Toen wij met ons wijngaardje begonnen, hadden we veel informatie niet. Daarom hier, voor wie er ook over denkt met een wijngaardje te starten, wat handige tips. De informatie wil een beetje de leemte vullen tussen een vaak wat simplistische, nadrukkelijke hobby-receptuur aan de ene kant, en een (alleen al qua spullen en analytische hulp) peperdure state-of-the-art professionele aanpak aan de andere.

In het onderstaande gaat het over witte wijnen van witte druiven. Mocht u er over denken moderne, schimmel-tolerante blauwe druiven aan te planten, klik dan           Voor ons boek over Johanniter en Solaris:





De druiven die we voor onze wijngaard gekozen hebben zijn de Johanniter en de Solaris. De Johanniter, met als voorouders onder andere de Riesling en de Pinot Gris, is tot nu toe eigenlijk de onbetwiste topdruif als het gaat om nieuwe, schimmeltolerante soorten voor witte wijn. Het citaat boven deze bladzij spreekt voor zich: de Johanniterwijn heeft de smaak van een goed gestructureerde Riesling, die in blinde proeverijen van vaklui en leken, vaak betere resultaten boekt dan de traditionele Riesling of Pinot Gris.

Omdat de Johanniter vrij laat afrijpt - bij ons tot half oktober - hebben we daarnaast ook voor de vroegrijpe Solaris gekozen. Solaris, eveneens een nazaat van Riesling en Pinot Gris (maar op een andere manier gekruist), is niet alleen een maand eerder rijp, hij bereikt daarbij ook prachtig hoge suikergehaltes (100 oechsle is niet vreemd), zonder in te boeten aan zuren. Daarbij lijkt de Solaris de eerste nieuw gekweekte soort die werkelijk zonder behandelingen tegen schimmels mag blijven. Ter vergelijking: Johanniter is in praktisch opzicht resistent tegen echte meeldauw (oidium) maar niet tegen valse meeldauw (peronospora), en moet daar bij ons een keer of drie per seizoen voor behandeld worden.

Het voordeel van een spreiding van de rijpheid in de wijngaard is behalve spreiding van (de hectiek van) de oogst, ook een spreiding van de bloeitijd in het voorjaar. Vroegrijpe druiven bloeien ook eerder, waardoor de kans op misoogst door misbloei verkleind wordt. De kans is immers kleiner dat het zowel ten tijde van de bloei van Solaris, als later tijdens de bloei van Johanniter, koud en ellendig misbloei-weer is. En voor de cynici onder ons: ook het risico dat een significant deel van de oogst door een gelegenheidsdiefstal verloren gaat, wordt met oogstmomenten een maand uit elkaar, verkleind.





Solariswijn kan net als Johanniterwijn prima op zichzelf staan, maar bijkomend voordeel is dat beide wijnen elkaar in een mix ook erg goed aanvullen. Zo kun je na vinificatie nog allerlei kanten op. Tijdens de vinificatie overigens ook: door wel of geen appel-melkzuur-omzetting te geven, kun je het Pinot Gris-karakter resp. het Riesling-karakter van de soorten iets meer naar voren proberen te halen.  In het onderstaande gaan we uit van wel een appel-melkzuur-omzeting. Overigens niet eens zozeer vanwege het smaakprofiel, maar heel praktisch omdat wijnen na die omzetting micro-biologisch stabieler zijn (geen angst of voorzorgen voor alsnog een malo-omzetting op de fles).  





Behalve voor een druivensoort, moet ook gekozen worden voor een bepaalde onderstam, waarop die druivensoort geënt wordt. Eigenlijk alle druiven in de handel worden op wilde onderstammen geënt, om aantasting van de wortels door de beruchte druifluis te voorkomen. De keus voor welke onderstam, kan echter veel uitmaken voor het succes van de wijngaard. Een onderstam moet passen bij grondsoort, waterhuishouding, kalkgehalte van de bodem etc. En, even belangrijk: de onderstam moet een goede combinatie vormen met de druif die er op geënt wordt.

Zo moet een druif die gevoelig is voor misbloei, zoals Regent of ook Pinotin, niet geënt worden op een onderstam die de druif zeer sterk doet groeien, zoals onderstam 5BB er een is. Bij misbloei-gevoelige druiven wordt liever gekozen voor een langzamer groei. Misbloei kan namelijk wezenlijk aangemoedigd worden wanneer de plant relatief teveel energie naar zijn toppen stuurt, ten koste van de bloemen en vruchtzetting.

Bij druiven die niet gevoelig zijn voor misbloei, zoals Johanniter, kan 5BB echter wel redelijk goed zijn, zelfs ook op rijkere gronden. In onze wijngaard, op rijke zandgrond, is Johanniter op 5BB tot nu toe een gedeeltelijk succes. De snelle groei maakt dat de wijngaard problemen goed kan bufferen. In juni 2008, tijdens de bloei, werd de wijngaard tot moes gestenigd door een uitzonderlijke hagelbui. Na een paar directe maatregelen, maakte de Johanniter echter zoveel zijscheuten ('dieven') dat de belangrijke zeven bladeren per trosje (zeven bladeren per trosje zijn nodig voor de afrijping), toch nog gehaald konden worden. Hetzelfde geldt bij belagers als de druifcicade: wat de cicade aan blad beschadigt, wordt vanwege de snelle groei, gecompenseerd door nieuw blad van zijscheuten, later in het jaar. Daar staat tegenover dat een te grote vegetatieve groei (blad en scheuten) wel echt moet worden afgeremd, door zeker geen stikstofmest te geven, en (zij)scheuten in toom te houden. Dit om bijvoorbeeld lamsteligheid tijdens de rijping te voorkomen. Je kunt daarom voor Johanniter even goed de erg goede onderstam SO4 kiezen, met een minder enorme groeikracht.

Voor de Solaris hebben we deze keuze inderdaad gemaakt: deze druif staat bij ons op onderstam SO4. Solaris is volgens de boekjes iets gevoeliger voor misbloei dan Johanniter, en daarbij is de groei van Solaris iets minder verticaal dan die van de Johanniter. Solaris heeft de neiging zichzelf later in het jaar een beetje horizontaal te draperen of te gaan liggen; al te snelle groei geeft wat dat betreft voor deze soort extra veel werk. Daarnaast wilden we ook graag de (bijna ideaal genoemde) onderstam SO4 beter leren kennen.





Een goede plek om druivenplanten te kopen is de firma Vitis Vino uit Bentelo in Twente. Zij importeren de beste Duitse, professioneel gekweekte druivenplanten. Ook voor wijnbouw-apparatuur en wijngaardspullen: zie www.vitisvino.nl . Verzending van planten en spullen is mogelijk; een kijkje nemen is leuker.

Een prettige firma voor de kleinere wijnmakerij is Brouwland uit Belgie, voornamelijk postorderbedrijf. Vraag vooral hun uitgebreide voorpret-catalogus aan op www.brouwland.be .  

Goede informatie over de opzet van een wijngaard en het wijnmaken vindt u in het Handboek Druiven van Fred Lorsheijd, ISBN 9021539462. Woont u in het westen des lands dan is ook zijn wijngaard en winkel (o.a. druivenplanten) de moeite waard:  zie www.agthuysen-wijnbouw.nl .  Bestellingen via het internet soms wat moeizaam, omdat de online-catalogi niet steeds vindbaar zijn.    



[copyright jet wester 2008]
"Ab dem Jahr 1986 wurden die Weine des Johanniter in zahlreichen Proben in anonymer Anstellung mit Weinen der Standardsorten von Institutsmitarbeitern, Winzern, Kellermeistern und auch Laien getestet. Bei fast all diesen Proben sind die Johanniter-Weine im Durchschnitt der Einzelurteile besser bewertet worden als die Weine der Standard-Vergleichssorten von der jeweils gleichen Versuchsparzelle."
Staatliches Weinbauinstitut Freiburg

Dr. Norbert Becker,
.
Witte wijn van Johanniter en Solaris
Jet Wester
, (c) oktober 2008
Inleiding
De druivensoorten
De wijnen
De onderstammen
Leveranciers
naar 2e bladzij tips >>
hier.
het boek.