der stiene in trije âldstilige kantoarmeubeleminten
* een drie
zo'n drie (?) een stuk of drie
Sjoch google. Sjoch artikel Jarich hjiroer.
Een drietal is oars want dan wurdt it tiidwurd inkeldtal.
Ned hat dit allinnich by wurden sûnder meartal lykas " een drie kwartier durende behandeling", "een drie keer snellere variant" en al sa.
Fierders yn morfology lykas "driesterrendiner", bewiis dat "sterren" dêr gjin meartal is. Boarne Sterk 78 (“Regaad yn 'e himel”).
in moai ferhaal bin ik noch hieltyd fan betinken
in moai ferhaal tink ik noch hieltyd
ik tink noch hieltyd in moai ferhaal
ik tink noch hieltyd fan in moai ferhaal
* fan in moai ferhaal tink ik noch hieltyd
Beheiningen op dit idiomm? Is ek Holl? Cf sjakke.
Wimer begrypt dat er no de gelegenheid hat fan ien fan twa: of syn plannen noch stil hâlde, of se oan de wrâld te jaan (Burgy 270).
De skoanheit fan Kees is in stive stoere klaaiker. Lykwols docht er omraak mei. Net troch praten en wille meitsjen en sa, mar fanwege de drinkeraasje (Burgy 232).
Nynke hie it minder útsjen kinnen, tinkt se (Burgy 168). Dat sil’t wol. Op ‘e snaren omt ôf.
Mar ik sjuch, datst dy net te ferfelen hoechste (Burgy 153).
No wit ik wêr’t jo my hylskear oan tinken diene (Burgy 143). “Iedere keer”.
Earst de smoargen der ôfrêd (Burgy 126).
It leechleunige wytferve brechje past alhiel by de omjouwing … (Burgy 107)
“Kûgeltsjes wiene der noch in heal doaskefol.” (Burgy Birutsen Fjûr 48).
Rilk gau. Oare gearstallingen mei rille? Ferlykje ERNOCH.
“Waans namme soe dat wêze sille?” (W. Dijkstra, Sulveren Rinkelbel, s. 182, 1956), opmurken Jan Popkema.
-->-->
(2a) Ik leau dat Jan grutter is as jim.
(2b) Ik leau dat Jan grutter as jim is.
(3a) Ik leau dat Jan grutter is as do. Is (3a) wol goed. Check TDB “as ik”.
(3b) *Ik leau dat Jan grutter as do is.
(3c) *Ik leau dat Jan
grutter as do bist.
Binne de neikommende sinnen mooglik yn ynformeel sprutsen Frysk
(1) Ik tink datsto en Marie sûnder it fan elkoar te witten dit wykein yn Rome west ha.
(2) Ik tink dat warskynlik (fan nijsten) do en Marie sûnder it fan elkoar te witten dit wykein yn Rome west ha.
(3) Wolsto en Marie noait (nea) mear mei elkoar prate?
(4) Do en Marie wolst tink noait (nea) mear mei elkoar prate!
(5) Marie en do wolst tink noait (nea) mear mei elkoar prate!
In goed ding is dat sokke tiden dat it wurk der is, de drokte, de gleone jacht om ree te kommen. (13, Ulbe v Houten, Ein fan de mars).
"Hoe't jimme my bihannelje en úslju skouderje." "Oer 't algemien is jimljus bloed lef en slop". Van der Galien "Boerefolk" 151, 154
"der hja in skalk each op hiene, moasten mar ris biswarre, hwer hja dy nachts tahâlden hiene" Jubeljier 158.
Waar ze verdenking tegen koesterden moesten maar eens bewijzen waar ze die nacht geweest waren.
162 Galien "Wa soe dat tocht ha" (cf. Wa hie dat tinke sillen). 193 "Mar dan moast Ide mar net sa ûnferskillich west ha." (Mar dan hie Ide mar net sa ûnferskillich wêze moatten).
Galien 23, 62, 97, 111
184 "Fan har fanke te sizzen dat hja op 'e belder gyng". Galien.
Gal 222 "... in klank ... dy't er fielde dat wat wûnders witge, wat nijs yn beidegearre har libben."
"Hja moasten elk foar oar wat hja bepraat hiene yn har tinzen ferarbeidzje." Gal 220. Wurdboek "stuk voor stuk", mar elk foar oar kin ek yn argumintposysjes steane: " Elts foar oar wist to biwizen, det 'r thús west hie"
(i) As er dêr noris mei troud west wie (De ferhoalen wierheid (1982) side 192, T. Kuiper)
Dit is gjin normaal perfektum. Dat docht bliken oan it feit dat hawwe hjir útsletten liket, en oan it feit dat west fuortlitten wurde kin. (wat oars nea it gefal is by west):
(ii) * As er dêr noris mei troud west hie
(iii) As er dêr
noris mei troud wie
Ditsoarte fan sinnen komt ek yn it Aldfrysk foar. Popkema (1984:195) sitearret út O.II (P.Sipma, Oudfriesche Oorkonden. Tweede deel. Den Haag 1933), nr. 30 fan 1450:
(v) datse ... forhyerd sent wessen
Ferlykje ek:
Dat binne de grinzen hwertusken't de dyk makke
west is. [Nes, in doarp yn'e Dongeradielen (1950) side 15 [ald] Kr.
Boelens]
"Sa gau as it lije koe, sochten wy feiliger hinnekommen."
(Duveldei op Grienlân, Ype Poortinga 9).
"Yn alle
gefallen siet hjir in gaadlike oanlieding yn ta in nije raam op
better kosthús." Poort 156.
Gjin lidwurd IN hjir.
Jarich hat hjir ris oer skreaun, mar krekt oars, tocht ik.
Ferlykje ek diskear. Mooglikheden konstruksje ûndersykje. Ek: oarkant.
Wat binne de betingsten foar it brûken fan N IEN. "In bibelsken ien", Poortinga 135.
Mei in ûnbidige en grutske kalmens libje; hieltyd oarekant - .. Jins
affekten, jins foar en tsjin willekeurich ha en net ha, nei har nivo omleech
gean, foar in pear oeren; op har sitten gean, as op hynders, faak as op
ezels: - want men moat har dommens likegoed as har fjoer benutte kinne.
Meartal en brûken fan hof en hoffen, hôven. Ferlykje ek dakken, skippen, lidden/leden.
Sjoch idioomkolleksje, hiel breed betsjuttingsfield, tige brûkber, kwic.
"Protten hiene de saak mar waakse litten, en wiene grutsk op in moai swee". (Häftling nû 10039, "Efter it tried", side 79). Betsjut hjir in protte lju. Sjoch TDB, wb. "Guont sieten yn twa of trije transporten tagelyk – protten hiene al ien of twa reizen yn 'civyl' west, mar bedarren einlings en te'n lêsten wer yn 'e kampfodden." (side 87).
"Hy wie noch hein en nei net klear en aansens wie it bêdappèl" (Häftling nû 10039, "Efter it tried", side 46). Farianten: hein noch nei, hjir mei dûbele negaasje, sjoch TDB, wb.
"Pik wol omraak barne, sadwaande brûkte er dat om it hellefjoer te stoken en oan te hâlden." (side 67, T. Gerlofs, "Biten en Brokken"). Hjir is "dêrmei" weilitten, cf. Ljouwert is in moai plak om te wenjen, net *Ik wenje Ljouwert.
"Koartby" betsjut sawol koartlyn as meikoarten. "Oare wike" sawol ferline as takom wike.
De flaainamme fan Rinse is Kinge, fan Boukje Poai, fan Sjoukje Kokke, fan Tryntsje Nine.
Wat soest der fan sizze en set do it earste haadstik fan dyn skripsje oer? Sjoch artikel Jarich yn Tabu
Master Zylstra sjocht de beantsjes út 'e grûn.
De lamkes springe fleurich yn 'e greide rûn ...
(Gedicht "De Maitiid" út "It giet der oan wei". Berneferskes om foar te dragen fan Sjouk Koopmans mei knipprinten fan Greta Zijl.)
Searje Charm. Wurden: begangel, tsjilwiven of tsjelwiven, bernesjammen, en net yn wurdboek: dodeade (Hengist 14). Sjoch artikel Poortinga yn feestbondel Buma.
De regearing - it regear, de beweging – it beweech, check JH en WV.
Pake nimt in pear tou-skuon foar him mei, dy moatte skielk oan yn it hea. (NH LF 117).
It is in mediale konstruksje, mar net ginneryk mar spesifyk.
Pake is in loopke nei Dokkum. Haisma LF 116.
Men soarget der mear út, it paad de reed del is gâns minder ... (50 Haisma: It lân ferline)
Piterke soarget der tsjinoan dat Master langer as in dei fuort giet. (52 Haisma)
Betsjutting: men soarget der tsjin oan om derút te gean.
Der binne / ? is in protte minsken op 'e baan.
Der is / ?? binne in smite minsken op 'e baan.
Check watsto en Jarich der al oer skreaun ha.
"En dochs freget er my om mei it Marlân yn by Abbegea om of dat nei de poel út by Strûpenkeal." Pleatsing fan PP opmerklik tusken DAT en UT. W. Abma, In Ierse Nymf, side 21.
"En stadich hifkjend gyngen syn eagen dat al mar út nei de frjemde en jonge, waans plak no ek wie yn dit hûs ..." Kloostermans, Hengist en Horsa, 28.
"Alle trije wisten se dat se de boat net langer ôfhâlde koene en oant no ta elk foar oar terrein ferkend hie."
Leo Popma, In Kwestje fan Hûd, side 23.
Ferskillende foarmen INOAR (de ien in oar) MANKOAR (Kalma, men in oar) ELKOAR (elk in inoar).
MIN is moreel slecht. "Dat hast min dien" is fral moreel, wylst kwalitatyf 'slecht' is earder "net goed". Check TDB.
Fierder is "moeilijk" "min" yn "Dat kinst min wegerje.", mar net in "minne som" foar "moeilijke som". Check TDB.
Mooglike paralel: "It is wis dat de tastân dat wy sear dogge, selden sa ûnbemongen-noflik is as de tastân dat wy wol dogge."
Nederlânsk hat dêr, lykas Dútsk, * DER'T WY YN SEAR DOGGE, wat raar is yn Frysk.
NL waarin wij pijn doen OF ?? waar wij pijn in doen
D Gewiss ist der Zustand, wo wir wehe tun, selten so angenehm wie der, in welchem wir wohl tun.
Hjir hat Jarich alris oer skreaun. Hast wat nijs? Check.
"Allinne de hinnen ha drok keakeljen as hja boppe fan de loop ôf it hiem oer wjokkelje.
Haisma, Simmerdagen, 66.
de ûnhandige opkringerichheid dy't har hiem wie om (dêr)mei op 'e wierheid ta te setten
de ûnhandige opkringerichheid dy't (it) har hiem wie en set (dêr)mei op 'e wierheid ta
Test non-relatives.
oare filosofen as de besteande of as de besteanden
Njonken dy ek mei HOE+ADJ: "it wetter spatte withoeheech".
Njonken jongerein jonkheid. * Yn myn jongerein. OK Yn myn jonkheid.
metafoar want waar mear sichtber
Yn Ebert/Hoekstra (1996:82) "The progressive in West Frisian and North Frisian" (Arhammar Festschrift, NOWELE 28/29) stiet de folgjende sin as ferkeard.
(1) *De bern binne oan 't sliepen. (ib. 82)
(2) *It wetter is
oan 't sieden. (ib. 82)
Oan 'e oare kant is neffens Ten Cate/Lodder/Kootte (1998:127) "Deutsche Grammatik" (Bussum/Coutinho) de Nederlanske (of Dutske) tsjinhinger fan (2) wol goed.
(3) Het water is aan het koken.
(Das Wasser ist am Kochen.)
(ib. 127)
Bestiet der in wezenlik ferskil tusken it Frysk en it Nederlansk? Kinne jo dan yn it Nederlansk (4) sizze?
(4) De kinderen zijn aan het slapen.
Is it ek yn it Frysk en Nederlansk mooglik en bruk dizze konstruksje by SLIEPE/SLAPEN at it om in hanneling 'mei opsetsin' giet?
(5) Hy is no oan 't sliepen om't er hjoed yn 'e nachttsjinst sitte
moat.
(6) Hij is nu aan het slapen omdat hij vandaag in de
nachtdiest moet
staan.
Of moat men dochs by SLIEPE/SLAPEN altyd de 'postural verb construction' (stean /sitte /lizze /hingje /rinne //staan /zitten /liggen / hangen /lopen te+Inf.) bruke?
(7) Hy leit no te sliepen om't er hjoed yn 'e nachttsjinst sitte
moat.
(8) Hij ligt nu te slapen omdat hij vandaag in de
nachtdienst moet
staan.
Fierders sizze Ebert/Hoekstra (1996:84): "Unlike the prepositional progressive construction, the postural verb construction is not limited to agentive verbs. Therefore sentences like (hjir:) (1)(2) become grammatical with a postural verb construction:
(9) De bern lizze te sliepen. (ib. 84)
(10) It wetter stiet te
sieden. (ib. 84)
Dit lit my tinke oan Van der Woude (1971:140) "De wjerljocht hat ynslein - De bliksem is ingeslagen" (Driemaandelijkse Bladen. 23/24) syn opmerking: "In het Fries zijn deze werkwoorden (N.B. staan/zitten/liggen/lopen...) nog vrijwel zelfstandige werkwoorden, m. a. w. men moet ook inderdaad zitten, staan, lopen, liggen, zal men deze werkwoorden kunnen gebruiken. In het Nederlands is hier op kleine schaal een ontwikkeling van deze werkwoorden van zelfstandige tot hulpwerkwoorden v. h. duratieve aspekt aan de gang die het Fries niet kent. In: ... 'Sta nou niet te zeuren'... zijn de bedoelde werkwoorden sterk afgesleten in hun oorspronkelijke betekenis en 'afgezakt' tot een hulpwerkwoord van aspekt." (ib. 140-141)
At fr. 'stean' syn 'postural' betsjutting noch behaldt, hoe kin (10) goed weze? Of is dit beheind ta minsklike aktiviteiten? At it sa is, kin ik sa begripe dat ndl. (11) wol goed is, mar fr. (12) ferkeard is?
(11) Je staat te liegen.
(12) *Do stiest te ligen.
Mei freonlike groetnis,
SHIMIZU, Makoto (Sapporo/Japan)
"Heit seit: 'Sinningha State is it ynslein.'"Nyckle J. Haisma, Simmerdagen, side 79.
Sjoch eigen topic artikel.
"The place to be" relatearre oan "Dongjum wol ik wol wenje". Missende preposysjes.
"Al dy âlde plakjes soe er wer sjen wolle en libje." (Haisma LF 101)
Der sit fal yn 'e huzeprizen.
Sniebalje = met sneeuwballen
Dreigen = drigemintsje
Pypkje, krantsje, pypsmoke, krantlêze.
Negatief reageren op een aanbod - dat hat er ôfstikele
aansluiting
aansluiting zoeken by = jin jaan by
de ute piip 98 (93?)
Wat soest der fan sizze en set do ris it earste haadstik fan dy bestseller oer?
Taalsnipel: wurden dy't net yn it F-N wurdboek steane omdat se Hollanismen lykje (twist cf twiste) wylst se yn âlder Frysk al foarkamen:twist by Waling, sjoch TDB
Taalflaters yn brief B fansels!
dat fan alle krêften dy't oer de minske stien ha, dy de sterkste wêst ha moat
of: wêze moatten hat
of: west moatten hat
dêr't de djipte fan syn ynstinkten him op it beslissende momint langst joech om hinne te gean.
dêr't de djipte fan syn ynstinkten him op it beslissende momint langst joech om hinne.
dêr't de djipte fan syn ynstinkten him op it beslissende momint langst om hinne (te gean) joech
Yn TDB, neffens wurdboek, neffens AFUK, konjugaasje en yn gearstallingen, werkinne, en sa mear.
ik wit hoe'n bytsje oeren wurk deis (*as) mear as foldwaande wêze soe
ik wit hoe'n bytsje oeren wurk deis (*as) foldwaande wêze soe
ik wit hoefolle oeren as der noch komme sille
=> Hjir wol gjin komplemintearder yn! Subjekt??? Nee. Embedded Q yn subj??
Grapjeie, slydjeie, en sa mear. D068-10. 1993. Ik ben niet van plan en bel hem op.
dy ûnwilligens fan foarname selsfoldiene kultueren om jin / har in nije begearlikheid, in ûnfrede mei it eigene, in bewûndering foar it frjemde ta te stean.
Nl * je, OK zich, maar zich is ambihu tussen MEN en 3PL
de onwillichheid van vreemde culturen om jezelf / zich pleziertjes
toe te staan
de onwillichheid van de Nederlanders om jezelf / zich
pleziertjes toe te staan
de onwillichheid van de Belgen om jezelf
/ zich pleziertjes toe te staan
oeral dêr't de minske him omprate lit en ferleagenje himsels
yn 'e religieuze sin fan it wurd MIN, OK MEI JINSELS?!!
oeral
dêr't de minske him omprate lit om himsels yn 'e religieuze sin
fan it wurd te ferleagenjen
eigenlijk
het moet eigenlijk wel gebeuren it moast oars al wêze
je
moet eigenlijk wel ... moatst oars al
SOE oerstallich yn AS-sinnen yn Frysk, somtiden ek oare plakken. Sjoch korr Brouwer.
TE KINNEN faak oerstallich yn Frysk, sjoch Brouwer's âld en nij Utopia
ik heb nooit verstandig mogen worden ik bin altyd by it ferstân troch rekke
daar heb ik nooit aan toe kunnen dat is der by my altyd by troch rekke
YNTENSIFIKAASJE: enorm heel erg uitermate bijzonder geweldig
ze hebben enorm verloren (neg) se ha alderdusdanichst op 'e bealch hân
een enorm mooi huisje in alderivichst moai hûske
er enorm op tegen zijn der almachtich op tsjin wêze
enorm boos bare lilk
een uitermate vreemd politikus in alderearst mâl politikus
een geweldig plezier in almachtige wille
geweldig eten almeugend ite
(ALDER+SUPERLATYF as bywurd by sin of eigenskipswurd) SNIPEL
In IPI is opaak foar bound variable binding troch WH.
Bygelyks
OK
Jan wie in man dy't it weage en waskje him mei swarte sjippe
*
Wa't it weaget en waskje him mei giele sjippe sil it net goed mei
ôfrinne.
* De man dy't it weaget en waskje him mei swarte
sjippe sil ...
Overloop is oerloop neffens wurdboek mar almeast wurd trepsgat brûkt.
* Wat komplisearres
OK Wat kompliseards
Dat alles is - dat is allegear
De moaiste fan allegear (?)
oersettingen fan ELK -> alle, allegearre
Onze Taal 70, mei. Brief. Het publiek die.
Wy steane twad / twads / twadde etc TDB
Breuker syn proefskrift: SE foar in frou inkeltal, nei prippesysje, opmurken troch Anne Wadman yn ien fan syn snipels. Hjir enkête oer omstjoere om oan data te kommen. Sjoch ek WP dokumint
Wêr is Anne? Ik ha krekt noch op se stimd.
Ik ha se krekt noch sjoen.
De kat hat se klaud.
2. By 'dochter' : *'dochterke' => 'famke'.
Mijn oudste zoon is 8 jaar => ús âldste jonge is 8.
Ze hebben twee dochters => se ha twa famkes
Nee . Ik betelje? Jo kinne om my ... = Nee
Gertjan Postma feiten
Folchoarder 1: Oansjen komme kin? Oankommen sjen kin!
2
Ik kin in oerheadprojektor brûke moatte.
Om't ik in oerheadprojektor brûke moatte kin / brûke kinne moat.
Mulder 158 Hy is nei syn sin troud.
Cf. hy is net it sin troud it = elkenien sines of soksawat.
Hy hat it skouder beseard = sines (Sykje yn TDB)
* Check
Mulder 227 Hollânsk zullen / sille, Frysk net oerset neffens my.
* Of as preposysje. Kaart?
Mulder 44 ôf as preposysje (KFFB)
Takom wike, anke wike, oare wike
Der binne gin sponen of it komt fan heeuwt
Er is geen koe zo bont of er zet een vlekje aan.
Universele kwantifikaasje. Willem.
De pinne stiet/leit op tafel yn Jeropa.
net itselde etymologysk jaske oan - sûnder E!
Wurden yn 'e famylje, ït autopad yn, Simke's prommebeam,
wêrom klinkt it net goed om snoepje te ferfryskjen as snobke, fan snobje?
En it klinkt folle better en sis: snobberke.
ERS ôflieding, snobbersguod.
Augmint befoarderet nijfoarming?
Jij / jou deugniet Fr Do / *dij
* en dan stuit je op
meer beperkingen dan je lief is/zijn
Hebt U t lef eens!
Heeft U t lef eens!
Heb t lef eens!
* Heeft t lef eens!
As ik of do dat skreaun * hie / * hiest
Als ik of jij dat had geschreven
Als ik of wij dat * had / OKE hadden geschreven
As ik of wy dat skreaun hiene
Als wij of ik dat had / hadden geschreven
Vandaan yn dialekten. Sjoch Tabu. D002/35. 1932.
Op rekkene ha ik der net. Haas Okken.
Kaai-observaasje: GE IPP korrelaasje breaks down only in bilingual areas.
But not really since those have both grammars.
... maar wie wil er zo uitzien als je uit de beautyshop komt?
It iennichste mooglik pronomen is _ie_. Oaren fine him lykwols wer prima.
Wie(i) wil er nou zo uitzien als je(i) omroeper bent.
?* Wie(j) wil nou graag dat je(j) onder een auto komt.
* Wie(k) zegt nou zelf dat je(k) _gek_ bent.
* Wie(l) beweert dat je(l) een miljoen geörven hebt.
** Wie(m) scheert je(m) nou met een broodmes.
De ferskillende beoardielingen hjirre fernuverje my o sa.
Neffens my is der in type fariaasje dat net in korrelaasje mei in homogeen geografysk gebiet hat. Ik ha wolris kaarten meitsje moatten dêr't in beskaat ferskynsel by in minderheid foarkaam, mar difús ferspraat oer it hiele lân. Dit liket ek soksawat te wêzen. Allinne dizze feiten komme selden foar it ljocht want gjin teory dy't it goed útkomt.
(eh 2004)