De geschiedenis van het fenomeen contactadvertentie
Afkomstig uit het boek "Op zoek naar een Kanjer" geschreven door Wil Zegers, verkrijgbaar bij de grotere boekhandels. Zeker de moeite waard om te lezen als u meer wilt weten over het fenomeen contactadvertenties met allerlei leuke illustratieve voorbeelden.
Een korte impressie uit het boek over de ontstaansgeschiedenis van de contactadvertentie.
In 1695 verschijnt de eerste contactadvertentie zoals we die nu kennen. In de collection for the improvement of husbandry and Trade, een blad uitgegeven door de apotheker John Houghton. " Een heer van rond de dertig jaar, die zegt dat hij een heel goed landgoed bezit, zou graag willen huwen met een jongedame die een vermogen heeft van ongeveer 3000 pond. Houghton beseft heel goed dat advertenties met dit doel nogal wat weerstand zouden kunnen oproepen. Die weerstand heeft te maken met de manier waarop huwelijken in die tijd worden gesloten. In de zeventiende en achttiende eeuw is de huwelijkssluiting niet meer geheel en al in handen van averechts, zoals in die tijd daarvoor. geleidelijk wordt er steeds meer rekening gehouden met de persoonlijke gevoelens van de twee toekomstige echtgenoten voor elkaar. Niettemin wordt ten tijde van het verschijnen van die eerste contactadvertentie de weg voor een huwelijk uiteindelijk vooral in de familie en in huiselijke kring gebaand. Pas wanneer in intieme kring de hand is gevraagd en de zaak rond is, wordt de verloving en de aanstaande verbintenis is de openbaarheid gebracht. Het revolutionaire van de contactadvertentie zit hem vooral daarin dat die precaire onderhandelingen ineens min of meer in het openbaar plaatsvinden.
Om die reden omkleedt Houghton de allereerste huwelijksannonce met een hele verhandeling om haar te rechtvaardigen; " Ik wil voor allerhande eerbare zaken adverteren. De volgende vormen daarop geen uitzondering en ik word er goed voor betaald." En;"Als zal blijken dat mijn bedoelingen geheel en al oprecht zijn en dat ik niet anders op het oog heb dan twee volwassen mensen tot een overeenkomst te brengen, en de negen dagen van verbazing en gelach (waartoe iets nieuws altijd aanleiding toe schijnt te geven) voorbij zullen zijn en iedereen de kwestie vergeten is, maat ikzelf toch veronderstel dat ze in alle oprechtheid zijn gesteld, dan zullen dergelijke advertenties erg nuttig blijken te zijn."
Houghtons vermoedens over de weerstand die dergelijke advertenties zouden oproepen, blijken niet geheel ongegegrond, Enkele weken na het verschijnen van de eerste annonces ziet hij op grond van de ingezonden brieven genoodzaakt zijn lezers nogmaals gerust te stellen. Hij verzekert dat de huwelijksvoorstellen "beslist echt zijn" en belooft dat ze "met grootste discretie en omzichtigheid" zullen worden behandeld. Ondanks deze weerstanden is de opmars van de contactadvertentie onstuitbaar. In de tweede helft van de achttiende eeuw vinden we huwelijsannonces in vele Engelse bladen. Hoewel finaciele zaken en materiele zaken nog de toon blijven aangeven, verschijnen er gelijdelijk steeds meer advertenties waarin ook andere wensen naar voren worden gebracht, zoals over de leeftijd (Niet jonger dan veertien jaar), het uiterlijk (Niet te dik maar ook niet te dun, 'een goede adem en goede tanden, 'lengte vijf voet en drie inches zonder haar schoenen')of over het karakter (niet praatziek of twistziek)
Het eerste blad met uitsluitend huwelijksadvertentie verschijnt in 1870 in Londen. In The matrimonial News vinden we wekelijks tussen de vijf- en zeshonderd huwelijksannonces waarvan tachtig procent afkomstig was van vrouwen. In de rest van Europa verloopt de verbreiding van contactadvertenties in eerste instantie wat moeizamer. Voor zover bekent verschijnt het eerste Heiratsinserat in Duitsland op 8 Juli 1738 in Frankfurt in de Frag- und Anzeigen nachrichten. Andere grote steden volgen pas aan het eind van de achttiende eeuw. De eerste contactadvertentie verschijnt in Hamburg in 1729, in Wenen in 1793 en in Praag in 1794. De vermoedelijk eerste Nederlandse contactadvertentie wordt kort daarna gepubliceerd, in 1797. Zij is afkomstig van een vijfentwintigjarige man, op zoek naar een "weduwe of jonge dochter, liefst van de Gereformeerde Godsdienst, en vooral het tegenwoordig heerschend politicq systema toegedaan', en die bereid is naar rijp beraad aan een huwelijk te gaan denken. Ook de eerste Franse contactadvertenties verschijnen aan het eind van de achttiende eeuw.
In de achttiende eeuw gelden contactadvertenties op het Europese vasteland nog als een curiositeit. Een aantal kluchten waarin ze flink op de hak worden genomen, trekt in die tijd volle zalen. Pas in de negentiende eeuw worden ze gelijdelijk aan gemeengoed, maar over de precieze verspreiding in die tijd is weinig bekend. In de twintigste eeuw is de contactadvertentie uitgegroeid tot een mondiaal verschijnsel. Al in de eerste helft van deze eeuw verschijnen ze ook in uiteenlopende derde-wereldlanden als Egypte, India en Ceylon. Tegenwoordig zijn er nauwelijks landen waar geen contactadvertenties voorkomen. De enige mogelijke uitzonderingen zijn misschien het huidige Iran en landen met vergelijkbare regimes.
In Nederland heeft de Volkskrant als eerste een afzonderlijke rubriek voor huwelijk, kennismaking en correspondentie. De Volkskrant geldt als een katholiek dagblad en dat si ook terug te vinden in de contactadvertenties. De advertenties worden getoetst aan de katholieke moraal. Boven de huwelijksadvertentie in de Volkskrant staat dan ook de volgende redactionele mededeling; Katholieken kunnen alleen dan een huwelijksadvertentie plaatsen als zij een op naam uitgeschreven en door een RK geestelijke ondertekende goedkeuring ter inzage zenden. Deze verklaring moet voorzien zijn van een parochiestempel. Tot en met 1965 blijven we deze mededeling terugvinden in de Volkskrant.
Er gold nog een andere beperking in de Volkskrant. Het woord gescheiden mocht in de advertentie niet voorkomen. In het katholieke geloof is scheiden immers uit ten boze. Bij de gereformeerde dagbladen is het beleid echter nog veel strenger. Trouw kent pas sinds 1965 een kennismakingsrubriek. Het zoeken van eer partner via een contactadvertentie een ongeoorloofd menselijk ingrijpen in een godsbeschikking. Mannen moesten maar gewoon hun kansen afwachten of ze van god een vrouw kregen toegewezen. Het Parool legde geen beperkingen op en alle advertenties die niet in Trouw en de Volkskrant mochten verschijnen, vinden we dan ook terug in het Parool.
Homosexualiteit is een ander verhaal. De eerste contactadvertentie verschijnt pas in het Parool van 1973. Ook in De Volkskrant verschijnen vanaf 1977 de eerste advertenties van homosexuelen. Pas in het begin van de jaren 80 zijn advertenties van homoseksuelen ook in de Trouw niet meer taboe. Het reformatorisch dagblad selecteert nog steeds echter erg streng. Advertenties van homoseksuelen worden niet toegestaan.
Contactadvertenties waaruit blijkt dat er al een vaste partner bestaat of waarin minder normale seksuele fantasieen naar voren komen werden ook nogal eens geweigerd. Ook hier vervuld het Parool een voortrekkersrol in de jaren zeventig. In 1979 mocht gebondenheid wel in de Volkskrant worden vermeld en een jaar later vinden we ook in de Volkskrant nogal pikante seksuele fantasieen vermeld. Te denken valt bijvoorbeeld aan SM. Toch kan lang niet alles. De edele delen mogen wel worden aangeduid met "poes" "dikke borsten" of "zwaar geschapen" en ook woorden zoals "geil" en "zwoel" mogen worden gebruikt. Het woord neuken mag echter nog steeds niet in een advertentie genoemd worden. In Trouw worden advertenties die gewag maken van gebondenheid, of partnerruil nog steeds geweigerd.
Kortom de contactadvertentie is zeker niet iets van de laatste tijd, maar bestaat al meerdere eeuwen. Toch is aan de inhoud in de loop van de tijd wel veranderd. De dingen worden wat meer bij de naam geneomd en dat is mede te danken is aan de verminderde invloed van de kerk en het geloof op de huidige samenleving.