ook gaskachels zijn thermisch beveiligd met een thermokoppel net zoals de koelkast en het gaskomfoor. Zie hier over meer op Gastechniek Om de omloopgasleiding bij het aansteken te openen, moet u meestal de regelknop indrukken. Een thermostaat zorgt ervoor dat de gewenste temperatuur gehandhaafd blijft.
Storingen:
Voor het goed functioneren van de kachel is een aantal zaken van belang:
1) Aanvoer van gas;
2) Voldoende verse lucht;
3) Ruime afvoer voor verbrandingsgassen;
4) Krachtige vonk.
Is er één aspect niet in orde, dan brandt de kachel niet of slecht. Om met het laatste te beginnen, bij slecht branden moet de oorzaak worden gezocht in een verkeerde luchtgas mengverhouding. Controleer brander, waakvlam, luchtaanvoer, verbrandingsgas afvoer en gasdruk. Als de kachel niet wil gaan branden, moet u controleren of er gas uit de brander komt en of er een vonk overspringt. Controleer als er geen vonk is de hoogspanningsaansluiting, de massa-aansluiting, de elektroden afstand van de bougie en kijk of de bougie niet nat is. Bij de ontstekingsautomaat moet worden gecontroleerd of de batterijen goed zijn en of de contacten schoon zijn. Bovendien moet worden gecontroleerd of de microschakelaar in de regelknop werkt. Als er geen gas uit de hoofdbrander komt maar wel uit de waakvlambrander bij het indrukken van de omloopknop, ligt de oorzaak bij het thermokoppel. Deze is dan kapot of niet goed geplaatst.
Kachel en boiler
In campers wordt al op grote schaal gebruik gemaakt van de nieuwste Truma-oplossing, de 'C', een combinatie van kachel en boiler. In de naaste toekomst is het te verwachten dat deze ook in combinatie in de meeste caravans zal zijn gemonteerd. Belangrijkste voordeel: compacter en lichter dan een afzonderlijke kachel en boiler. Er is bovendien makkelijker een plaats voor te vinden.
Wintersport
Toen de caravan nog maar net bestond waren er al enthousiastelingen die ook 's winters gebruik maakten van hun caravan. Dat waren de tijden van de dikke wollen dekens, zonder verwarming. Tegenwoordig is dat wel anders vrijwel elke caravan is geschikt of geschikt te maken om er mee op wintersport te gaan. 5% van de caravanners gaat er mee op wintersport. In Scandinavië liggen die percentages aanzienlijk hoger. De caravanbouwers uit deze landen bouwen speciaal caravans voor winters gebruik. Denk aan Polar, Cabby, Kabe, Solifer en SMV. Dit zijn echte wintercaravans, kleine ramen extra dikke isolatie enz. Maar ook in een 'normaal' geïsoleerde caravan hoef je het in de winter niet koud te hebben. Dubbele ramen zitten al jaren in elke caravan. Verschillende verwarmingssystemen zijn mogelijk.
Zo is daar de vloeistofverwarming, een fraai en heel comfortabel systeem.
Merken als Primus, Alde en Truma zijn al om bekent.
Vloeistofverwarming lijkt het meest op de verwarming thuis. Met een ketel (in de disselbak of in een bankkast) die de vloeistof (vroeger water + antivries) verwarmt, en een pomp die de verwarmde vloeistof transporteert naar convectoren. Omdat de warmte is opgenomen in de vloeistof, blijft deze lang bewaard. Een bijkomend voordeel is dat op het systeem vrij eenvoudig een warmwaterboiler kan worden aangesloten. Bij de nieuwste Alde en Primus modellen zit de boiler zelfs ingebouwd. Daarnaast werken deze systemen ook vaak op elektriciteit. Afhankelijk van de beschikbare aansluiting kan het verwarmingselement 1000 of 2000 Watt (bij)verwarmen waarbij pas de gasbranders worden bij geschakeld als de ketel meer vermogen nodig heeft. In de Scandinavische modellen kunnen de radiatoren worden uitgebreid met vloerverwarming. Onder de vloerbedekking ligt dan een metalen plaat met daar tegenaan enkele leidingen waardoor de warme vloeistof stroomt. Op deze manier wordt de vloer verwarmd waardoor een zeer gelijkmatige warmteverdeling ontstaat. Omdat de ketel geen waakvlam heeft, maar geheel thermostaat-geregeld is, kan bijvoorbeeld overdag het systeem gewoon aanblijven zonder dat het warmte afgeeft. Pas als het kouder wordt, slaat automatisch de kachel aan. In winterse omstandigheden kunnen deze systemen ook tijdens het rijden gewoon aan blijven, hoewel het natuurlijk niet echt verstandig is om met geopende gasflessen te rijden (in sommige landen zelfs verboden). Het systeem heeft ook nadelen: het duurt vrij lang voor de caravan op temperatuur is, het systeem is duur en relatief zwaar. Het is door een doe-het-zelver niet eenvoudig aan te brengen. Bankkasten moeten met een dubbele bodem worden uitgerust en achter de rugkussens moet voldoende ventilatie zijn. Verreweg het meest gebruikt is de luchtverwarming. Een gaskachel verwarmt lucht, die vervolgens door een ventilator (12 of 230 V) en een slangensysteem (ringverwarming) door de caravan wordt verspreid. Het omloopsysteem of ringverwarming is absoluut nodig om een goede warmteverdeling door de caravan te krijgen, met andere woorden, om te voorkomen dat straks iedereen met een rood hoofd en steenkoude voeten zit. Bovendien voorkomt de goede warmteverdeling condensvorming. Een geroutineerde doe-het-zelver kan het systeem zelf aanleggen. Voor een optimale verwarming van wanden en vensters is een aanvulling mogelijk met wat Truma 'Isotherm' noemt. Het bestaat simpel gezegd uit een extra luchtbuis met daarop een dunne buis voorzien van gaatjes, waaruit lucht komt die is gericht op de ruimte achter de afstandschotjes. Het nieuwste systeem maakt gebruik van speciale tussenstukken met luchtspleten. In beide gevallen wordt een zogenaamde Airmat gebruikt, een kastje met kleppen waarmee de lucht in de gewenste richting kan worden gestuurd. Voor grote caravans wordt soms een extra ventilator halverwege het buizenstelsel opgenomen (Multivent). Met het oog op een dik pak sneeuw is het verstandig de kachelschoorsteen op het dak te verlengen. Daarvoor zijn speciale verlengstukjes in de handel.
Vloerverwarming
Vloerverwarming behoort ook tot de mogelijkheden om het comfort te verhogen. Deze wordt in de modernere caravans soms al ingebouwd in de vloer. Maar voor wie dat niet heeft is "warmtefolie" te verkrijgen voor doe-het-zelvers. Voor niet-klussers zijn er losse "warmtetapijten" in de handel. Zelfs een elektrische deken onder de vloerbedekking kan volgens fabrikant Inventum in beginsel dienst doen als vloerverwarming. Alleen past dat natuurlijk niet en moet men wel voorzichtig zijn met scherpe indrukken, zoals van tafelpoten. Voor de handige doe-het-zelver zijn er meer mogelijkheden
Verbruik
De verwarming verbruikt gas en/of elektriciteit. De hoeveelheid is van zo veel factoren afhankelijk dat daarvoor moeilijk een norm is te geven. U mag er van uit gaan dat de fabrikant van de caravan een kachel heeft geplaatst die voldoende warmte kan leveren.
Hoeveel energie dat gaat kosten, hangt af van o.a.:
1) het volume van de caravan;
2) de gewenste binnentemperatuur;
3) de ventilatie;
4) de buitentemperatuur;
5) de windsterkte;
6) de luchtvochtigheid;
7) de isolatie van de caravan.
Klik hier naast voor: De kachel deel 2
