Website Jac Aarts - - - woensdag 01 februari 2012 - - - www.jacaarts.nl
Met andere maten 1 Inleiding
2 Bestellen
3 Presentatie
4 Voorkant
5 Inhoud (en foto's)
6 Reacties
7 Errata * nieuw *
8 Nog meer plannen 1
Inleiding
Een nieuw boek over Bomans ! Zoiets gebeurt niet elke dag en daarom wil ik er graag hier iets over vertellen. Dat valt nog niet mee, want ik moet toch een beetje objectief (en bescheiden) zien te blijven.
Het boek bevat twintig artikelen die eerder gepubliceerd zijn in Godfried, het halfjaarlijkse tijdschrift van het Bomans Genootschap. Ook staan er drie werkstukken van Bomans zelf in het boek, en wel De cent en de gleufjesbel, Een stem aan gene zijde van het prikkeldraad en De op een na grootste. Een en ander wordt afgesloten met een uitvoerig register, waardoor het boek goed bruikbaar is als naslagwerk.
Alle artikelen zijn indertijd speciaal voor dit tijdschrift geschreven en komen nu binnen het bereik van alle literair geïnteresseerden.
Foto's en tekeningen die om verschillende redenen niet in het boek opgenomen konden worden, vindt u op de tweede pagina over dit boek. Kijk ook hieronder bij de inhoudsopgave.
Naar boven 2
Bestellen
Internet-uitgeverij Boekscout heeft de uitgave op zich genomen. Dat gaat op basis van ‘printing on demand’, hetgeen betekent dat een exemplaar pas gedrukt wordt als het besteld (en betaald) is. Er wordt dus geen voorraad aangelegd.
Op vrijdag 24 oktober is de uitgeverij gestart met de promotie-activiteiten. Op die dag werd het boek ook in de eigen internetwinkel geplaatst (Boekscout, e-mail info@boekscout.nl). Het boek, dat inmiddels een ISB-nummer heeft gekregen, kunt u op drie manieren bestellen: (1) bij elke erkende boekhandel, (2) op internet of (3) bij mijzelf. De wettelijke minimumprijs is 16,95 E exclusief verzendkosten.
1
Bij de boekhandel kan het nuttig zijn het ISBN te vermelden: 978-90-8834-465-7. De bestelling zal iets langer duren dan u gewend bent, omdat het boek bij de 'printing on demand'-methode uiteraard niet opgeslagen is in het Centraal Boekhuis in Culemborg. Standaardtermijn: ca. zeven werkdagen. Sommige boekhandels rekenen verzendkosten.
2
Bij de webwinkel van Boekscout (www.boekscout.nl, doorklikken op <Boekwinkel>) kunt u betalen op twee manieren: via iDeal of via een bankoverschrijving. Het eerste (daarvoor moet u internetbankieren) gaat het snelst.
De vaste boekenprijs is 16,95 E. Er komt nog porto bij. Levertijd: ca. zeven werkdagen na ontvangst van de betaling.
3
U kunt het boek ook bij mijzelf bestellen. Het gaat snel en is (tijdelijk) nog goedkoper ook. U krijgt een gesigneerd exemplaar (mocht u dat niet willen, laat het me tevoren even per mail weten: j.aarts@chello.nl).
Kosten (bij bestellen binnen Nederland): 18,71 E. Dit bedrag is inclusief porto- en andere verzendkosten (*).
Kosten (buitenlandse bestellingen binnen Europa): 20,03 E. Dit bedrag is inclusief porto (3,08 E).
Mijn rekening 46.96.13.661 ten name van J. Aarts in Arnhem staat voor uw betaling(en) open. Graag vermelden “Met andere maten”. Vergeet niet uw adres (én postcode) er duidelijk bij te zetten ! Na ontvangst van het bedrag zend ik u het boek zo snel mogelijk toe.
Bestelt en betaalt u vanaf een bank buiten Nederland, dan moet u m'n IBAN en m'n BIC vermelden. Die codes zijn altijd nodig voor tussenlandelijk betalingsverkeer. Mijn BIC-code is ABNANL2A; mijn IBAN-code is NL26ABNA0469613661.
Banken mogen overigens geen kosten in rekening brengen voor tussenlandelijke betalingen. Ook leuk om te weten is dat deze afkortingen staan voor International Bank Account Number en Bank International Code.
3
Presentatie
Het boek is op zaterdag 18 oktober gepresenteerd bij de najaarsbijeenkomst van het Godfried Bomans Genootschap in het Haarlemse hotel Die Raeckse. Daar heb ik het voorwoord voorgelezen. Daarin wordt o.a. verklaard waarom het boek zo heet. Het slaat NIET op de vrienden (of vriendinnen, zegt men) waarmee de schrijver het leven aangenaam of toch op z'n minst draaglijk probeerde te maken. Het slaat ook beslist niet op z'n grote schoenmaat of op z'n niet onaanzienlijke lengte.
Ter afronding van de presentatie werd het eerste exemplaar overhandigd aan Jan Henry, redactie-secretaris van het tijdschrift Godfried. Hij stimuleerde mij op zijn geheel eigen wijze artikelen te (blijven) schrijven en daarom is het boek aan hem opgedragen.
De schrijver overhandigt hier aan Jan Henry het eerste en nog enige exemplaar van het boek.
Dat zit nog in een witte envelop die deze weldra plechtig zal openen.
Foto's: Guido Verschaeren
4
Voorkant
Voor de voorkant heb ik bij de uitgever een foto ingeleverd waarop de tegenstelling oud-nieuw, vroeger-heden, rust-vooruitgang goed te zien is. Dat contrast speelt namelijk een belangrijke rol in het boek.
Toen ik een paar jaar geleden een foto maakte van het optrekje in Heemstede waar Bomans van 1932 tot 1943 woonde, kwam er - wat een toeval - ineens een paardentram voorbij, juist op het moment dat ik de foto nam. Ik had het trammetje niet eens zien (en horen) aankomen, zo ingespannen was ik bezig.
Nu past die foto - weer een toeval ! - mooi op de voorkant. De uitgever heeft er iets moois van gemaakt:
Heemstede, Villa Berkenrode
(Foto: Jac Aarts, bew. uitg. Boekscout)
5
Inhoud
Hieronder ziet u de korte inhoudsopgave. Wilt u er meer van weten ? Klik dan door naar het begin van de uitgebreide opgave van de inhoud, voorzien van intro's.
Een aantal artikelen zijn ook voorzien van interessante foto's. Er staat bij vermeld hoe het met de rechten en dus met de gebruiks- en overnamemogelijkheden geregeld is. Wie er nog meer informatie over wil, kan per mail contact opnemen met de schrijver.
Voorwoord 9
1 Tussen plat en plechtig 15
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
2 Tussen pa en puber 20
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
3 Drie citaten 25
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met foto van klok
4 Regels zijn regels 31
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
5 Van boegbeeld tot valse vlag 36
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
6 Van Thijm tot Cruijff 44
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
7 Van vinkentouw naar toetje 51
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met foto van Arnhemse straat
8 Bomans en de Volkskrant in 1998 56
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
9 Twee letterheren op een Solex 63
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met foto van Solex
(en Sinterklaas)
10 Een rijzige dominicaan 71
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met prachtige foto's
11 Op zoek naar Godfried Bonsel 80
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met foto van de voorkant
12 Nieuwe taak voor nikkertje Flop 86
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
13 Een kind der muzen 91
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
14 Het wonder van Waalwijk 99
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met foto van André Hamers, de supportersclub
en het eerbiedwaardige bestuur (mét geestelijk adviseur !)
15 Studiehuis en internet 123
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
16 Een Vlaamse ‘Pieter Bas’ 127
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met foto van de voorkant
17 ‘Wonderlijke nachten’ in Vlaanderen 140
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
18 Nawoord bij ‘De cent en de gleufjesbel’ 151
Klik door naar de uitgebreide beschrijving met foto van trapmachine
19 Ontbijtkoek en woedend volk 157
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
20 Nawoord bij ‘Een stem’ 166
Klik door naar de uitgebreide beschrijving
Bijlage 1:
Woordverklaringen Pieter Bas (Vlaamse editie) 173
Bijlage 2:
Woordverklaringen Wonderlijke nachten (Vlaamse editie) 177
Bijlage 3
Drie teksten van Godfried Bomans 180
1 De cent en de gleufjesbel 181
2 Een stem aan gene zijde van het prikkeldraad 187
3 De op een na grootste 196
Verantwoording 198
Register 201-214
6
Reacties
Een keiharde, onverbiddelijke bestseller die de winkels uitvliegt is het natuurlijk niet. We halen het niet bij Sonja Bakker, Nicci French, Youp of Paul. Toch begint de verkoop van het boek nu langzaam maar zeker van de grond te komen:
Ik heb inmiddels een radio-interview gehad met RTV-Arnhem, een plaatselijke vrijwilligersomroep;
In het Haarlems Dagblad verscheen een artikel van de hand van Cees van Hoore, "Bomans kreeg ook straatje zonder huisdeuren" geheten (HD 24-12-08). Ditzelfde artikel verscheen ook, vrijwel ongewijzigd, in het Noordhollands dagblad (24-12-08);
Dagblad De Gelderlander toonde belangstelling en vroeg in oktober (2008) een presentexemplaar aan. Medio februari - geduld is een schone zaak - had ik een interview met deze krant. Het resultaat daarvan, 'Wroeten in het oeuvre van Godfried Bomans', werd op 26 februari gepubliceerd in een paginabreed interview waarvan u hieronder de aankondiging ziet:
Gl 26-02-09
Wie het artikel wil lezen kan met mij contact opnemen. Desgewenst stuur ik u dan - alleen voor privé-doeleinden - een kopietje ervan toe.Veel belangstelling werd getoond door de omroep RVU;
Wat de landelijke Nederlandse en Vlaamse kranten betreft heb ik tot nu toe nu alleen een interview gehad met het Nederlands Dagblad. Dat heeft geleid tot een artikel dat op 23 januari in de cultuurbijlage van die krant verscheen, "Er komt ooit een Bomansrevival" geheten. In de ankeilers aan het begin van het betreffende katern werd mijn laatste zin ("Met het idee van een god kom ik niet verder. Twijfel is ook niet verkeerd. Twijfelaars beginnen geen oorlog") gebruikt op een prominente plaats: bovenaan de pagina. Later werd het zinnetje "twijfelaars beginnen geen oorlog" als citaat gebruikt op de website voor schrijvers Heldenreis.nl (bij de paragraaf over augustus 2010). Ik ben zeer vereerd (ik herinner me nog dat ik dit zei bij het interview en dat ik dat daarna iets opmerkte als 'dat is wel mooi voor een titel voor dit interview').
Het gehele artikel is inmiddels (met toestemming van de journalist Wim Houtman) toegestuurd aan alle abonnees van het Bomans Weekblad.
Wie het artikel niet heeft maar het wel wil lezen, kan met mij contact opnemen. Desgewenst stuur ik u dan - alleen voor privé-doeleinden - een kopietje ervan toe. Een stukje hiervan ziet u ook hierboven;Een van de artikelen handelt over het Waalwijk in de jaren vijftig. Het Brabantse huis-aan-huis-blad De Waalwijker vroeg mij om een presentexemplaar en kreeg dat ook, maar besteedde daarna geen aandacht meer aan het boek, voor zover ik weet. Een merkwaardige handelwijze... De burgemeester van Waalwijk reageerde heel anders. Per officiële brief gaf hij meteen blijk van het enthousiasme waarmee hij het boek (en vooral uiteraard het artikel over Bomans' bezoek aan zijn stad) gelezen heeft;
Een korte samenvatting van de inhoud van het boek met bestelgegevens e.d. verscheen in twee documentatiebulletins voor neerlandici, namelijk Neder-L en LVVN-Mededelingen;
Er lijkt ook een aardige belangstelling voor het boek te bestaan bij bibliotheken. Er zijn al exemplaren verkocht aan de Arnhemse bibliotheek, aan de bibliotheek van het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) in Nijmegen en aan de universiteitsbibliotheken van Leiden, Vrije Universiteit (VU) en het Instituut voor Neerlandistiek (UvA) beide in Amsterdam. Een zeer adequate omschrijving van het boek vindt u op het UbA-blog afdalen naar 5 februari> Nederlandse taal en cultuur, verzorgd door vakreferente Esther ten Dolle. Vanaf 5 februari staat het boek tijdelijk in de Aanwinstenkast in de Letterenbibliotheek in het P.C. Hoofthuis ;
In diverse bladen verschenen er inmiddels aankondigingen en vermeldingen van het boek, bv. in het Carmiggelt Nieuwtjes Bulletin, het Brabants Dagblad, de plaatselijke krant De Heemsteder (twee maal) en in het (heemkundige) tijdschrift HeerlijkHeden;
Het Katholiek Nieuwsblad lijkt zich voorlopig te beperken tot de overname van een citaat uit het Nederlands Dagblad- interview ("In alles was hij [Bomans] de tegenpool van types als Paul de Leeuw die vandaag op de televisie de toon aangeven", KN 30-01-2009, p 18);
Radio Gelderland nam contact met mij op na de publicatie van het grote Gelderlander-interview. Dat leidde tot een uitzending van een uur over Bomans in het programma Radio 7 op dinsdag 3 maart, al moet ik eraan toevoegen dat zeker niet het hele uur over Bomans ging. Er moeten blijkbaar ook spelletjes e.d. gebracht worden. Wie het gemist heeft en het eens wil horen, kan terecht op de website van Halte 7 (doorklikken naar Uitzending gemist > 3 maart);
De bibliotheken in Nederland laten zich voor hun aanschafbeleid adviseren door NBD/Biblion. Zo laat deze organisatie recensies schrijven van pas verschenen boeken, waarna men deze beoordelingen weer doorstuurt naar de aangesloten leden. Een van de Biblion-recensenten gaf de volgende beoordeling van mijn boek (*):
Jac Aarts is sinds 1996 in de ban van Bomans en treedt sindsdien op de voorgrond als een gedreven verdediger van diens werk en naam. Een negatieve recensie van Kees Fens noemt hij hier dan ook 'beledigend voor alle Bomans-liefhebbers'. In deze uitgave, die blijkens het voorwoord zal bewerkstelligen dat de lezer een 'diepere visie' op Bomans ontwikkelt, is een twintigtal artikelen van zijn hand bijeengebracht, eerder gepubliceerd in het tijdschrift 'Godfried'. Aarts waarschuwt vooraf dat sommige artikelen wat onder de maat zijn en ook waarom, maar heeft niet de moeite genomen er voor deze bundeling wat aan te doen. Voor liefhebbers van Bomans' werk is het ondanks Aarts' soms onbeholpen schrijfstijl hier en daar genieten, zoals in het stuk over de Vlaamse uitgave van 'Pieter Bas', en vooral bij de drie teksten van Bomans zelf. Een auteur in de belangstelling proberen te houden is een lovenswaardig streven, maar een schrijver van het kaliber Bomans verdient een schrijfvaardiger pleitbezorger. Bevat register. Normale druk. Bundel teksten gewijd aan de auteur Godfried Bomans, matig van stijl, maar toch interessant voor een liefhebbers van diens werk.
Martin de JongGeen commentaar. U, geachte lezer, bent zelf wel in staat te bepalen wat u van deze recensie vindt. Ik hoop maar dat de bibliotheken mans en vrouws genoeg zijn om zelf te bepalen wat zij de moeite waard vinden om aan te schaffen. Bovendien kan ik daar verder niets over zeggen, want mijn taalbeheersing is ontoereikend.
Inmiddels hebben de volgende instellingen het boek in hun eigen collectie:
1 Bibliotheek Arnhem
2 Radboud Universiteit Nijmegen
3 Openbare Bibliotheek Amsterdam
4 Universiteit Leiden
5 Koninklijke Bibliotheek, Den Haag
6 Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg
7 Harvard University, Cambridge USA
8 Bibliotheek Limburg
9 Universiteit van Amsterdam
10 Bibliothèque nationale de France, Parijs
Deze gegevens zijn ontleend aan o.a. de website WorldCat.
(laatst gewijzigd 29-01-2012)
Talloze Bomanslezers bestelden hun exemplaar ! "Ik heb veel plezier gehad aan uw boekje "Met andere maten", schreef me Herwig van Horenbeeck (**), oud-leraar Nederlands in Vlaanderen. "Wat me veel plezier deed, was het feit dat u aardig wat aandacht besteedde aan Wonderlijke Nachten, dat ik steeds een heel mooi verhaal heb gevonden en in de klas ook las met de leerlingen. Een van de mooiste zinnen vind ik in de Tweede nacht, waar de ooievaar
zegt : "O ja, ik ken hem wel, (hem = de oude man, de Dood), maar we mogen elkaar niet goed lijden. Hij heeft een heel andere natuur, maar soms gaan we wel eens samen op stap." Het was steeds aangenaam om met de leerlingen de juiste inhoud daarvan te vinden. Ik wens u nog veel schrijfplezier zodat wij daar de vruchten kunnen van plukken. Met dank bij voorbaat !"
En een oude dame van 91 jaar las het hele boek aandachtig, hoewel ze eigenlijk niet veel met Bomans heeft. Haar oordeel was positief. Wat ze het mooiste vond ? Dat Bomans het (wederom in Wonderlijke nachten) had over 'blote bomen' (zie p 142). Dat vond ze zo mooi gezegd, zo origineel. Het was winter toen ze dit zei, en de bomen waren weer bloot.- Met andere maten
op Radio 5
Het programma Het Klooster gaf aandacht aan mijn boek door middel van een item van ca. 14 min (niet live; de opnamen hebben eerder plaatsgevonden, waarna de montage volgde).
"Het Klooster is een wekelijks zondagmiddagmagazine dat op zoek gaat naar de binnenkant van het dagelijks bestaan, met een kleurrijke selectie van inspirerende verhalen, boeiende publicaties en hartverwarmende muziek", aldus de website van dit programma.
Radio 5, RKK, zondagmiddag 26 april 2009, 12-14 u.
Op die website staat momenteel deze aankondiging (doorklikken bij >Echte helden>):
Godfried Bomans
Zijn stem herken je uit duizenden, en hetzelfde geldt voor de strikt eigen toon van zijn columns en boeken: Godfried Bomans. Hij bracht onder woorden wat veel mensen voelden en dachten in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw. Maar Bomans is al vele jaren dood, en je hoort zijn stem nog maar een enkele keer in een documentaire. Toch is er een groep mensen die nog lang niet uitgepraat is over de melancholieke schrijver. Ze zijn verenigd in het Godfried Bomans Genootschap, met een eigen tijdschrift, Godfried en van tijd tot tijd een lezing. Jac Aarts schrijft elke week over Bomans, in Godfried en op zijn eigen site, het Bomans Weekblad. Een aantal van die artikelen is in een boekje gebundeld, onder de titel “Met andere maten”. Die titel verwijst naar Bomans’ verzuchting, dat de wereld al lang met andere maten meet dan, laten we zeggen, ten tijde van het rijke roomse leven van zijn jeugd. Een ontwikkeling die hij toejuicht, voor zover het de gelovigen verlost van verstikkende regeltjes en angst voor hel en verdoemenis, maar die hem toch ook met weemoed en zorg vervult.
Foto: Edith Boeker Het is vooral die twijfel, die neerlandicus Jac Aarts herkent. Critici beschuldigen Bomans van gemakzucht of oppervlakkigheid: al die televisie optredens, in plaats van een doorwrochte roman. “Bomans was weldegelijk ook serieus met zijn televisiewerk. In “Bomans in triplo” bijvoorbeeld zocht hij een nieuwe weg. Wie weet waar hij nog mee was gekomen, als hij de tijd had gekregen.” Maar dat blijft speculeren: Bomans stierf al op 58-jarige leeftijd. Wat blijft, is het verzameld werk, dat in een stuk of 7 kloeke banden vooraan op Aarts’ bureau staat. “Hij is gewoon een knap auteur. ‘ Pieter Bas’, ‘Erik of het klein insectenboek’, ‘Wonderlijke nachten’ en niet te vergeten de sprookjes: die zullen we altijd blijven lezen.”
- In de Vestdijkkroniek verscheen een signalement waarin uiteraard de nadruk werd gelegd op wat er over Vestdijk in mijn boek staat. Die rubriek Gesignaleerd wordt verzorgd door Kees Meekel (nr 114, december 2009, p 76-77)
- Frank Denys is lezer van het Bomans Weekblad. Op 15 mei 2010 gaf hij zijn mening over de tot dan verschenen twee delen van Bomansstudies: "De boekjes hebben een heel handig formaat en sinds gisteren heb ik Met andere maten helemaal uitgelezen. Ik ben er heel enthousiast over:
het is met heel veel zorg samengesteld en geschreven in een stijl die me erg bevalt. 'Het wonder van Waalwijk' is een boeiende speurtocht naar de auteur van het inleidende stuk van 'De op één na beste ploeg'. Vanavond al begin ik aan Drukke tijden, een titel die ook van toepassing is op een Bomanslezer als ik die op lectuurgebied nog heel wat in te halen heeft."
(15-05-10)
7
Errata
Hoe nauwkeurig alles ook geschreven is, volmaaktheid is nu eenmaal niet weggelegd voor de mensheid in het algemeen en dus ook niet voor mij. Tot heden zijn de volgende (kleine) foutjes en onvolkomenheden ontdekt:
p 11, "Vader [Bomans] kocht het [huis Berkenrode, J.A.] naar men zegt uit grootheidswaanzin": Hans Krol (Heemstede) maakte mij erop attent dat hier geen sprake was van koop maar van huur;
p 171: Guido Verschaeren (Gent) meldde dat hij het Elsevier-artikel van E. ("Het raadsel van de Harskamp") zocht én vond bij de bibliotheek van de Rijksuniversiteit Gent, niet bij de HOB in Brussel;
Fouten in het register zijn er (voor zover ik weet) nog niet ontdekt. O ja, eentje: Erik of het klein insectenboek staat alleen bij p 9 voluit vermeld, terwijl de andere verwijzingen alleen het afgekorte Erik betreffen. Jammer.
8
Nog meer plannen
En daar blijft het niet bij ! Ik heb nog meer plannen. De serietitel "Bomansstudies, deel 1" waarvan het boek is voorzien wijst al in die richting. Als alles volgens plan verloopt, zullen de delen 2,3 en 4 van deze Bomansstudies nog volgen.
In de Bomanskrant (2001-2006) immers zijn vele honderden artikelen opgenomen, niet alleen van mijzelf maar ook van vele andere schrijvers. Ze worden nu bewaard op cd-rom, maar publicatie in boekvorm is natuurlijk veel beter. Een voorlopige schatting maakt al snel duidelijk dat dat stof genoeg voor twee boeken oplevert.
En inmiddels is het Bomans Weekblad gestart (in 2007), waarin elke week een of meer nieuwe artikelen verschijnen.... Een keuze uit ook die artikelen zal in boekvorm worden vereeuwigd. U hoort er nog van.
Jac Aarts, Met andere maten. Twintig artikelen die in de jaren 1996-2005
verschenen in Godfried, halfjaarlijks tijdschrift van het Godfried Bomans
Genootschap. Met drie teksten van Godfried Bomans. Soest, 2008. Uitgeverij
Boekscout. Bomansstudies, deel 1. ISBN 978-90-8834-465-7. 214 blz.
(*)
Mail d.d. 16-01-09) (hier gepubliceerd met diens toestemming).
(**)
Lett. tekst (met taalfouten en al!) zoals toegestuurd door NBD-Biblion aan uitg. Boekscout, 20 febr 2009
[Een verkorte versie van bovenstaande tekst d.d. 14 augustus '08
is gepubliceerd in Godfried, het tijdschrift van het Bomans Genootschap,
30/nr 2, sept. 2008, p 77-78]
Kijk ook bij deel 2 van deze
Bomansstudies, Drukke tijden
<
