10 augustus 2009

Familiaal apart - een dagje samen naar de roots

Na licht geharrewar met mezelf over de tweeërlei vraag of ik wel of niet naar Ede zou kunnen gaan vanwege een recente Menière-aanval en of ik een jurk zou dragen met of zonder hoed of liever een andere snit zou kiezen, konden we met de KIA Picanto naar Ede vertrekken, spannend genoeg. Olivier (Frans Boddeke, zoon van Margarete Jansen en Theodorus Boddeke) had de dominicanessen en de andere bewoners van Huize Rosa en Catharinahof in de vroege morgen al getrakteerd op geestelijk schoons, zoals hij dat altijd doet als hij daar voorgaat, elders trouwens ook. In ieder geval waren we voorzien van de nodige spirit van Godswege en die zouden we nodig hebben, dat wisten we uit ervaring. Als je met niet direct gelijkgezinden omgaat, zul je je moeten sterken tegen af en toe weerstand, er is altijd wel iemand in het beminde gezelschap die tegensputtert, ik verwachtte het wel.

Daar reden we, Olivier in aangepaste vrijetijdssnit en ik in mijn linnen pantalon en de Graafse zomerset van een aantal jaren oud, deze keer zonder bijpassende hoed. De felroze pet met de brede rand lag in de auto klaar, voor tegen de zon als die sterk zou zijn; het viel mee want het regende licht. Olivier verkneukelde zich op deze dag, hij zei het niet maar ik ken hem een beetje, Olivier is een genieter zonder uitleg. We hadden de route al eens gereden, om voor te proeven en het gebied rond Ede te toetsen, het is er mooi. Ik bedoel niet de centra van Ede en al die dorpen, daar vind ik niets aan, maar de omgeving ervan. Bos en hei en veel ruimte is het pluspunt van dit mooie stukje Gelderland.

Toet toet toeterdetoet, daar gingen we, daar reden we, en toen kwamen we aan, door de hoge bomenbossen draaiden we klein en nietig als mensenmiertjes de Verlengde Arhemseweg op, reden hem een eindje af en stopten, wat een gehannes hier om linksaf Planken Wambuis aan te kunnen doen. Ik zag, in gedachten, al iemand zwaaien vanaf het terras, natuurlijk was het Veronica, die zwaait altijd. Achter haar kwam geheid José gepiept, guitig lachend, ook zoals altijd. En ze waren er allemaal, en het deed me goed de hele Jansenclub weer te zien, ik houd van de nazaten van de oude grootpa Jansen; algemeen als de naam is, zo uniek zijn zij.

Mijn gedachten waren ijdel, er was geen Veronica te zien, ook José was er niet, er was nog helemaal niemand van de onzen. Het was kwart over twaalf, net middag geworden, we waren de eersten en we settelden ons in de Planken-Wambuistuin. De ontmoeting die ik als een welgemoed begin had ingeschat, was er niet. Het oogde aan de hemel grauw en dreigend en dit tweeluik zou nog een poosje aanblijven. We bleven opgeruimd, vooral Olivier, maar die is bij dergelijke bezigheden altijd goed gemutst, zeker als zijn familie in zicht is.

Thee. Ik was er aan toe. Ik ben een theedrinker. Thee dus. Maar nog niet met iets lekkers erbij, al is het feest. Dat lekkers-erbij komt straks wel, als we in Hoenderlo het befaamde appeltaartje van Veronica en Joop gaan proeven. Eerlijk gezegd is het tegenwoordig alle dagen feest, maar bij wijze van genegenheid voor de familie is dit een uitgesproken feestdag, niet alledaags, maar uniek.

Ik had mijn boekjes bij me om uit te delen, ze zaten in de grijze tas uit Beek, gemerkt AHA, te duur bij aanschaf en oorspronkelijk te koop bij de plaatselijke bakkerij aldaar. Ik had die tas met liefde van Olivier gekregen, of kocht ik deze zelf, misschien? Nee, die tas was van Olivier, vast en zeker. De boekjes die erin zaten, worden jaarlijks door mij gemaakt ter familiale herinnering voor het archief, het is een traditie geworden die ik alsnog had gevolgd.

De eerste familieset Miets en Wim kwam binnen, schoof bij ons aan en we babbelden en gaven, op hun vraag naar de algehele gesteldheid, uitleg over de recente vrijdagnachtse aanval van Ménière die ik had ondergaan, wat een hel. Kort daarna arriveerde set twee, Miets en Floor, zij waren vroeg gekomen en hadden alvast lekker gewandeld in het bos. Heerlijk, dacht ik, zo’n puur moment op de Veluwe op de zondagmorgen.

We waren nu met zessen, we hadden nog vier aanverwanten te verwachten. Het duurde en duurde, het werd één uur, de afgesproken tijd dat de lunch zou aanvangen, maar de vier waren er niet.

Ik werd kregelig, omdat er rekening gehouden moest worden met de regelmaat vooral voor Olivier, maar ook met mij, ik was nog niet in orde. Bovendien zijn we al een dagje ouder en dan heb je de regelmaat hard nodig, wij wel. Maar het ging erom dat Olivier nu niet in een hypo zou belanden, maar niemand weet kennelijk wat dat is, niemand had de ernst door.  

We waren in ieder geval met zessen alvast in Planken Wambuis. Wat een rotnaam, eigenlijk. Is die naam niet de schaduw van deze familiedag? Ik heb een morbide indruk als ik die naam hoor. De beboste streek nabij Ede heet zo gezien de grootscheepse houthandel via de uitgebreide bossage en vanwege de doodskisten die destijds daar werden gemaakt; het gebeurde precies op de locatie van het huidige restaurant waar we samenkwamen als familie en waar we zouden lunchen. Ja, die ambiance was de plek van de doodskisten, daar werden ze, echt waar, gemaakt, klop klop. Daar krijg je toch sferen bij te vermalen? Het kan heel goed zijn dat de vroegere familie er veel voetstapjes heeft gezet, zoals Veronica het placht te zeggen, maar ik vind het een akelig idee, veel te doods, zelfs luguber. Enfin.

De koffie en de thee die we dronken waren lekker op dat tijdstip en lunchtrek had ik dus ook. Maar we wachtten nog even tot iedereen er was, dat moest wel. We zaten intussen op het terras onder een afdak aan de gereserveerde tafel voor tien.

Eindelijk, een dik kwartier te laat, kwamen ze binnengedruppeld. Ze keken onschuldig en hadden een vreemde snuiter bij zich, een neef van Veronica’s kant. Hij moest rijk zijn en een welgesteld leven leiden. En hij was  ziekelijk. Hij was naar Planken Wambuis gekomen om ons te ontmoeten, maar ik betwijfelde of het zijn intentie was. Hij ging namelijk weer weg. Toen was ook Veronica weer weg. Ook Joop was weer verdwenen.

We waren nu met achten, José en Louis incluis. Maar lunchen konden we niet omdat we niet compleet waren en het werd intussen half twee, kwart voor twee... Veronica kwam terug en Joop ook, gelukkig, maar hij verdween alwéér. En zo verstreek bijna een uur en we hadden om twee uur nog niets gegeten ondanks de afspraak.

Het is waar, ik mopperde. Ik vond het geen stijl, dit was niet de bedoeling van deze dag en die neef had niets met ons te maken en wij niets met die neef, hij was van Veronica’s kant. Er was te veel gehaper gaande, de familiedag begon verkeerd voor ons allemaal en de familiale lunch, waar zeker een half jaar lang naar was uitgekeken, liep in de soep, figuurlijk.

Ik had grote trek. Miets bood lief haar stukjes appel aan, in een plastic builtje gebundeld, maar ik weigerde omdat ik me niet wilde volproppen met liflafjes, ik wilde lunchen zoals was gepland en afgesproken, en het was mijn goed recht.

Tegen half drie hadden we eindelijk te eten. Ik bibberde, dat heb ik altijd als ik te laat eet. Het komt door de broodnodige regelmaat en dat is me niet aan te rekenen, maar daar is wel rekening mee te houden. Maar wie dit feestje georganiseerd had, had vrijaf, zal ik maar zeggen, en de etiquette telt niet voor jou, maar voor de ander. Zo gaat het. Maar ach, na de eenvoudige hap knapte ik weer wat op, ook Olivier kreeg weer een kleurtje. Ik kon gelukkig de ergernis van me af laten glijden. Ik wist het leven weer te relativeren. Het is nu eenmaal zo.

Bij de aldoor dreigender wordende lucht keek ik rond en zag de slordige zijtuin waar vlier stond te rijpen, nog niet vol genoeg. Verder zag ik enkele beelden, sculptuurtjes te noemen, die ik nogal cliché vond; en toch ook wel weer aardig.

We schertsten wat, we oreerden wat, het koningshuis werd niet vergeten en de ergernis over de nepprinsessen van Oranje en over de bouwlustige kroonprins met zijn vakantiehuis in Afrika was helder genoeg. De dames Jansen, erven, stemden voor Juliana, ik deed mee. Maar Juliana is niet meer. En Bernhard was een sluwe vos, een schuinsmarcheerder die zijn leven volop heeft geleefd en dat van Juliana ook. Wat dacht je van zijn mannelijke driften en zijn buitenechtelijke kindertal?

Ik keek de kring rond, of liever, de tafel langs.

Wat is Veronica toch altijd leuk gekleed, heel eigentijds, een beetje speels ook. Ze droeg een fleurig jurkje dat slanker maakt. Het staat haar goed. Maar alles staat haar goed, ook outfits in uniekleuren als rood, groen en geel, oranje, roze en blauw, in wit en zwart. Haar kleding is altijd modieus, heeft steevast iets olijks en chics tegelijk.

In het ontwerp van deze jurk zat een hart verborgen. Ze toonde het ons. Feitelijk heeft Veronica de trekken van haar tante Greetje; zij was altijd perfect gekleed, de opsmuk bijpassend gecombineerd, tot de oorbellen toe. Het moest samen kloppen anders droeg ze het niet, ook doordeweeks. Zo ook Veronica. Zou het modieuze kleedgedrag een Jansentrek zijn? De nichten Miets en José gaan ook modebewust door hun dagen; en Miets Boddeke heeft ook haar eigen stijl, iets minder trendy, meer beschaafd artistiek, ietwat alternatief, maar altijd smaakvol.

Een ding is jammer, vind ik. Nu is de familiedag geënt op een intussen in herinnering vervaagde opa en oma, ze staan nogal veraf. Ik zelf zou eerder een familiedag organiseren rond recenter mensen, zoals tante Greetje die meer dan honderd werd en pas vorig jaar gestorven is. Zij was van alle Jansens iets én zij had ze allemaal gekend, vanaf de opa en de oma tot en met de ooms en tantes, ze wist zelfs nog van de voorouders van verder terug. Ze zijn nu allemaal dood. Maar Greetje Jansen is nog helder in beeld. Als spil van de familiedag ware zij een heerlijk karakter om aangenaam over te praten. Dat is mijn idee. Maar ik ga er niet over. Kouwe kant, noemen ze dat. Nou, zelfs dat ben ik niet. Ik mag erbij zijn vanwege Olivier, die echt niet meer alleen op stap gaat als het einddoel verder weg is dan de binnenstad van Nijmegen of het hart van Dukenburg, daar fietst hij van tijd tot tijd vrolijk heen, zeg. Wat een kei! Ik doe het hem niet na, ik rijd in mijn kiaatje rond en dat is het.

Hoe zou moeder Margarete, ofwel tante Greetje het hebben gevonden dat we allemaal samenkomen, elk jaar in augustus? Volgens veel primitieve gelovigen zal ze vanaf een wolkje toekijken of op iemands schouder zitten en aanwijzingen geven hoe zo’n dag verlopen moet. Er zijn van die dodenzoekers die het televisiekanaal, met de grote sommen geld aan verdiensten, hebben ontdekt om hun bedrog te benutten en de mensen gek te maken met woorden en boodschappen van hun geliefde overledene(n); er klopt geen hout van, want de doden zijn dood en niet bij machte zich te manifesteren via wie dan ook. Hoe intelligent moet je zijn om iemand met doden oproepen te kunnen inpalmen?

Ik had ook zo’n helderziende broer, hád, hij is nu zelf dood en wat me tegenvalt van hem is dat hij nooit meer iets heeft laten horen, weten of zien. Maar ik heb dan ook nooit in hem geloofd, dat scheelt misschien. Hij had er een broertje aan dood dat ik hem niet serieus nam in die kwakzalverij van hem. Hoe verwonderlijk het soms ook overkomt dat iemand een boodschap ontvangen zou hebben van gene zijde, het is bedrog, slim uitgedacht bedrog en anders niets. Er zit een zekere psychologie aan vast, enige levenservaring en een enorm inzicht in anderen als je dit vak wilt uitoefenen. Want je brood verdienen met gespook is óók een vak. Daar houd ik het maar op. Als troost. Want bedrog is erg, en zulk bedrog zeker.

Tante Greetje, daar is ze weer. Zoals we aan haar terugdenken, is ze nog lang niet overleden. Op deze manier houden we haar liefdevol bij ons, misschien wel voor onszelf, uit eigenbelang. Maar zij is leuk om aan terug te denken. Zij had een levensstijl en een humor die je niet snel vergeet; het was haar karakter en dat is te sterk geweest om te laten verdwijnen, het suddert nog na in onze herinnering en daardoor ís het er.

Margarete was wel een vrouw van nuchterheid. Ze had geen last van te veel emotie, ze stond met beide benen op de grond: ‘Niks geen getreur, vooruit met de geit.’ Ze zei het en ze meende het. Dat heeft haar denkelijk zo hoogbejaard doen worden, het was haar realiteitszin. Ik denk graag aan haar en weet lessen uit haar voorbeeld te trekken.

Dank je wel, moedertje van Olivier. Ik brand een kaarsje voor je, al weet ik dat je het beslist niet nodig zult hebben. Jij redt je wel, dat heb je altijd gedaan. ‘Vooruit met de geit.’

Wat denkt een mens veel. Eigenlijk denkt een mens altijd. Je bent nooit zonder gedachten.

Toen was er weer Planken Wambuis, het ging over de naam. Het had met doodskisten niets te maken, volgens Veronica. Het had te maken met lange werkhemden uit vroegere tijd. ‘Ja’, zei ik, ‘dat klopt. Een wambuis is een lang werkhemd en een planken wambuis is een lang houten werkhemd dat je niet meer uittrekt. En dat is in dit begrip alleszins de doodskist.’ Maar ze stemde niet in en ik begreep dat ze het niet eens wilde zijn met deze uitleg, die is te somber, te doods. Maar ik kan er niets anders van maken, het is hoe het is.

De stoet vertrok niet aaneensluitend maar apart naar Hoederlo, we zouden daar de unieke appeltaartjes gaan proeven. Dat was leuk en ik kon het opbrengen verder te rijden, dus gingen we. Het was gezellig in Hoenderlo, eigenlijk maar een piepklein gat; er was nog kermis ook, een heel boertige kermis, vond ik, met vlaggetjes voor de leut als versiering langs de omliggende huizen en wat stukken straat. Maar zoiets geeft eenheid onder de mensen; dat is iets wat ik niet direct herken, wel ambieer.

De familie kwam aan bij Het Deelerhof. Olivier en ik zaten er al en laafden ons; we zorgen goed voor ons. Op het terras was het gezelschap aan tafeltjes aangeschoven en tussen de regendruppels door dronken we, smulden we en lachten we; de aanbevolen appeltaartjes waren klein maar fijn; toch miste ik een zekere grandeur in de kwaliteit. Veronica en Joop hadden hooglijk gejuicht over deze dingskes, maar ik vond er niet veel bijzonders in terug, behalve dat de vanillesaus erlangs gedrapeerd naar sterke drank proefde in de nasmaak. De uitbater beaamde de alcoholische tik en beweerde dat er vieux in zat, hij deed trots. Hij was een hilarisch mannetje om te zien, een fat met lokjes gekruld tegen zijn voorhoofd geplakt.

Het verbaasde me een beetje dat een extra autotrip van Ede naar Hoenderlo voor een dergelijk snoephapje was gemaakt, ik vond het nogal overdreven; maar smaken verschillen, dat moet en dat mag. En de route over de Veluwe was mooi, dat maakte weer veel goed.

Ik rekende af, de eerste ronde van drankjes en taartjes, ik wilde trakteren uit sympathie. Maar het sloeg niet echt aan en er was nog een rondje koffie besteld. Ook goed. De boekjes werden uitgedeeld als souvenir en ter vermaak, dat hoopte ik dan maar. Ik had mijn aandeel geleverd. De dag is goed geweest op een paar minpuntjes na, maar dat houd je altijd, niets is volmaakt, niemand is perfect. Ook ik niet.

De Jansendag 2009 zit erop. We zijn weer veilig en blij thuisgekomen met nieuwe herinneringen. De Jansens zitten goed in elkaar. ●

Ine Verhoeven Nijmegen 09.08.2009

n.a.v. het drama van Koninginnedag 2009:

God, Gij licht bij uitstek, gij zorger, gij goede herder,

wees ons nabij in lief en leed, in vreugde en verdriet.

Bidden we voor hen die getroffen zijn door de aanslag,

voor de zeven doden, voor de gewonden, voor hun familie,

dat zij deze zinloosheid aan kunnen;

om troost in leegte en gemis.

Voor de koninklijke familie, nu zij de kwetsbaarheid van

het bestaan aan den lijve hebben ervaren;

om koninklijke kracht bij dit onmachtig gebeuren.

Voor de familie en de kring van Karst Tates,

zij hebben niet gevraagd om deze zinloze daad;

om troost en mededogen in leed en beproeving.

Voor een gezonde Nederlandse samenleving,

dat normen en waarden geen tevergeefse begrippen zijn;

om evenwichtigheid en evangelisch respect naar elkaar toe.

Bidden wij voor elkaars intenties.

Bidden wij in stilte voor wat ons innerlijk bezighoudt.

God, gij die barmhartig zijt,

wees allen, wees ons genadig.

Amen.

p. Frans E. Boddeke CSsR

Paasontmoeting

© Ank, 12 april 2009

In de lichte woestenij van het landschap

is nog de nawinter te bespeuren, en dan

staat daar plotseling een boompje te

wuiven met zijn bloesems als één grote

witte paasvlag van lente en vrede.

~

Over Pasen gesproken.

 © Ine Verhoeven 2009

12 april 2009

Onderweg naar Pasen is in deze veertigdagentijd dit gebed vooral bestemd voor wie zich erin herkent. Je mag het van me lenen, het bidden en het overwegen. Je mag het ook met anderen delen. I.V.

©Aad de Haas, Christus staat op uit de dood - kruisweg parochie Wahlwiller.

HERSCHEP MIJ

●

Vandaag ben ik de mens nog die ik ben;

maar HEER, ik vraag u, herschep in mij

dat pure en dat mooie, dat wat aan mij

verloren ging door geesten van de tijd;

herschep mij HEER,

maak mij vandaag weer mooi.

●

Vandaag ben ik de mens nog die ik ben;

met het gezicht en met het hart van toen,

toen ik vervormd, en vervormd ben gaan

leven omdat, omdat, en anders nergens om;

herschep mij HEER,

maak mij vandaag weer mooi.

●

Vandaag ben ik de mens nog die ik ben;

maar HEER, ik vraag u, herschep in mij

het licht, leg in mijn hoofd een hart neer

van gedachten en win mijn ogen nieuw;

herschep mij HEER,

maak mij vandaag weer mooi.

© Ine Verhoeven, Nijmegen

KARAKTER

Mensen met karakter zijn vaak het mikpunt van onbegrip, achterklap en hoon. Eerlijk gezegd maken ze het er wel eens naar, maken ze het soms te bont met hun visies en scherptes, zo ook met een bepaalde hardheid in de toonzetting, zie maar naar pastoor Mennen uit Oss bij diens Vrijmoedig commentaar op www.mennenpr.nl. Hij krijgt er tegencommentaar op, gelukkig wel, want hij máákt het onzalig te bont, zonder gêne.

Maar ook ikzelf kom er niet altijd onderuit dat mensen me ‘bespreken’, ik denk omdat ik vrouw ben en hoe dan ook de eerlijkheid staaf. Vooral mannen hebben daar een hekel aan, maar ook vrouwen spuwen hun gal als je karakter toont en weet wat je wilt en zegt.

Mensen met karakter botsen vooral omdat ze confronterend zijn, ze houden de spiegel voor aan wie erin wil kijken, ze leggen de vinger op de wond, ze wijzen de zere plek aan, het zijn de dingen waar niemand echt van houdt. Toch mag je niet verzaken aan je karakter. Je mag, en moet zelfs, schaven aan eventuele mankementen,  jezelf voltooien in het goede, in het beste; maar verzaken aan je karakter kun en mag je niet. Je zou vals worden, een valse toon krijgen en ten slotte een vervalste persoon zijn. Dat wil geen mens. Daarom zullen we elkaar blijven ontmoeten, blijven verdedigen, blijven bemoedigen, blijven vertrouwen; en trouw blijven aan hoe we ten diepste geworteld zijn. Dan toon je karakter. Dan heb je karakter. Dan is je karakter perfect. Het gaat om vergeving, onverkort, dus altijd. En houd van elkaar. Daar draait het hele leven  om.  Is dit actueel genoeg om te beschouwen aan de vooravond van december 2008?

Ine Verhoeven