Korte berichten uit een eeuw Apeldoornse leven

1913-1917


1913

Langer vacantie plaag voor moeders

11 Juni - Met verwondering en spijt las ik in de N. Apeld. Courant van Woensdagavond dat er een verzoek gedaan zou worden aan het Gemeentebestuur, om nog acht dagen langer vacantie, opdat schoolverzuim zou worden voorkomen. Alsof wij, huismoeders, blij zijn als het geen school is. Juist het tegengestelde is waar. Wij zijn blij als het negen uur wordt, dat de kinderen inrukken, en wij even ademhalen kunnen en rustig werken. Konden wij de kinderen uit logeeren sturen, zooals de groote lui, dan was het misschien anders. Maar wij krijgen ze thuis, en zij loopen bij de weg en doen alle kattekwaad.
Nu, mijnheer de Redacteur, het is toch werkelijk bedroevend om de heeren en dames in ‘t onderwijs plus minus een derde van ‘t jaar vrij te geven. Wij moeten aldoor schoolgeld betalen, want de salarissen van onderwijzers gaan maar door, werken of niet werken. Eilieve, ik hoop dat velen in mijn protest deelen.

Een huismoeder

AlettaAletta Jacobs pleit voor kiesrecht vrouw

Aletta Jacobs (Human.nl) >

14 Juli - Zaterdagavond trok een stoet van kiesrechtvrouwen door Apeldoorn’s lanen en straten, door sommingen nageoogd met een minachtenden en medelijdenden blik. De groote Tivoli-zaal vulde zich weldra met een elegant dames-gezelschap, waarin de niet al te talrijke heeren der schepping zich bijna geheel en al verloren. De presidente, Dr. Aletta Jacobs, sprak uit dat grondwetsherziening ons kan verlossen van de hinderpaal, waarachter elkeen zich verschuilt die Vrouwenkiesrecht nog wil tegenhouden. Door de kracht van onze argumenten, èn door onzen ijver, èn door ons aantal, moeten wij tegenstanders tot voorstanders maken; moeten wij elkeen in den lande doen voelen hoe onrechtvaardig het is de Nederlandsche vrouwen nog langer haar politieke rechten te onthouden.

WillemIGedenkteeken voor Willem I

< Buste van Willem I voor het voormalige gemeentehuis (ansichtkaart)

3 September - Hedenmiddag verzamelde zich op het Marktplein en in de Dorpsstraat zulk een groot publiek voor de plechtige onthulling van het blijvend gedenkteeken, dat de politie de passage voor rijtuigen stopzette. De ruimte rondom het monument was afgezet door een gespannen touw. B. Tideman roemde ,,de nagedachtenis van den hooggeachten en veel geliefden Prijs van Oranje, Koning Willem I, die voor honderd jaar, na de afschudding van het Fransche juk, op de eerste roep bereid gevonden werd het bestuur der Nederlanden op zich te nemen.” Hij wijdde ook een woord van hulde en dank aan de ontwerper van het borstbeeld, ,,onzen verdienstelijken plaatsgenoot, den Heer J. Puype.” Met een driewerf hoera werd de rede besloten. De “Harmonie” speelde het “Wien Neerlands bloed”, dat door het publiek werd meegezongen.


1914

GerminalFilm naar Zola is niet kwetsend

Poster voor de film Germinal uit 1913 >

20 Maart - Onze verwachting voor de film Germinal, naar de roman van Emile Zola, was hooggespannen. We zijn niet teleurgesteld. Integendeel heeft ze onze verwachting overtroffen. Waar men op den voorgrond stelde, de film zoo te vervaardigen, dat voor niemand, van welken godsdienst of sekte ook, er iets stuitends zou zijn in het aanschouwen ervan, is dat gelukt. Huismoeders, die Zola’s werken angstvallig voor hunne dochters verborgen houden, kunnen gerust zijn. De film is waarlijk een kunstwerk in haar soort. Ook op technisch gebied waren voor de opnemers grote moeilijkheden te overwinnen. Alles is in het werk gesteld om van Germinal een kinematographisch meesterstuk te maken.

Dokter gewond bij ziekenbezoek

26 Maart - Gistermiddag ging Dr. Vorster van Beekbergen op ziekenbezoek in Hoenderloo. Op zijn motorfiets gezeten, kwam hij in de Krim in botsing met [de hond] Stoepje. Stoepje geraakte onder de fiets en bekwam een gapende wond bij het oor. Hoewel geneeskundige hulp direct bij de hand was, werd deze niet verleend en kreunende van pijn sleepte Stoepje zich voort. Dr. Vorster bracht het er met een bezeerd been, een gescheurde broek en een defecte fiets af. Stoepje is lang niet buiten gevaar: zijn baas wil hem doodschieten. Dan is deze meteen bevrijd van zijne verplichting zich eene hondenpenning voor Stoepje aan te schaffen.

Nieuw niet beter

6 Juni - In de Roomsch-Katholieke kerk te Klarenbeek is een nieuw altaar geplaatst. Het algemeen gevoelen der gemeente is, dat het oude nog niet zoo onaardig stond.

21 Juni - Thans wordt het nieuw geplaatste altaar zeer geprezen. Men begint te gevoelen dat het oude geen lappen waard was. Er wordt dan ook een beweging op touw gezet den milde gevers, die natuurlijk bekend zijn, den verschuldigden dank te brengen.

Prinsesje deelt witte muizen uit

27 Juni - Prinses Juliana had deze week een eigenaardige uitdeeling, n.l. van witte muizen. Het Prinsesje had in het voorjaar een viertal van deze beestjes cadeau gekregen en schepte veel behagen in de vlugge bewegingen en evolutiën, welke de tamme diertjes in en buiten hun kooitjes maakten. Doch het gaat met muizen als met konijnen: de familie neemt gewoonlijk spoedig sterk in aantal toe en zoo was dit viertal aangegroeid tot een collectie van ruim 80 vlugge witte muisjes. Deze verzameling was wel wat al te uitgebreid en nu hield Prinses Juliana eene uitdeeling op groote schaal. Wie van het paleispersoneel maar beliefde, reikte ze eigenhandig een viertal met kooitje over.


1915

Klarenbeekers te laat op markt

10 Maart - De Klarenbeekse marktgangers komen steeds ’s Maandags te laat ter markt te Apeldoorn. Reden daarvan is, dat ze niet mee kunnen met de trein, die 7.01 uit Zutphen vertrekt. Als ze komen met trein 8.18 is de markt goeddeels afgeloopen. Een tweede ongerief is, dat ze na te late aankomst, tot vervelens toe moeten wachten op vertrek, daar ze eerst wegkunnen met trein 12.49. De Klarenbeekers hebben aan de H.IJ.S.M. een verzoekschrift ingediend om eenvoudig de treinen 7.01 van Zutphen en 10.22 van Apeldoorn te Klarenbeek te doen stoppen.

Apeldoorn 12de grote gemeente

11 Juni - Blijkens het uittreksel uit de statistiek over den loop der bevolking van Nederland over 1914 is Apeldoorn, met een bevolking van 40.512 op 31 Dec. 1914, naar de grootte van het inwonertal de 12de gemeente van Nederland, na Amsterdam (609.084), Rotterdam (469.357), Den Haag (312.430), Utrecht (127.086), Groningen (82.809), Utrecht (71.883), Arnhem (66.129), Nijmegen (60.515), Leiden (59.560), Tilburg (55.736) en Dordrecht (49.952).

Spiegel geweerd op gevaarlijke hoek

29 Juni - Den hoek, waar de Dorpsstraat schuin gesneden wordt door Deventerstraat en Korenstraat, is wel het drukste punt in de geheele gemeente. Fietsongvalletjes zijn op dit punt dan ook niet zeldzaam. Door de bochtige snijding der straten is deze hoek vrij gevaarlijk. Hedenmorgen zijn er van gemeentewege door den gemeentearchitect, den heer G. de Zeeuw, en de Commissaris van Politie, den heer J. Bakker, proeven genomen voor het plaatsen van een verkeersspiegel, die zoo geplaatst zou moeten worden, dat van uit de Korenstraat in de Dorpsstraat kan gezien worden en van uit de Dorpsstraat in de Korenstraat. De genomen proef heeft echter niet tot het gewenschte resultaat geleid. Alleen in het tuintje voor het perceel van de firma Ploegman zou zulk ’n spiegel doeltreffend geplaatst kunnen worden. Het stukje grond zou dan echter voor den bezitter zijn waarde als rustig zitje verliezen, waarom geen toestemming voor de plaatsing verleend werd.

Paard stikt onder wagen in sloot

2 September - De bleekerswagen van den heer J.A. Oldenhof, eigenaar van de Waschinrichting ,,Aurora’’, moest gisteravond omstreeks 9 uur van Zutfen komende op den Zutfenschen straatweg voor de spoorwegovergang wachten. Het paard, dat erg moe was, moet onder het wachten langzaam achteruit geloopen zijn, waardoor de wagen plotseling op de helling van de sloot te staan kwam. Het dier kon toen den wagen niet meer houden en werd meegetrokken. De wagen kantelde en kwam omgekeerd in de sloot te liggen met het paard er onder gekneld. Al het spartelen van het dier en de hulp van den jongen voerman, die zelf in de sloot gelegen had, maar er zich wist uit te werken, en den overwegwachter, die toesnelde op het geschreeuw van het paard, mochten niet baten. Het beest kon niet vlug genoeg losgewerkt worden en was binnen enkele minuten gestikt.

Laan Huis ten Bosch gevaarlijk punt

Máxima (zie: Verkeersongeval) was in 2001 niet de eerste die hier in botsing kwam... (Gemeente Den Haag: Geschiedenis Haagse Bos)

25 September 1915 - Het gedeelte van den Leidschen straatweg in het Haagsche Bosch te Den Haag, waarop uit komt de laan, toegang gevende tot het Huis ten Bosch, blijkt herhaaldelijk een gevaarlijk punt te zijn, doordat vreemde automobilisten niet bekend zijn met het bestaan van die laan en deze voorbijrijden zonder signalen te geven. Zoo had Maandag op dat punt een aanrijding plaats tusschen de auto van H.M. de Koningin, die met Prinses Juliana naar Scheveningen reed en een Utrechtsche auto, waarin gezeten de heeren jonkheer Schimmelpenninck uit Utrecht, baron Van Heemstra, burgemeester van De Bildt, benevens freule Repelaer uit Utrecht, met een paar kinderen. De chauffeur van de Utrechtsche auto wist niet, dat op dat punt van den Leidschen straatweg een laan uitkomt, kon die door het geboomte ook niet zien en gaf dus geen signalen. Door krachtig remmen van beide chauffeurs werd erger voorkomen. Wel had een aanrijding plaats, doch de inzittenden van beide auto’s bekwamen geen letsel. De Koninklijke auto was zoodanig beschadigd, dat H.M. de Koningin met Prinses Juliana moest uitstappen en in een inmiddels ontboden andere Hofauto Hun tochtje naar Scheveningen voortzetten.


1916

Barbiers scheren niet op Zondag

6 April - Door de Apeldoornsche afdeeling van den Nederlandschen Barbiers- en Kappersbond is het besluit genomen, dat de leden hunne zaken na 1 Mei a.s. Zondags gesloten zullen houden. Dit is een besluit, dat wij van harte toejuichen. Er is geen enkele reden waarom deze personen een deel van hun Zondagsrust zouden moeten opofferen voor het publiek, dat voor zich zelf ook Zondagsrust begeert.

Alleen op Zondag 15 K.M. is onredelijk

22 April - De bewoners van de Loolaan staan, nu het heerlijk voorjaarszonnetje zich weer doet gevoelen en daarmede het sportlievend Nederland onze provincie en haar parel ,,Apeldoorn’’ doortuft en doorfietst, wederom in het teken van ergernis. De Loolaan is de autoval bij uitnemendheid. Het voorschrift der maximumsnelheid 15 K.M. met slechts een enkele seconde overschreden, doet de automobiel stoppen en de onvermijdelijke bekeuring volgt. Voor vele inzittenden was de plotselinge verschijning van eenige politieagenten achter de bomen verscholen plus het rondom de auto opdringend publiek een dagbederf dat velen heugen zal. De bepaling beoogt ongetwijfeld bescherming van het wandelend publiek tegen de stof, die een rijdende auto, en allereerst een snel rijdende auto, onvermijdelijk opwerpt, en als zoodanig verdient zij waardering. Het op Zondagen zoo herhaaldelijk constateeren van automobielovertredingen is onbetwist onredelijk omdat op werkdagen - wanneer er toch ook gewandeld wordt - de auto’s de Loolaan straffeloos doorvliegen met eene vaart naar mijne schatting van 50 tot 60 K.M.

Uw dw. Abonné B. Boekhoudt

ZomertijdRegeering laat zon uur langer schijnen

Gedenksteen voor William Willett (1857-1915) uit Londen, die in 1907 de brochure ‘The Waste of Daylight’ publiceerde en daarmee de basis legde voor de invoering van de zomertijd (De wettelijke tijd in Nederland) >

28 April - ,,We krijgen den Zomertijd, vrouw’’, zegt Vader, opkijkend uit de Nieuwe Apeldoornsche Courant. ,,Wat zou dat dan?’’, informeert Moeder op ’n toon die weinig belangstelling verraadt voor wat de hooggestrenge heeren in Den Haag besluiten. ,,Wel’’, licht Vader in, ,,dan staan we ’n uur vroeger op, we beginnen ’n uur vroeger te werken en ’s avonds hebben we ’n uur langer daglicht; dat spaart je ’s avonds de petroleum, want dan hoeft de lamp niet meer op.’’ ,,Hoe kan dat nou, jongen!’’, zegt Grootmoeder. ,,De Regeering heeft toch over de zon niet te commandeeren! Ze vliegen al in de lucht als de vogels en ze varen over ’t water als de visschen, en dan willen ze de zon ook nog ’n uur langer laten schijnen!’’ ,,Ik moet er ook niks van hebben’’, merkt Moeder de vrouw op. ,,Verbeeld je nou es, dan kom jij om 11 uur ’s morgens al thuis om te schaften, maar dan kan ik ’t eten nog niet klaar hebben, als je dat maar weet!’’ ,,Ik vind ’t fijn, Vader’’, zegt de oudste dochter, ’n zestienjarige, die met ’n paar verstandige oogen de wereld inkijkt. ,,’k Moet ’s avonds altijd met donker thuis komen; ik behoef dus na 1 Mei niet meer om 9 uur thuis te zijn, maar mag dan tot 10 uur uitblijven!’’

Stoet voor 1 Mei

3 Mei - De 1 Mei-dag is Maandag gevierd met een straatdemonstratie, gevolgd door een openbare vergadering in Tivoli. In de stoet werden een 14-tal vaandels medegevoerd, doeken met opschriften tegen den oorlog, de duurte, voor den vrede, voor den acht-urendag en voor algemeen kiesrecht. De belangstelling langs den weg was groot.


1917

Ongewone drukte op op onrustig Oudjaar

2 Januari - Het afscheid van 1916 heeft zich Zaterdagavond gekenmerkt door een ongewone drukte. ’t Is de gewoonte van de Apeldoornsche opgeschoten jeugd om den laatsten avond van het scheidend jaar in buitengewoon grooten getale ,,naar het dorp’’ te komen en daar Dorpsstraat en Marktplein onveilig te maken voor rustige voorbijgangers en in ’t bijzonder voor jonge meisjes en vrouwen. En dies was ’t daar benauwend vol en knetterden en knalden de rotjes en donderbussen en hoe dat ,,ontuig’’ meer mag heeten, alle geluiden gemengd met de gillen van vrouwen en meisjes in wier al te dichte nabijheid een stuk vuurwerk ontplofte. Ten gevolge van het optreden van deze jongelui kwam bij de Mariastraat zelfs een paard te vallen. Toen de klok van 12 koud was mengde zich in het rumoer van een vechtpartij het gerinkel van een brekende ruit. Een tot nu toe onbekend geblevene had met een steen de spiegel van een glaswinkel ingegooid.

Krasse oudjes 70 jaar getrouwd

7 Februari - Gisteren was ‘t 70 jaar geleden dat de oude Wieriks en echtgenoote in den echt werden verbonden. Vanmorgen hebben wij even een bezoek gebracht en een praatje gemaakt met juffrouw Mien Wieriks, die al zoovele jaren met voorbeeldloozen trouw haar ouders verzorgt. ,,Hoe ’t ging met beide oudjes?’’ ,,Nu, vader houdt zich nog heel goed, niettegenstaande zijn 102 jaren. Zoo nu en dan is hij wel een beetje afwezig, maar overigens stelt hij in alles belang, in den oorlog en het ijs in den eersten plaats. Als hij niet zoo stram was, hij zou werkelijk nog naar het ijs willen. Moeder Wieriks draagt haar twee-en-negentig jaar met eere. Wel niet zoo kras meer als twee jaar geleden, toen Wieriks 100 jaar werd, maar ’t gaat nog uitstekend.’’

Lantaarn voorkomt valpartij fietsers

20 Augustus - In de ,,Kampioen’’ beklaagt zich iemand, die met een gezelschap dames en heeren Zondagavond van Nunspeet naar Apeldoorn kwam fietsen. Uit het Hoog-Soerensche bosch op den Amersfoortsen weg komende, was over de geheele breedte van den weg een rij steenen naast elkaar gezet. Door een goed brandende lantaarn ontwaarde men nog juist bijtijds de hinderlaag en wist men ’n valpartij of erger te voorkomen.

Honden vergiftigd in Ugchelen

22 Augustus - Er komen in den laatsten tijd in Ugchelen dingen voor, welke ons rustig plaatsje met ergernis tegen de bedrijvers vervullen. Van vier verschillende eigenaars van waakhonden stierven hun dieren onder verschijnselen van vergiftiging. Bij opening van het cadaver van een dezer bleek de maag vleesch te bevatten. Daar dit een vastliggende hond was en hem geen vleesch was verstrekt, ligt het voor de hand dat dit het werk van een laaghartig individu is, die om de een of andere reden last van waakhonden heeft. ’t Is echter te hopen, dat het bekend wordt, wie deze laagheid heeft begaan en dat hij zijn gerechte straf niet ontga.

Lees verder van 1918 tot 1922


Honderd jaar (Nieuwe) Apeldoorns(ch)e Courant

Berichten uit een eeuw Apeldoornse leven

1903-1907 | 1908-1912 | 1913-1917 | 1918-1922 | 1923-1927 | 1928-1932 | 1933-1937 | 1938-1942 | 1943-1947 | 1948-1952
1953-1957 | 1958-1962 | 1963-1967 | 1968-1972 | 1973-1977 | 1978-1982 | 1983-1987 | 1988-1992 | 1993-1997 | 1998-2003



Andere websites:
World Webcam Monitor | Publicaties | Arnhem Spookstad | De verzwegen deportatie | Mijn boekwinkeltje