HET WORDT KERST, DACHT IK

 

door

 

Ine Verhoeven & Frans Boddeke

 

Verhalen en Gedichten

 

Copyright 1998 Ine Verhoeven & Frans Boddeke.

Uitgevers: VERBOD Writers & Publishers - Nijmegen in algehele samenwer­king met DAJA-stichting - Den Dungen.

ISBN 90-73180-60-0

Copyright 1998 VERBOD Writers & Publishers - Nijmegen.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of open­baar gemaakt worden door middel van druk, microfilm, fotoko­pie, geluidsband, elektronisch of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een retrieval system worden opgenomen zonder nadrukkelijke bronvermelding t.w. de naam van de au­teur­(s).

 

Voor Marij & Jos Kruunenberg, in trouw.

 

WOORD VOORAF

Waar mensen zijn, is aandacht nodig. Aandacht voor elkaar. Eerlijke aandacht. Wie kan zonder? Wie wil niet bevestigd zijn als mens, als individu, in zijn of haar bestaan?

Enkel vanuit de aandachtig­heid van de ander en voor de ander kan de hoop existeren. De hoop, die op zich de basis is van het verlan­gen te leven, te mogen leven, maar dan wél in vrede.

Vrede. Jules de Corte schreef het ooit op, bespeelde de piano en zong dat, wat ook hij moest constateren: 'En we zijn al zo lang onderweg naar de vrede toe.' Het hele land zong dit met hem mee, een enkeling heeft het geneuried, maar tóch ...

 

Vrede. In hoop­volle aandach­tigheid voor mensen -voor u- heeft de groep Verbod Writers & Publis­hers besloten om enkele vre­des­werken van haar schrij­vers Ine Ver­hoeven en Frans Bodde­ke in een vriendelijk kerst­boekje samen te vatten en deze speels gebun­deld als verderstrekkend vredeste­ken aan haar lezers aan te bieden: groeie zo aandacht en hoop en vrede meer en meer.

 

Dit boekje wordt u vrijblijvend aangeboden.

VerBod Writers & Publishers - Nijmegen, december 1998.

 

EXPLICATIE:

De VerBod-groep stimuleert de literaire ambitie van schrij­vers, dichters en denkers; zij mogen hun filoso­fieën in boek­werken samenvat­ten en deze publi­ce­ren tegen de kostprijs, dus zonder winstbe­jag. Beoogd wordt een zo breed mogelijke bereikbaarheid van de karakteristieke VerBod-werken te reali­seren. Verbod biedt schrij­vende belang­stel­lenden de mogelijk­heid tot parti­cipa­tie. 

Namens VerBod Writers & Publishers,

Frans Boddeke, voorzitter.

Ine Verhoeven, secretaris.

Info: Telefoon 024-3788904 (beantwoorder aanwezig) 

 

TROOST VAN DE HEMELEN

 

Door Ine Verhoeven

 

'Dauwt, hemelen, en regent de Gerechte.' Zo klinkt -nog al­tijd- in de advents­tijd het keer­vers van dat ontroerende lied, het aloude Rora­te. De kleinheid van de mens in nood en zijn inten­se hoop op de Gods­liefde worden in deze psalmme­lodie in ge­treur én geju­bel uitgezongen, want bij 's mensen versla­gen­heid komt in dit lied Gods ant­woord als balsem op ieders wonden: 'Troost u, troost u, mijn volk, waarom wordt u aange­gre­pen door droef­heid? Ik red u toch? Wil niet vrezen!'

 

In de nabijheid van een pasgeboren kind overvallen mij vaak ontroe­ring, weemoed, ge­dachten. Hoe zal het deze kleine mens

vergaan, hoe zal dit prille leven uitgroeien? Hoop en twijfel, ver­wach­ting en desillusie ondergaat ook hij in zijn leven onder­weg. Weten zal hij van leven en dood. Hij zal beide ontmoeten, hand in hand, naast el­kaar, als mysterieuze verwan­ten. Verwon­derd zal hij staan om leven, verbaasd om dood.  

 

Weer gaat er een mens op weg. In het ongewisse over de duur van zijn levens­reis. Nog onbe­kende passanten, nog onbegane wegen. Nog ongekende vreug­den, nog ongezien ver­driet.

Met deze bagage reist hij verder doorheen alle balling­schap, even hoopvol reikend als eenieder die vóór hem was, als elkeen die ná hem komt, naar die heel bijzondere belofte vanuit een oud Ver­bond: 'Daar is onze God, ons Heil, onze Verlos­ser!'

 

'Dauwt, hemelen, en regent de Gerechte.' Daar daagt de hoop,

­dat gevoelig verlangen, dat verlevendigd wordt, maar dat ook onbarm­har­tig kan worden vernie­tigd.

Hij, de Gerechte, kwam tweeduizend jaar geleden ter wereld om de hoop op heelheid te behouden, om het geloof in gerechtig­heid te besten­digen, om de levende liefde op te tillen.

En Hij, de Gerechte, werd lijfelijk gedood door verwar­de men­sengees­ten, door meedogen­loze mensenhanden.

Aan het einde van zijn bal­ling­schap ging Hij, dat Kind van Betlehem, die Man van Naza­ret, het Woord van God, ter helle om daarna uit de doden op te staan en naar zijn God terug te keren; in de vol­heid van De Liefde, in de glans van Het Licht.

 

Geloof en hoop en liefde. Altijd opnieuw herhaalt zich het verhaal over de ge­boorte van die Mens, van die héle Mens, van de Ommekeer:

Zie op en luister. Mensen, hóór! Daar komt de Men­senzoon. Hij wordt gebo­ren uit een vrouw: Miriam van Nazaret. De Gerech­te daalt neer, ligt als dauw op de bloesems. En de vrouw, zij jubelt om God haar Redder. En alle ge­slachten prijzen haar.* Door haar heeft God Zijn volk ge­troost.

 

'Dauwt, hemelen, en regent de Gerech­te.'

* Vrij naar het Magnificat.

 

LOOT VAN JESSE

 

Door Ine Verhoeven

 

 

Die ene loot van Jesses stam

zal kiemen en ontspringen, bloeien

haar bladeren zingen in de wind

een stem wil in het ruisen klinken:

 

Druk jouw gezicht in mijn gezicht

vlecht je armen in mijn armen

strengel je vingren in mijn vingren

beweeg jouw voeten in mijn voeten

 

Glans jouw ogen in mijn ogen

klop je harte in mijn harte

plant je leven in mijn leven

groei jouw wezen in mijn wezen

 

Ga voort in mij en doe mij gaan

geef Geest aan mij en doe mij geven

spreek in mij en doe mij spreken

lief in mij en doe mij lieven

 

Ik ben Die ben doe jij mij zijn

ik vrouw geboren doe mij jou baren

Ik ben Die ben doe jij mij staan

ik vrouw geboren doe mij jou doen

 

Die ene loot van Jesses stam

zal groeien, bloeien, zijn en gaan

die ene loot van Jesses stam

zal dragen duizendvoudig vrucht

 

 

 

Het oorspronkelijke gedicht 'Loot van Jesse' van Ine Verhoeven heet 'Adonaï' in 'Zalig de nieman­den', Frans Boddeke en Ine Verhoeven. Uitgeverij Abdij van Berne 1997.

LOUTER GENADE

 

Door Frans Boddeke

 

 

De groene dennenboom draagt hoog

in de top -in excelsis- een heuse

engel met vleugels van zegening

De engel wijst naar omhoog, naar God,

de engel lijkt op Jezus van Nazaret

de mens met handen vol vrede

hij, die de vrede met open hart

omlaag strooit over en op de

geurige takjes, die de mensen zijn:

 

Hij als vredesboom

 

In de groene dennenboom branden

gekleurde lichtjes

de rode en witte lichtjes roepen

hét licht op: Jezus de Messias

In de groene dennenboom bewegen

geschenkjes in goudpapier

ze doen denken aan hét edele geschenk

Jezus de heiland:

 

Hij als lichtboom

 

De groene dennenboom is

onlosmakelijk geworteld

in levenademende grond

in Gods goede grond

de boom staat voor Jezus,

schuilboom met vruchten van genade:

 

Hij als levensboom

 

Het woord is mens geworden

uit zijn volheid ontvangen

wij genade op genade - naar Johannes 1,14.

 

 

DE KERSTVROUW

 

Van een vrouw en een kind, van God en zomaar iemand op bezoek.

Door Ine Verhoeven

 

Het was zo'n dag waarop je van geen mensen meer wilt weten, met van die uren waarin de wereld ophoudt te bestaan, zoals 'n zomerdag met volop winter, zo'n allerzielendag in de mei.

Ik ging door het huis met zijn innerlijk van nergens warmte, ik liep door de tuin met zijn diepgebogen laatste asterkop­jes langs het gazon en de troos­teloze lege takken van de sering voor het raam; ook de magnolia, daar zo middenin ge­plant, deed aan blij niet meer mee; alles wat eens groeien en bloeien zou in het hart van een seizoen, paste zich aan aan mijn gemoed; alles rondom huilde, alleen, met elkaar en mij. En ik ging.

 

Op straat was het al niet veel beter, en langs de waterkant dribbelden de waterhoentjes als kleine zwarte winteruivers zonder nieuw leven snel wegwaarts, het water in, en vluchtten.

Witte meeuwen krijsten hun schreeuwen naar hemel en aarde, pikten naarstig brood en resten afval op en bevochten meedo­gen­loos door de lucht hun eigen ik, vlogen op en vielen neer, de rovers. Zes kauwen keken vanuit een blote boom schu­welijk rond, schichtig als ik, dacht ik. Ik haastte mij naar de bus, die aan kwam denderen en was mijn strippenkaart verge­ten. Dubbeltarief. Ik zeulde mee, schokte en bonkte met mijn hoofd tegen het glas, dat zo vuil niet naar buiten liet kijken, dof.

De wereld was weg in die bus en ik wilde gaan naar het leven, dat wel bruisen moest in de stad; pep je op, mens, straks zul je weer lachen, zoek mensen op, ga eruit en voel dat je leeft.

 

En voel dat je leeft. In de stad liep ik rond en verloren, geen kende er mij, ik kende er geen, ik was pas verhuisd om weer opnieuw begin­nen te leven, weg had ik gewild van al wat me bond aan de tijd dat ik nog gelukkig zou zijn geweest, weg.

De gebouwen nog nieuw voor mijn weten stonden oud te gapen, vermoeid als ikzelf; en ik haalde bij een apotheker fitpillen, want ik was zo moe. In de kinderboekenwinkel lag mijn sprookje niet verkocht, arm kind. Een hond stond vastgebonden aan een fietsenrek, ik streelde hem, of haar, en zei iets van ha jochie toch; het beestje praatte even terug in bijna mensen­taal, was wit en wachtte voort. Waar was zijn baas? Ogen en melan­cholie gaan vaak samen en scheppen een brok in mijn keel, dat hondje hielp niet erg mee, kon mijn weeën niet wegnemen, ik hoopte op nieuw geluk. Een hoogzwangere vrouw liep voor mij uit, een kind hing aan haar linkerarm wat bungelend te zijn, en het was december geworden, pas. Zij gingen een kerk binnen op donderdag­middag. Er kwamen er nog drie me tege­moet, man­nen, maar ze bogen af naar de kerkdeur, die open was blijven staan. Ik wilde zien en kwam over de treden aan bij God, die in een gouden muurkast woont met een lamp voor de deur, dat wist ik van ooit geleerd. De moeder van God was beeldig en geplaatst in een gebedsalkoof, het was er dus enkel stil. Het jodenjon­getje op haar rechterarm glimlachte en droeg een wereldbol. De moeder van God keek met serene blik en waste daarmee mijn ziel. Hier heersten ernst en gebed. Hier mocht ik tranen hebben, van berouw, ik zag drie biechtstoelen met drukbellen en naambordjes ernaast; verderop blonken lichtvallen vanuit de hemel door veel glas-in-lood, ik zag stralende kleuren en een pasgebo­ren kind met grijpgrage handjes naar drie koningen toe, die kniel­den en bogen met mirre en goud; daar keek ik naar, lang. Een raamtafereel met eeuwigheidswaarde, bedacht ik. Een kind wordt geboren, geëerd als een god, bedacht ik, door vreemde konin­gen, oosterse wijzen, sterrenkijkers. Wel erg vredig, bedacht ik. Een vreemde geboorte van een vrijheids­strijder, van een vreemde vredestichter, die vrede bracht én  strijd. Onduidelijke man, bedacht ik. Er is geen vrede, ner­gens niet, in de wereld niet, in gezinnen niet, in mijn hart niet, be­dacht ik. Daar zag ik de hoogzwangere vrouw roerloos bij de heilige maagd in gebed, haar kind bungelde niet meer maar was, het zat met ogen dicht­geknepen, als zij. Ik keek naar Gods muurkast en die flakker­vlam en dacht: gaat die lamp dan nooit 'ns uit? De vrouw stond op, nam het kind bij de hand en schreed weg, alsof er iets konink­lijks was gebeurd, alsof zij een koninginne was, die spoedig een koningszoon zou gaan baren. In het voor­bijgaan zag ik een serene oogopslag, de vredige ziels­ui­ting van een vrouw vol van haar verwach­ting, en vol van haar komende kind. Hoog verheft mijn ziel de Heer en alle geslach­ten prijzen mij, dacht ik, hij heeft de geringen opge­richt en de machtigen slaat hij terneer. Mijn hart jubelt het uit om God, mijn redder, dacht ik. Drie mannen wasten de ramen van glas-in-lood, de kerk geurde fris en alles stond er helderder dan ooit; de lichtvallen verbleekten enkel als het donker zou wor­den. In de kerkramen bleef het kind van God pas geboren zijn en het strekte nog altijd zijn armpjes uit naar de ouder­dom in de koningen. Ik zag daarin de verbondenheid van de dag met de nacht, het licht met het don­ker, het leven met de dood; ik zag daarin de vreug­de samengaan met het verdriet, het leven compleet zijn in dat kind met die wijzen.

 

En de dag ging door, en ik ging door, liep door de regen van december, geen sneeuw nog niet, blade­ren lagen klef over straat en mensen snelden voort, huiswaarts, naar huis. Een zwerver borg zijn straa­tkranten op en schuifelde glibberig, gleed half uit, viel niet en de wind joeg door de straten van mijn nieuwe stad en brulde op elke hoek, hij gierde het uit; was het God, die daar lachte, misschien? De stad was leeg, bijna. De bus was te laat, en stampvol en dampend; beslagen ruiten waarin geen kon naar buiten zien, maar we zagen de reizigers, elkaar, in die bus onderweg. De busman was goed­lachs en een fluiter, zou hij een gele kanarie hebben, of een van groen met rood of blauw? Het wordt kerst, dacht ik, ik zal mijn hart gaan wassen, mijn ogen zijn schoon, ik zag wat ik heb gezien, die moeder had een bevallige schoonheid, zou dat kindje van haar voor Kerstmis zijn? Ik veegde met mijn mouw langs het busraam, dacht aan God in zijn muurkast met het altijdbrandend licht - wat zou hij zien? en zag door de kleine opening de moeder gaan met het kind, zij schreed nog immer; een kleine witte hond blafte hen na alsof hij zijn lied wilde zingen en dolde door de wind en langs de lange straat, en was weg; een hardnekkige fietser trapte door en trot­seer­de de storm; en de bus denderde voort als het leven. Ik lachte, net als God? bedacht ik, en mijn hart was gerust in een vrede, bedacht ik, en dagdroomde van een witte kerst met een klein kind, met een groene boom en een zilveren piek en lichtjes overal; en ik dagdroomde van zo'n kerst, zo'n kerst met snee­uw dus, en met zomaar iemand op be­zoek.

Teer is de mensenziel

waarmee mensen liefhebben

elkaar liefhebben

want liefhebben

is de opdracht van de mens.

Ine Verhoeven

 

 

ANNO DOMINI

 

Door Frans Boddeke

 

 

In het jaar iedere dag God beleven

in het jaar iedere dag met God verkeren

in het jaar iedere dag van God uitgaan

in het jaar iedere dag in God zijn

dat is meer en meer Liefde worden

dat is meer en meer van God worden

 

In het jaar

het betrouwbare Woord horen

het levende Woord ademen

het gevende Woord doen

met als beginsel

de Geest van liefde dragen

tot voor de nabije God

tot bij de nabije mens

de Geest van licht dragen

in donkere dalen

op witte hoogten

 

De mens met hart warmt zich aan God

maar verwarmt ook God

de mens met ziel wordt God-vertederd

maar vertedert ook God

de mens met overgave verkwikt zich in God

maar verkwikt ook God

 

Gloria in excelsis God

gloria in excelsis Mens

in het jaar

van de eeuw

met haar donkerte en witheid

 

De ontfermer zij alles in allen.

 

 

 

 

HOCUSPOCUS EN KERSTGEPREEK

 

Het kerstkind en de vreemde vredezoekers     

 

Door Ine Verhoeven

 

 

Het was kerstavond. De straten van het dorp lagen er verlaten bij. Bijna niemand ging nog over straat. De wekenlange, rumoe­rige drukte van de tijd vóór Kerstmis bestond niet meer. Rust lag als een onzichtbaar vriendelijk deken over de huizen uitge­spreid. De hemel was helder en de sterren fonkel­den. Terwijl de winter het land en de huizen omarmde, keek de maan vredig op de aarde neer. En één dorpje werd extra besche­nen.   

In de pastorie van het dorpskerkje zat de oude pastoor gebogen over zijn bureau. Zijn wenkbrauwen stonden gefronst en zijn ogen hield hij half dicht­geknepen. Dat deed hij alleen als hij ernstig bezorgd was. En de herder wás nu ern­stig bezorgd. Hij had zijn kerstpreek voorbereid voor deze kerstnacht. Hij zou de mensen vertellen over de vrede. Iedereen wilde toch vrede? En hij zou de mensen aanmoedigen om goed te zijn voor elkaar. Iedereen wilde toch goed behandeld worden? Hij zou vooropstel­len dat de ware vrede begon bij de mensen zelf. Zolang er nog ergens ruzie was of ergernis kon het kerstfeest niet écht worden gevierd! Hij schudde zijn hoofd en zuchtte diep. De mensen hadden de bedoe­ling van Jezus' komst blijkbaar nog altijd niet begrepen. Ruzie en verdeeldheid waren in zijn dorpje schering en inslag. En als vrede niet stand hield in een eenvoudi­g mensenhart, hoe kon er in de grote wereld dan ooit vrede zijn? Daarover had hij willen preken. Hád, ja. Want sinds vanmiddag wist hij het niet meer. Hij was van slag ge­raakt toen Jannes onverwacht was komen binnenvallen om hem -de pastoor- eens even haarfijn het geheim van het re­ncarna­tie­ge­beuren uit te zullen leggen. En Jannes had gebak­ke­leid, zoals alleen Jannes kon bakkelei­en. De pastoor had hem ten­slotte wegge­stuurd. Bij de deur had Jannes geroepen: 'Bekijk het maar, pas­toor. Ik kom niet naar de nachtmis. Ik kom trou­wens hele­maal niet meer in jouw kerk. Ik ga voortaan mediteren in het bos. Want als ik doodga, kom ik terug als een konijn. Ge­groe­t.' De broer van Jannes -wist de pastoor- had ook al van die vreemde ideeën. Dat was Hannes. Die wroette als helder­ziende in andermans leven, deed aan spiritis­me en pen­delde erop los. En niet zomaar! Nee, hij had, zo beweerde hij, met die pendel zijn gestorven vader en moeder opgespoord en samen met een bijgelovi­ge kapelaan had hij met allerlei cij­fertrucs berekend dat zij nu bij­na uit het vagevuur waren. Ze zaten zowat op de stoep voor de hemel. Nog even en ze stapten er binnen. Ach, ach. Hij had de ouders van dat tweetal goed gekend. Dat waren beste, brave mensen geweest. Goed voor hun zoons en goed voor elkaar. Ze lagen begraven op het kerk­hof. Maar hij, de pastoor, had bij hun graf nog nooit een bloemetje gezien, laat staan ooit Jannes of Hannes. Weer zuchtte de pastoor. Er was nóg iets wat hij niet kon looche­nen. Er waren de laatste jaren nogal wat stadse lui in het dorp komen wonen. Dat was goed, had hij gedacht. Maar er zaten van die rare snuiters bij met van die vreemde trouvailles. Spiritu­eel begenadig­d, kwalificeerden ze zichzelf. En behalve Hilde­gard von Bingen vanwege haar geneeskruiden en visioenen, en soms nog Fran­ciscus van Assisi vanwege zijn liefde voor de natuur, hield het katholieke geloof voor die vreemde snoesha­nen verder niks meer in. Onze Lieve Heer kwam niet meer aan bod. H­ocus-pocus uit verre landen was de tegenwoordige trend en onbekende afgoden werden geado­reerd. Dat spokerig gedoe maakte iedereen nieuwsgierig. Erger nog: zijn trouwe huishoud­ster Anna was onlangs naar India getogen en toen ze terugge­komen was, bleek ze hoteldebotel te zijn van ene goeroe Sai Baba. Van hem had ze een grote prent tegen de muur van haar zitkamertje geplakt, pal achter haar heilighartbeeld. Nee, het geloof had een vreemde duik genomen in heel ondiep en heel troebel water. Als Anna ooit erg ziek zou worden, zo had ze hem ook nog meege­deeld, dan hoefde hij haar de laatste sacra­menten niet toe te dienen, want Sai Baba zou dan heilig zand bij haar strooien; dat zand zou op Baba's bevel uit de lucht komen vallen, zo­maar! vanuit het verre India. Dát was nog 'ns een wonder! had Anna gezegd. De pastoor zuchtte nog eens héél diep en bedacht hoe treurig het was dat het halve koor intus­sen in de ban was geraakt van Jomanda, die rare toverkol in haar Mariablauw gewaad. Deze Jomanda deed gelovig, maar ze had niets van doen met God de Vader of met God de Zoon, en wel­licht had ze ook niksniet uit te staan met God de heilige Geest. Hij verdacht haar eerder van moderne hekserij, en dat had geheid met de boze te maken. Ach nee, schuddebolde hij, het was duidelijk een rare wereld. De mensen sjokten alleen nog maar achter vreemde godsdien­sten aan, en achter dubieu­ze kwakzalvers en uitgekook­te charlatans. Wie uit het dorp kon hij vannacht nog bereiken met zijn kerst­gepreek over de vrede? En moe van het peinzen sukkel­de de oude pastoor boven zijn bureau in slaap.

 

EN HIJ DROOMDE:

 

Buiten was de wereld wit. Het dorpskerkje, het raadhuis en de huizen baadden in zilver en schittering. Zachte sneeuw lag, als een donzen deken, op straat, plein en veld te wachten tot de mensen uit hun huizen kwamen. Plotseling begon­nen de klok­ken te luiden. Helder en vrolijk sloegen de klepels tegen het gietijzer aan en galmden hun tonen over het dorp. Een voor een gingen de deuren van de huizen open. En een voor een kwamen de mensen naar buiten. De pastoor haastte zich de kerk in, snelde langs het stalleke en ging bovenop de hoge preekstoel staan om vandaar zijn schapen te tellen, want hij wilde precies weten hoe vol zijn kerkje wel zou worden. Hij wachtte ongedul­dig. Hij had immers ieder jaar een volle kerk met de kerst! De kerk­deur stond wagen­wijd open. Waar bleven de men­sen nou? Zijn voeten werden koud. Zijn handen werden koud, zijn gezicht werd koud en zijn mond verstrakte van de kou. En als de mensen nu niet snel binnen­kwamen, kon hij zich niet meer bewegen van de kou. Waar bleef iedereen toch! Zijn ogen speurden door de lege kerk, zijn blik ging langs het lege koor en bleef steken bij de sacristie: die was ook leeg. Er was echt helemaal niemand. De klokken beier­den luider en luider. Maar de kerk was leeg en de kerk bleef leeg. Verward keek de pastoor naar het stalle­tje. Daar stonden de dieren, de herders, de koningen. Een engel hing gloria te hangen aan het staldak. Maar wie hij niet zag was Maria, hij zag Jozef niet en hij zag ook het Jezus­kind­je niet. En de oude pastoor raakte in paniek. Hij sidderde en beefde: 'Jezus, Maria, Jozef! Waar zijn jullie dan toch? Kom in de stal, laat me niet in de steek, het is kerst­nacht! Hóór de klokken!' Hij staarde verschrikt naar de kribbe en wacht­te. 'Heer', prevelde de oude man ten einde raad, 'in uw Va­ders' huis zijn vele woningen. Op aarde zijn ook vele wonin­gen. Kom in deze woning vannacht, kom hier in mijn kerkje.' Er gebeurde niets. En de pastoor gaf het op. Net toen hij besloot om de kerk dan maar te sluiten, zag hij in de kerststal een konijn. Het beest knabbelde van het kribbenstro. Links van de krib en het knabbelkonijn zat Jannes neergeknield en rechts stond Hannes met een pendel in zijn hand. Jannes had lange konijne­noren en het hoofd van Hannes was pekzwart geblakerd. De oude pastoor schrok nog heviger, werd heel bang en zette het op een rennen. Hij ijlde door de kerk, botste tegen de kerkdeur op en tolde het voorportaal uit. En toen stond hij stil. Want daar, vóór de kerk op het plein, stond een grote men­senmas­sa rond een kribbe ge­schaard waarin het kindje lag. En Maria bloosde toen ze de oude pastoor aankeek. En Jozef

reikte hem zijn staf en ondersteunde hem. De kleine Jezus klapte van vreugde in zijn handjes en tuitte zijn lipjes. 'Suja pastoor', sprak het kindeke, 'laat de mensen God zoeken waar ze maar willen. Heb geen zorg, goede man, want ik ben hier gekomen voor ieder­een. Suja. Ik ben trouwens geboren onder de blote hemel. 'n Stalleke kreeg ik pas van Sint Frans van de Vrede*, toen was ik al 1200 keer gebo­ren, maar dat doet er nu niet toe. Suja. Als de mensen mijn vrede zoeken en die op een keer ook zullen hebben gevonden, dan hebben ze míj gevonden. Maar elk zoekt op zíjn wijze en elk zoekt op zíjn tijd, omdat elkeen anders is. Suja. Ik troost je, luister maar: iedereen zoekt immers naar de vrede? Net als jij. En jij, brave man, tel jij de mensen maar niet meer. In de kerst­nacht zijn de mensen, die aan mij denken, niet te tellen. Suja. Houd jij je preek nu maar!'

 

DE PREEK?

 

Met een schok werd de oude pastoor wakker. De kerkklokken beierden boven zijn hoofd en galmden hun klanken uitnodigend over de huizen van het dorp met de bijzondere mensen. Hij keek door het raam. De heldere maan bescheen de straten en daar zag hij over het plein de nachtelijke kerkbezoekers komen. De pastoor repte zich ter kerke. Door de wijdopen deur schuifel­den zijn mensen eerbiedig naar binnen. Ze schoven bij elkaar aan in de kerk­ban­ken en er werden extra stoelen neergezet. Zijn kerkje was bijna te klein. De pastoor pinkte een traan weg, vermande zich en keek fier en gelukkig rond: hij wist de vrede van Kerstmis aanwezig in zijn Godshuis. Onder de preek kraakte de kerkdeur, omdat Jannes binnen­kwam. In de kribbe glimlachte het kindje. De gloria-engel aan het staldak ook.    

Die nacht at de pastoor zich ongans aan worsten­brood en kerst­stol-met-spijs. Hij vierde de kerst van z'n leven. Want hij ge­loofde opnieuw. Hij geloofde dat mensen waarachtig zoeken naar vrede.                                

* Franciscus van Assisi.

 

 

 

WAAR GA JE HEEN, MIJN KIND?

 

Door Ine Verhoeven

 

 

Wijzen trekken langs de wegen

mannen, zoekend naar een kind

dat als koning is geboren

Waar ga je heen, mijn vrind?

 

Hemels licht, hel in het duister

gaat als bode voor hen uit

naar de koning, pas geboren

Waar ga je heen, mijn vrind?

 

Wijzen vinden daar het kindje

koningszoon, Gods kwetsbaarheid

met het kloppend hart van mensen

Waar ga je heen, mijn vrind?

 

Goud en wiereuk en de mirte

en gezangen zonder hoon

omringen Gods gezonden zoon

Waar ga je heen, mijn vrind?

 

Wijzen treden voor zijn aanschijn

mensenzoon, Gods tederheid

strekt zijn handjes naar de wereld

Waar ga je heen, mijn kind?

 

 

 

HIJ IS HET LICHT

 

Door Frans Boddeke

 

De schrijver had al heel wat grijze haren. Van al die grijze haren zat er niet één op de juiste plaats. Bij een beetje goede schrijver is dat trouwens altijd het geval. Vraag niet waarom: IS nu eenmaal zo.

 

De schrijver dacht na bij een grote kaars. Het elektrische licht moest nog uitgevonden worden en het huis had maar een paar kleine raampjes met weinig lichtinval. Hij schreef dus met rechts van hem een grote kaars. Die kaars noemde hij de 'Jezuskaars'. Jezus was immers het licht in de duisternis. Zijn collega's spraken ook wel van Paaskaars, van Verrijzenis­kaars. Maar ja, dat moesten ze zelf weten. Hij vond 'Jezus­kaars' veel persoonlijker.

 

De schrijver lag praktisch met z'n neus op het papier. Zijn ogen waren werkelijk slecht. Dat kwam volgens de dokter omdat hij al zo oud was. Die opmerking had hij zelf ook wel kunnen verzinnen. En nu vraag je natuurlijk: maar waarom droeg de schrijver dan geen bril? Dat is een goede vraag met een gemak­kelijk antwoord: er wáren nog helemaal geen brillen. En al had hij toevallig wel een eksteroog, daardoor ging je natuurlijk niet beter zien.

 

Zijn vrienden hadden hem onlangs gevraagd om eens iets op te schrijven over de geboorte van Jezus. Hij had immers Jezus goed gekend. Maar dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan. Ze hadden wel lang met elkaar opgetrokken maar over hun jeugd hadden ze het nooit zoveel gehad. Wat moest hij nu over Jezus' jeugd schrijven?

 

Ja, Jezus had geleefd in Nazaret. En hij had veel van zijn ouders -Maria en Jozef- gehouden. En hij had altijd veel plezier gehad met de andere kinderen. En zaterdags waren ze naar de synagoge gegaan, maar verder?

De schrijver zoog op het puntje van zijn potlood... Kijk, hij wist het. Hij zou een aantal teksten uit het Oude Testament opschrijven, mooie teksten die aan Jezus deden denken. Hij had natuurlijk ook best teksten willen aanhalen uit het Níéu­we Testament, maar dat kon niet, want dat was hij namelijk juist aan het schrijven.

 

Van al die teksten uit het Oude-Eerste Testament zou hij een fijn geboorteverhaal maken: een kerstverhaal. Want Kerstmis betekende immers Christus.

 

Hij bladerde in het oude bijbelboek. Kijk, daar stond dat koning David in Betlehem had geleefd. En Jezus was toch fami­lie van koning David? Daarom was het mooi Jezus in Betlehem geboren te doen worden.

 

En wanneer is het het meest donker? Toch zeker eind december. Daarom zou hij Jezus geboren laten worden op 25 december. Die dag was gemakkelijk te onthouden. Het was de meest donkere dag van alle dagen. Als Jezus op 25 december geboren werd, kon iedereen heel gemakkelijk begrijpen dat Jezus het licht in de duisternis was. Je moest de natuur niet verwaarlozen.

 

En vervolgens las hij in het oude boek, dat engelen goed nieuws kwamen brengen namens God. Prachtig! Bij Jezus' geboor­te hoorden dan ook veel engelen. Want Jezus was immers Gods beste nieuws.

 

Wie hoorden er nog meer bij Jezus' geboorte? Toch zeker de arme mensen. Jezus was heel zijn leven opgekomen voor de armen. En wie waren er werkelijk arm? Waren dat bijvoorbeeld niet de herders? Die moesten zich uit de schapennaad werken voor een paar onogelijke centjes. Bovendien keek iedereen hen met de nek aan. Vooruit dus: herders in het geboorteverhaal.

 

En zo schreef de schrijver zijn kerstverhaal. Het werd een hele kerststal. Maria en Jozef. Jezus zelf natuurlijk. De engelen, de herders, de schapen, de os en natuurlijk een collega: de ezel. Voor de wijzen uit het oosten kon hij zo gauw geen tekst in het Oude Testament vinden. Die moesten dan maar later aan de beurt komen, aan het begin van het nieuwe jaar.

 

De schrijver glimlachte. Ja, Jezus had veel goeds gedaan in Gods naam. Hij had werkelijk vrede gebracht. Want wie aan Jezus dacht, dacht aan God.

 

Hij vond nog een mooie tekst. Maar die was wat moeilijk in het verhaal te verwerken. Die zou hij er als bijlage bij doen. Weet je welke tekst dat was? Deze, van een zekere profeet Jesaja: Er is een kind geboren, een koningszoon. Op zijn schouders rust de heerschappij. Men zal hem noemen: krachtige bestuur­der, goddelijke held, eeuwige vader, vredevorst.

 

Opnieuw speelde er een glimlach rond de oude mond van de grijze schrijver. Dat waren wel heel erg moeilijke titels, die de profeet Jesaja bij elkaar gesprokkeld had. Hij zelf noemde Jezus toch maar het liefst 'het licht in de duisternis', dat was eenvou­diger om te begrijpen. Jezus zelf had toch ook nooit van moeilijke woorden gehouden.

 

Hij keek door het kleine dakraampje naar de maan. Oei, het was al laat, zelfs te laat voor een kort avondgebed. Met een haastige zucht blies hij de Jezuskaars uit.

 

 

 ALS HIJ, HET KIND

 

Door Ine Verhoeven

 

 

O jij, mijn lieve mensenziel

Geboren eens, vandaag en toen

Mijn mensenziel in mij en jij

Ontstaan om niet, gevraagd door

Geen en toch ontvangen van de God,

Die zelf geboren is, ge­maakt om niet

Uit niet en toch, en toch bestaat en

Leidt, geleidt wat ooit geschapen is,

En doet bestaan, bestaan mijn lieve

Mensenziel, geboren eens, vandaag en

Toen, mijn mensenziel in mij en jij

Ontstaan om niet, als Hij, het kind.

 

 

INHOUD

Opdracht

Woord vooraf

Troost van de hemelen - Ine Verhoeven

Loot van Jesse - Ine Verhoeven

Louter genade - Frans Boddeke

De kerstvrouw - Ine Verhoeven

Anno Domini - Frans Boddeke

Hocuspocus en kerstgepreek - Ine Verhoeven

Waar ga je heen, mijn kind? - Ine Verhoeven

Hij is het licht - Frans Boddeke

Als hij, het kind - Ine Verhoeven

 

Ter informatie:

VerBod Writers & Publishers - Nijmegen is een oecumenische groep van schrij­vers en dichters; zij heeft als missie haar geeste­lijke en profane filosofieën literair te ver­woorden en te bunde­len in betaalbare werken zonder winstbe­jag.

Daja-stichting - Den Dungen is een groep vrijwilligers, die een brug wil slaan naar mensen en/of groeperingen, die niet

gehoord worden, waaronder onder andere geestelijk- en lichame­lijk gehandi­capten, maar ook gedetineerden.