Homepage

(Last Update 26-10-11)
___________________________

nl.taal: 11-7-2009
Dubbelopwoorden
Baukje
___________________________

Misschien is het verschijnsel hier al eerder gesignaleerd en had
iemand 't al een andere naam gegeven, maar ik vind 'dubbelopwoord' wel
leuk. (Niet te verwarren met een woord als 'tenten', hoe werd dat ook
alweer genoemd?)

Het gaat om het woord 'kroeskop', dat kun je lezen als bestaande uit
twee zelfstandige naamwoorden die hetzelfde betekenen: kroes = kop =
mok. Ik heb geprobeerd meer van zulke woorden te vinden, ze zullen er
vast wel zijn maar tot nu toe weet ik nog geen andere. 

Baukje van Kesteren

-- Panda www.delachendepanda.nl 
___________________________

Later stelde ik voor om dubbelopwoorden te vervangen door
het woord kroeskopwoorden. Dat is overgenomen en ik heb een
long-list van ingezonden woorden opgesteld. Hier, met een
nieuwe definitie van Baukje. Ik heb toen een mailtje gestuurd
naar de Taalpost van Onze Taal.
___________________________

nl.taal: 14-7-2009
Kroeskopwoorden
Baukje
___________________________

Een sluitende omschrijving was natuurlijk niet onmiddellijk voorhanden
toen ik me bij het lezen van het woord 'kroeskop' realiseerde dat dat
een beetje een apart woord is, omdat de woorden 'kroes' en 'kop'
allebei de betekenis 'mok' (kunnen) hebben. Maar nu wil ik graag een
poging doen.

Ik ben het eens met DirkJan dat de term 'dubbelopwoorden' verwarrend
is en dat het beter is de term 'kroeskopwoorden' te gebruiken.

Goed, komt-ie: 

"Kroeskopwoorden zijn woorden die zodanig kunnen worden afgebroken,
dat er door het afbreken twee of meer woorden worden gevormd die
elkaars synoniem zijn.
Het feit dat het om synoniemen gaat brengt met zich mee dat de woorden
die door het afbreken worden gevormd, beide tot dezelfde woordsoort
behoren, en in het geval van werkwoorden, in dezelfde persoon staan. 
Zie voor voorbeelden hieronder."

Opm. 1: Ik heb het over 'afbreken' om te aan te geven dat andere
manieren om twee of meer synoniemen uit een bestaand woord te vormen
(bijv. alle letters door elkaar gooien en dán meerdere woorden vormen)
niet van toepassing zijn. 

Opm. 2: Ik heb de voorwaarde dat de 'nieuwe' woorden niet synoniem
mogen zijn met het hoofdwoord, weggelaten nadat ik alle suggesties in
de draad 'Dubbelopwoord' nog eens doorgenomen heb. Sietse gaf al aan
dat het merendeel van de geposte woorden in de prullenbak zou
verdwijnen als we deze voorwaarde zouden aanhouden. Daarin heeft hij
gelijk, en het is nou ook weer niet de bedoeling dat er niks
overblijft. 

Voorbeelden van kroeskopwoorden zijn: 

* kroeskop: kroes = kop in de betekenis van mok (twee zelfst.
naamwoorden) 
* dodelijk: dode = lijk (twee zelfst. naamwoorden)
* drukpers: (ik) druk = (ik) pers (twee werkwoorden in de eerste
persoon ev)
* fijngoed: fijn = goed (twee bijv. naamwoorden)

Niet geldig zijn woorden als:

* optelsom: 'optel' is een werkwoord in de eerste pers. ev ('als ik
dit bij elkaar optel'), 'som' een zelfstandig naamwoord
* druktoets: 'druk' als zelfstandig naamwoord is niet synoniem met
'toets'
* spreektaal: 'spreek' is een werkwoord in de eerste pers. ev, 'taal'
een zelfstandig naamwoord

Enigszins problematisch zijn woorden als:

* flatwoning: een flat is een woning, maar een woning is niet altijd
een flat
* gevangeniscel: afhankelijk van het zinsverband kunnen de woorden
'gevangenis' en 'cel' elkaar vervangen en zijn ze dus synoniem, maar
over het algemeen verstaat men onder een cel slechts een vertrek in
een gevangenis

Persoonlijk zou ik 'flatwoning' en 'gevangeniscel' niet goedkeuren,
maar het is duidelijk dat de meningen daarover kunnen verschillen. 

B/

-- Panda www.delachendepanda.nl 
___________________________

Lijst kroeskopwoorden

adviesraad
autoblik
baktrog
bleekwit
brabbeltaal
dodelijk
dolfijn
draaitol
drukpers
druktoets
dubbeltwee
examentoets
fijngoed
flatwoning
gevangeniscel
goedaardig
grendelslot
grensafbakening
grenslijn
hoofdleiding
hoogtepunt
keisteen
klaarover
kletspraat
kristalglas
kroeskop
loopbaan
morgenochtend
nederlaag
pikhouweel
plankton
priemels
reuzegoed
reuzeleuk
schemerduister
schoolopleiding
sikbaardje
staflid
stofdoek
straatweg
taakopdracht
telefoonbel
toppunt
trapladder
uitbuiten
urineplas
verwijd
waterplas
wildebeest
witbleek
witkalk
zeewater 
___________________________

Heb je zelf een kroeskopwoord, of wil je reageren?
Volg dan de discussie op de nieuwsgroep nl.taal. Hetzij
via je nieuwsserver of via Google Groups. Morgen
wordt aandacht aan de kroeskopwoorden besteed in de
Taalpost van Onze Taal. Ze zullen verwijzen naar de
draad op nl.taal via onderstaande link:


http://groups.google.nl/group/nl.taal/browse_thread/thread/ae56d53c5c4b4f78?hl=nl#

___________________________

nl.taal: 15-7-2009
Kroeskopwoorden in de Taalpost
DJ
___________________________

Vandaag kort aandacht voor de kroeskopwoorden in de Taalpost 934.

2. Oproep: kroeskopwoorden

In de nieuwsgroep nl.taal legt Baukje van Kesteren een lijst met 
kroeskopwoorden aan. Een kroeskopwoord is een andere term voor dubbelopwoord: 
het bestaat uit woorden die (in een bepaalde betekenis) een synoniem zijn van 
elkaar, zoals kroes en kop. Andere kroeskopwoorden zijn dodelijk, fijngoed, 
sikbaardje, urineplas en zeewater. Een definitie en meer voorbeelden vindt 
u bij de (link) nieuwsgroep nl.taal. De samenstellers kijken uit naar uw reactie 
en nieuwe kroeskopwoorden.

Of kijk op www.taalpost.nl/texts/archief/html/934.htm
___________________________