Babel

< >

Babel

(Wau 11:1 [januari 1988])

Toen Otos en Ephialtes bergen op elkaar wilden gaan stapelen werden ze door Apollo gedood; de bouwers van Babel bleven zitten met een halve toren en de Babylonische spraakverwarring. Als je dan bedenkt dat er een paar Amerikanen op de maan zijn geweest—geen goden, geen hiernamaals te bekennen—, dan vraag je je af waar de hogere wezens zich vroeger toch druk over maakten. Hadden ze die jongens hun gang laten gaan, dan waren ze nou nog bezig en nog steeds nergens, of ze hadden allang de moed opgegeven en zo zichzelf gestraft door hun eigen nietigheid te moeten toegeven.
Ik denk dat het anders zit, dat de mensheid niet gestraft werd. Apollo wist best dat wij van verhalen houden en heeft op zijn eigen bescheiden manier een bijdrage willen leveren aan de Griekse mythologie, door met zijn anti-stapel-actie de aandacht te vestigen op iets wat met een sisser had kunnen aflopen en waar niemand ooit meer iets van vernomen zou hebben. En God heeft met zijn vooruitziende blik werkgelegenheid geschapen: taalleraren, tolken, vertalers, allemaal profiteren ze van Babel; hoe groter de verwarring, hoe meer lol ze hebben. Mijn hobby, mijn brood op de plank, ik vind het geen straf. En als die toren wat horizontaler uitviel dan de bedoeling was—er is nadien nog genoeg de lucht in gebouwd, zodat zelfs de wolken geen jeuk meer hoeven te hebben.

Sommige talen zijn verwarder dan andere. Neem bijvoorbeeld het Arabisch. Het meervoud van een zelfstandig naamwoord is daar min of meer onvoorspelbaar, in plaats van een meervoudsuitgang achter de stam te plakken gaan ze doorgaans knoeien met de klinkers. Wat wij het zwakke meervoud zouden noemen heet bij de Arabieren het gezonde meervoud, en wat wij als hun sterke meervoud zouden bestempelen noemen zij het gebroken meervoud. Een gebroken staaltje van Babelisme! Dan leer je verder dat de gebroken meervouden eigenlijk enkelvouden zijn, en ze maken ook nog onderscheid tussen verschillende 'meervouden' al naar gelang de (geschatte) hoeveelheid entiteiten (dus een soort 'nietzoveelvoud' en een 'watmeervoud'). Je zou er stapel van worden, ik veronderstel dat die hoedanigheid bij de Arabieren zelf aangeboren moet zijn. Als er telwoorden aan te pas komen wordt het pas echt leuk: "The numerals are the nightmare of a bankrupt financier", zegt Tritton. Dus: echt leuk. Als je nou denkt: "Dáár begin ik nooit aan", sta dan even stil bij een bekend Engels gezegde, Never say 'never', lest it turn out to be nevest.

Naast de verwarring die heeft geleid tot zoveel talen over de hele wereld zijn er dan ook nog de verwarringsverschijnselen binnen een taal, als mensen niet zeggen wat ze bedoelen of niet bedoelen wat ze zeggen. Verder heb je de versprekingen, in eerste aanleg onopzettelijk, maar door sommigen tot kunst verheven. Spooner is bekend geworden door het cultiveren van een bepaald type 'verspreking'; de Concise Oxford Dictionary geeft een paar van die spoonerismen: ... has just received a blushing crow. For real enjoyment give me a well-boiled icicle. Ook gaan er verhalen over een pastoor die met de betreffende kwaal behept was, en een keer toen de (stoom)trein maar niet vertrok uit het raampje keek en na zijn hoofd weer naar binnen te hebben gehaald met opgeheven handen tot zijn medereizigers verzuchtte: "Die locomotief staat daar maar te pissen en te suffen ...". Genoeg voor vandaag, Pandora. Of om met Spooner te spreken: "Doe die doos dicht!"