Orgels in de Dorpskerk

1871- De eerste steen voor de Dorpskerk is gelegd in 1862. Kennelijk is er de eerste jaren zonder orgel gezongen want de
orgelgeschiedenis van de hervormde gemeente Wezep-Hattemerbroek gaat terug tot het jaar 1871.

Op 22 januari van dat jaar werd in de Dorpskerk een orgel in gebruik genomen. Het orgel was nota bene geschonken door
de toenmalige burgemeester en lid van de Eerste Kamer, Mr. C.R.J. Nobel.

Het betrof een bestaand orgel, afkomstig uit de hervormde kerk van Laren (Gelderland). Het orgel werd geplaatst door de
orgelmaker Leichel, destijds orgelmaker te Dusseldorp. Vermeldenswaard is dat de galerij waarop het orgel werd geplaatst
gemaakt werd door gemeenteleden, ook toen werden gemeenteleden volop ingeschakeld bij bouwactiviteiten en dat is altijd
zo gebleven!

1885- Reeds in 1882 was geconstateerd dat het orgel ‘in slechten en ondoelmatigen toestand’ verkeert. Op een aanbod van orgelmaker Z. van Dijk voor een ander orgel wordt echter niet ingegaan. De kerkvoogdij had kennelijk een ander prioriteitenlijstje of er was misschien gewoon geen geld. De materiële welvaart in Wezep was nog niet bepaald groot. In 1885 was de kerkvoogdij wel genegen in te gaan op een aanbod van orgelmaker van Gelder te Leiden. Hij biedt een orgel aan voor een bedrag ad ƒ 1.500,--. Volgens organist J. Koops is het zeer geschikt voor de Dorpskerk. Het moet een instrument geweest zijn met nogal wat ouder pijpwerk, maar daarover verderop meer.

Volgens gemeentelid, wijlen dhr. H.H. Kok, die de geschiedenis van de orgels in de Dorpskerk op een rijtje heeft gezet, had het orgel tenminste 8 stemmen. Wat er met het oude orgel is gebeurd vermeld de geschiedenis niet. Op 4 november 1885 wordt het orgel feestelijk in gebruik genomen. De snelheid van de orgelbouwer wekt overigens verbazing. Het besluit tot aankoop is genomen op 7 oktober 1885!

Het Van Gelderorgel • 1885

1900- Reeds in 1900 komen er klachten over het functioneren van het orgel. De kerkvoogdij vraagt in 1901 bij drie orgelbouwers offertes op, maar besluit eerst alleen tot een noodreparatie.

1904- Orgelmaker Proper uit Kampen komt met een plan het orgel ‘geheel te restaureren en verzwaren zodat er nooit geen ommezien meer naar is’. Dat laatste lijkt toch wel een erg grote toezegging! De Kerkvoogdij stemt in met het voorstel van Proper en een ingrijpende restauratie volgt.

1939- Kennelijk heeft Proper toch wel goed werk afgeleverd, eerst in 1939 volgt een nieuwe episode. Niet dat er weer klachten waren over het orgel, maar de toename van het aantal hervormden in Wezep noopte tot een verbouwing van de kerkzaal. Op de plaats van het oude orgel wordt de huidige torenkamer gerealiseerd.

Het bestaande orgel wordt geplaatst op een nieuw gebouwde galerij. Daarbij wordt het instrument uitgebreid van 8 naar 14 stemmen. De werkzaamheden worden uitgevoerd door de orgelmakers Valxks en Van Kouteren uit Rotterdam. De mooie kas van het oude Van Gelderorgel sneuvelt helaas bij deze verbouwing. Het orgel krijgt een front met een open opstelling, heel gangbaar in die dagen. Het bestaande binnenwerk van het orgel wordt overigens wel grotendeels gehandhaafd.

1967- Het door Valxks en van Kouteren gerealiseerde orgel was in 1965 aan het eind van het latijn. Orgelbouwer Boegem uit Amsterdam krijgt opdracht om met gebruikmaking van alle goede materialen uit het oude instrument een instrument te realiseren.

Op 27 oktober 1967 wordt het nieuwe instrument in gebruik genomen, met orgelspel van dhr. H. Plender die muziek van o.a. Jan Zwart en Max Reger brengt. Het orgel telt dan 24 stemmen, verdeeld over Hoofdwerk, Rugwerk en Pedaal.

Het Valxks en Van Kouterenorgel (links)

(rechts) Het Boegemorgel

1982- Echt tevreden was men in Wezep niet over het resultaat van Boegem. Het werk van Boegem was niet echt duur, maar het was kwalitatief ook niet hoog staand wat deze orgelmaker had gerealiseerd. Het orgel bevatte een harde en onbuigzame klank. Het bekende verhaal van klacht op klacht over het funct-ioneren van het orgel en noodgreep op noodgreep leek zich al spoedig na de ingebruikname weer te herhalen.

Al in 1976 werd een advies ingewonnen van de landelijke herv. orgelcommissie. Het advies was duidelijk, het orgel voldeed geenszins. Uiteindelijk werd in 1980 besloten de opdracht tot de bouw van een geheel nieuw orgel te gunnen aan Verschueren Orgelbouw te Heijthuizen.

Het is het eerste geheel nieuwe orgel dat in de Dorpskerk geplaatst is. Dit instrument telt 19 registers, verdeeld over Hoofdwerk, Bovenwerk en Pedaal.

Het materiaal uit het oude orgel wordt verkocht aan de orgelmaker Verschueren. De orgelcommissie achtte het niet mogelijk dit materiaal in te passen in het nieuwe klankconcept dat men voor ogen had.

Vermeldenswaard is dat een nieuwe galerij gerealiseerd moest worden voor dit orgel, gebouwd door: jawel, vrijwilligers. Ook veel ander vrijwilligerswerk droeg bij aan kostenbesparing.

Daardoor kunnen de kerkgangers in de Dorpskerk genieten van een extra register, de Gamba op het Bovenwerk. Het nieuwe orgel werd op 27 februari 1982 in gebruik genomen. Op 9 maart 1982 wordt het orgel gepresenteerd in een concert door de heer A. van Beek, adviseur bij de bouw.

Met dank aan: Dhr. L. Geleijnse en wijlen dhr. H.H. Kok voor hun bijdrage aan de orgelgeschiedenis van de orgels in de Dorpskerk en Vredeskerk van Wezep.

Dispositie Verschuerenorgel
Hoofdwerk
Prestant 8'
Bourdon 16'
Holpijp 8'
Octaaf 4'
Fluit 4'
Quint 3'
Octaaf 2'
Mixtuur (Bas-Diskant)
Trompet 8' (Bas-Diskant)

Borstwerk
Prestant 4'
Gamba 8' (diskant)
Holpijp 8' (Bas-Diskant)
Fluit 4'
Nachthoorn 2'
Flagelot 1'
Cornet 3 st (Diskant)
Vox Humana 8'

Pedaal
Subbas 16'
Prestant 8'
Fagot 16'
Koppels
Hw - Bw
Ped - Hw
Ped - Bw
Tremulant Bw

Een vervolg in Maastricht

In het voorgaande werd al gesteld dat het Van Gelderorgel veel oud pijpwerk bevatte. Dat was al in 1979 gebleken toen de adviseur onderzoek deed naar het pijpwerk in het oude Dorpskerkorgel. Er werd toen vermoed dat veel pijpwerk dateerde uit de 18e eeuw. Het werd een zuidelijk karakter toegeschreven.

In 1992 werd het in 1982 verkochte oude materiaal van het Dorpskerkorgel gebruikt voor een uitbreiding van het orgel in de St. Janskerk te Maastricht.
Dat orgel was in de loop der jaren behoorlijk aangetast. Het werd oorspronkelijk gebouwd door de orgelfirma Binvignat en Houtappel (1780).

In een 7-tal registers (voornamelijk in het Positif) van dit 25 stemmen tellende instrument is dit materiaal aan een nieuw orgelleven begonnen, zoals al een aantal malen het geval was!

Het Wezeper materiaal schijnt prima te passen in het Binvignatorgel!

StartVerschuerenorgelVan de Berg & WendtorgelKamporgelKofforgelVan VulpenorgelLeeflangorgelLinksGastenboek