Straten van Brielle ...

A B C D E F G H I J K L M
N O P Q R S T U V W X Y Z

Brielle , vroeger Den Briel, is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland gelegen op het eiland Voorne. De gemeente telt 15.601 inwoners (31 dec. 2008, bron: CBS) en beslaat 31,32 km² waarvan 3,71 km² wateroppervlak is. Naast de stad Brielle zelf omvat de gemeente ook de dorpen Vierpolders en Zwartewaal. Brielle zelf heeft ruim 9.000 inwoners. Brielle is gelegen aan de Brielse Maas, een afgedamd gedeelte van de Maas dat zich tot belangrijk recreatiegebied ontwikkeld heeft. Het ligt ten oosten van de oude vaargeul Brielse Gat. Tot 1700 werd dit water gebruikt als verbinding naar Rotterdam daarna trad verzanding op waardoor het Gat minder goed bevaarbaar werd. Het Goereese Gat was een alternatief. Brielle is een oude stad en uit de oudste geschriften blijkt dat de huidige locatie 'de nieuwe Briel' is. 'Den ouden Briel' moet ergens anders op het eiland Voorne gelegen hebben. Lange tijd was de stad de zetel van de Graven van Voorne, totdat deze heerlijkheid in 1371 bij Holland gevoegd werd. Brielle had zijn eigen haven en dreef handel met het Oostzee-gebied, met name Danzig en de Baltische staten. De stad had zelfs een eigen factorij in Zweden.

In 1572 werd de stad ingenomen door de Watergeuzen onder leiding van Lumey en Bloys van Treslong waarbij de veerman Koppelstock een belangrijke rol vervulde. De Inname van Den Briel wordt algemeen gezien als het eigenlijke begin van de opstand tegen Filips II; zie ook Tachtigjarige Oorlog. Dit historisch feit wordt ieder jaar op 1 april gevierd. Schoolkinderen onthouden dit feit met de zin: 'Op 1 april verloor Alva zijn bril'. Tijdens de gebeurtenissen in 1572 vermoordden de calvinistische Watergeuzen op gruwelijke wijze negentien katholieke geestelijken uit het veroverde Gorinchem, de heilige Martelaren van Gorcum. Sindsdien is Brielle ook een bedevaartsoord voor met name Nederlandse katholieken. In 1585 werd Brielle Engels bezit: koningin Elisabeth verkreeg het, samen met Vlissingen, in onderpand in ruil voor 5000 soldaten die de Nederlanden hielpen in de strijd tegen Spanje. In 1616 kwamen deze gebieden terug bij Nederland.

Vierpolders (voorheen Nieuwland) is een voormalige gemeente en dorp in de gemeente Brielle. In 2007 had het dorp 1820 inwoners. Vierpolders was een aparte gemeente tussen 1817 en 1980. Samen met Zwartewaal ging de gemeente Vierpolders in 1980 in Brielle op. Vierpolders omvat de vier polders Oud Hellevoet, Oude Goote, Veckhoek en 't Nieuwland. De naam verwijst naar het aantal polders waaruit de voormalige gemeente bestaat. Deze polders werden tussen ca. 1200 en ca. 1415 bedijkt. De dorpskern is ontstaan op de T-splitsing tussen de Nieuwelandsen Achterdyck en de Rattendyck. De Rattendyck omringt een deel van de polder Veckhoek en de Nieuwelandsen Achterdyck ligt tussen de polders Oud Hellevoet en de Oude Goote. De polder ’t Nieuwland ligt naast het stadje Brielle.

Het dorp is ontstaan in de zestiende eeuw. De eerste Nieuwlandse kerk stond waarschijnlijk in de polder ’t Nieuwland op de plaats waar rond 1700 de veste van Den Briel zijn gegraven. Op de kaart van 1695 staat op de hoek van de Rattendyck (nu Veckdijk) en Den Veck Hoeksen Kerck wegh (nu kerkweg) een Nieuwe Landse Kerk. De tegenwoordige kerk staat op de Nieuwelandsen Achterdyck (nu Achterdijk) een tiental meters vanaf de T-splitsing.

Zwartewaal is een dorp en voormalige gemeente in de gemeente Brielle. Het dorp heeft 1940 inwoners (2004). Samen met Vierpolders ging de gemeente Zwartewaal in 1980 in Brielle op.

Voor aanvullingen of verbeteringen graag een mailtje naar Jaap van der Kooij


bronnen:
Streekarchief Voorne-Putten-Rozenburg
Wikipedia

A

Top

Achterdijk
is een dijk die achter een andere dijk ligt
Akker
Een akker is een stuk omgewerkte grond waarop gewassen worden verbouwd. Een akker kan begrensd worden door sloten, wegen of afrasteringen. De afrasteringen kunnen bestaan uit palen met prikkeldraad, een heg of houtwal. Op Goeree worden de akkers door schurvelingen beschermd tegen de koude wind.
Alkemadelaan Van
Van zijn hand afkomstig ‘ene beschrijvingh van de Stad Brielle en den Lande van Voorn , 1729, uitv. beschrijving op folioformaat.
Almondeweg Philips van
Philips van Almonde (1644 – 1711) was een Nederlands vlootvoogd. Hij was de zoon van Pieter Jansz van Almonde, een man uit een welvarend geslacht van bierbrouwers en apothekers, die zelf in Brielle allerlei regentenfuncties bekleedde, zoals schout, schepen en burgemeester. Hij heeft veel zeeslagen meegemaakt en in 1692 werd hij benoemd tot luitenant-admiraal en bevelhebber van 's lands vloot, als opvolger van de overleden Cornelis Tromp. Zijn laatste jaren bracht hij door op zijn landgoed Haaswijck bij Oegstgeest dat hij voor 32.000 gulden gekocht had en waar hij op 6 januari 1711 overleed
Amer
De Amer is een rivier in de Nederlandse provincie Noord-Brabant, die de voortzetting vormt van de Bergsche Maas. De rivier is bijna twaalf kilometer lang en vormt de zuidelijke begrenzing van Nationaal Park De Biesbosch. De Amer mondt uit in het Hollands Diep. In Geertruidenberg staat een energiecentrale die vernoemd is naar de rivier: de Amercentrale.
Anna Hoevestraat
de Anna Hoeve is wellicht een boerderij uit vroeger jaren waar Anna woonde…?? De Anna Hoeve is nu een vmbo-school.
Asylplein
Hier is de naam van dit plein ontleend aan het tehuis voor oude en gebrekkige zeelieden dat in de 19e eeuw gevestigd werd, maar wereldwijd kan aan iemand asiel worden verleend wanneer hij in eigen land vervolgd wordt vanwege godsdienst, etnische afkomst, politieke overtuiging, nationaliteit of het behoren tot een bepaalde sociale groep. Iemand die naar een ander land gaat en om die reden een verblijfsvergunning aanvraagt is een asielzoeker. Nederland heeft het Vluchtelingenverdrag ondertekend.
Asylstraat
zie Asylpleinde

B

Top

Banjaard
De Banjaard is de naam van een zandbank voor de kust van Noord-Beveland. In vroeger jaren was deze zandbank een tijdelijke rustplaats voor de bemanning voordat hun schip na een lange zeereis de haven waar de lading gelost moest worden, binnenliep. De Banjaard was ook een beklende plek waar grote vloten zich hergroepeerden voordat ze hun reis voortzetten of de haven binnenliepen.
Bark
Een bark is de naam van een zeilschip met daarop minimaal drie masten. De bark voert drie en later ook wel meer (vier, zelfs vijf) masten. Alle masten, behalve de achterste, zijn vierkantgetuigd. De achterste (bezaansmast) bestaat uit een lange ondermast met bezaan en een steng met daaraan een gaffeltopzeil.
Batterijweg
Een batterij is een militaire term voor een eenheid artillerie-wapens zoals kanonnen, houwitsers, mortieren en raketten, vaak opgesteld in een rij. Batterijen kunnen ingezet worden voor zowel offensieve doeleinden b.v. als onderdeel van de veldartillerie of voor defensieve doeleinden b.v. als kustbatterij of luchtafweerbatterij.
Beatrixlaan prinses
Beatrix Wilhelmina Armgard werd op 31 januari 1937geboren als eerste kind van prinses Juliana en prins Bernard. De naam Beatrix betekent zij die gelukkig maakt. Beatrix kreeg later drie zusters: Irene, Margriet en Marijke. Op 10 maart 1966 trouwde zij in Amsterdam met Claus von Amsberg en op dezelfde dag werd het huwelijk ingezegend in de Westerkerk. Tijdens de rijtoer met de Gouden Koets werd een rookbom tot ontploffing gebracht als protest tegen het huwelijk. Uit het huwelijk werden drie zoons geboren: prins Willem Alexander (1967), Johan Friso (1968) en prins Constantijn (1969). Het gezinsleven speelde zich af op het kasteel Drakensteyn. Op 30 april 1980 ondertekende koningin Juliana de akte van abdicatie en werd Beatrix in het bijzijn van vertegenwoordigers van Europese vorstenhuizen, ingehuldigd als Koningin der Nederlanden. In 2002 overleed prins Claus
Beenlaan Joh H
Johannes Hendrik Been (1859 – 1930) was tijdens zijn leven een bekend jeugdboekenschrijver. Hij schreef rond de vijftig jeugdboeken. Zijn bekendst geworden boek, Paddeltje, de scheepsjongen van Michiel de Ruyter, beleefde ruim vijftig drukken. Johan Been volgde een opleiding tot onderwijzer, een functie die hij vanaf 1878 tot 1908 in Brielle vervulde. In 1895 kreeg hij er een tweede ambtelijke functie bij: hij werd benoemd tot archivaris van Den Briel, een taak die hij tot aan zijn dood toe bleef vervullen. Hij is ook de schrijver van “Tafereelen uit de Brielsche Geschiedenis” 370 pagina’s Brielse geschiedenis, vanaf de middeleeuwen tot aan het einde van de Franse Tijd.
Beierenstraat Jacoba van
Jacoba van Beieren (1401 – 1436) was gravin van Holland en Zeeland en hertogin van Beieren. Jacoba heeft een leven vol oorlogen achter de rug en ze is vier keer getrouwd geweest: in 1416 huwde ze met de Franse prins Jan van Touraine; In 1418 trouwde Jacoba met haar neef Jan IV van Brabant; Jacoba liet dit huwelijk ongeldig verklaren en vertrok naar Engeland waar zij in 1422 in het huwelijk trad met Humphrey van Gloucester en tenslotte trouwde ze met Frank van Borssele waarna ze afstand moest doen van al haar macht. Ze trok zich terug op het slot Teylingen, waar ze in 1436 op 35-jarige leeftijd aan tuberculose overleed. Het is vooralsnog onbekend waar Jacoba van Beieren ligt begraven.
Bergsingel Floris van den
Floris van den Berg was een zeeman
Bieningen
De Bieningen is een zeegat in de Grevelingen. een zeegat is het einde van een rivier of zeearm dat toegang tot de open zee geeft.
Blankenburgse Rak
Blankenburg in de gelijknamige polder is een voormalig dorp op het eiland Rozenburg ten westen van Rotterdam. De polder Blankenburg ontstond toen in 1508 een slikplaat in de Maasmonding werd ingepolderd. Blankenburg was een dorp van ongeveer 400 inwoners en 130 huizen die langs diverse dijkjes waren gebouwd. In 1960 begon de onteigening van de huizen en boerderijen door Rotterdam en in 1965 vertrok de laatste bewoner. Een rak is de benaming voor een nagenoeg recht stuk van een rivier. Het woord is verwant aan het werkwoord rekken.
Blinklaan A P vd
A.P.v.d.Blink was burgemeester van Vierpolders.
Blinklaan notaris L P vd
Leendert Pieter van den Blink was van 1896 tot 1925 notaris in Brielle. Er is ook een veerpont naar hem vernoemd, die tussen Brielle en Rozenburg de dienst onderhield.
Bloys van Treslongweg Van
Willem Bloys van Treslong (1529 – 1594) was een edelman uit de Zuidelijke Nederlanden. Hij werd vooral bekend als een van de aanvoerders van de Watergeuzen die op 1 april 1572 Den Briel innamen. De familie Bloys van Treslong bezat heerlijkheden in Vlaanderen, Henegouwen en Holland. De vader van Willem Bloys van Treslong was baljuw van Voorne. In 1573 wordt Bloys van Treslong benoemd tot Admiraal van Holland, gevolgd door de benoeming tot Admiraal van Zeeland in 1576. In 1585 uit de gratie en zijn laatste jaren brengt hij in relatieve rust door als baljuw van Voorne. Willem Bloys van Treslong was getrouwd met Adriana van Egmond en hij kreeg een zoon, Jasper.
Bollaarsdijk
bollaars is drassig land…??
Boogerdweg G J van den
G J van den Boogerd was een Brielse verzetsstrijder. In de loop van de oorlog week hij uit naar de Achterhoek om daar een verzetsgroep op te zetten. Hij werd echter verraden en op 25 juli 1944 gefusilleerd
Borselenstraat Frank van
Frank van Borsselen (1395 – 1470) was een hoge Zeeuwse edelman en stadhouder van Holland en Zeeland. Toen Philips van Bourgondië graaf van Holland en Zeeland was geworden en na zware strijd in 1428 uiteindelijk van de opstandige Jacoba van Beieren had gewonnen, was in het verdrag (zoen) van Delft bepaald ze haar titel mocht behouden, dat Philips haar erfgenaam werd en dat ze niet mocht hertrouwen zonder zijn toestemming. In opdracht van Philips hield de Kabeljauwse Frank van Borssele toezicht op haar. Toen ze in geldnood zat, hielp hij haar en ze werden verliefd en trouwden in het geheim. Toen Philips van het huwelijk hoorde, nam hij Frank gevangen. Hij wilde hem alleen vrijlaten als Jacoba afstand zou doen, waarna Jacoba en Frank samen nog enkele gelukkige jaren door op het slot Teylingen doorbrachten.
Botbijlweg Arnoldus
Arnold Botbijl werdt geboren op 27 augustus 1910 te Geervliet en zijn jeugd bracht hij door in Brielle. Zoals zo vele Briellenaren voer hij in de oorlogsjaren op zee onder de Nederlands vlag. In maart 1942 bevond hij zich als machinist aan boord van de "de Rozenboom", een schip van de KPM dat 600 militairen vervoerde op weg naar Australie. Het schip werd helaas getorpedeerd en van alle opvarenden konden er slechts drie gered worden
Boterstraat
Boter is de gekarnde room van melk. Men spreekt ook wel van roomboter, wat een pleonasme is, aangezien boter altijd van room gemaakt wordt. De productnaam boter is beschermd en moet ten minste 82% melkvet bevatten. Margarine is dus anders dan boter, ook al wordt het in dagelijks spraakgebruik ten onrechte soms zo genoemd. De industriële productie van boter is ontstaan aan het einde van de 19e eeuw. Tot die tijd werd zuivel in West-Europa vooral beschouwd als een bijproduct van de veeteelt en kwam het doorgaans slechts ten goede aan de boer en zijn gezin.
Bothil
vernoemd naar een vroegere bewoner…? onbekend, maar als U het weet dan graag een mailtje naar Jaap van der Kooij
en bedankt!

Brielse Maas
De Brielse Maas is een afgedamde rivier tussen de Noordzee en de Oude Maas. Het stadje Brielle, de naamgever, ligt ook aan de rivier, aan de zuidoever. De Brielse Maas werd al afgedamd vóór de watersnood van 1953.
Brielse Rak
Een rak is de benaming voor een nagenoeg recht stuk van een rivier. Het woord is verwant aan het werkwoord rekken.
Brielse Veerweg
De veerdienst tussen Maeslandtsluys en Den Briel wordt voor het eerst genoemd in de 14e eeuw. De Heer van Voorne laat in het jaar 1332 volgens nog bestaande papieren de renten van de veren van Den Briel na aan zijn echtgenote Elizabeth. Het veer is een belangrijke schakel in de verbinding met de Zuid-Hollandse eilanden. Er is nu nog een voetveer van Brielle naar Rozenburg (Europoort).
Brigantijn
Een brigantijn is een zeilschip met twee masten waarvan de voorste mast vierkant getuigd is. De achterste mast is gaffelgetuigd en voert bovenin nog een of twee razeilen. De brigantijn werd in het verleden veelvuldig ingezet door smokkelaars en piraten. Zij waardeerden het schip vanwege zijn wendbaarheid en goede vaareigenschappen op aandewindse koersen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de marine en de kustwacht die deze schepen achterna zaten, al snel hun eigen brigantijnen in de vaart brachten.
Brigittenweg
Het Brigittenklooster stamt uit 1485 en is daarmee het jongste klooster. Er stonden al veel kloosters binnen de stad de reden waarom dit klooster niet tot bloei kwam. In 1559 werd het geheel door de stad opgekocht en slechts het Brigittenpoortje is er van overgebleven…! Brigitten is tevens de naam van de school voor speciaal onderwijs te Brielle.
Bruijkersstraat
Pieter Bruijkers (1757 – 1817) werd in Den Briel geboren en overleed in Vierpolders.

C

Top

Catharijnehof St
In 1417 werd met de bouw van de Catharijne kerk begonnen en het was de bedoeling dat zij de grootste kerk van Holland zou worden. Er waren echter een paar tegenvallers: in 1456 woedde er een grote brand en aan het eind van de 15e eeuw werd de bouw stopgezet wegens geldgebrek. Alleen het schip van de kerk is afgebouwd. Toch beheerst de toren van 57 meter hoogte de omgeving wat blijkt uit het Brielse liedje:
De Sint Catharijne toren zie je al van ver... Zonder haar zou ik niet kunnen leven... En moet ik soms eens weg en zie ik haar niet meer... Dan weet ik ja..’t is toch maar voor even.
Clarissenstraat
De orde der clarissen is een beschouwende kloosterorde. Het is de tweede orde van Franciscus van Assisi en werd rond 1212 door Clara van Assisi (1194-1253) gesticht. Naast de clarissen bestaan er ook veel congregaties van franciscanessen die armoede en ellende bestrijden. Het leven van de clarissen is er een van volkomen afzondering van de wereld, vol armoede, boete en beschouwing.
Coehoornpad Menno van
Menno van Coehoorn (1641 –1704) was militair en vestingbouwkundige. Na de verovering van Brielle begonnen de Watergeuzen met het vervangen van de Middeleeuwse stadsmuren door een moderne vesting, een bouwproject dat tot in de 18e eeuw duurde. De vorm is het ontwerp van de vestingbouwers Willem Paen, die werkte voor de Staten van Holland, en zijn collega Menno van Coehoorn, die werkte voor de stadhouder en de Staten-Generaal. Bijzonder is dat er sindsdien nauwelijks iets aan de vestingwerken is veranderd, waardoor Brielle de best bewaarde vestingstad van Nederland is. Je kunt boven op de vestingmuren helemaal rond lopen.
Commandeursstraat
Commandeur is een rang, die bij de Nederlandse marine al vanaf de zestiende eeuw voorkomt. Deze rang is voor verschillende functies gebruikt. Zo werd de bevelvoerend officier van een klein schip een tijdlang commandeur genoemd en werd de rang ook gebruikt voor de bevelvoerder van een klein eskader. In beide gevallen ging het om een tijdelijke functionele rangsaanduiding voor een bepaalde opdracht. In 1955 werd de Commandeur de laagste vlagofficiersrang bij de marine; tussen de 'kapitein ter zee' en de 'Schout-bij-nacht'.
Coosenhoekstraat
is vernoemd naar de polder Coosen Hoek
Coppelstockstraat
Jan Pietersz. Coppelstock was een veerman in Brielle. Hij onderhield een veerverbinding tussen Brielle en Maassluis. Koppelstock was de eerste die op 1 april 1572 een aantal schepen zag liggen. Hij wilde er direct naar toe, maar dat schoot bij de passagiers in het verkeerde keelgat. Zij gingen weer aan wal en Koppelstock voer naar de schepen, kwam langszij en vroeg naar Bloys van Treslong, een edelman die oorspronkelijk uit Brielle kwam. Bloys van Treslong bracht Koppelstock naar admiraal Lumey, die was net in beraad was met zijn kapiteins. De melding dat er geen Spanjolen in de stad waren zorgde voor grote opschudding aan boord. Een plan was toen snel gesmeed: Koppelstock moest naar het gemeentebestuur om te zeggen dat de geuzen voor de stad lagen.. De heren gemeentebestuurders hadden geen zin om zich druk te maken, ze dachten dat het allemaal wel los zou lopen. De stemming sloeg echter om nadat Koppelstock op de vraag 'Hoeveel geuzen zijn er?' uit totale onwetendheid 5000 man had geantwoord. Vanaf dat moment zag niemand het meer zitten…! Lumey eiste de stad in naam van Oranje op en gaf de stad twee uur de tijd om de poorten te openen. Toen dit ultimatum was verlopen ging Lumey tot actie over. Hij stuurde een deel van zijn mannen naar de Zuidpoort, daar konden ze zo de stad binnen wandelen. Het andere deel stak de Noordpoort in brand en ramde onder het roepen van: In naam van Oranje doe open die poort, met een scheepsmast de poort open. Toen waren ook zij binnen. Binnen een paar uur was de stad in handen van de geuzen. Dit was het begin van het einde van de Spaanse overheersing in de Nederlanden. Zonder de hulp van veerman Koppelstock (en de gedraaide wind, de schepen waren onderweg naar Texel maar werden door gedraaide wind de Maasmond ingedreven) zou de bevrijding waarschijnlijk heel anders zijn afgelopen.
Creekpad
een creek of kreek is een kleine watergeul, die ontstaat als gevolg van een dijkdoorbraak of is een restant van een ingedijkte vroegere getijdegeul.
Croeslaan H W
Helenus Wilhelmus Croes was in de 19e eeuw burgemeester van Zwartewaal

D

Top

Dammeweg
is de weg naar de Haringvlietdam die het Haringvliet afsluit en omdat de rivieren Rijn en Maas in het Haringvliet uitkomen, kon het Haringvliet niet zonder meer worden afgesloten. Er werd daarom gekozen voor de aanleg van een spuisluizencomplex met een lengte van ongeveer een kilometer, dat per seconde circa 25.000 kubieke meter water kan doorlaten. In 1958 begonnen de heiwerkzaamheden voor de aanleg van de dam. In totaal gingen 21.800 heipalen de grond in waarna begonnen werd met het bouwen van de spuisluizen. Pas toen deze klaar waren (1966), werd de dam gemaakt. Hierbij werd gebruikgemaakt van de kabelbaantechniek, die eerder was gebruikt bij de aanleg van de Grevelingendam. In 1970 was de Haringvlietdam gereed.
Deel
de deel is de ruimte in een boerderij waar het koren gedorst werd. Dit gebeurde met de vlegel want er waren toen nog geen maai- en dorsmachines. De deel of dorsvloer lag gewoonlijk in de schuur naast de bergruimte voor het stro.
Dijckpotingen
potingen of plantingen, allebei pootgoed
Dijkstraat
een dijk is een door mensen aangelegde verhoging, die het achterliggende land beschermt tegen golven en overstromingen met een hoge waterstand.
Dissel
In de paardentractie wordt met de dissel de houten of metalen balk bedoeld, die bij meervoudige aanspanningen vanaf de koets tussen beide paarden naar voren loopt. Deze dissel dient om de paarden recht voor de wagen te houden en om de wagen door de hefboomwerking gemakkelijker te kunnen sturen.
Doelenstraat
de naam de Doelen komen we voor het eerst tegen in de 17e eeuw, toen er door een groep stadsmuzikanten regelmatig concerten werden gegeven in een gebouw dat de sociëteit was geweest van het gilde van de voetboogschutters. Vandaar de naam de Doelen, voetboogschutters immers, oefenden in het boogschieten op 'doelen'.
Dorpsdijk
een dijk is een door mensen aangelegde verhoging, die het achterliggende land beschermt tegen golven en overstromingen met een hoge waterstand.

E

Top

Egge
een eg of egge is een houten of ijzeren raam met pinnen om grove kluiten fijn te maken zodat de grond zaaiklaar wordt gemaakt. Het is dus een landbouwwerktuig.
Eewasstraat
eewas is een laaggelegen weiland dat bij vloed onderloopt.
Egmondplein Van
Dirk van Egmond was in de 17e eeuw notaris te Brielle
Egter v Wissekerkeplein Mr
Mr F J D C Egter van Wissekerke was burgemeester van Brielle van 1910 tot 1937.
Ellemeetplein
Het fonds Vrouwe Briell' van Ellemeet is in 1681 opgericht door Magdalena Briell' van Ellemeet en wordt beheerd door de Kerkenraad van de Protestantse Gemeente Brielle en de burgerlijke gemeente Brielle. De commissarissen komen jaarlijks bijeen om over de bestedingen uit het fonds een voorstel te doen aan de gemeenteraad en aan de kerkenraad. Na besluitvorming door de kerkenraad en gemeenteraad krijgen aanvragers in het najaar schriftelijk bericht. Het Fonds is bedoeld als vangnet voor individuen en groepen die tussen wal en schip (dreigen te) raken.
Estiusstraat
Estius is de schrijver van de “ Waerachtighe historie van de martelaers van Gorcum” (Antwerpen 1604). Met de Martelaren van Gorcum worden negentien katholieke religieuzen bedoeld die omwille van hun geloof door de watergeuzen zijn vermoord. In 1572 werden zij bij Den Briel opgehangen in een turfschuur die aan een vernietigd klooster toebehoorde; vervolgens werden hun lichamen verminkt. Andere priesters vonden de dood op de brandstapel op de Grote Markt van Den Briel.

F

Top

Franschestraat
In deze straat stond de Franse school, een school voor secundair onderwijs die de voorloper was van de latere HBS ( Hogere Burger School)
Fregat
In de zeiltijd waren fregatten driemasters, volgend op de linieschepen met 24-44 stukken geschut. Snelle zeilers , die in oorlogstijd gebruikt werden voor verkenningen, verrassingsaanvallen en die ook nog zwaar genoeg waren om hun plaats in de linie in te nemen. In vredestijd werden ze ingezet gebruikt voor surveillance en om koopvaarders tegen piraten te beschermen; in de loop van de 19e eeuw zijn ze uit de zeemachten verdwenen.
Fuyckstraat van der
Maarten van der Fuyck was in de 17e eeuw schepen van Brielle.

G

Top


Gaarde
of gaard is een tuin meestal omsloten door een heg, bomen of een schutting. Staan er vruchtbomen in de tuin, dan spreekt men van een boomgaard.
Gaffelaar
een gaffelaar was een voorloper van de tjalk en had veel overeenkomst met de Friese palingaken. Zij was rond van bouw en zwaar uitgevoerd. De zeilvoering was een staand gaffeltuig als grootzeil, en verder een stagfok, terwijl aan het achterste mastje werd alleen een kleine bezaan werd gevoerd.
Galjoen
een galjoen was een zeilschip. Het had een hoge en gekromde vooropbouw waardoor aan de voorzijde eenvoudiger zware kanonnen ingebouwd konden worden. Het galjoen had een hoge achteropbouw, het kasteel, bedoeld als onderkomen voor de edelen die als officieren op het schip meevoeren, en vaak ook (gedeeltelijk) eigenaar waren. De combinatie van lagere voorkant en hoge achterkant leverde het typische silhouet op van het 17e eeuwse zeilschip. De platte achterzijde of spiegel van het kasteel werd getooid met de familiewapens van de eigenaren. Dit kon na verloop van tijd uitmonden in uitbundige versieringen. Aan weerszijden op de hoeken van deze spiegel was een kleine uitbouw aangebracht dat als toilet diende.
Gasthuisstraat
In de 13e eeuw werd het Catharina Gasthuis in de Nobelstraat gebouwd door een vijftal edelen. De naam is ontleend aan Catharina, de beschermheilige van de zeelui.
Gemetstraat
Een gemet is een oude oppervlaktemaat, waarschijnlijk gelijk aan de oppervlakte van het zaailand dat een koppel paarden kan omploegen tussen zonsopgang en zonsondergang. Dit is een gemiddelde, omdat de grondsoort van het land dat bewerkt moest worden, ook zwaarder of lichter kon zijn voor een paard.
Geuzenstraat
Het woord geus is afgeleid van het Franse gueux. dat armoedzaaier betekent. De oorsprong van de benaming 'geus' ligt bij een uitspraak van Berlaymont: Ce ne sont que des gueux. Hij wilde daarmee die landvoogdes Margaretha van Parma gerust stellen toen de edelen olv Hendrik van Brederode haar in 1566 het smeekschrift aanboden. De tegenstanders van de Spanjaarden, in het begin voornamelijk calvinisten, namen daarop zelf het scheldwoord over en veranderden het daarmee van een negatieve in een positieve benaming. De geuzen waren gemengd qua samenstelling. De geuzenvloot bestond vooral uit verarmde adel die hun verbeurd verklaarde bezittingen terug wilde met daarbij avonturiers, werkloze zeelui en gewone misdadigers. Deze geuzenvloot was in de periode 1567 - 1572 het enige werkelijk effectieve machtsmiddel dat prins Willem van Oranje tegen de Spaanse koning kon inbrengen. Vooral in 1572 bleek de grote betekenis van deze geuzenvloot.
Gootepad
Het Gootepad is vernoemd naar de polder de Goote die op Voorne ligt en die naam is weer afgeleid van de rivier De Goote
Grevelingen
de Grevelingen is een voormalige zeearm van de Noordzee, gelegen tussen de eilanden Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland, op de grens van de provincies Zuid-Holland en Zeeland. In het kader van de Deltawerken werd de Grevelingen door de Grevelingendam (1965) en de Brouwersdam (1971) van zee afgesloten. Het Grevelingenmeer is het grootste zoutwatermeer van West-Europa, en is vooral van belang voor de watersport en recreatie. Het zoutgehalte van het Grevelingenmeer wordt op peil gehouden door de Brouwerssluis, een doorlaatsluis in de Brouwersdam, waarmee zeewater ingelaten wordt.
Griend
Een griend is een moerassig stuk land waar wilgen en riet worden verbouwd. Tegenwoordig worden ze nauwelijks meer gebruikt, maar vroeger vormden de wilgen een veel gebruikte houtsoort en werden de wilgentenen en het riet gebruikt voor manden, meubilair, etc. Deze akkers waren meestal langs zeearmen op buitendijkse heuveltjes aangelegd, alhoewel door inpoldering veel griendheuvels binnendijks kwamen te liggen. De akkers waren soms voorzien van een griendkeet, een eenvoudig onderkomen waar griendwerkers en rietsnijders konden verblijven. Deze mensen verbleven soms wel de hele week op het griend.
Groene Kruisweg
De Groene Kruisweg is een weg die loopt van Brielle naar Rotterdam, via Vierpolders, Zwartewaal, Heenvliet, Geervliet, Spijkenisse, Hoogvliet, Poortugaal en Rhoon. Bij de vesting van Brielle gaat de weg over in de Schrijversdijk, die na ter hoogte van Oostvoorne overgegaan te zijn in de Kleidijk op de Maasvlakte bij het Steenen Baakplein aansluit op de N15. In Rotterdam-Charlois gaat de weg ter hoogte van het landhuis De Oliphant over in de Dorpsweg, die onder andere toegang verschaft tot de Maastunnel. De weg is in de dertiger jaren van de vorige eeuw aangelegd op aandringen van het Groene Kruis, vandaar de naam.

H

Top

Haringvliet
Het Haringvliet is een voormalige zeearm van de Noordzee tussen Voorne-Putten en de Hoeksche Waard in het noorden en Goeree-Overflakkee in het zuiden. In 1970 werd het Haringvliet in het kader van de Deltawerken door de Haringvlietdam van zee afgesloten. Voor 1200 waren Voorne en Flakkee één eiland. Stormvloed brak de natuurlijke kust en zo ontstond het Haringvliet. Verder landinwaarts ontstond het Hollands Diep het verlengde van het Haringvliet. Het Haringvliet heette toen Flakkee en werd pas in de 19e eeuw Haringvliet genoemd.
Heultje
Een heul of duiker is een kokervormige constructie, gelegen in een weg of toegangsdam, die is bedoeld om wateren met elkaar te verbinden. Bij een duiker wordt in principe de bodem van de watergang onderbroken, dit in tegenstelling tot een brug. Duikers worden over het algemeen gemaakt van beton.
Hinder
De Hinder is een zandbank in de Noordzee voor de kust van Oostvoorne en ten zuidwesten van De Maasvlakte.
Hogemeet
een meet is een maat in de landbouw, waarschijnlijk afgeleid van de gemet.
Hogeweg
is een weg die hoger ligt dan de andere wegen in die omgeving.
Honte
De Honte is de naam van een deel van de Schelde bij Terneuzen. De Honte is rond het begin van de jaartelling ontstaan. Aanvankelijk mondde de Schelde veel noordelijker in zee uit - ongeveer ter hoogte van de Nieuwe Waterweg. Toen delen van de strandwal werden weggeslagen, ontstonden zeearmen en kreeg de Schelde via de huidige Oosterschelde een verbinding met de Noordzee. De Honte was aanvankelijk een brede en ondiepe zeearm die in verbinding stond met de Oosterschelde.
Hoofddijk
een hoofddijk is de voornaamste dijk.
Hoogaars
een hoogaars is een Zeeuws scheepstype met een hoge boeg waarmee op garnalen werd gevist.
Hoonaardweg
De Honaert was een polder in Nieuw-Helvoet.
Hossenbosdijk
Volgens overlevering maakten de melkbussen die op de karren van de boeren stonden als ze de koeien gingen melken een enorme herrie als ze over deze dijk reden, vandaar de naam Hossenbos....
Houtkoperstraat
een houtkoper is iemand die in hout handelt
Hoyerstraat
Hermanus Theodorus Hoyer (1789 – 1862) studeerde rechten en was in 1810 advocaat in Brielle. In 1819 trouwde hij met Hermanna Johanne Roosendaal. Hij heeft waarschijnlijk in 1813 de Fransen uit Brielle verjaagd. Aan het eind van zijn leven was hij president van de rechtbank in Brielle.
Hulk
Een hulk is een historisch type vrachtschip dat in de Middeleeuwen werd gebruikt voor transport over zee. In zijn eerste verschijningsvorm in de Lage Landen in de achtste eeuw had het een stevenloze romp van zware planken en een in de lengte sterk gebogen vorm. In 1930 werd er in Utrecht een wrak gevonden wat deze kenmerken bezit en het is daar te zien in het centraal museum. Een stevenloze romp zonder kiel werd pas veel later in de 17e eeuw als aak benoemd.

I

Top

....
..........
....
.........

J

Top

Jagerstraat ds H de
Hendrik de Jager, overleden in 1903 was een vrijzinnig hervormd predikant in Brielle1111.
.....
........
.....
..........

K

Top

Kaaisingel
Een kade of kaai is een beschoeide of gemetselde oeverstrook. Oeverstroken worden meestal wal genoemd. Kenmerkend voor een kade is dat in extra faciliteiten voor het aanleggen van schepen is voorzien, zoals een verhard loopoppervlak (hout, steen, beton) bovenop de wal, en bolders om schepen aan te lijnen.
Kaaistraat
Kaaistraat zie kaaisingel
Kaatsbaan
Kaatsen is een balspel van 2 teams van 3 spelers tegen elkaar op een baan waarbij het ene team de opslag verzorgt en de andere partij vanuit het perk de retourslag. Beide teams kunnen punten scoren. Met een opslagbal (onderhandse slagbeweging met blote hand naar het perk) kun je direct punten maken; met een retourslag vanuit het perk (bovenhands of onderhands, meestal met handschoen) kun je door ver te slaan (bovenslag) eveneens direct scoren.
Kalkbranderstraat
Schelpen bestaan uit calciumcarbonaat. Kalk wordt tot een temperatuur van boven de 1000 °C in een kalkoven verhit. Hierij ontleedt deze kalk in calciumoxyde waarbij koolzuurgas ontwijkt. Het ontstane materiaal valt tot poeder uiteen en wordt ongebluste kalk genoemd. Ongebluste kalk had (en heeft) vele toepassingen. Het meest werd de poederkalk na blussen met water (lessen) als bindmiddel in mortels gebruikt in de bouw.
Kanterstraat De
De vader was predikant in Brielle en de zoon was een een liberaal Tweede Kamerlid, die tevens een advocatenpraktijk in Brielle had. Hij vestigde zich later in Haarlem.
Karveel
Een karveel is een snel zeilschip uit Spanje en Portugal. De naam karveel werd in 1255 voor het eerst genoemd. Het belangrijkste kenmerk van een karveel als schip is de plaats van de mast, op één derde van de voorsteven, waar het schip ook zijn grootste breedte heeft. Dit in tegenstelling tot eerdere types van zowel noordelijke als mediterrane oorsprong. Hierdoor was het niet alleen sneller maar was ook zeewaardiger en had tevens meer ruimte voor vracht. Twee van de drie schepen waarmee Christoffel Columbus naar de nieuwe wereld voer (1492), de Niña en de Pinta, waren karvelen.
Kerkhoekstraat
een hoek is een streek of een gebied.
Kerkhoekweg
een hoek is een streek of een gebied.
Klerkstraat Jan de
was een schoolmeester in Nieuwenhoorn.
Klipper
Een klipper is een snel zeilschip met een scherpe boeg en een of meer masten, dat eind 19e eeuw en begin 20e eeuw in gebruik was. De klipper is met name bekend vanwege de grote snelheden die de schepen haalden. Hierdoor werden ze doorgaans gebruikt voor de handel in etenswaren en andere goederen die konden bederven. De hoge snelheden werden gehaald doordat de schepen slank en relatief klein waren maar wel een zeer groot zeiloppervlak hadden.
Kloosterweg
Een klooster is de gemeenschappelijke woning van monniken of nonnen. In de westerse cultuur zijn vooral de kloosters van de katholieken bekend. In het christendom was het kloosterleven oorspronkelijk bedoeld voor mensen die zich wilden terugtrekken uit een zondige wereld om zich aan God te wijden.
Kogge
Een kogge is een schip dat geïntroduceerd werd door de Hanze om goederen te vervoeren. Het verscheen als type rond het jaar 1200 en het was ontwikkeld uit het Vikingschip. Het was gebouwd op rechte kiel en steven en had een geheel of gedeeltelijk dek. De koggen konden veel vracht vervoeren en ze hebben in de tijd van 1200 tot +/- 1450 een enorm succes gekend. Het belangrijkste kenmerk is dat zij de ontwikkeling hebben gemaakt naar het stevenroer. Er was een enkel dwarsgetuigd zeil, aan een midscheeps of in latere tijd een iets voorlijker geplaatste mast. Het is als vrachtschip verdrongen door de hulk.
Kolk
Langs rivier- en zeedijken zijn kolken de overblijfsels van dijkdoorbraken. Door het rondkolkende water zijn diepe gaten ontstaan, nu vaak kleine, diepe poelen. Bij het doorbreken was de kracht van het water vaak zo groot, dat de dijk niet meer te dichten was. Om de kolk werd dan een nieuw stuk dijk gebouwd.
Koningsdiep
een diep is de benaming van sommige kanalen.
Koolhoekweg
een hoek is een streek of een gebied.
Koopmanstraat
Een koopman is iemand die verschillende waren opkoopt en ze vervolgens weer te koop aanbiedt. Een koopman kan allerlei verschillende soorten zaken aan- en verkopen. Rijke kooplieden hebben, door hun rol in het economisch stelsel, door de eeuwen heen veel macht en invloed gehad in het maatschappelijk leven. De Gouden Eeuw in de Nederlanden was een gevolg van hun ongebreidelde expansiezucht. Met behulp van een enorme koopvaardijvloot werd Amsterdam een van de grootste handelscentra ter wereld. De kooplieden maakten daar de dienst uit.
Korvet
Een korvet is in de wandelgangen de term voor een klein type fregat. Doorgaans gaat het om een schip tussen 500 en 2000 ton waterverplaatsing. De benaming kwam in de zeiltijd al voor, maar net als fregatten verdwenen korvetten aan het eind van de 19e eeuw uit de marines. Al in de zeiltijd werd de term korvet gebruikt voor een oorlogsschip dat kleiner was dan een fregat.
Kotter
Een kotter is oorspronkelijk een zeilscheepje, met een lage achtersteven. Het had een mast met daaraan verscheidene zeilen. De kotter wordt voor meer doeleinden gebruikt, maar vindt vooral zijn toepassing in de visserij. De voortstuwing vindt tegenwoordig plaats door een dieselmotor in plaats van zeilen. Met het huidige woord kotter bedoelen we voornamelijk de schepen die worden gebruikt binnen de visserij.
Krabbeweg
Krabben zijn een orde van kreeftachtigen die leven in water of in de directe nabijheid van water. Zeekrabben komen alleen voor in kuststreken, terwijl landkrabben in zoet water leven. Er zijn 6793 beschreven soorten, waarvan er 38 in Nederland voorkomen….Krabben hebben vier paar looppoten en één paar scharen. De samengestelde ogen staan op steeltjes en kunnen worden ingeklapt in gleuven op de kop. Krabben hebben een stevig, enkelvoudig rugpantser. De Krabbeweg is vernoemd naar dde Krabbeplaat
Krammer
Het Krammer is het westelijk deel van het water, dat oostelijk Volkerak heet. Tussen het Krammer en het westelijk gelegen Grevelingenmeer ligt de Grevelingendam. Ten noorden van het Krammer ligt Goeree-Overflakkee, ten zuiden het Zijpe en Sint Philipsland. De Philipsdam loopt van de Grevelingendam dwars door het Krammer naar Sint Philipsland.
Kreek
Een kreek is een kleine watergeul, die ontstaat als gevolg van een dijkdoorbraak. Het kan echter ook een restant zijn van een ingedijkte vroegere getijdegeul. Een bestaande watergeul op het wad, die onderhevig is aan eb en vloed wordt een priel genoemd.
Krommeweg
De weg was recht, de weg was krom nooit kwam Berend Botje weerom.
Kruithuisstraat
Een kruithuis is een gebouw waar buskruit werd gewogen, verpakt en bewaard...

L

Top

Lamoen
een lamoen is een disselraam met twee armen voor één paard.
Landvoogdes
Een landvoogdes is in het algemeen de naam voor een vrouw die een land bestuurt als vertegenwoordigster van de vorst. In het bijzonder was de landvoogdes degene die sinds het begin van de 16e eeuw in de Habsburgse Nederlanden de landsheer vertegenwoordigde wanneer die in het buitenland verbleef. De landvoogdes was de hoogste vertegenwoordigster van de soeverein in de Nederlanden. Zij was hierdoor ook formeel het hoofd van de Raad van State, die zij ook kon samenroepen als het haar uitkwam...?
Lange kade
Een kade of wal is een beschoeide of gemetselde oeverstrook. Kenmerkend voor een kade is dat in extra faciliteiten voor het aanleggen van schepen is voorzien, zoals een verhard loopoppervlak (hout, steen, beton) bovenop de wal en bolders om schepen aan te lijnen. De hoogte van een kade boven de waterspiegel is afhankelijk van de behoefte: voor grote schepen een lange kade
Langepoortstraat
is vernoemd naar een poort die in deze straat gestaan heeft..?
Langesingel
Een singel is een water rond een binnenstad, meestal een overblijfsel van de verdedigingsgracht van een vestingstad. Een singel heeft, in tegenstelling tot grachten in binnensteden, doorgaans geen gemetselde kademuren, maar schuin aflopende walkanten.
Langestraat
Een straat is van oorsprong een verharde weg.
Lijnbaan
Een lijnbaan is een smalle strook grond, soms honderden meters lang, waarop touw wordt geslagen. Aan een van de uiteinden van de lijnbaan werden garens aan een wiel bevestigd. Het wiel werd vervolgens, meestal door kinderen, rondgedraaid zodat door torsie een touw ontstond. Met enkele van zulke touwen kon vervolgens het proces worden herhaald, zodat het mogelijk was om verschillende touwdiktes te produceren. Touw werd volop gebruikt voor de tuigage van zeilschepen. Touwslagerijen waren dan ook vooral in havensteden te vinden.
Lijnbaanstraat
zie Lijnbaan.
Logger
De logger was een zeevissersvaartuig dat in 1866 voor het eerst in Nederland werd geïntroduceerd en daar in gebruik werd gesteld voor de vleetvisserij op haring. De man die het schip naar Nederland haalde, was de Scheveningse reder Adrien Eugène Maas. Hij was van mening dat de, toen voor de zeevisserij gebruikte, plompe bomschuit een te traag zeilschip was. Ze was voor de plaatselijke vleetvisserij, die sterk in opkomst was, niet goed bruikbaar. Maas liet daarom in Frankrijk een ranker vissersvaartuig bouwen dat daar lougre werd genoemd en hier werd dat de logger.
Lumeyweg
Willem II van der Marck (1542 – 1578) was Heer van Lumey en sloot zich aan bij het protestantisme. In 1571 werd Lumey opperbevelhebber van de vloot der watergeuzen. Begin 1572 vertrok Lumey, met 25 schepen en ongeveer 1200 man, van de Engelse kust nadat de Engelse koningin Elisabeth I genoeg kreeg van de piratenacties van de Geuzen. Zwervend over de Noordzee, zonder haven waar ze konden landen, kwamen ze door een storm per toeval in de Maasmond terecht. Toen de plaatselijke veerman Koppelstock de vloot zag liggen nam hij contact op met de admiraal en vroeg of hij het vlak bij gelegen Den Briel kwam bevrijden. Dit was eigenlijk niet de bedoeling, maar toen bleek dat er geen Spaans garnizoen gelegerd was en er ook in de buurt geen troepen waren, besloot Lumey de stap te wagen. Hij ontscheepte zijn bemanning, en bevrijdde op 1 april 1572 Brielle:
Libertatis Primitiae = eersteling der vrijheid.
Luijendijklaan
vermoedelijk vernoemd naar een vroegere bewoner van deze laan...?
onbekend, maar als U het weet dan graag een mailtje naar Jaap van der Kooij
en bedankt!

M

Top

Maarland
Jacob van Maerlant werd geboren in de omgeving van Brugge en vestigde zich in het nabijgelegen Damme. Omstreeks 1260 werd hij koster in het plaatsje Maerlant, vlakbij Brielle, waar hij zijn schrijverschap begon. In zijn eerste werken sloot hij aan bij de traditie van de ridderromans, maar in 1271 schreef een rijmbijbel in de Nederlandse volkstaal. Hiertegen bestond in de leiding van de rooms-katholieke Kerk veel weerstand, omdat zo de Bijbel voor grote groepen gelovigen leesbaar werd. Jacob van Maerlant was erg gelovig, vandaar dat hij ook koster is geworden. hij ging graag naar de kerk.
Mallegout
was de naam van een polder of een stuk land op Voorne.
Markt
Met de markt wordt vaak de traditionele markt bedoeld die op een plaats wordt georganiseerd en waar marktlieden in stalletjes hun waren aan de man proberen te brengen. Het woord markt is afgeleid van het Latijnse woord mercatus. We kennen een groentenmarkt, een vismarkt, een textielmarkt enz Later kwam ook de supermarkt, die echter niet aan het begrip markt voldoet…!.
Matthijssenlaan Jan
Jan Matthijssen (ca 1400) was een rechtsgeleerde die in 1401 tot secretaris van Brielle werd benoemd. Een paar jaar later schreef hij een boek over het middeleeuwse gewoonterecht en dit boek is bewaard gebleven.
Meeldijk
Meeldijk is een verbastering van Middeldijk.
Meeuwenoordweg
Meeuwenoord is een polder en een waterschap in de gemeente Brielle. Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterhuishouding in de polder.
Meeuwiszoon Rochus
Rochus was de stadstimmerman van Den Briel en hij hakte na de inneming van de stad de sluis van ’t Nieuland open waardoor het Voornse land onder water kwam te staan zodat Bossu die met zijn troepen de stad wilde heroveren, natte voeten kreeg en de aanval afgeslagen werd.
Merulaplein Angelus
Angelus Merula (1482 – 1557) geboren in Brielle, was een priester in de parochie Heenvliet rond het jaar 1532. Hij wordt wel de "ketterse pastoor van Heenvliet" genoemd en dat geeft zijn positie goed weer. Ondanks het feit dat een eerste onderzoek in 1533 al aan het licht bracht dat hij "ketters" gedachtegoed uitdroeg, heeft hij daarna toch nog twintig jaar pastoor in Heenvliet kunnen blijven, onder andere dankzij de bescherming van Joost van Cruiningen, ambtsheer van Heenvliet. Ondanks deze bescherming werd Angelus Merula beschuldigd van ketterij en uiteindelijk veroordeeld tot de brandstapel. In afwachting van de voltrekking van het vonnis heeft hij gevangen gezeten in Kasteel Ravestein.
Middelweg
is een weg die in het midden tussen twee andere wegen ligt.
Moersaatsenweg
Deze weg is genoemd naar de Moerzaatsendijk, speciaal aangelegd om te kunnen moeren naast de Zwarte Dijk. Mogelijk duidt het "zwarte" hier dus ook op de veenwinning. .
Molenstraat
Een molen is een werktuig met uiteenlopende functies. Hij kan dienen tot het vervaardigen van meel, olie, verf enz., het zagen van hout tot het oppompen van water. Een molen kan worden aangedreven door de wind, door water, door elektriciteit, of door de spierkracht van mensen (handmolen, tredmolen) of dieren (rosmolen).
Molsingel Simon Jan
onbekend, maar als U het weet dan graag een mailtje naar Jaap van der Kooij
en bedankt!
.
Moolenwater
onbekend, maar als U het weet dan graag een mailtje naar Jaap van der Kooij
en bedankt!
.
Moriaanstraat
De figuur Moriaan is bekend uit de middeleeuwen. Hij is de zwarte ridder uit de Keltische legende over koning Arthur. Andere ridders waren Lancelot en Walewein. Op oude kaarten leest men Moerjaanse weg waarin moer drassige veengrond betekent en dan kan er ook nog een zekere Moeder Jaan gewoond hebben…?.

N

Top

Nauw Sloopje
is een smal slop.
Nieuwstraat
De Nieuwstraat is een nieuwe straat…
Nobelstraat
de Nobelstraat kan afgeleid zijn van les nobles, de edele lieden die vroeger in deze deftige straat woonden…
Nolle de
wanneer er een dijk doorbrak, bleef er altijd wel een gedeelte intact en dat deel werd dan nolle genoemd.

O

Top

Oever
De oever is de rand van een kanaal, rivier of meer. Bij een zee spreekt men meestal van de kust. Oevers kunnen natuurlijk of kunstmatig zijn. Kunstmatige oevers treft men aan bij gegraven wateren, zoals kanalen. Kunstmatige oevers hebben vaak bescherming tegen afkalvingen en inglijdingen nodig. Zij worden daartegen beschermd met behulp van beschoeiingen. Ook de aanplant van riet helpt oevers te beschermen.
Ommeloop
Het terrein Ommeloop ligt ten noordwesten van Brielle. Het is een zeer bijzonder natuurgebied omdat het zijn water krijgt door zoute kwel. Moeraszoutgras en melkkruid zijn typische soorten die hier van houden.
Oostdam
is een dam in de Kaaivest in het oosten van Brielle.
Oosterlandse Rak
Een rak is de benaming voor een nagenoeg recht stuk van een rivier. Het woord is verwant aan het werkwoord rekken en Oosterland is een polder in Oostvoorne.
Oosterlandseweg
Oosterland is een polder en waterschap in de gemeente Oostvoorne.
Oosterschelde
De Oosterschelde is een zeearm in de provincie Zeeland, die omgeven wordt door de Schouwen-Duiveland, Tholen, Zuid-Beveland en Noord-Beveland. Het is oorspronkelijk een aftakking van de rivier de Schelde. Sinds de bouw van de Oosterscheldekering in 1986 kan de Oosterschelde volledig van zee worden afgesloten.
Oostvoornseweg
Oostvoorne is een badplaats en behoort tot de gemeente Westvoorne en is gelegen op het eiland Voorne-Putten, provincie Zuid-Holland. Het inwonertal bedraagt circa zevenduizend. Tot 1 januari 1980 was Oostvoorne zelfstandig, daarna fuseerde het samen met Rockanje en Tinte tot de nieuwe gemeente Westvoorne.
Oude Dijk
Een dijk is een door mensen aangelegde verhoging, die het achterliggende land beschermt tegen golven en overstromingen met een hoge waterstand en deze dijk ligt hier al eeuwenlang…!
Oude Veerdam
is de weg naar de plaats waar vroeger het veer aanlegde en vertrok.

P

Top

Pauwstraat ds H
Pauw was in 1792 predikant in Brielle….
Pieckstraat Nicolaas
Nicolaas Pieck (1534 – 1572) was één van de Martelaren van Gorcum. Hij predikte in de Lage Landen tegen het calvinisme. Bij de bezetting van de citadel van Gorcum door de Watergeuzen, namen de calvinisten onder leiding van Lumey alle priesters en religieuzen gevangen. Zij hingen Nicolaas op en brandden hem met een toorts; onder marteling trachtten de calvinistische leiders onder de Geuzen hem tot afval van zijn katholieke geloof te brengen. Nicolaas gaf echter niet toe en hij werd tenslotte samen met 18 anderen, door de calvinisten op 9 juli 1572 door ophanging vermoord onder de beschuldiging van papisme.
Plantageweg
De Plantage is de naam van een stadstuin die in het midden van de 19e eeuw even buiten de stadsgrenzen van Brielle werd aangelegd. Het was een mooi wandelgebied. In de 20e eeuw werd het streekverpleeghuis “De Plantage” gebouwd, een instelling die zorg verleent aan mensen die als gevolg van een lichamelijk of geestelijke handicap niet goed meer in hun omgeving kunnen functioneren.
Ploeg
De ploeg is een landbouwwerktuig dat in de akkerbouw wordt gebruikt om de grond, waarin het gewas wordt gezaaid, te keren, te verkruimelen en proper te maken. De ploeg is een doorontwikkeling van de hak en werd oorspronkelijk getrokken door mensen of lastdieren Tegenwoordig wordt een ploeg door een tractor voortbewogen.
Plokkerpad
Willem Plokker (1798 – 1857) was onderwijzer in Zwartewaal en later hoofd van een school in Brielle tegen een salaris van f 200.- per jaar.
Prinsenweg
Willem van Oranje (1533 – 1584) was de zoon van Willem de Rijke en Juliana van Stolberg. Zijn bijnaam was Willem de Zwijger en hij was aanvankelijk stadhouder voor de koning van Spanje doch later de leider tegen de opstand van de zeven gewesten tegen de heer der Nederlanden, Filips II. De lijfspreuk van de prins was Je maintiendrai (Ik zal handhaven). Hij gaf de geuzen kaperbrieven en die voeren verder onder de vlag van de prins. Willem is vier keer getrouwd geweest: met Anna van Egmond, Anna van Saksen, Charlotte de Bourbon en Louise de Coligny en hij had totaal 15 kinderen van wie Maurits en Frederik Hendrik het meest bekend werden. In 1584 schoot de Fransman Balthasar Gerards de prins dood en zijn laatste woorden waren: 'Mijn God, Mijn God, heb medelijden met mij en met dit arme volk'.
Provenierstraat
Proveniers waren personen die zich voor een éénmalig bedrag in een tehuis inkochten om daarna levenslang kost en inwoning te genieten. In oud-Hollands waren het lieden die van ‘preuves’ leefden…. De kost bestond meestal uit de meest noodzakelijke levenbehoeften. Voor een man was dit het provenierhuis en voor de vrouw waren er hofjes.

Q

Top

Queenboroughstraat
Queenborough is een partnerstad van Brielle. Het is een stadje in het Engelse graafschap Kent met circa 3.500 inwoners. Tijdens de tocht naar Chatam in 1667 werd deze plaats ook aangevallen waarbij een aantal stukken geschut en wat rondhout in beslag werden genomen…!
.....
.........

R

Top

Raas
Als met raas het meervoud van ra bedoeld wordt, zijn dat de dwarshouten die op dwarsgetuigde zeilschepen dwars op de mast bevestigd zijn en waaronder een zeil gevoerd wordt kan worden .De ra kan met behulp van de twee brassen op de wind gericht worden. Een bras is een lijn die aan een uiteinde van een ra bevestigd is. Het richten van de ra en het zeil op de wind wordt het brassen van het zeil genoemd.
Reede
Een ree is een ankerplaats voor de kust een haven waar schepen voor anker kunnen liggen. Een reede kan kunstmatig aangelegd zijn middels steigers of dijken of natuurlijk zijn ontstaan. Natuurlijke redes bieden een schuilplaats voor stormen.
Regulierenstraat
In de 12e eeuw ontstonden naast de seculiere kanunniken ook reguliere kanunniken. Het zijn kanunniken die kloosterlijk (regulier) samenleven. Ze leggen de drie kloostergeloften af en leven in gemeenschap volgens een bepaalde orderegel, meestal de Regel van Augustinus. Zij zijn gegroepeerd in verschillende orden en congregaties. De Premonstratenzers (ook norbertijnen of witheren genaamd) en de kruisheren vormen een dergelijke orde.
Rengersweg
Jonker Tjaard Rengers deed mee aan de beeldenstorm in Woltersum en vluchtte daarna naar Emden. In 1568 vocht hij mee met graaf Lodewijk in de slag bij Heiligerlee en in 1569 sloot hij zich aan bij de Watergeuzen. In 1572 was hij aanwezig bij de inneming van Den Briel.
Rietkraag
Riet is een plant die behoort ot de grassenfamilie. De plant is prominent aanwezig is aan waterkanten en breidt zich op drie manieren uit: door zaad, door wortelstokken en door runners, dit zijn horizontale stengels waarbij op de knopen een nieuwe plant ontstaat. Riet kan 1-3 m hoog worden en met een 15-40 cm lange purperkleur ige of bruinachtige pluim.
Rijckewaerdstraat ds Th
dominee Rijckewaerd was predikant in Den Briel.
Rijckplein De
Jacob Simonsz de Rijck (1541 - 1584) graankoper, is in 1566 om het geloof uitgeweken naar Danzig, vanwaar hij een schip uitrust. Als kapitein bij de watergeuzen neemt hij in 1572 deel aan de verovering van Den Briel en daarna is hij actief in strijd tegen de Spanjaarden in Zeeland. In 1580 voert hij het bevel over een afdeling soldaten in dienst van de stad Gent. Hij trouwt met Griet Claesdr Hooft. Hun zoon Simon is familie van P.C.Hooft.
Rijksstraatweg
een rijksstraatweg is een weg die door het rijk onderhouden wordt.
Rik de
Rik of rekke is een wijfjesree in het derde jaar en in sommige dialecten staat rik voor rug, dus misschien is De Rik afgeleid van Rugge..??
Rikse straatje
zie De Rik
Ripperdaweg de
Wigbold Ripperda (1535 – 1573) was een hopman ofwel kapitein bij de Geuzen en neemt dienst in het leger van de prins Van Oranje. Hij werd commandant van de lijfwacht van Lumey maar na de inneming van Brielle werd hij door Willem van Oranje tot gouverneur van Haarlem benoemd.De stad werd door Spanjaarden omsingeld en zwaar belegerd. De toestand werd onhoudbaar en Ripperda gaf zich over waarna hij onthoofd werd.
Roobolweg
Cornelis Roobol laat zijn mannen op 1 april 1572 in opdracht van Blois van Treslong de noordpoort van Den Briel rammen waarna de geharde geuzen van Lumey de stad innemen.
Rozemarijnstraat
Rozemarijn is een houtachtige plant uit de lipbloemenfamilie, De plant heeft een aromatische geur en wordt veel gebruikt om badkamer-producten van een geur te voorzien.
Ruggeplein
Rugge is een polder en een waterschap in de gemeenten Oostvoorne en Brielle. Het waterschap was in 1811 ontstaan als de rechtsopvolger van het Ambacht Rugge. Het waterschap was verantwoordelijk voor de waterhuishouding in de polder.
Ruggeweg
zie Ruggeplein
Ruiter
een ruiter is een rek van stokken waarop hooi, gras, klaver enz op wordt gedroogd.
Ruychaverweg
Nicolaas Ruychaver was een bekende en sympathieke watergeus bij wie aan boord een strenge dicipline heerste! Hij was zowel in het zuiden als in het noorden aktief maar de aanval op Amsterdam mislukte, waarbij Nicolaas sneuvelde.

S

Top

Scharloo
een leverancier van zeekaarten…?.
Schokker
De schokker is een scheepstype vooral herkenbaar aan zijn voorsteven. Deze is bijna helemaal recht en flink vallend. Hij is gebouwd voor open water in tegenstelling tot andere platbodems. De naam is wellicht afgeleid van de naam van het eiland Schokland. Vast staat dat er al voor het jaar 1800 schokkers op de Zuiderzee voeren. De schokker werd gebruikt als vissersschip op de Zuiderzee en de Noordzee, maar er waren ook schokkers als loodsschokkers en zelfs de marine heeft ze gebruikt.
Schouw
De schouw is een vissersscheepje met de kenmerken van de aak. Het verschil is dat de voor en achter omhoog gebogen bodem niet boven de waterlijn aansluit op de zijden, maar aan een bord. Dit was eenvoudiger en dus goedkoper van constructie. Ze werden gebruikt voor de visserij op paling en snoekbaars. Het wordt als jacht dus met kajuit nog steeds gebouwd.
Schrijversdijk
is vernoemd naar Jacob Hendrik Schrijver, koopman in Brielle in de 17e eeuw.
Seggelant
Seggelant is het bedrijventerrein vernoemd naar polder Seggelant.
Singel
Een singel is een water rond een binnenstad of een overblijfsel van de verdedigingsgracht van een vestingstad. Een singel heeft, in tegenstelling tot grachten in binnensteden, doorgaans geen gemetselde kademuren, maar schuin aflopende walkanten.
Slagveld
Een slagveld is de plaats waar twee of meer legers of groepen strijders hun geschil uitvechten (slag leveren). Een veldslag is een geregeld militair treffen tussen verschillende vijandelijke landlegers die met elkaar slaags raken. Omdat het vaak over open vlaktes gaat waar de slag plaatsvindt, worden deze slagen veldslagen genoemd. Het terrein waarop de strijd doorgaat noemt men slagveld.
Sleenstraat Burg H.van
Harm van Sleen was burgemeester van Brielle van 1947 tot 1956.
Sleepseweg
onbekend, maar als U het weet dan graag een mailtje naar Jaap van der Kooij
en bedankt!

Slik
Een slik is een droogvallende plaat in een getijdenwater. Slikken vallen droog bij eb en lopen onder water bij vloed. Slikken komen met name voor in de Zeeuwse en Zuid-Hollandse delta en in de Waddenzee. Ze worden tweemaal per etmaal overspoeld waarbij kleine, fijne deeltjes die in het zeewater zweven, bezinken. In deze afzetting kunnen planten niet gedijen en omdat dit bezinksel ondoorlaatbaar is, wordt er een zwarte sliklaag gevormd als gevolg van het rotten van wieren en andere organismen die er gevangen zitten.
Snooplein Dr de
In 1921 wordt melding gemaakt van de oprichting van een Padvindersclub waarbij oefeningen op het water tot tot het vaste programma behoorden. Deze club krijgt dan ook de naam ‘De Watergeuzen’ en staat onder leiding van o.a. mr. Egter van Wissekerke en dr. J.de Snoo.
Spanjaardweg
een Spanjaard is een man of jongen die de Spaanse nationaliteit heeft.
Sparregat
Het Sparregat vormde als watering de grens tussen Rozenburg en Blankenburg.
Spuilaan
een spui is een sluis die bedoeld is om binnenwater te spuien en buitenwater te keren. Vandaar dat zij ook wel keersluis wordt genoemd.
Staaldiepseweg
in de 18e eeuw was het Staaldiep een binnenwater in deze contreien, in de 17e eeuw was het al afgebakend.
Stadsmuur
Stadsmuren werden vroeger gebouwd om steden te beschermen tegen aanvallen. In de middeleeuwen moest een stad eerst stadsrechten verkrijgen, voordat een stadsmuur mocht worden gebouwd. De vroegste stadsmuren werden gemaakt met houten palen maar deze werden later vaak herbouwd met steen, omdat deze sterker waren en zo aanvallende legers makkelijker buiten konden houden. Met de komst van het buskruit verloor de stadsmuur zijn verdedigende functie.
Stoep
Een stoep is een klein houten steiger aan een vaart of sloot, vaak bij een woning. De stoep werd vroeger vrijwel dagelijks gebruikt voor het scheppen van water en het spoelen van zaken als groente of vuile was. Ook kon men er een (roei)boot aanleggen.

T

Top

Tas
een tas is opslag van hooi of ongedorst graan.
Thoelaverweg
onbekend, maar als U het weet dan graag een mailtje naar Jaap van der Kooij
en bedankt!

Tichlerlaan
Jacob Johan Pieter Tichler was een inwoner van Zwartewaal.
Til
aanvankelijk woonden mens en dier samen in één kamer maar in de loop der jaren ging het vee apart in een stal. Daarboven was een kleine ruimte, de til genaamd die via een ladder te bereiken was en waar de knechten sliepen zodat ze bij nood meteen present waren….
Torenstraat
Een toren is een bouwwerk dat aanmerkelijk hoger dan dat het breed en lang is. Een toren kan alleenstaand of met een ander gebouw verbonden zijn en hij steekt in de regel boven andere gebouwen uit.
Touwslagerstraat
Een touwslager is een ambachtsman die garens tot touw verwerkt. Sinds het einde van de 19e eeuw is het beroep vrijwel uitgestorven. Touw werd volop gebruikt voor de tuigage van zeilschepen. Touwslagerijen waren dan ook vooral in havensteden te vinden.
Trompstraat M H
Maarten Harpertszoon Tromp (1598 – 1653) was een admiraal van de Nederlandse marine. Hij vocht tegen de Duinkerker kapers en tegen de Engelsen. In 1639 versloeg hij de ‘Spaanse Tweede Armada’ bij Duins In 1653 sneuvelde hij tijdens de slag bij Kijkduin. Hij was erg geliefd bij de matrozen die hem ‘Bestevaer’ noemden en hij was bovendien een bekwaam strateeg die als eerste de tactiek van het varen in linie uitvoerde.
Tuindersweg
Een tuinder is iemand, die gewassen zoals groenten, bloemplanten en kruiden verbouwt, zowel op het open veld als in kassen. Er zijn ook nog veel tuinders die zaden produceren van groenten, bloemen en kruiden voor de zaadbedrijven. In vroeger tijden was het een beroep waarbij het hele gezin (vrouw en kinderen) meehielp, zoals wel bij meer beroepen gebeurde. Tegenwoordig (2009) stoppen veel bedrijven er mee, omdat de concurrentie met het buitenland hevig is door de EU en door de goede en snelle transportverbindingen.
Turfkade
Turf is gedroogd veen dat vroeger als brandstof werd gebruikt. Het gebruik van veen als brandstof is erg oud. De Romein Plinius maior beschreef al dat de Germanen van modder ballen draaiden en die als brandstof gebruikten. Vanaf de Middeleeuwen werd veen in de vorm van turf op grote schaal als brandstof toegepast. In de moerassige veengebieden hadden afgestorven planten na honderden jaren een metersdikke veenlaag gevormd die men kon wegsteken en vervolgens te drogen leggen op legakkers.
Turfstraat
zie turfkade.
Tussenweg
een tussenweg is een weg die tussen twee andere wegen ligt.

U

Top

.....
.........
.....
.........

V

Top

Vaart
Een vaart is een door de mens (met behulp van machines) gegraven vaarweg, meestal in een rechte lijn aangelegd en meestal ten behoeve van scheepvaart.
Varkensstraat2
Het varken is van oorsprong een wild zwijn dat duizenden jaren geleden tot huisdier werd bevorderd en het wordt voornamelijk in de intensieve varkenhouderij gehouden, het massaal gekweekt voor zijn vlees. In bepaalde religies, waaronder het jodendom en de islam, wordt het varken beschouwd als onrein en niet gegeten. varkenshouderij. Als een varken 6 maanden oud is en ongeveer 100 kg weegt, is het rijp voor de slacht. Varkens die niet geslacht worden, kunnen tot 12 á 13 jaar oud worden.
Vechelstraat Lenaertvaart
Lenaert Vechel was een van de martelaren van Gorkum. Hij werd in Den Bosch geboren en studeerde theologie in Leuven.
Veckdijk
de Veckdijk is vernoemd naar een van de vier polders van Vierpolders.
Veckhoekse Maasdijk
zie Veckdijk.
Veckhoekse Sluisweg
zie Veckdijk.
Veen
Veen is een zuurstofarme en sponsachtige grondsoort, die is opgebouwd uit gehumificeerd plantaardig materiaal. In gedroogde vorm staat het bekend als turf. Drassige gronden en veengebieden of veenmoerassen waar turf werd of wordt gestoken, werden vroeger ook wel moer genoemd.
Veerweg
Een veerpont of veer is een schip dat een openbaar vervoersverbinding onderhoudt.
Venkelstraat
Venkel is een plant uit de schermbloemenfamilie. Het is een naar anijs smakende plant die als kruid gezien wordt, maar ook als groente en dan vooral de verdikking van de onderkant van de steel die aan de voet van de plant groeit. De zaden staan al eeuwenlang bekend om hun geneeskrachtige werking. Ze worden op verschillende manieren tot medicijn verwerkt. De krachtigste vorm daarvan is de venkelolie, die uit de zaden wordt geperst. Venkelzaad kan onder meer helpen bij darmproblemen en menstruatiestoornissen.
Verhuellstraat Alexander
Alexander Willem Maurits Carel Verhuell (1822 – 1897) was een Nederlands tekenaar. In 1848 promoveerde hij in de rechten waarna hij in Arnhem ging wonen. Als tekenaar maakte hij grote naam door het uitgeven van een aantal bundels, humoristische schetsen en de illustraties van Klikspaan. In 1872, ter gelegenheid van het 300-jarig jubileum van de inname van Den Briel, schonk hij de gemeente Brielle een groot aantal etsen.
Vischstraat
In deze straat bevond zich vroeger de visbank, een vaste overdekte plek waar de vis verhandeld werd. Het is de nu lege plaats in de Vischstraat. Net als de Turfkade, Markt en Lijnbaan zegt de naam iets over wat daar vroeger plaats vond.
Vlaardingerhilseweg
de Vlaardingerhil was een heuvel die nodig was voor het veer naar Vlaardingen, men kon door verzanding van de rivier niet meer vanuit Den Briel overvaren.
Vloedlijn
de vloedlijn is de denkbeeldige lijn tot waar het water komt als het vloed is en meestal ligt daar ook de meeste rotzooi…!
Volkerak
Het Volkerak is een water dat zich ten zuidoosten van het Zuid-Hollandse eiland Goeree-Overflakkee bevindt. Aan de oostzijde van het Volkerak bevinden zich de Volkeraksluizen naar het Hollands Diep; aan de westzijde bevindt zich de Krammer. Na de uitvoering van de Deltawerken is het ooit zo verraderlijke water getemd. De naam Hellegatsplein voor het verkeersknooppunt bij de Volkeraksluizen herinnert aan vroeger, toen het water hier zout was en wind en getij er nog vrij spel hadden.
Voornestraat Gerard van
Gerard van Voorne (geb. ca. 1280 overl. ca. 1337) was burggraaf van Zeeland. Hij trouwde ca 1297 met Hedwig van Borselen die in 1329 overleed waarna hij in 1332 met Elisabeth van Kleef trouwde. In 1330 kreeg Den Briel stadsrechten en het was tevens de zetel van de graven van Voorne totdat deze heerlijkheid in 1371 bij Holland gevoegd werd.
Voorstraat
een voorstraat was vroeger de voornaamste straat...
Voorweg
de voorweg was vroeger de voornaamste weg.
Vroonstraat
een Vroon is een stuk grond of viswater waarop diensten rustten die aan de ambachtsheer verschuldigd waren.
Vrouwenhoflaan
Bij het opmaken van haar testament bepaalde de rijke vrouwe Geertruit in de 15e eeuw(!) dat haar huis na haar dood een Vrouwenhuis moest worden. Dit gebeurde en zelfs nu speelt de Stichting Vrouwenhof nog een rol in de ouderenzorg. De laan komt uit op het hofje waar het huis voor ongehuwde vrouwen stond.

W

Top

Wallendam Pieter van der
Pieter van der Wallendam was directeur van de kalkfabriek. In 1944 richtte hij de B.S. op maar in 1945 werd hij door de Duitsers gefusilleerd.
Warmoezenierstraat
een warmoezenier is een groentekweker.
Watering
Een watering of wetering is een (gegraven) watergang. Vooral bij de ontginning van laagveengebieden was het graven van een wetering belangrijk voor de afwatering van het gebied. De wetering werd vaak evenwijdig gegraven aan de ontginningsbasis, zoals een weg, dijk of oeverwal.
Waterschip
een waterschip is een scheepstype dat omstreeks 1600 op het water verscheen en in de eerste plaats diende om drinkwater en voedsel te vervoeren naar vissersvaartuigen die op zee verbleven. Sinds 1850 zijn er geen waterscheepjes meer gebouwd. In 2005 werd echter in Uitgeest een historisch exemplaar vervaardigd.
Watersingel
Een singel is een water rond een binnenstad of een overblijfsel van de verdedigingsgracht van een vestingstad. Een singel heeft, in tegenstelling tot grachten in binnensteden, doorgaans geen gemetselde kademuren, maar schuin aflopende walkanten.
Waterweg
een waterweg is een vaarwater ten behoeve van de scheepvaart.
Wellerondom
In Brielle is een plein waar al sinds de Middeleeuwen water uit de grond opborrelt. Op die plaats staat nu een grote pomp waar je rondom kunt lopen….
Welleslop
zie Wellerondom
Welleweg
vernoemd naar de welle van Wellerondom?
't Werfje
hier was vroeger een rommelig werfje
Westdam
is een dam in de Kaaivest in het westen van Brielle.
Wiel
Langs rivier- en zeedijken zijn wielen de overblijfsels van dijkdoorbraken. Door het rondkolkende water zijn diepe gaten ontstaan, nu vaak kleine, diepe poelen. Bij het doorbreken was de kracht van het water vaak zo groot, dat de dijk niet meer te dichten was. Om het wiel werd dan een nieuw stuk dijk gebouwd.
Wielingen
Wielingen betekent ‘het wijde water’ en het is de zuidelijke hoofdgeul die van zee af naar de Westerschelde voert. Deze verloopt niet ver van de Vlaamse kust, ongeveer van Wenduine tot Breskens. Verder naar het westen liggen de Vlaamse Banken voor de kust.
Witte de Withstraat
Witte Corneliszoon de With (1599 – 1658) (geboren in Den Briel en bijgenaamd Dubbelwit) was een Nederlandse Vlootvoogd in de 17e eeuw. Hij werd in Nieuwenhoorn geboren. In 1628 werd hij in dienst van de WIC vlaggenkapitein bij Piet Hein op de Amsterdam bij diens aanval op de Zilvervloot. De With kreeg een prijsgeld van ongeveer 500 guldens, wat hem zwaar tegenviel want hij vond dat hij een cruciale rol gespeeld had bij het onderscheppen van de vloot. Hij sneuvelde in de Noordse oorlog tegen de Zweden.
't Woudt
Collinsland en ’t Woudt was de gemeenschappelijke naam van een polder ten zuiden van de polder Zuurland.
Wouddijk
Een dijk is een door mensen aangelegde verhoging, die het achterliggende land beschermt tegen waterstand.

X

Top

.....
...........
.....
..........

Y

Top

.....
.........
.....
.........

Z

Top

tr>
Zeebies
Zeebies is een grassoort binnen de familie van de grassen en ze komt onder meer voor in brakwaterschorren, kwelders en op plaatsen waar de grond nog verzilt is door dijkbreuken in het verleden, zoals kreken, geulen en wielen. Het heeft een driekantige stengel en ondergronds bezit de plant ronde, houterige knollen waarin voedingsstoffen liggen opgeslagen. Deze knollen vormen een belangrijke bron van voeding voor de overwinterende grauwe ganzen.
Zeis
Een zeis is een landbouwwerktuig en bestaat uit een lang gebogen mes, aan de binnenbocht scherp, met een scherpe punt, bevestigd aan een steel met soms een maar meestal twee handvatten. De zeis wordt gebruikt door met een snelle zwaaiende beweging lang gras of graan te maaien zonder dat de maaier zich daarvoor hoeft te bukken. De zeis was al bij de Romeinen bekend.
Zoom
een zoom is een weg langs een stad of dorp.
Zoutziederstraat
Een zoutzieder werkte in een werkplaats die voorzien was van een kookinrichting om een geconcentreerde zoutoplossing in te dampen en het zout te laten kristalliseren. Zout was (en is nog steeds) een essentieel product voor het conserveren en vervoeren van vis. Zoutzieders werden door waterschepen bevoorraad met zeewater om dat te raffineren. De zoutziederijen bevonden zich in de vroege Middeleeuwen binnen de stadsmuren en ze waren dikwijls de oorzaak van grote stadsbranden….!
Zuidspuistraat
een spui is een sluis die bedoeld is om binnenwater te spuien en buitenwater te keren. Vandaar dat zij ook wel keersluis wordt genoemd. Om te voorkomen dat de haven van Brielle verzandde werd er regelmatig gespuid en dit was van levensbelang voor de welvaart van de stad.
Zuurlandsedijk
de naam is een verbastering van ‘Zuidderland’ en die polder ligt dan ook ten zuiden van Brielle.
Zuurlandseweg
zie Zuurlandsedijk
Zwartewegje
bij het zwartewegje werd vroeger wellicht gemoerd…?!

Top