van Steven Kolje
Jazz als Jazz als passie en als missie
Op de Muziekschool Amsterdam (MSA) heeft Peter Guidi een heel systeem van workshops, bands en Big Bands opgezet om leerlingen jazz te leren spelen, en daarin door te stromen. Sindsdien is het niveau van jonge Nederlandse jazzmusici met sprongen omhoog gegaan. Bekende muzikanten als trompettist Loet van der Lee en saxofonist Joris Roelofs zijn in de leerorkesten van Guidi begonnen. Zijn Big Bands hebben inmiddels meer dan veertig prijzen in de wacht gesleept. Een portret van een muzikant voor wie jazz, zoals hij zelf zegt 'een passie én een missie' is.
Peter Guidi is geboren uit Italiaanse ouders in het Schotse Glasgow. Hij groeide op in Jersey, één van de Britse Kanaaleilanden, en hoorde daar voor het eerst jazz op de radio toen hij elf was. In de zomer had elk hotel op het toeristische eiland een eigen band, waaronder veel jazzbands. 'De jamsessies in de zomer waren geweldig, ik kon daar met de professionele musici van de hotels spelen. Ik werkte in het restaurant van mijn vader, en in mijn pauze ging ik naar de jamsessie, in mijn witte jas met de naam van het restaurant erop.'
Op het eiland was ook
een jazzclub, geleid door de Schotse tenorist Jackie Duff. 'Die haalde bekende
jazzmuzikanten uit die tijd naar zijn club, zoals Johnny Griffin en Art Taylor.
Daardoor kon ik als tiener fantastische musici op dat kleine eiland zien.
Het is zo belangrijk om op jonge leeftijd goede muzikanten te horen, en met
ze mee te mogen spelen. Ze deden eigenlijk hetzelfde als ik nu doe; je geeft
mensen met talent een kans om op het podium te spelen, om zo ervaring op te
doen en 'vlieguren' te maken.
Het leuke is, dat Jersey sinds een jaar of zes een eigen jazzfestival heeft,
en ik heb daar verschillende malen als gastsolist gespeeld en workshops gedaan
met de Jersey Big Band. Dat vind ik geweldig, ik breng mijn opgedane ervaring
weer terug naar het eiland, en daarmee is de cirkel rond.'
Na omzwervingen langs Parijs en Berlijn ging Peter naar Milaan, waar hij tien jaar lang met bekende jazzmusici en op verschillende festivals speelde. Totdat daar in de jaren tachtig het culturele klimaat werd ingewisseld voor een zakelijke sfeer die werd bepaald door yuppen, banken en de modewereld. De van oorsprong Italiaanse drummer Roberto Haliffi haalde Guidi naar Nederland. 'Wat me trof was de sfeer van vriendelijkheid en openheid, en een bepaalde levensfilosofie. Ook de centrale ligging is voor een muzikant een voordeel, maar bovenal hou ik van Amsterdam. Ik besloot hier een nieuwe start te maken. Dat was een goede beslissing; in Amsterdam is er een infrastructuur voor jazz, die de laatste 20 jaar sterk is verbeterd. Ik probeer mijn steentje aan bij te dragen, niet alleen op de muziekschool maar ook via de Nederlandse Toonkunstenaars Bond (NTB). Die heeft mij gevraagd het eerste Nederlandse Jeugd Jazzorkest samen te stellen en te dirigeren.'
'In mijn tijd was er geen conservatorium, je moest alles van de plaat afluisteren, of aan collega-musici vragen. Maar ik kon me wel ontwikkelen op het podium omdat het toen mogelijk was als jonge muzikant zes avonden per week betaald in een jazzclub te spelen. Tegenwoordig kan dat niet meer. Ik probeer nu voor mijn leerlingen een vergelijkbare situatie te scheppen. Ik zet ze vanaf hun tiende jaar op het podium, en geef ze meteen veel verantwoordelijkheid. Ze moeten het nummer zelf aftellen, de backgrounds zelf intellen en de aankondigingen doen. Tijdens de workshops bemoei ik me actief met de leerlingen, maar als ze op het podium staan, zit ik aan de kant te genieten.
Ik heb op de Jazzafdeling van de Muziekschool Amsterdam nu ensembles voor
kinderen vanaf negen jaar oud. Dat geeft leerlingen de mogelijkheid om door
te stromen. Ik ben begonnen met één workshop en een halve Big
Band, nu zijn er zes workshops en twee Big Bands, daarin zitten in totaal
ruim honderd leerlingen. In mijn systeem zijn er geen examens, het werkt op
natuurlijke selectie. In samenspraak met de individuele docenten wordt besloten
wie wanneer kan doorstromen.'
Doorstroomsysteem
Voor kinderen vanaf negen
jaar: Junior Swing workshop.
Daaruit kunnen ze doorstromen naar de Jazz Juniors.
Voor kinderen van dertien tot 15 is er de: Jazz Generation.
Van daaruit kun je naar
de : Jazzworkshop 1 2 en 3
En dan naar de JazzFocus Big Band
Jazzmania Big Band
Sinds kort is er ook een leertraject dat
voorbereidt op het conservatorium: Junior Jazz College (JJC)
Het JJC is een samenwerking tussen de MSA en het Conservatorium van Amsterdam (CvA). Getalenteerde studenten krijgen lessen van muziekschool- én conservatoriumdocenten. Ze spelen in Guidi's ensembles en op de open dag van het CvA. Het JJC is voor kinderen vanaf 12 jaar, duurt enkele jaren en bereidt voor op het toelatingsexamen van het CvA.
'Als je met de kinderen jong begint, enthousiasmeren ze elkaar. Ze zijn altijd
positief, als bijvoorbeeld iemand anders een mooie solo speelt. Natuurlijk
heb je ook een kleine minderheid van moeilijke kinderen, maar die leren mettertijd
dat afgunst niet noodzakelijk is. Ik merk dat leerlingen -en dat hoor ik ook
van hun ouders- door het musiceren tegelijkertijd een persoonlijke groei doormaken.
Dat geldt voor alle muziek, maar ik denk vooral bij jazz. Door in het ensemble
te spelen ontwikkelt de leerling teamgeest, en door te soleren (improviseren)
ontwikkelt hij individualisme.
'Als leraar moet je een algemeen plan hebben, maar je moet ook heel flexibel zijn. Iedere leerling is anders, iedereen heeft een unieke combinatie van sterke en zwakke punten. Ik heb zelf nooit les gehad in lesgeven, dus ik gebruik mijn ervaring en mijn instinct. Wel herinner ik me leraren uit mijn schooltijd die fantastisch waren. En tegenwoordig kom ik in contact met andere muziekpedagogen, sommigen daarvan vind ik erg goed.
Door het werken met kinderen
leer ik zelf ook veel. Het eerste wat ik leerde was: vertel geen onzin, dat
ruiken kinderen van een kilometer afstand. Als je iets niet weet, zeg dat
dan eerlijk en beloof dat je het voor de volgende les zal uitzoeken. Wat ik
ook geleerd heb is dat je niet moet geloven in statistiek, die beweert dat
jonge mensen niet van jazz houden. Waarom niet? Heel simpel: ze horen het
niet, ze zien het niet. Ik zal je vertellen wat mijn statistiek is. Als ik
jonge mensen jazz laat horen, en het ze laat ervaren door te spelen, dan houden
ze van jazz. Natuurlijk luisteren ze ook naar hiphop op hun Ipod, ik luisterde
vroeger ook naar soulmuziek de Rolling Stones. Maar mijn passie is altijd
jazz geweest. De kinderen zullen de hiphop ontgroeien, maar de jazz zal voor
de rest van hun leven blijven. En als ze in de toekomst geen beroepsmusici
worden, dan zijn ze ons toekomstige publiek.
Als ik met de Jazzmania Big Band naar het buitenland ga, en dat gebeurt regelmatig,
dan neem ik altijd een paar leerlingen uit de tienerbands mee, zodat zij kunnen
ervaren hoe het is om op tour te zijn met een Big Band. Het is heel belangrijk
om te spelen in clubs, maar in Nederland zijn die steeds minder actief. Daarom
probeer ik samen met de "Jazz Working Group" van de NTB een manier
te vinden om meer jazzclubs te creëren. We leiden fantastische jazzmusici
op, maar waar spelen ze? Dat is een probleem. Ik mag graag klagen over de
overheid en hoe weinig die doet voor de kunsten. Dan denk ik: als ik veel
klaag over de situatie, dan kan ik er maar beter veel aan doen.'