Website Jac Aarts - - - dinsdag 31 januari 2012 - - - www.jacaarts.nl
Drukke tijden
(2)
Gedetailleerde inhoudsopgave
Heeft u de eerste pagina over dit boek al gelezen? Zo ja, dan geef ik u nu graag nog wat meer informatie over de 25 artikelen.
Hieronder vindt u cursief de aankondigingen van de artikelen zoals verschenen in het boek, soms nog aangevuld met illustraties. Sommige daarvan, niet alle, staan ook in het boek.
"U zult het nu misschien niet geloven omdat het op het ogenblik vrij stil is rond het werk en de persoon van Godfried Bomans, maar bij het begin van het nieuwe millennium lag dat heel anders. Dat waren drukke tijden.
Ik was daar nauw bij betrokken, want ruim vijf jaar lang, van 2001 tot 2006, schreef ik daarover in de Bomans Krant. Dat was een digitaal internetmagazine dat helemaal aan dat onderwerp was gewijd. Bijna elke dag verscheen er wel een nieuw artikel. (...) Over alles schreven we en dat viel niet mee, want zelden was er zoveel aandacht voor Bomans als in die jaren! Er ging geen dag voorbij of er stond wel iets in een krant of tijdschrift over hem."
2001
1.
Schrijvers en de dood
In 2001 wijdde het Letterkundig Museum in Den Haag een tentoonstelling aan het thema ‘Vergeten in de slaap der eeuwen: schrijvers en de dood’. Daarbij was ook een en ander van Bomans te zien. Een geestrijk geschreven brief en een indrukwekkend portret door schilderes Aleid Slingerlandvormen de meest opvallende bezienswaardigheden voor de Bomansliefhebbers. Op 16 mei werd de tentoonstelling geopend door schrijver Nicolaas Matsier die Bomans al even noemde in zijn toespraak: “Als bezoeker vooraf had ik het niet geringe voorrecht om dingen te kunnen oppakken en om te draaien. Om brieven uit enveloppen te halen en ze open te vouwen. Om te bladeren in het aan Godfried Bomans’ laatste twee maanden gewijde plakboek...” De Bomanskrant nam er hoogstpersoonlijk een kijkje.(...)
2.
Goed werk van Vlaamse radio
De Vlaamse programmamaker Pat Donnez maakte een tiendelig radioprogramma ’Bomans & Bomans’ over de vele personen die volgens hem in die ene schrijver schuilgingen. Later werd het ook in Nederland uitgezonden, en wel door de RVU. Mede dankzij deze recensie werd de Nederlandse versie voorzien van korte aanduidingen van de personen die aan het woord waren.
3.
Ooit komt Bomans weer uit het vagevuur
Op zaterdag 10 november 2001 hield journalist-publicist-dichter Wim Zaal in Haarlem een lezing voor de najaarsbijeenkomst van het Godfried Bomans Genootschap. Zijn causerie was getiteld ‘Literatuur, lectuur, leesvoer’; in een levendig gebrachte lezing probeerde hij een doordacht antwoord te geven op de vraag wat literatuur is en wat niet. Daarbij kwam ook het werk van Godfried Bomans ter sprake. Zal Bomans als schrijver overleven?
Foto: Guido Verschaeren
4.
Zoudt gij niet eens wat eten?
Wat eten en drinken ze eigenlijk zoal, de verzonnen personages in het werk van Bomans? Lekker maar ongezond, lijkt het, maar dat valt reuze mee. Een aantal Bomanslezers ging na een suggestie van schrijver dezes eens na wat er zoal in zijn werk genuttigd wordt. Zo ontstond al improviserend het nu volgende artikel, dat verscheen in de Bomans Krant van 7 december 2001. U kunt dit het beste lezen met iets lekkers onder handbereik. Een knakelbol bijvoorbeeld (moet warm zijn).
Kapitein eet een pakelman, krijgt een dribbelig gevoel
in z'n maag en voelt zich opeens veel beter
Ill. Carol Voges5.
Geen groot schrijver ...?
Het nu volgende artikel verscheen in de Bomans Krant van 20 of 21 december 2001. Precies weet ik het niet meer, want alles was nog nieuw bij deze digitale krant en een exacte datumnotatie schoot er wel eens bij in. Het is een commentaar op de tv-documentaire “Het heimwee van een sprookjesvertellervan Coen Verbraak, NPS, Het uur van de wolf, 19 december 2001.
2002
6.
De meest gelezen schrijver van ons land!
In het proefschrift van neerlandicus Mathijs Sanders over katholieke schrijvers en critici in de Nederlandse literatuur komt de naam van Bomans slechts één keer voor. Niet verwonderlijk, want het boek betreft de periode 1870 tot 1940. Op “Pieter Bas” en enkele sprookjes na moest Bomans in ‘40 eigenlijk nog met zijn echte carrière beginnen. Toch is die ene vermelding wel opmerkelijk.7.
Schoten in Wollewei
Had Volkert van der G., de verdachte van de moord op politicus Pim Fortuyn, aandachtiger in Bomans moeten lezen? De vraag lijkt wat macaber, misschien zelfs ongepast. In het dagblad Trouw werd gesteld dat Van der G. “Erik” eens goed had moeten lezen! De activist Van der G. dacht niet in termen van soorten maar stelde mensen en dieren op één lijn. Daardoor kon hij niet meer die relativering opbrengen die nu juist de grote les was die de jonge Erik Pinksterblom wél trok.
2003
8.
Post voor de redactie
Zonder e-mail zou de Bomans Krant ondenkbaar geweest zijn. Elke dag kwamen er heel wat mailberichten binnen. Kopij, ingezonden brieven, tips, complimenten, kritiek, boegeroep, kortom van alles wat. In een column besprak ik op 16 februari 2003 enkele opmerkelijke reacties.
9.
Feit en fabel
Begin 2003 verscheen het tweede deel van Harry Pricks indrukwekkende biografie van Lodewijk van Deyssel, getiteld “Een vreemdeling op de wegen". Het aantal bladzijden is verbijsterend: 1430! Alles, alles, alles staat erin. Ook Bomans komt er vele malen in voor. Het Boek (met een hoofdletter, jazeker) werd officieel gepresenteerd in Haarlem. Ook de Bomans Krant was aanwezig. We schreven er drie artikelen over die we voor dit boek samenvoegden tot één.
10.
Geslaagde dubbellezing van biografen
In werkwijze geheel verschillend maar even diepgaand en wars van oppervlakkigheid. Dat zijn enkele overeenkomsten en verschillen tussen de biografen Wim Hazeu (o.a. Slauerhoff , Escher en Vestdijk) en Vaartjes (Herman de Man,Top Naeff en straks Bomans). Zij traden op vreedzame wijze tegen elkaar in het strijdperk bij een bijeenkomst van de Vestdijkkring. Moet ik nog zeggen dat de Bomans Krant ook aanwezig was?
11.
Een onvolledig beeld
De grote Bomans-tentoonstelling ‘De fluwelen duivel’ die in 2002 in het Letterkundig Museum in Den Haag gehouden werd, was een jaartje later ook in België te zien, samen met een expositie over Tom Lanoye , de toenmalige stadsdichter van Antwerpen. De Bomanskrant trok naar het Letterenhuis in Antwerpen en nam er een kijkje.
12.
Een speciale Bomans-postzegel
De Bomans Krant was meestal vrij ernstig. Grappen en grollen rekenden we niet tot onze kerntaak, onze ‘core business’ zogezegd, behalve die ene keer. Inderdaad, 1 april. We haalden een geintje uit en tot onze vreugde waren er lezers die dat niet door hadden...
2004
13.
Zij schraagt het ganse Rijk
In 2004 overleed prinses Juliana . Schreef Bomans over haar? Jawel. Ze komt een tiental malen voor in het werk van Bomans. Het is moeilijk om daaruit een visie op haar af te leiden. We kunnen voorzichtig stellen dat de monarchie voor Bomans eigenlijk geen punt van discussie was. Een samenleving zonder koningin kon Bomans zich waarschijnlijk niet voorstellen.
14.
Waarom het Grote Boek er nooit kwam
Bomans was begiftigd met een ongelooflijk schrijftalent. Hoeveel hij ook presteerde in zijn leven, zelf meende hij dat hij niet voldeed aan de criteria die hij zichzelf stelde en die een deel vormden van zijn persoonlijkheid. Hij ‘kon zichzelf niet realiseren’, meende de Groningse filosoof Martin van Hees. Hij was niet authentiek.
15.
Misbruik door politiek rechts
Het gedachtegoed van Bomans lijkt geschikt te zijn voor rechts. Dat geldt bijvoorbeeld voor een website van de groepering Nieuw Rechts. Ook kringen rond de LPF en Leefbaar Nederland lijken er dankbaar gebruik van te maken. Zo werd eerder al de kinderboekenserie “Pim, Frits en Ida” voor politieke doelen gebruikt. U begrijpt dat de Bomans Krant dit gebruik niet alleen signaleerde maar zich er ook tegen verzette. (...) Onze inspanningen bleven niet onopgemerkt en haalden zelfs de landelijke pers (Trouw).
Onder deze afbeelding (naar de illustratie van Rien Poortvliet)
staat de tekst: 'En nu allemaal het land uit en niet meer terugkomen.
Het is al druk genoeg.'
Bron: Spits, 200416.
Een gemiste kans
Pas verschenen: een bloemlezing uit het werk van Bomans. “Een unieke selectie hoogtepunten uit zijn werk”, aldus de uitgever op de achterkant, een verzameling “die een uitstekend beeld geeft van het leven en denken van deze populaire schrijver.”
17.
Jaloers
Bomans is overal, als je maar goed kijkt. Soms als onderstroompje in werk van een heel andere auteur, soms als zinspeling of als citaat. Of het gaat over hetzelfde onderwerp. Je moet er wel oog voor hebben natuurlijk.
2005
18.
Met Nini in een mandje
In het tv-programma Theater van het Sentiment van vrijdag 18 februari 2005 was ballonvaarster Nini Boesman te gast (Ned. 1, 17.35 u - 18.00 u). Ze vertelde uiteraard over haar legendarische ballonavontuur met Godfried Bomans waarbij ze beiden in zee terechtkwamen. Bomans toonde zich een galante heer. Dat gebeurde bij Zandvoort in 1951 en liep bijna rampzalig af.
Nini Boesman in gesprek met presentatrice Karin de Groot (l.)
en Ada Kok (nauwelijks zichtbaar)
Opname vanaf dvd/tv19.
Een omgekeerde Brouwers
In 2005 verscheen er een boekje over Bomans, geschreven door Edward Krabbendam. “Bomans als provo” heet het. Het werd uitgegeven door het Godfried Bomans Genootschap. In zo’n 35 bladzijden schetst hij zijn visie op Bomans. Deze was volgens hem een provo, een rebelse geest die zich tegen alles en iedereen verzette.
20.
Te hoog gegrepen
Dat gebeurt ook niet elke dag: ruim anderhalf uur Bomans op televisie! De NCRV tekende voor een tweedelige uitzending over Bomans. De programma’s, ‘Uitgesproken Godfried’ geheten, werden gemaakt door twee oude bekenden in de wereld van de televisiehumor, Jan Fillekers en Henk van der Horst . Deel 1 werd uitgezonden op 28 maart 2005, deel twee een week later op 4 april. In het eerste deel ging het om Bomans als televisie-persoonlijkheid in het algemeen, terwijl deel 2 nader inging op Bomans’ godsdienstige opvattingen.
Haarlem, 2004 - Guido Verschaeren (l) en Jac Aarts
geven op tv uitleg over hun krant
Foto: (c) NCRVAanleiding was de vondst van een doos met daarin allerlei Bomansspullen in de nalatenschap van Bruin Noordam, regisseur van (o.a). ‘Met Bomans de wereld rond’.
21.
VU-professor knapte af
Het kan raar lopen in de wereld. Sommige Bomanslezers knappen op een gegeven moment helemaal af op het werk van hun vroeger toch zo geliefde auteur. Fini, klaar, afgelopen. Je hebt ook mensen die Bomans pas op latere leeftijd zijn gaan waarderen. Zij vullen het werk als het ware in met hun latere lees- en leefervaring. Het is raar maar waar. Lees wat professor Van Halsema ooit over Bomans schreef.
22.
Erikfilm best wel geinig
Over de verfilming van “Erik of het klein insectenboek” waren de meeste critici niet echt enthousiast. Het verhaal is veel te ingewikkeld, er zit geen vaart in, al zijn de ‘speciale effecten’ wel geslaagd. Het zijn allemaal volwassenen die dat zeiden, maar regisseur Gidi van Liempd richtte zich vooral op kinderen. Zij kwamen nog weinig aan het woord. In de Bomans Krant van donderdag 9 juni 2005 gaven leerlingen van een Sassenheimse basisschool hun mening.
Tekening: Nienke en Femke
23.
Godfried Bomans in Deventer
Foutje. In Deventer werd een gezonde linde omgekapt door gemeentewerkers, terwijl een zieke boom bleef staan. Het kon niet anders, aldus de gemeente. Schande, riepen buurtbewoners en anderen. Een Bomans stond vooraan om te protesteren, Fred Bomans om precies te zijn. Zou hij misschien... jazeker!
Godfried (in de wandeling: Fred)
Bomans
Foto: Fam. Bomans
2006
24.
De rechter op Rottumerplaat
Wat vond Bomans eigenlijk van stripverhalen? Dat is een moeilijke kwestie. Hij sprak zelf van ‘beeldromans’ en dat is niet altijd hetzelfde. Hij heeft er zich meermalen negatief over uitgelaten, maar anderzijds is hij met zijn Pinkelman-verhalen een van de voorlopers van het moderne stripverhaal. In de strip ‘De rechter’ kwam zijn werk een tijdje geleden ook voor, en wel in een glansrol. Dat zou hem plezier gedaan hebben.
Ill. Rechter: Jesse van Muylwijck (reproductie verboden, tenzij
met toestemming van de tekenaar)
25.
Stel, Máxima leest Bomans...
We eindigen in koninklijke sferen, want het nu volgende artikel waarin prinses Máximaen andere kopstukken voorkomen was het laatste artikel dat in de Bomanskrant verscheen (we zijn dan op donderdag 11 september 2006). Er was zojuist een belangrijke literatuurgeschiedenis verschenen waarvan het eerste exemplaar door haar en haar Belgische collega prinses Mathilde in ontvangst genomen werd. Het boek werd geschreven door de Leuvense hoogleraar Hugo Brems. U begrijpt dat we kritisch en nauwkeurig gingen kijken of er ook iets over Bomans in stond en zo ja wat.
(26.)
Toegift
Vijfentwintig artikelen.... het is een mooi getal maar het heeft toch ook iets willekeurigs. Er hadden nog meer artikelen in dit boek kunnen staan, veel meer. Helaas, het boek zou te dik worden. En te duur. Toch laat ik u nog één kort artikeltje lezen, omdat ik het niet kan laten. In de krant van 1 augustus 2003 schreef ik over een kleine ontdekking die ik deed. Er was toen in het Letterkundig Museum in Den Haag een tentoonstelling over het werk van de dichter (en televisiemaker) Hans Verhagen, die later bekroond zou worden met de P.C. Hooftprijs 2009. Was daar ook iets van of over Bomans aanwezig? Jawel. Het heeft wederom iets met ballonnen te maken.
(c) Hans Verhagen/Lett. MuseumLijst van eigen artikelen
[380, alle gepubliceerd in Bomanskrant)
Verantwoording
Colofon
Register
<
Foto voorkant Drukke tijden: bew. naar foto NOS Fotoarchief
