Hoofdstuk 4.

Zelfstandigheid.

In de zomer van 1930 was het kollege van Burgemeester en Wethouders van Bergum van mening dat het tijd werd om het noordelijk deel van Bergum zelf-standigheid en een eigen naam te geven. Inspraak was er toen ook al mogelijk. Men zond een brief naar “Plaatselijk Belang” te Bergumerheide, met de mededeling dat men voornemens was Bergumerheide officieel Bergum-Noord te gaan noemen. Men verlangde de zienswijze van “het bestuur” te vernemen. Men wist in Bergum kennelijk niet dat er geen Plaatselijk Belang bestond. De brief kwam terecht bij de gemeente veldwachter Sytze Stuveling te Bergumerheide. Deze schreef terug dat, hoewel het niet zijn advies was, de meeste “Heidtsjers” ongetwijfeld het liefst “Bergumerheide” als naam zou-den willen voor hun dorp. “Zij wensen die naam bestendigd te zien omreden pake en beppe en heit en mem Bergumerheidsjes zijn en dat ook wensen te blijven”.

Op 8 oktober 1930 kwam de gemeenteraad bijeen en werd dit punt be-handeld. Zowel Bergum-Noord als Bergumerheide werd niet als naam gekozen maar op voor stel van het Bergumer raadslid Jochum Leistra werd de naam Noordbergum gekozen. Op 1 december van datzelfde jaar werd alles goedge-keurd en zo kan deze datum als geboortedatum van het dorp Noordbergum beschouwd worden.

In 1932 telde het dorp 1648 inwoners. Het groeide in de volgende 8 jaren, dus zeg maar tot de oorlog, tot ongeveer 1900 inwoners. In vergelijking met latere jaren, zo zullen we straks zien, een flinke groei.

zevenhuisterweg 90

 

Zevenhuisterweg no. 90

 

 

 

 

 

zevenhuisterweg 50

Zevenhuister
weg 69
v.l.n.r.:
Pieter en Tietje Koop. Hendrik, Klaas en IJtje

 

 

 

 

 

 

zevenhuisterweg 31
Wiebe enJitse Kloetstra,
het huisje stond achter Zevenhuisterweg 31

 

 

 

 

 

 

 

 

siebren en pietje
Siebren en Pietje,
de pake en beppe van Abe Brouwer

 

de zeuvenNabij "De Zeuven" toen de Zevenhuisterweg nog een zandpad was.

 

 

 

 

 

 

 

Rijksstraatweg nabij bossingel
Rijksstraatweg 1927, kinderen op de voorgrond, v.l.n.r.:
Betske v.d.Woude, Jan v.d.Woude, Aaltje Veenstra, Sjoukje Feenstra. Vòòr de "verlofzaak" in witte kiel, H Eldering(schilder)

 

 

 

 

Leden van de Binnenlandse Strijdkrachten, afdeling Noordbergum en Hardegarijp. V.l.n.r.: achterste rij: A te Hoekstra, Klaas Geerds, Ridzert van der Veen.

Derde rij: Bouke van der Meulen, Bouwe Berghuys. Henk Westerhof, Theo de Clerq, lds Walda, Hindrik Vonk.

Tweede rij: Wiebe de Vries, Teade Kingma, Romke Klopstra, Wim van Oosten, Wiebe Westra, Tea de Kempenaar, Klaas van der Meulen, Johannes Douwes, Kees G. van der Veen, Pieter R. de Vries.

Voorste rij: Bartele Kingma, Freek Vermeulen, Haaije Ferwerda, Popke van der Meulen en Jaap Admiraal.

Op de treeplank: G. van der Meulen (koerierster).

Inzet: Harmen de Vries, Tjalling Talma en Evert Sijbesma.

De oorlogsjaren zijn ook voor ons dorp een moeilijke periode geweest. Wie de- ze tijd heeft meegemaakt zal zijn eigen verhaal daarover hebben en dat willen we ook zo laten. “Plaatselijk Belang” kon in deze jaren goed werk doen. Om aardappelen te kunnen verbouwen werden er door bemiddeling van de veren-iging van de boeren Kramer en Oostenbrug stukken land gehuurd, zodat 86 dorpsgenoten die konden bebouwen.Om aan kunstmest te komen werd er een tuinbouwvereniging opgericht. In 1942 werd er een landbouwwinterkursus met 22 deelnemers gegeven. Inkwartiering kwam er in juni 1944. De bevrijding van ons dorp was op 14 april 1945.

Een oorlog kost mensenlevens, ook ditis ons dorp niet voorbij gegaan. Hier- onder de namen van hen die hier of elders tengevolge van oorlogshandelingen zijn omgekomen.

Jonas Elzinga en 
Fokke Polet op 3 mei 1943
Ze weigerden zich bij de Duitse instanties te melden en werden
aan de Zomerweg door de S.D. neergeschoten.(2 personen ontkwamen)
Adrie Berghuis op                    16 aug. 1944
Als verzetsstrijder gepakt te Leeuwarden, naar Vught overgebracht
en daar 2 dagen later gefusilleerd.
Baukje Andringa- van der Wielen op   20 sept. 1944
Bij beschietingen van Duitse troepen door geallieerde vliegtuigen
omgekomen.
Jan Bakker op                        15-11-1944
Marinier, werd aan de Terluinssingel door een schot van de
vijand dodelijk getroffen.
Alle Jager en Sijtse van der Kooi op 19-3-1945 
Harmen de Vries op                   16-4-1945
Bij de bewaking van het pompstation, vanuit een vijandelijke auto
(versierd met oranje linten), dodelijk getroffen.
Tjalling Talma op                    15-4-1945
Evert Sijbesma op 14-4-1945
Evenals H. de Vries leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. 
Bij Duitse beschie tingen rond de boerderij van Oostenbrug omgekomen.

A. C. Bijlsma op 10-5-1945
Dorpsgenoot die bij de Prinses Irene Brigade diende.

zevenhuisterweg vanaf zwette

 

Zevenhuisterweg gezien vanaf de Zwette.

 

 

 

 

 

 

 

zevenh.weg vanaf de rijksstraatweg

 

Zevenhuisterweg gezien vanaf de Rijksstraatweg

 

 

 

 

 

Na de bevrijding is het aantal inwoners langzaam gestegen.
Een klein overzichtje:

1932 1648      inwoners 
1941 1913        ,, 
1951 2037        ,, 
1961 2239        ,, 
1971 2363        ,, 
1981 2364        ,, 
1985 2321        ,,
Met uitzondering van de periode 1951-1961 blijft het aantal
over een wat lange re periode toch vrij konstant.
De sterke verhoging in genoemde periode heeft te ma ken met
de komst van Nieuw Toutenburg naar Noordbergum in 1959.
Nieuwbouw heeft ook invloed op het aantal inwoners. Zo overtrof
het aantal nieuwkomers in1984 (o.a. Reiddekkersstrjitte) het aantal
vertrekkenden met 24. Er zit vrij veel doorstroming in ons dorp.
In 1984 kwamen er 179 en vertrokken er 155 personen.
Er werden 27 geboorten gemeld en er waren 67 overlijdensgevallen.
Al met al een teruggang van het aantal inwoners met 16.

woning hoek rijksst.weg - tsjerkepaed

 

 

 


Woning hoek Rijksstraatweg- Tsjerkepaed.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

boerderij hoek zwette

 

 

Boerderij hoek Zwette - Zevenhuisterweg.

 

 

 

 

 

 

zevenhuisterweg 96

 

 


Boerderij Zevenhuisterweg 96

 

 

 

 

 

 

 

 

afgebroken woning

Deze en bovenstaande woning moest wijken voor de aanleg van de parallelweg.

 

 

 

 

 

rijksstraatweg 65

Boerderij aan de Rijksstraatweg 65

 

 

 

 

 

 

rijksstraatweg 13
Woning Rijksstraatweg 14. Achter deze woning lag vroeger een kwekerij

 

Psychogeriatrisch Verpleeghuis ‘Nieuw Toutenburg'.

Het verpleeghuis wordt beheerd door een stichting, waarin deelnemen de pro- vincie Friesland, alle gemeenten in Friesland en een aantal verenigingen en instellingen, die in de provincie werkzaam zijn op het gebied van de bejaar-denzorg.

Op 15 januari 1959 werden de eerste bewoners opgenomen. Het huis telde toen 174 bedden. De verpleegprijs bedroeg f15,-- per dag. De Commissaris van de Koningin opende het huis officieel op 26 juni 1959. Op 21 april 1961 bracht H.M. Koningin Juliana een werkbezoek aan het verpleeghuis. In de jaren 1966-1968 vond er een uitbreiding plaats; het aantal bedden werd toen van 174 op 281 gebracht. Ook na 1968 hebben er nog verschillende verbouwingen plaatsgevonden met het doel het huis aan te passen aan gewijzigde inzichten. De verpleegprijs bedraagt inmiddels f156,90 per dag.

nieuw toutenburg

Hoofdgebouw Nieuw Toutenburg.

 

 

 

 

 

 

 

 

jong geleerd oud gedaan

 



Jong geleerd . . oud gedaan. Hoek Veldmansweg - van Cronenburgweg.

 

 

 

 

 

hanegraaffweg
Hanegraaffweg.

 

In 1946 reeds werd er volgens de notulen van “Dorpsbelang” over de wenselijk heid van een dorpshuis gesproken. Het is echter een hele lange weg geweest om dat doel te bereiken. In 1955 werden de eerste tekeningen bekeken, maar het zou nog tot 18 februari 1965 duren voordat burgemeester Oppedijk van Veen de officiële opening van De Balstien kon verrichten. Volgens het bestuur van De Balstien kun nen als voorvechters van dit projekt genoemd worden: H. Haitsma, S. W. de Vries en A. P. Nicolai. Naast alle min of meer kulturele evenementen die in De Balstien gehouden kunnen worden, was er aanvankelijk ook plaats voor de sportverenigingen en de school-gymnastiek. Ook een deel van de stenenverzameling van meester Bos (onderwijzer o.l.school, 1917-1952) heeft hier een plaatsje gevonden. Intussen is De Balstien al weer enkele keren verbouwd.

In het kader van het streven van de gemeente Tietjerksteradeel om in elk dorp een kunstwerk te plaatsen, is er in ons dorp een beeld gekomen van de romanfiguur “Marijke” uit het boek van Abe Brouwer. Het beeld is gemaakt door beeldhouwer D. van Kampen.

In 1981 is er een grote sporthal gereedgekomen die erg veel mogelijk-heden voor de sportliefhebbers biedt.

sporthal
Sporthal ‘t Heech.

 

 

 

woning abe brouwerpaed

Kent U het zo?
Huisje aan het Abe Brouwerpaed.

 

 

 

 

 

 

 

reiddekkerstrjitte

 


De Boeren moeten wijken .
Aanleg Reiddekkerstrjitte.

 

 

 

 

 

 

van beijmastraat
Bejaardenwoningen aan de Van Beijmastraat

Alles heeft zijn tijd. Zo gaat het ook met schoolgebouwen. Veroudering, ver-keerssituaties en wijzigingen van onderwijswetten zijn zo de redenen geweest dat er twee nieuwe scholen werden gebouwd, die beide in 1981 in gebruik konden worden genomen. De openbare school “De Oerstek” aan de
P. Hylkemastraat en de christelijke “lmmanuël” school aan het Marijkepaed.

Alles kunnen we in dit hoofdstuk niet beschrijven. De geschiedenis is ook nog jong. Om het volgende samenstellers van een boekje over ons dorp wat gemakkelijker te maken is het wel zaak nu alvast regelmatig wat gegevens vast te leggen.

 

platte grond

 

stateheide
Gezicht op de Stateheide

 

top