De brand van "De Adelaar" op 5 augustus 1906
Uit de plaatselijke courant:
—  Zondagmiddag te ongeveer 5 uur werd in het zuidelijk deel van onzer gemeente plotseling brandgerucht vernomen en een blik in die richting schonk ons al spoedig de overtuiging dat hier geen loos alarm gemaakt werd: machtige rookwolken wentelden zich opwaarts.
De brand van De Adelaar op 5 augustus 1906
In de zeepziederij “De Adelaar” van de firma Jan Dekker, staande aan het Zaandijkerwegje, was plotseling een felle brand uitgebroken. Een der knechts had nog de tegenwoordigheid van geest, den ketel “af te blazen”, waardoor het gevaar voor ontploffing alvast was afgewend. Toen de eerste spuiten op het terrein waren aangekomen, brandde de fabriek reeds van voor tot achter, van onder tot boven. Door de groote hoeveelheid olie, hars en traan woedde het vuur zóó hevig, dat men al spoedig inzag, het gebouw zelf niet meer te kunnen houden. Zorg voor de belendende gebouwen moest dus het hoofddoel zijn van de intusschen in grooten getale aangerukte spuiten, waaronder de stoomspuit en de brandspuiten van Wormer, Zaandijk, Koog en Knollendam. Gelukkig was de wind zóó, dat rook en vlammen recht over de Zaan werden gedreven, wat de taak der brandweer aanmerkelijk verlichtte. Toch blijft het wonder, dat de onmiddellijk tegen de fabriek gebouwde houtbergplaats van de firma Gebr. Gorter niet anders heeft geleden dan waterschade; ook de daar weder aan grenzende stoomolieslagerij "de Toekomst" van de firma Bloemendaal & Laan kwam met enkel waterschade vrij. Hier had men, om de brand beter te kunnen naderen, van een der pakhuizen verscheidene dakpannen afgegooid, doch terwijl de spuiten nog voor de fabriek stonden, werden er reeds weer nieuwe opgelegd. Daar stonden nl. eenige duizende lijnkoeken en gevulde oliebakken in.
Aan den anderen kant lag het pakhuis "de Zwaluw" van de firma H. P. Pieper Zonen, dat behalve veel chemicaliën 1500 vat lijnolie bevatte; aan deze gebouwen is zelfs de waterschade van weinig beteekenis.
Juist om 6 uur stortten de muren aan de Zaanzijde met donderend geraas neer en daarmede ook de reusachtige zandsteenen adelaar — beeldhouwwerk van een der firmanten — die jaren lang de opmerkzaamheid der voorbijvarenden tot zijn hooge standplaats had getrokken. Ongeveer tegelijkertijd sprongen ook eenige ijzeren bussen met chloorkali, waardoor eenige brandweermannen brandwonden opliepen aan hals en aangezicht, zoodat zij zich onder geneeskundige behandeling moesten stellen.
De brand van De Adelaar op 5 augustus 1906
Bij tusschenpoozen verflauwende en weer oplevende heeft het vuur tot ongeveer 11 uur gewoed; toen konden de spuiten successievelijk inrukken; een drietal bleef den geheelen nacht op het terrein aanwezig.
Het voorste gedeelte der fabriek, het laagste, is ongeveer 20 jaar geleden gebouwd, voornamelijk voor de fabricage van zachte zeep; later is het hooge achtergedeelte van vier verdiepingen er bij gebouwd en heeft de harde witte "Dekkers Zeep" groote bekendheid gekregen. De fabriek werkte met circa 25 man. Des Maandags zou juist een aanvang worden gemaakt met den bouw van een tweede ketelhuis.
Nadat des Maandags de vertegenwoordigers der assurantie de schade hadden opgenomen, is Dinsdagmorgen reeds een begin gemaakt met het wegnemen der puinhopen. Alles, ook de nog staande gebleven schoorsteen, moet worden geslecht.
Zooals te begrijpen is, stroomde van Zuid en Noord een groot aantal nieuwsgierigen toe; ook langs den Wormerringdijk stonden de menschen dicht opeen gepakt het vreeselijke — grootsche schouwspel gade te slaan; in de Zaan tallooze schuitjes. Ook eenige amateur- en beroepsfotografen waren met hunne toestellen aanwezig; in menig briefkaartenalbum zal de herinnering levendig worden gehouden aan den grooten brand op Zondag 5 Augustus 1906.
Bij het doorkijken van den jaargang 1896 van ons blad is ons gebleken dat het Zondag juist 10 jaar geleden was dat aan de stoomrijstpellerij "De Hollandia" een hevige brand woedde; dat was nl. in den nacht van 4 op 5 Augustus.

Vijf voor twaalf voor de Adelaar

De geschiedenis van de Adelaar

De Adelaar rijksmonument?

De Adelaar kan er straks weer jaren tegen