www.markiske.tk - blog

WWW.MARKISKE.TK

BLOG - DR - FOTO'S - GEDICHTEN - PROJECTEN - Q-BASIC - WEGWIJZERS - ZVEA



Waarom?! (er is geen waarom)

Voor mijn huis een rijtje bomen. Loodrecht eentje met twee blaadjes. Tot gister. Nu zijn de bomen weg, in stukken getrokken door grijpers (de pijn van knak!) en stam na stam met de zaag bewerkt. Het was te verwachten, maar toch - Vasalis schreef erover een evergreen, maar wat baat een gedicht tegen de dood, tegen de mens?! God, voor mijn huis geen bomen meer ...


Pleister op een amputatie

Zelf schrijven is een ding, teksten van anderen een ander ding. Maar in wezen is het hetzelfde, en maakt het weinig uit of jantje of pietje schrijft over wat ertoe doet, als men maar schrijft wat gezegd moet worden: een pleister op een amputatie


Julian Benda, wel of niet [wel!}

Silence in the face of evil is itself evil. Not to speak is to speak. Not to act is to act ...

                                                                                                                                                  Dietrich Bonhoefer

Van de week las ik in de Groene dat Julien Benda’s pleidooi voor onafhankelijke, geëngageerde denkers opnieuw urgent is:

Benda schreef dat het de opdracht van de schrijver zou moeten zijn om, oog in oog met politieke feiten, ‘kritiek’ te leveren, ‘geïnspireerd door respect voor de waarheid’.

De klerk, of intellectueel, heeft dus oa de taak, de plicht om zijn stem te laten horen in het geroezemoes van de samenleving, het debat te voeren, te zeggen waar het op staat - als betrokken buitenstaander - buiten politiek, macht en belangen om. Zijn werk kan prima in tandem gelezen worden met de (werking van de) structuren van massa en macht zoals die zijn blootgelegd door Elias Canetti. Ligt hier de kiem om de draad van mijn schrijven weer op te pakken, heb ik de morele plicht te zeggen waar het op staat; gaat het erom hoop te houden dat schrijven, het doen horen van de stem, ertoe doet; die hoop tonen door te schrijven, vanuit het idee dat er bij iemand wellicht op z'n tijd een belletje gaat rinkelen, jah, dat schrijven verschil maakt!

Onafgebroken kritisch zijn, onafgebroken aan de kaak stellen. Het klinkt nobel, maar ergens knaagt de twijfel. Want wat is informatie op zichzelf waard, als er niet naar geluisterd wordt, laat staan gehandeld. Ik, en velen met mij, kunnen ons bv wel schor roepen dat als we doorgaan op de huidige voet cq het roer niet omgooien, het met zeg zo'n honderd jaar gedaan is met de wereld, het leven op Aarde, maar wat baat het, als er - als gezegd - niet tot amper wordt geluisterd, naar wordt gehandeld.

Toch doorgaan, omdat het nu eenmaal onze morele plicht is onze stem schor te schreeuwen? Zelf handelen - welk verschil kan een schrijver werkelijk maken, zonder zak geld, zonder macht, zonder positie in de wereld die het roer kan omgooien? Ik vrees dat we niet in een Orwelliaanse dystopie leven, maar in een Huxleyiaanse, een wereld die de schijn ademt dat alles koek en ei is, waar geen boeken worden verbrand, men kan zeggen wat men wil, MAAR die in wezen zwarter dan zwart is omdat de prijs van de afwezigheid van censuur is dat wat er wordt gezegd domweg niet meer serieus wordt genomen, wind, ene oor in andere oor uit. Neil Postman heeft Orwell en Huxley gewogen, in Amusing Ourselves to Death constateert hij dit:

What Orwell feared were those who would ban books. What Huxley feared was that there would be no reason to ban a book, for there would be no one who wanted to read one. Orwell feared those who would deprive us of information. Huxley feared those who would give us so much that we would be reduced to passivity and egoism. Orwell feared that the truth would be concealed from us. Huxley feared the truth would be drowned in a sea of irrelevance. Orwell feared we would become a captive culture. Huxley feared we would become a trivial culture. [bespreking in the guardian, hier, voor wat het waard is]

Toch, als een morele plicht, MOET men stug stem blijven geven, om de Huxley-wereld een halt toe te roepen, te kenteren; en qua handelen, initiatieven op poten zetten die positief momentum genereren, verandering in de hand werken. Dus kortom, een optimistisch EN-EN!

---

Julien Benda, Roger Kimball - The Treason of the Intellectuals [ebook]
Elias Canetti - Crowds and Power [ebook]
Neil Postman, Andrew Postman - Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business [ebook]


Project #02

Wu Zhen’s Manual of Ink Bamboo


Ahum hum

Bah, al dat gezeur over kosten dit en dat mbt klimaatverandering (crisis!); het kost minder dan een schijntje, een koopje voor het redden van de wereld, het leven. Al dat gesteggel over een paar miljard meer of minder, linksom of rechtsom ... daar komen we echt wel weer overheen - maar niets doen, nee, dan is het klaar, dan is het gedaan, ja, dan houdt het op.

Sowieso, dat de klimaatcrisis geld kost, so be it! Het leven zelf is onbetaalbaar, 't zou een open deur moeten zijn dat het geld dat nodig is domweg wordt opgehoest, en hoeveel dan, ach, dat zou geen enkele rol van betekenis moeten spelen. Gewoon, alles wat nodig is, en als het kan een beetje meer. Wat een waanzin, dat dralen en treuzelen voor een paar grijpstuivers.

Geld in de wereld pompen om de wereld te "redden", is echter pas het begin. Tegelijk, en in het verlengde ervan, moet het systeem at large - industrieel kapitalisme - aan banden worden gelegd, ontmanteld, en vervangen worden door iets dat niet geld, en kapitaal, en de groei ervan, als heilige maatstaf beschouwt om iets te doen of te laten, waarbij domweg de prijs van al die "groei" wordt betaald door zo goed als alles en iedereen, op 1% absurd rijken na die (op korte termijn) meer dan buitenproportioneel profiteren van het exploiten van de wereld, maar die, als er op de huidige voet door wordt gegaan, (ook) met lage handen zullen staan in een uitgewoonde wereld - 't alternatief is de wereld inrichten op basis van de graadmeter van ecologische draagkracht, cq of een bepaalde keus of wijze van doen ALLE bewoners van de Aarde netto ten goede komt ...


WEG & WIS 2.0

Van Bob Dylan wordt gezegd dat hij really, really hates to repeat himself, en wat mijzelf betreft is het niet veel anders.

Het kwam dus niet als een verrassing dat ik de afgelopen tijd dacht: ik stop met schrijven, met dichten, immers, wat meer is er nog te zeggen, en voor minder doe ik het niet. Want, gedichten die draaien om ene M., en een ik (met of zonder identiteit), ach, too much of nothing, het moet geen maakwerk worden. Dus, de daad bij het woord voegend, deed ik niets dan zwijgen.

En wat doe ik als ik zwijg? Dan schuif ik wat met spul dat ik nog heb liggen. Linksom, rechtsom; soms past het, soms niet.

Van de week had ik zowaar geluk. Een cyclus van zo'n acht gedichten bleek naadloos te passen. En, wonder boven wonder, gegeven dat het tweede deel van WEG & WIS uit 25 gedichten bestaat, kon het gecombineerd worden tot 33: Dante! Samen in wezen een bundel op zich. En, het eerste deel van WEG & WIS, 14+1 gedichten, is in wezen ook een autonome bundel; die blieft dus een eigen naam, zeg Tamala, een naam in de geest van Tralala, maar beter - ergo: hetzelfde, maar toch anders.


Mother Knows Best


Milieuhistoricus John McNeill: Neutrale woorden, alarmerende feiten

‘Voor mij begint het Antropoceen in het midden van de twintigste eeuw, omdat de mensheid toen een beslissende stap nam in het herschikken van de basale biochemische cycli op aarde: de koolstofcyclus, de nitraatcyclus en de watercyclus’, legt hij uit. Zijn criterium, in andere woorden, is dus niet de ontdekking en inzet van nieuwe technieken, maar de versnelling ervan.

Dat is ook het punt dat hij maakt in The Great Acceleration: An Environmental History of the Anthropocene since 1945 (2014), dat hij schreef samen met Peter Engelke, een onderzoeker bij de Atlantische Raad.

In dat boek laten McNeill en Engelke zien dat afgezet tegen eerdere fases in de geschiedenis, de afgelopen halve eeuw uniek is omdat de grote menselijke trends – het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en voortplanting – explosief zijn versneld.

Driekwart van de totale door mensen veroorzaakte CO2-uitstoot heeft plaatsgevonden sinds WOII. Ondertussen is in die periode de menselijke bevolking bijna verdriedubbeld. ‘Een gedurfd experiment van de menselijke soort’, noemen McNeill en Engelke het. De precieze afloop hiervan is hoogst onzeker, maar tegelijk kadert dat huidige experiment de toekomst alweer in. De hoeveelheden plastic in het water en de grond, de uitgestoten broeikasgassen en hopen nucleair afval zullen onze soort nog lange tijd vergezellen.

de Groene: Neutrale woorden, alarmerende feiten


Project #01

Tempus Fugit


...


Bezit is Ballast

Minstens één keer per jaar slaat de kakelende kolder in mijn kop - niet de gewone, 13-in-een-dozijn-kolder, want die huist er min of meer wekelijks, als het al niet vaker is. Nee, deze kolder is furie, opruimwoede in het kwadraat. Elke snipper is er een teveel, elk papiertje moet weg. En niet alleen dat, ook de rest moet weg, radicaal geherorganiseerd, verplaatst en verzet (en ja, dat zijn drie verschillende dingen!). Zelfs kasten verkassen naar elders. Marie Kondo zou trots op me zijn.

En dus loop ik momenteel woest te schuiven en te sjouwen met troep waarvan ik niet eens wist dat ik het (nog) had, hoewel er na elke bevlieging van weg-weg-weg amper iets over lijkt. Niet dus, het jaar erop gaan er wederom eindeloze stapels en snippers de deur uit; wat rest: twee kratten schoolzooi, wat mappen foto's, een doos kampeerspul, en acht bordspellen.

Plus aantekeningen. Opzetjes. Kladjes. Lijstjes met halve en hele ideeën, dingen om (n)ooit uit te werken, en prutsels die van priegelig gekras op bonnetjes - met broodnodige wijzigingen - zijn omgezet in het echte werk: de bouw van een bundel; btw, lieve fans & toekomstige generaties, lees en huiver: ongein om te huilen, ondermaats werk, is resoluut in zakken gepropt en gedumpt daar waar zelfs de nacht licht bij afsteekt. Geen paniek! Dit is beter voor iedereen, geloof me ... 11 kilo opluchting!


...


Boeken Top 100, tweemaal ...

100 Best Novels Written in English
100 Best Nonfiction Books of All Time


Sinéad O'Connor - Troy (Pinkpop Festival 1988, 24 mei)


Happy Birthday Bob!

Bob Dylan - An Illustrated History


Ilya Glazunov (1930-2017) | Boy (1973)

... want dit en dat, en met dank aan JWL


Commentaar op Achterberg, en one two some more things ...

Hoewel ik nog maar zelden Achterberg lees, bleef de essaybundel Commentaar op Achterberg - ivm compleetheidsneurose - op de kooplijst staan. Da's nu niet meer nodig ... het werk staat keurig op DBNL, alsook Aan de Mond van al die Rivieren: een geschiedenis van de nederlandse poëzie sinds 1945. Wat een gekabbel, wat een gebabbel. De zin ervan ontgaat me. Zoals Buelens essaybundel, Oneigenlijk Gebruik, me ook niet echt wist te overtuigen van 't gekrakeel der hollandse poëzie. Ik mis bliksem, knisperende kortsluiting. Het was ene Emily Dickinson die zei dat ware poëzie haar zo koud maakte dat geen vuur haar ooit nog zou kunnen warmen, die zo in de kop sloeg dat het was of haar schedeldak werd gelicht, zonder verdoving. Dat is hoe poëzie moet zijn, moet voelen, overkomen, beleefd en ervaren moet worden. Of oneindig subtiel. Zo en niet anders.

Maar nederlandse poëzie? Dat is reeds eeuwen geeuwen, gapen en slapen. Pappen en nathouden. Polderpoëzie! Goed, soms het bulderen van Bilderijk, en jah, Faverey weet bliksem te slaan in die kop van mij, en werk van Muze M. natuurlijk! En verder nog een paar verdwaalde achtjes. Maar de rest: drama alom, halve achten, en dan bedoel ik geen achteloze vieren ...


Shadow of the Crow


Recente Poëzierecensies – januari 2018 (1&2)

Zoals gewoonlijk heeft Ooteoote.nl ook deze maand weer een aantal poeziebesprekingen (I en II) bij elkaar gezet.


Make Poetry great again ...

Gedichtenweek! En u weet wat dat betekent: gemopper! Elk jaar haal ik traditiegetrouw - nu alweer ruim 10 jaar - de bundel "de 100 beste gedichten van ...." in huis. En elk jaar valt het weer tegen - overigens, de VSB-poëzieprijs houdt er na dit jaar mee op: het bekronen van een individuele bundel past niet meer in hun fonds; hoe dat zich verhoudt tot het afschaffen van een jaarlijkse top100, uh, maar ook die gewoonte wordt opgedoekt. Lichtpuntje: geen jaarlijks terugkerend gemopper meer.

Goed. De VSB-bundel 2018 is - of misschien moet ik zeggen: vind ik - niet goed. Ik heb 'm nu drie keer gelezen, in fitte en uitgeruste en voldane toestand alsook (half-)gaar, en in die drie keer is geen gedicht me bijgebleven, heeft geen gedicht me "geraakt". Als poëzie, zoals de samenstellers niet nalaten te benadrukken, een redder in nood is, een broodnodige zon aan een gitzwarte hemel, en ik zou eens een bui hebben zwarter dan vanta-zwart, en ik zou me wenden tot (deze) gedichten, dan ach en wee, dan lag ik nu uitgeteld aan de verkeerde kant van het gras - het defibrillerend' vermogen van deze werkjes is 0.

Toch kan het: Dylan, en werk van mevrouw muze, hebben wel dat electriserend vermogen, hun werk weet me steevast uit de diepste krochten zwart het hemelsblauwste zwerk in te katapulteren. Los van die levensreddende kwaliteit, is hun werk ook eenvoudig vitaal; het schudt en rammelt, bikt verkalking af, reset ten goede, is een hap frisse adem en een slok helder water; er gonst kwaliteit in oa Matsui, Faverey, jwl, en ook af en toe in 't spul dat ik zelf schrijf. Zulk soort werk is helaas schaars.

Dus jah, zoals de samenstellende jury niet nalaat te zeggen, er is nood aan poëzie. Maar waarom oh waarom is het werk in die jaarlijkse bloemlezingen, en in het bijzonder deze - waarbij de dichtjes min of meer intentioneel uitgezocht zijn om recht te doen aan het programma van poëzie als held in nood, en om de nood aan poëzie te lessen - dan vaak zo smakeloos, flauw en droog-krackerig?! Sterker, na deze gedichten dorst ik alleen maar meer naar goede poëzie, wat gedichten met een bite ...

Soms denk ik weleens: het zal wel aan mij liggen. Misschien had de jury haar dag niet, of, misschien zijn er elk jaar domweg niet voldoende meestwerken om een (dun) bundeltje te vullen met hoogtepunten. Maar om elk jaar een bundeltje uit te geven met vooral dieptepunten, dat is ook een prestatie. Ooit had ik het project om uit alle jaargangen van de VSB-boekjes (haast 25 jaargangen, dus bijna 25 keer de 100 beste gedichten, maakt 2500 gedichten) een top 100 samen te stellen. Na het lezen van de eerste 5 boekjes had ik welgeteld 1 goed gedicht te pakken, misschien 2. Na 10 boekjes stond de teller op zeg 2,5, misschien 3 in een gulle, barmhartige bui. Het zal geen verbazing wekken dat het project intussen verstoft en versloft is. Hoe kan het dat uit een bonte verzameling van zo'n dozijn keer 100 "beste gedichten" er zeg een stuk of 3 a 4 overeind blijven? Is a] mijn smaak zo anders dan die van den doorsnee poëzieliefhebber; b] is 't een gevalletje kleren-zonder-keizer; c] anders?

Want hey, goed werk bestaat wel degelijk. Ik was onder de indruk van het sidderende, urgente Gerbrandy's (meester)werk Steencirkels. En ook de insteek (maar de uitwerking niet zo) van Hester Knibbe's bundel Vuur, As wist me te beroeren. Van de heer Joost Baars las ik te weinig om me uit te spreken, maar zijn bundel Binnenplaats ademt veelbelovendheid. Poëzie moet wezenlijk wezen, waarheid stoempen, ja, een gloeiende veer gedoopt in vlammende inkt vonkend op brandend papier!


Bruno Latour: de waarheid vereist hard werken

De laatste jaren van zijn carrière richt Latour zich vrijwel volledig op klimaatverandering en hoe dat wetenschapsgebied zo ondermijnd raakte. In 2017 publiceert hij hierover het boek Oog in oog met Gaia, dat in november in Nederland verscheen.

De vraag volgens Latour is nu hoe de wetenschap, met name de klimaatwetenschap, iets van haar autoriteit terug kan krijgen. Dat is exact het tegenovergestelde van waar hij zich oorspronkelijk mee bezighield, namelijk het prikken van gaten in de wetenschappelijke autoriteit. Toch is zijn oplossing dezelfde gebleven: laten zien hoe wetenschap écht werkt. ‘Dat is inderdaad riskant, omdat we dan ook de controverses en onzekerheden laten zien.’ [...] ‘Maar we hebben een realistisch beeld van wetenschappelijke kennis nodig, juist daarmee kun je laten zien dat het niet zomaar een mening is.’ [...] ‘Het laat zien dat wetenschappelijke kennis niet van elders komt, maar op de lange termijn is het veel sterker. Als je van wetenschap houdt, zou je niet tegen kritiek moeten zijn – die kritiek hoort juist bij wetenschap, die maakt haar juist robuust.’

de Groene: Bruno Latour, de waarheid vereist hard werken

Torrent, magnetlink: Bruno Latour, [almost] complete works


Zet je brievenbus op (gif)GROEN

De campagne "zet je brievenbus op groen" zou beter kunnen heten: "zet je brievenbus op GIFgroen".

Groen wordt geassocieerd met goed, milieu, klimaat en duurzaamheid - deze kul lift daar handig op mee, maar je brievenbus openstellen voor een eindeloze vloed aan ongeadresseerd reclamedrukwerk is het tegendeel van groen; elk huishouden dat een jaar lang folders krijgt heeft per saldo de dood van meedere bomen op z'n geweten, en daarmee een deel van het wereldwijde ecosysteem, maar ook elke boom zelf die een optelsom is van tig sub-ecosysteempjes: voor de torren, kevers en vele andere kruipers en krioelers, insecten, spinnetjes, mos, schimmels, nestelplek voor vogels, wat niet al. En wat te denken van de inkt en de andere chemische onzin waarmee elke folder tot in den treuren knalvol wordt besproeid. De keten van produktie die daaraan vastzit, en de keten om al die zooi - na een paar seconden vluchtig bladeren - weer af te breken. En, er is geen oneindige aarde, grondstoffen zijn schaars, het is absurd om te doen alsof 't maar eindeloos door- en door kan gaan.

Het meta-idee achter het project is goed, namelijk dat men niet meer - ongevraagd - wordt vergast op wekelijks een ruime kilo aan opgedrongen reclamerommel: dat is elk jaar een vol persoon in de bus, en een veelvoud van verkrachte biomassa, bij elk huis, en dat 6 miljoen keer. Maar de campagne van "zet je brievenbus op groen" keert die tendens om paal en perk te stellen aan verspilling, domweg om. Het zet aan om die stortvloed geplastificeerd papier door te laten gaan. Rücksichtslos.

Waarom moet men uberhaupt onafgebroken prikkels krijgen om maar meer te kopen? Genoeg is genoeg. Wie "echt" iets wil doet er goed aan op dat moment zelf actief ernaar op zoek te gaan, niet om zich infantiel te laten bewerken, zich dwingend tot een zoveelste onnodige impulsimkoop te laten verleiden. Reclame reduceert de mens tot brainwashed koopvee, de prijs is het verlies van autonomie, alsook - in een wereld van redeloze eindeloze groei en consumptie - een kaalgerauschte aarde ...

Kortom, weg met reclame, kiem en woeker van een ongebreideld, onhoudbaar, onredelijk kapitalisme; en niet alleen met die reclame zelf, maar ook met de wijze waarop dat bestaat: papierverkwisting, chemische belasting, keten van produktie. Ksst!


WEG & WIS

Though you might hear laughing, spinning, swinging madly across the sun
It's not aimed at anyone
It's just escaping on the run
And but for the sky there are no fences facing
And if you hear vague traces of skipping reels of rhyme
To your tambourine in time
It's just a ragged clown behind
I wouldn't pay it any mind
It's just a shadow you're seeing that he's chasing

Allen de beste wensen, dat er maar veel ware en waardevolle dingen op uw pad moge komen: WEG & WIS



www.markiske.tk is in handen van Mark Iske en bevat zowel dit als dat, en is groener dan groen door te bestaan uit 100% gerecyclede electronen.