woorden uit de ingezonden informatie van site bezoekers
‘s Graveland ‘s Gravendeel ‘s Gravenhage ‘s Gravenmoer ‘s Gravenpolder ‘s Gravenzande ‘s Heer Abtskerke ‘s Heer Arendskerke ‘s Heer Hendrikskinderen ‘s Heerenberg ‘s Heerenbroek ‘s Heerenhoek ‘s Hertogenbosch ‘s Hr Hendrikskinderen ‘t Buurtje ‘t Goy ‘t Haagje ‘t Haantje ‘t Harde ‘t Loo Oldebroek ‘t Rooth ‘t Veld ‘t Waar ‘t Zand ‘t Zand (NH) ‘t Zandt (GN) a/d Aa Aadorp Aagtdorp Aagtekerke Aalbeek aalburg Aalden Aalsmeer Aalsmeerderbrug aalst Aalst (GLD) Aalst (NB) aalten aalzum aan aandeel aandelen aangifte aankomst Aar aard aardenburg Aarlanderveen Aarle Rixtel aarle-rixtel Aartswoud abbega Abbekerk Abbenbroek abbenes Abcoude absdale abshoven accommodatie accomodatie achlum Acht achter achterberg achterhoek achterste achterveld achthuizen Achtkarspelen achtmaal Achttienhoven acirc acquoy activiteiten ade adorp aduard aduarderzijl adventuredagen aegum Aerdenhout aerdt afferden Afferden (GLD) Afferden (LB) agatha age agelo aijen Akersloot akkersloot akkrum akmarijp aktiviteit alarm albergen Alblasserdam Albrandswaard Albrandswaardcht aldeboarn Aldendriel Aldtsjerk alem Alkemade Alkmaar allingawier Almelo almen Almere almerealmkerk Almkerk Alphen Alphen (GLD) Alphen (NB) Alphen aan den Rijn alte alteveer Alteveer (GN) altforst alverna Ambacht ambt Ambt Delden amby Ameide Ameland amen america Amerongen Amersfoort Ammers Ammersoyen Ammerstol ammerzoden amp ampsen Amstel Amstelhoek Amstelveen amstenrade Amsterdam Amsterdam Zuidoost amsweer andel andelst anderen Andijk ane anervee Anerveen anevelde angeren angerlo anjum Ankeveen ankum Anloo Anna Anna Jacobapolder Anna Paulowna annaland annaparochie annen annerveensche Annerveensche Kanaal ansen Anthonis apel Apeldoorn apelkanaal appelscha appeltern Appingedam april arcen Archem architectuur Arkel arlo armhoede arnemuiden Arnhem arri Arrien Arrierveld artikel arum asch Asperen assel asselt Assen Assendelft Assum asteel asten Auberge augsbuurt augustinusga augustus austerlitz auto autobedrijf Avenhorn Avereest avest avond avontuur Axel azelo azewijn baaiduinen baak Baambrugge baard baardwijk baarland baarlenassau Baarle-Nassau baarlo Baarlo (LB) Baarlo (OV) Baarn baars baarschot Baarsdorpermeer babberich babyloni Babylonienbroek Badhoevedorp baexem baflo baijum bakel bakhuizen bakkerij bakkeveen Bakkum balgoij Balinga balinge balk balkbrug ballo Balloerveld Balloo ballum band baneheide banholt bant bantega barchem Barendrecht bareveld barger-Compascuum barger-Oosterveld barlo barneveld barnflair Barsingerhorn barthiem bartlehiem Barwoutswaarder basse batenburg bath bathmen bavel beckum bedrijf bedrijfsaccommodatie bedrijfsfeesten bedrijfsuitjes bedum Beeckestijn beegden beek Beek (LB) Beek en Donk Beek Ubbergen beekbergen beek-ubbergen beeld Beemster beemte Beemte Broekland beers Beers (FR) Beers (NB) beersdal beerta beerze beerzen beerzerveld beesd beesel beetgum beetgumermolen Beets Beets (NH) beetsterzwaag begraafplaats Beijerland Beilen Beinsdorp bejaard beker bekveld belfeld bellingwedde bellingwolde Belt Schutsloot beltrum belt-schutsloot bemelen bemmel Benedenleeuwen beneden-leeuwen Bennebroek bennekom benneveld Benningbroek Benschop BenschopDe bentelo benthuizen Bentveld benzineprijs Berg Berg aan de Maas Berg en Dal Berg en Terblijt Bergambacht Bergen Bergen Bergen (LB) Bergen (NH) Bergen aan Zee Bergen op Zoom bergenhuizen bergentheim bergeyk Bergh bergharen berghem berghuizen Berghuizen Berghuizen (DR) Bergschenhoek bergum beringe Berkel Berkel en Rodenrijs berkelaar Berkelenschot berkenwoude BerkenwoudeBleiswijk Berkhout Berkmeer berkum berlicum Berlicum Berlicum (NB) berlikum Berlikum Berlikum (FR) bern bescherming Besoijen besoyenbest Best besthmen betekenis betekenisVERRASSING beugen beuningen Beuningen (GLD) Beuningen (OV) beusichem beutenaken Beverwijk bezienswaardigheden bibliotheek biddinghuizen bierum biervliet Biest Houtakker biest-houtakker biezelinge biezenmortel biggekerke bij bilderdam bildtzijl Bilt bilthoven bingelrade bingerden binnen Binnenmaas Binnenstad Binnenwijzend birdaard Bisdom blaaksedijk bladel blankenham Blaricum Blauwe blauwhuis bleijerheide bleiswijk blerick blerickblesdijke Blesdijke Bleskensgraaf blesse blessum blija blijham blitterswijck Bloemendaal Blokhuizen Blokker blokzijl boamsterhim Boarnsterhim Bobeldijk bocholtz Bodegraven Bodegravenden bodengraven boeicop boek boekel boekelo boeken boelenslaan boer boerakker boerderij boerdonk boerhaar Boesingheliede boijl bokhoven boksum bollingawier bolnes bolsward bomen Bommel bontebok boornbergum boornzwaag borculo Borg Borger borgercompagnie borgharen borgsweer borkel Borkel en Schaft born borne bornerbroek bornwird borssele Bos bosch Bosch en Duin boschoord Boschplaatse Boskoop bosschenhoofd botlek Botlek Botlek (RT) boukoul bourtange Bouvigne bouwkunst boven Boven Hardinxveld Boven Leeuwen Bovenkarspel Bovenkerk boven-leeuwen bovensmilde boxmeer boxtel bozum braamt brabant braderie brakel brand brandweer Brandwijk brantgum breda Brederwiede bredevoort breedenbroek Breezand breezanddijk breklenkamp breskens Breugel Breukelen Breukelen (UT) Breukeleveen Brielle briltil britsum britswerd Broec Broek Broek (FR) Broek in Waterland Broek op Langedijk Broekerhaven broekhuizen Broekhuizen (DR) Broekhuizen (LB) broekhuizenvorst broekland Broekland (OV) broeksterwoude bronkhorst bronneger bronnegersveen Bronnegerveen brouwershaven brouwhuis bruchem brucht bruchterveld Brug bruiloft bruiloftsfeesten bruinehaar bruinisse brummen brunssum bruntinge buchten budel Budel Dorplein Budel Schoot budel-dorplein budel-schoot buggenum Buiksloot buinen buinerveen Buitenkaag buitenkraag Buitenplaats buitenpost bult bunde Bunne bunnebunnik Bunnik Bunschoten bunschoten-spakenburg buren Buren (FR) Buren (GLD) burg Burgerbrug burgerveen Burgervlotbrug Burgh Haamstede burghhaamstede burgum Burgwerd burum Bussum buurmalsen buurse buurt Buurtje cadier Cadier en Keer cadzand cafe callantsoog Camer camera cameras camerig camperduin camping Cannenburch Capelle Capelle (NB) Capelle aan den IJssel carte castelre castenray casteren castle castricum catrijp catsop ceremoniemeester Cgoedereede ch chaam Charlois Chateau Chevremont clinge clinic Cocksdorp Coevorden coferentieoord colijnsplaat collendoorn colmschate commanderie compagnie computers-internet conferentie conferentie-oord copyright cornjum cornwerd cortenoever Cothen cottessen cover Crabbehoff creil crimineel Cromstrijen cromvoirt cruquius cuijk culemborg cup cursussen d daarle Daarlerveen daarleveen Daelenbroeck dal dale dalem Dalen dalerend dalerpeel dalerveen Dalfsen Dalmsholte damwoude daniken Dantumadeel dark darp De De Bilt De Blesse De Bult De Cocksdorp De Glind De Goorn De Groeve De Haukes De Heen De Heurne De Hoef De Hoek De Hoeve De Kar De Kiel De Klencke De Klomp De Knipe De Koog De Kooy De Kooy (NH) De Krim De Kwakel De Lier De Lutte De Marne De Marne De Marshoek De Meern De Moer De Mortel De Pol De Pollen De Poppe De Punt De Rijp De Stapel De Steeg De Tike De Valom De Vecht De Veenhoop De Waal De Weere De Wijk De Wilgen De Wilp De Wilp (GN) De Woude De Zande De Zilk dearsum december Dedemsvaart dedgum deelen deersum deest deil deinum Dekema delden deldenerbroek delfgauw Delfshaven delfstrahuizen Delft Delfzijl delwijnen Demen den Den Andel Den Bommel Den Bosch Den Burg Den Dolder Den Dungen Den Haag Den Ham Den Ham (GN) Den Ham (OV) Den Helder Den Hoorn Den Hoorn (ZH) Den Hoorn Texel Den Horn Den Hout Den Hout (NB) Den Hulst Den Ilp Den Kaat Den Nul Den Oever Den Velde denekamp dennenbrug Dennenburg dernen detective Deurne Deurne-Zeilberg Deurningen deursen deurze Deventer Dever dewoude dfip dichteren Didam dieden Diemen Diepenheim Diepenveen dieperveen dieren diessen dieteren Diever Dieverbrug dieverburg diffelen digitaal digitale dijk dijken dijkerhoek dijkhuizen Dijkhuizen Dijkhuizen (DR) dineren dinteloord dinther Dinxperlo diphoorn Dirkhorn Dirkshorn Dirksland discussi discussie dishoek dochteren dochters Dodewaard doe Doenrade Doesburg Doetinchem doeveren doezum Dokkum dokkumer Dokkummer Nieuwe Zijlen Dolce dolder doldersum domburg dommelen Donck donderen dongen Dongeradeel dongjum doniaga donk Donk (LB) Donk (NB) Donkerbroek Doorn Doornenburg doornspijk Doorwerth doorweth Dordrecht dorkwerd dorplein Dorregeest dorst dorth dortherhoek douvergenhout dr draaiboek draaibrug draak drachten drachtster Drachtstercompagnie dragon drechtsteden dreischor drempt drenthe dreumel drie Driebergen Driebergen-Rijsenburg drieborg driebruggen Driehuis Driehuis Driehuis (NH) Driehuizen driel Driesum driewegen drijber drimmelen drinken Drogeham drogenham drogteropslagen drongelen dronrijp Dronten Drouwen drouwenermond drouwenerveen drumband drumpt drunen druten Dubbeldam duin duinen Duistervoorde duistervoordeduiven Duiveland Duiven Duivendrecht Duivenvoorde duizel dulder dungen dungeon Durgerdam Dussen duur Duurstede dvd Dwingelo dwingeloo eacute eagum Earnewald Eastermar Echt Echteld echten Echten (DR) Echten (FR) echtenerbrug echterbosch eck Eck en Wiel eckelrade edam Ede Ede (GLD) edens ederveen ee eede Eede (ZLD) Eefde Eelde Eelde-Paterswolde eelderwolde eemdijk eemland Eemnes eemshaven Eemsmond eemster een Een West eenigenburg eenrum eenum een-west Eerbeek eerde Eerde (NB) Eerde (OV) eernewoude eersel eerste Eerste Exloermond Eerste Exloermond ees eese eesergroen Eeserveen Borger Eeserveen Odoorn eesterga eestrum eesveen eetgelegenheid eethen Eeuhoenzadriel eeuw eext eexterveen eexterveensche Eexterveensche Kanaal eexterzandvoort egchel egmond Egmond aan den Hoef Egmond aan Zee Egmond Binnen egmondermeer egrave Ehellevoetsluis Eibergen eierland eijsden einde Eindhoven einighausen eisen ek ekehaar elahuizen Elburg elden eldersloo eldrik Eleveld elim elkenrade elkerzee ell ellecom ellemeet ellerhuizen ellertshaar ellewoutsdijk elp Elsen elsendorp elshof elshout Elsloo Elsloo (FR) Elsloo (LB) elspeet elst Elst (GLD) Elst (UT) elveld emmeloord Emmen Emmer Compascuum Emmer-Compascuum empe Empel emst en engel engelbert Engelen Engelenburg Engelum engwierum Enkhuizen ens Enschede enschot enspijk enter enumatil eo Epe Epema epen eperheide eppenhuizen epse Erenstein erica erichem eriecom Erlecom erm ermelo erp erwispel esbeek esch escharen espel espelo esschen Essenburgh est etalagemateriaal eten Etenaken etenakenetten Etten Etten (GLD) Etten Leur ettenleur Etten-LeurFarmsum euml europoort Europoort Europoort (RT) eursinge euverem evenement Everdingen evertsoord ewijcksluis ewijk exel exlo exloermond Exloermond Exloerveen exloo exmorra eygelshoven eys eyserheide Eysinga-State ezinge ezumazijl familienamen farmsum februari feerwerd feest feestavond feesten ferweradeel ferwerd Ferwerderadeel ferwoude fietsen fietsroute fijnaart film films finkum finsterwolde firdgum fleringen Flevoland flitspaal floor fluitenberg Fluweelengrot fochteloo Fogelsangh-State follega folsgare formerum fort Fort (DR) foto fotocamera fotografie foudgum foxham Foxhol foxwolde fr Fraeylemaborg franeker Franekeradeel frederiksoord friens frieschepalen friesland froombosch ga gaan gaanderen gaarkeuken gaast Gaasterl Gaasterlan Sleat gaasterlan-sleat gaastmeer galder gameren gammelke gapinge garage garderen garijp garmerwolde garminge garnwerd garrelsweer garsthuizen Garyp gassel Gasselte gasselterboerveen gasselternijveen gasselternijveensche-mond gastel gasteren gasthuis gauw geboorte geelbroek Geersbroek geersdijk geertruid Geertruidenberg geertuidenberg Geervliet gees geesbrug geesteren Geesteren Geesteren (GLD) Geesteren (OV) geeuwenbrug geffen gelderingen gelderland Geldermalsen gelderswoude Geldrop Geleen gellicum gelselaar gem gemeenschap Gemeente Gemeentemuseum gemert Gemert-Bakel gemonde genderen gendringen gendt genealogie Genemuiden genhout gennep gent genum gerecht gerkesklooster Gerlach gerner gersloot gerwen geschiedenis geschiedenisboek geschiedenisboeken Geul geulhem Geulle geverik geysteren gids giekerk giesbeek Giessen giessenburg Giessendam Gieten gieterveen giethmen Giethoorn Gilze glane Glanerbrug glanerbrugglethoorn gld glimmen glind gn go godlinze goedendag Goedereede Goenga Goengahuizen goeree-overflakkee Goes goingarijp Goirle golf gooi Goor Goorn Gorinchem GorinchemGouda gorkum gorredijk Gorssel gortel Gouda Gouderak Goudriaan Goudswaard goutum graaf Graafstroom graauw gracht graetheide grafhorst graft gramsbergen grashoek Grathem Grave greffelkamp greonterp grevenbicht griendtsveen grijpskerk grijpskerke groede groenekan Groeneveld Groenhoven groeningen Groenlo groenveld groepen groeps groepsaccommodatie Groesbeek groessen groet groetpolder groeve Grol grolloo Groningen gronsveld Groot Groot Ammers Groot Dochteren Groot Genhout groot-ammers Groote Groote Keeten grootebroek Grootegast grootschermer Grosthuizen Grote grotsthuizen Grou grouw Grubbenvorst grubbenvost gulpen guttecoven haaften Haag Haag-Scheveningen Haaksbergen haakswold haalderen haamstede haanrade Haar haaren haarle Haarlem haarlemmerliede Haarlemmermeer haarlo Haarsteeg haart Haarzuilens haasdal Haastrecht haelen haerst Hagestein haghorst haler halfweg Halfweg (NH) hall halle hallum halsteren ham hamert hamsterborg handel hank hansweert Hansweetr hantum hantumeruitburen hantumhuizen hapert haps harbrinkhoek harculo hardegarijp Hardenberg Harderwijk hardinxveld hardinxveld-giessendam HardinxveldHazerswoude Haren Haren (GN) Haren (NB) Harenkarspel harfsen hargen harich haringhuizen Haringvliet harkema harkestede Harkstede Harlingen Harmelen harmonie harreveld harry harskamp Hartelaar hartwerd haskerdijken haskerhorne Hasselo Hasselt Hasselt (OV) hasslo Hattem hattemerbroek Haukes haule haulerwijk Hauwert haveadorp Havelte havelterberg Havezate havixvorst Hazerswoudedorp hazerswouderijndijk hazerswoude-rijndijk hazerwoudedorp hazerwoude-dorp Hdthollum He hedel Hedikhuizen hedrikhuizen hee heeg heek heel heelsum heelweg heemserveen Heemskerk heemstede heen heenvliet heer Heerde HeerdeHeeten Heerenveen heerewaarden Heerhugowaard Heerjansdam heerle Heerlen heerlerbaan heerlerheide Heerlijkheid heesbeen heesch heesselt Heeswijk heeswijk-dinther Heeten Heeze Hefshuizen hegelsom Hegge Hei en Boeicop heibloem heide heidenbroek Heidenhoek heidenskip Heidenskip heidenskipheijen hei-en heijde Heijen heijenrath heijningen heikant Heilig Land-Stichting heiligerlee heilo Heiloo HeilooHelden heinenoord heinkenszand Heino hekelingen hekendorp helden Helder helenaveen Hellendoorn Hellevoet Hellevoetsluis HellevoetsluisHendrik hellouw hellum Helmond helvoet helvoirt Hem Hemelum hemmen hempens hemrik Hendrik-Ido-Ambacht Hengelo Hengelo Hengelo (GLD) Hengelo (OV) hengevelde hengforden hengstdijk Henkenshage hennaard hensbroek heraldiek herbaijum heringen Herkenbosch herkenrade Herkingen hermelum hern Hernen herpe Herpen Herpt herptherten Herten hertme herveld herwen herwijnen herxen hessum Het Het Bildt Het Koegras Het Loo Het Woud heteren hetkoegras hetloo hetwoud heugem Heukelom heukelorn heukelum Heumen heurne Heusden Heveadorp heveskes hexel Heythuysen hezingen hiaure hichtum hidaard hien Hierden hierdenhieslum Hieslum hijken hijkersmilde hijlaard hijum Hillegersberg Hillegom hilleshagen hilvarenbeek Hilversum hindeloopen Hindersteyn hintham hippolytushoef historie hitzum Hobrede hoedekenskerke Hoef Hoek Hoek van Holland hoekse Hoenderloo Hoenkoop Hoensbroek hoenzadriel hoeve hoevelaken hoeven Hofwegen Hofwijck Hoge Hoge Hexel hogebeintum hogeweg Hogeweg Hogeweg (OV) hole holland hollandsche Hollandsche Rading Hollandscheveld holset holsloot Holten holterberg holthees holtheme holthone Holtmuhle holtum holwerd holwierde holysloot hommert hommerts homoet Honselersdijk Hontenisse honthem hood Hoofddorp hoofdplaat hoog Hoog Keppel Hoog Soeren Hoogblokland hoogcruts hooge Hooge Mierde Hooge Zwaluwe hoogeloon hoogengraven hoogenweg hoogerheide hoogersmilde Hoogeveen hoogezand Hoogezand-Sappemeer hooghalen Hoogkarspel hoog-keppel Hoogkerk Hoogland hooglanderveen hoogmade Hoogvliet Hoogvliet Hoogvliet (RT) hoogwoud Hoonhorst Hoorn Hoorn Hoorn (NH) Hoorn Terschelling Hoornaar hoornsterzwaag hopel horeca horn hornhuizen horssen Horst Horst Horst (LB) hotel hout Hout Hout (LB) Hout Blerick Houten houtigehage houwerzijl http Hubert hugenoot Huijbergen huijbergenhuinen Huinen huins Huis Huis ter Heide Huis ter Heide (DR) Huis ter Heide (UT) huisduinen huisjes huisseling huissen Huize Huizen huizinge hulhuizen Hulsberg hulsel hulsen Hulsen (LB) hulshorst Hulst hulten hummelo Hunderen hunnecum hunsel hupsel hurdegarijp Hurdegaryp huren hurwenen huur Huygensmuseum Huys idaard Idaerd Ido idsegahuizum idskenhuizen idzard idzega ijhorst ijlst ijmond IJmuiden Ijsbrechtum IJssel ijsselham IJsselLange IJsselmonde ijsselmuiden IJsselstein IJsselstein IJsselstein (UT) ijzendijke ijzendoorn ijzeren ijzerlo ijzevoorde illikhoven Ilp ilpendam in indijk ingber ingen instellen irnsum isodorushouve it It Heidenskip itens itteren ittersum ittervoort ivanhoe Jaarsveld jaartal jabeek jachtslot jacobapolder jacobiparochie Jacobswoude Jaffapark jagen jansklooster jansteen januari Janum jarum jellum Jelsum jeugd jipsingboermussel jipsingboertange jipsinghuizen jislum jisp jistrum johannesga jonkersi Jonkerslan jonkersvaart jonkvrouw joosland joost joppe jorwerd joure jouswier jubbega juli julianadorp juni junne Jutphaas jutphaasjutrijp Jutrijp juwelier kaag kaalheide kaart kaat kaatsheuvel Kabel kadoelen kakert kalenberg kallekote Kallenkote kalverdijk Kamerik Kampen kampereiland kamperland kamperveen kamperzeedijk kanaal kantelen kantens kanton Kapel Avezaath kapel-avezaath kapelle kapellebrug kar Kasteel kasteelboek kasteelboeken kasteelgids kasteelheer Kasteel-Museum Kasteel-Raadhuis Kasteelruine Kasteeltoren kasteeltuin Kasteeltuinen kastelen Katendrecht Katlijk kats kattendijk Kattendijke Katwijk Katwijk (NB) Katwijk (ZH) Katwijk aan de Rijn Katwijk aan Zee Katwoude Kedichem keent Keent Keent (NB) keer keeten keijenborg keinsmerbrug kekerdom Kelder keldonk kelmond Kelpen kelpen-oler kempen Kerckebosch kerk Kerk Avezaath kerk-avezaath kerkbuurt Kerkbuurt Kerkbuurt (OV) kerkdriel kerkenveld kerker Kerkrade kerkwerve kerkwijk kessel Kessel (LB) Kessel (NB) kesseleik Kesteren Kethel keutenberg kibbelveen kiel Kiel Windeweer kiel-windeweer kijkduin kijkuit kilder kimswerd kinderboeken kinderdijk kinderslot kinnum Klaaswaal klarenbeek klazienaveen Klazienaveen Noord klein Klein Dochteren Klein Genhout Klein Ulsda Klein Zundert kleine Kleine Huisjes klencke kleverskerke klijndijk klimmen Klinze kloeting Kloetinge klomp klooster kloosterburen Kloosterdijk kloosterhaar Kloosterlidlum klooster-lidlum kloosterzande klundert knegsel knight knights knipe Kockengen koedijk koekange koers koewacht kogerpolder koken kolderveen Kolderveense Bovenboer kolderveensebovenboer kolderwolde kolham kolhorn kollum Kollumerland kollumerpomp kollumerzwaag kommerzijl koning koningen koningin koningsbosch koningslust Koninklijk Koog Koog aan de Zaan koop kootstertille kootwijk kootwijkerbroek kooy Korendijk kornhorn kornwerderzand kortehemmen Kortenhoef kortgene korthoef Koudekerk Koudekerk aan den Rijn koudekerke Koudekerke Koudekerke (ZLD) koudum koufurderrige krabbendam krabbendijke kraggenburg Kralingen kranenburg krant kranten kreileroord krewerd krim Krimpen Krimpen aan de Lek Krimpen aan den IJssel kring Kring van Dorth krommenie krommeniedijk kronenberg kropswolde kruiningen kruis kruisdijk kruisland kruisweg kubaard kudelstaart kuinre kuitaart kunrade kwadendamme kwadijk Kwakel kwintsheul laag Laag Keppel Laag Soeren Laag Zuthem laaghalen laaghalerveen laag-keppel Laagnieuwkoop laag-soeren laak Laarbeek Laer lage Lage Mierde Lage Vuursche Lage Zwaluwe lageland lambertschaag lamswaarde land lande landen Landerd landerum Landgoed landgraaf landgroek landhorst landsmeer Langbroek Langedijk langedijke langelille langelo Langelo (DR) Langelo (OV) langenboom Langenrak langeraar Langerak Langerak Langerak (ZH) langeveen langeweg langezwaag langweer lankhorst Laren Laren (GLD) Laren (NH) lathum lattrop-breklenkamp lauradorp laurens lauwersoog lauwerzijl lb ledeacker leede Leek leende Leens Leerbroek Leerdam leermens Leersum leesten Leeuwarden Leeuwarderadeel leeuwen legemeer leggeloo Leiden LeidenLeidschendam Leiderdorp Leidsche leidschendam leidschendamplaza leije Leijmuiden leimuiden leimuiderbrug Lek Lekkerkerk Lekkerland lekkum lellens Lelystad Lemele Lemelerveld lemiers Lemmer lemselo Lemsterland lengel lent lenthe lepelstraa Lepelstraat lerop lettelbert lettele leuken leunen leur Leur Leur (GLD) Leusden leuth leutingewolde leuvenheim leuvenum leveroy lewedorp lexmond Lexmondde lhee lheebroek lichtaard lichtenvoorde lichtmis liemers liempde lienden Lier Lierderholthuis lieren LierLisse lierop lies lieshout liessel lievelde lieveren lijnden Limbricht limburg limmel Limmen linde Linde (DR) Linde (GLD) linden Lindt lingewaal linne Linschoten lintelo lintvelde Lioessens lions liossens lippenhuizen Lisse lisserbroek lith lithoijen Littenseradeel littenseradiel lo lobith Lochem locht Loenen Loenen (GLD) Loenen aan de Vecht Loenersloot Loenga loerbeek Loevestein logeren loil lollum lomm longerhouw lonneker Loo Loo (GLD) Loo (OV) Loon Loon op Zand loonopzand loosbroek Loosdrecht Loosduinen LoosduinenMaasdam loozen Lopik lopikerkapel loppersum lord losdorp Losser lottum lucaswolde Luchthaven Schiphol Luchthaven Zuidlimburg luddeweer luinjeberd lunteren lutjebroek lutjegast lutjewinkel lutkewierum lutte luttelgeest lutten Luttenberg luxwoude luyksgestel maarheeze maarland Maarn maarsbergen Maarssen maarssenbroek Maarsseveen maart Maarten Maartensbrug Maartensdijk Maartensvlotbrug Maartenszee maas maasbommel maasbracht maasbree maasdam maasdijk Maasdonk Maasdriel maashees Maasland maasniel Maassluis Maastricht maasvlakte Maasvlakte Maasvlakte (RT) macharen made makelaardij maken makkinga makkum Makkum (FR) malden mamelis mander manderveen Mansion mantgum mantinge Maren Kessel maren-kessel margraten mari Maria Hoop mariaheide mariahoop mariahout mariaparochie Mariekerke Marienberg Marienheem Marienvelde Marienwaerdt marijenkampen markelo marken markenbinnen Markiezenhof marknesse markt markvelde marle marne marrum marshoek marssum Marsum martenshoek marum marwijksoord mastenbroek matsloot Maurick maurik mechelen Medemblik mee! meeden Meedhuizen Meer Meerkerk meerlo meern Meers Meerssen meerveld meerveldhoven meeuwen megchelen megen mei meijel melderslo melick meliskerke Melissant menaldum Menaldumadeel Menkemaborg Mensinge mensingeweer Menterwolde Meppel meppen merelo merk merkelbeek Merselo merum mesch meteren meterik metslawier mheer michielsgestel Middachten middel Middelaar middelbeers middelbert middelbreers Middelburg middeleeuws Middelharnis middelie middelrode middelstum middenbeemster Midden-Drenthe Middenmeer Middenschouwen midium midlaren Midlum midsland midwolda midwolde midwoud miedum mierde Mierlo Mierlohout miero-hout Mijdrecht mijnheerenland Mijnsheerenland mijnstreek mijzen mildam milheeze milieu Mill milligen Millingen Millingen aan de Rijn milsbeek minnertsga mirns misdaad mobiel moddergat moer Moercapelle Moerdijk moergestel moerkapelle moerstraten molen Molenaarsgraaf molenend Molenhoek Molenhoek Molenhoek (LB) molenrij molenschot molkwerum monnickendam monster MonsterMoordrecht Montfoort montfort monument Mook Mookerheide mookhoek moord moordrecht moorveld morra mortel muggenbeet Muiden muiderberg Muiderslot munein munnekeburen munnekemoer munnekezijl munstergeleen muntendam Museum Museumkwartier mussel musselkanaal N naaldwijk NaaldwijkNieuw naar Naarden nagele Nalteveer namen Nationaal nattehoven Nattenhoven natuur nb nbdonkerbroek nberg nbroek Neck nederasselt nederhemert Nederhorst Nederhorst den Berg nederland Nederlandse Nederlek nederweert Nederweert Eind nederwetten Neede Neer neerbeek Neercanne neerijnen neeritter neerkant neerloon Nes Nes aan de Amstel Nes Ameland Nesserluis Nessersluis netersel nettelhorst netterden nga ngahuizen nh nheem nhhoorn niawier Nibbixwoud nicolaasga niebert Niedorp niehove niekerk Nienoord niersen nietap Nieuw Nieuw Amsterdam Nieuw Annerveen Nieuw Balinge Nieuw Beerta Nieuw Beijerland Nieuw Bergen Nieuw Buinen Nieuw Dordrecht Nieuw Einde Nieuw en St Joosland Nieuw Ginneken Nieuw Heeten Nieuw Helvoet Nieuw Lekkerland Nieuw Loosdrecht Nieuw Milligen Nieuw Namen Nieuw Roden Nieuw Scheemda Nieuw Schoonebeek Nieuw Vennep Nieuw Vossemeer Nieuw Weerdinge Nieuw Wehl Nieuw Zwinderen nieuwaal nieuw-amsterdam nieuw-annerveen nieuw-balinge nieuw-beijerland Nieuwbrug nieuw-buinen nieuwdorp Nieuwdorp (ZLD) Nieuwe Nieuwe Bildtzijl Nieuwe Krim Nieuwe Meer Nieuwe Niedorp Nieuwe Pekela Nieuwe Tonge Nieuwe Wetering nieuwebrug Nieuwebrug Nieuwebrug (FR) Nieuwebrug (NH) Nieuwedam nieuwediep Nieuwegein nieuwehorne Nieuwendam nieuwendamnieuwendijk Nieuwendijk Nieuwendijk (NB) nieuwenhagen Nieuwenhoorn Nieuwer Nieuwer ter Aa nieuwerbrug Nieuwerkerk Nieuwerkerk Nieuwerkerk (ZLD) Nieuwerkerk aan den IJssel Nieuweroord nieuweroordnieuwersluis Nieuwersluis nieuweschans Nieuweschild nieuweschoot nieuwe-tonge nieuw-heeten Nieuwkerk Nieuwkoop Nieuwkruisland nieuwkuijk Nieuwland nieuwlande nieuw-lekkerland nieuwleusen Nieuw-Loosdrecht nieuw-namen nieuwolda Nieuwpoort nieuw-roden nieuwstadt Nieuwveen Nieuw-Vennep nieuwvliet Nieuw-Vossemeer nieuw-weerdinge nieuw-wehl niezijl niftrik Nigtevecht Nij Beets nijbeets nijbroek nijeberkoop Nijefurd nijega nijehaske Nijeholtpade nijeholtwolde nijelamer nijemirdum Nijenhuis Nijenrode nijensleek nijetrijne Nijeveen Nijeveense Bovenboer nijeveensebovenboer nijezijl nijhuizum Nijkerk Nijkerk Nijkerk (GLD) nijkerkerveen nijland nijlande Nijmegen nijnsel nijswiller nijverdal nispen nisse nistelrode Noardburgum noodplan nooitgedacht noorbeek noord Noord Deurningen Noord Scharwoude Noord Sleen Noordbeemster noordbergum Noord-Brabant noordbroek noorddijk Noorddijk Noorddijk (GN) Noordeinde Noordeinde Noordeinde (GLD) Noordeinde (NH) Noordeloos noorden Noordenveld noordgouwe noordhoek noord-holland noordhorn noordijk noordlaren Noordoostpolder Noord-Scharwoude noordscheschut noord-sleen noordwelle Noordwijk Noordwijk Noordwijk (GN) Noordwijk (ZH) Noordwijkerhout NoordwijkNuenen noordwolde Noordwolde Noordwolde (FR) Noordwolde (GN) Nootdorp Norg normaal notter november n-Sleat nuenen nuis nul nuland Numansdorp nunhem Nunspeet nuth NuthOegstgeest nutter Nuwendoorn nvelde obbicht Obdam ochten Odijk odili Odiliapeel odillapeel Odoorn odoornerveen oedenrode oeffelt Oegstgeest oeken oene oenkerk oensel oentsjerk oerle Oestgeest Oever offingawier oh Ohe en Laak oijen Oijen Oijen (NB) oirbeek oirlo Oirsbeek Oirschot Oisterwijk okkenbroek oktober olburgen Old oldeberkoop Oldeboorn Oldebroek Oldebroek Legerplaats oldeholtpade oldeholtwolde oldehove oldekerk oldelamer Oldemarkt oldenboorn Oldenzaal oldenzijl oldeouwer oldermarkt oldetrijne oler olie olland olst Olst-Wijhe olterterp omgeving ommel Ommen ommeren Ommerschans Onder Onderbanken onderdendam Onderdijk onderste Onderste Locht onderwijs onna onnen onstwedde ooij ooijen Ooijen Ooijen (LB) ook ool oolde Ooltgensplaat oord oosr Oost Oost Oost (LB) Oost Graftdijk Oost Souburg Oost, West en Middelbeers oostbierum Oostburg oostdijk oosteind oostendam Oosterbeek Oosterbierum Oosterblokker oosterboer Oosterbroek Oosterend Oosterend (NH) Oosterend Terschelling oostererend Oosterhesselen Oosterhof Oosterhout Oosterhout Oosterhout (GLD) Oosterhout (NB) Oosterhout Nijmegen oosterhuizen Oosterland Oosterland Oosterland (NH) Oosterland (ZLD) Oosterleek oosterlittens oostermeer oosternieland oosternijkerk oosterstreek oosterwierum oosterwijk oosterwijtwerd oosterwolde Oosterwolde Oosterwolde (FR) Oosterwolde (GLD) Oosterzee Oostflakkee Oost-Graftdyk oost-graftdykoost-souburg oosthem Oosthuizen oostkapelle Oostknollendam oostmahorn oostrum Oostrum Oostrum (FR) Oostrum (LB) Ooststellingwerf oostum Oostvoorne oost-west oostwold Oostwoud Oostzaan Ootmarsum ooy op opeinde opende ophaalbrug Ophemert opheusden opijnen oploo Opmeer oppenhuizen Opperdoes Opsterland Orangerie oranje oranjedorp oranjewoud organisatie orvelte osingahuizen ospel Oss Ossendrecht ossenisse ossenwaard Ossenwaard Ossenwaard (ZH) ossenzijl oterdum Oterleek othene Otterlo ottersum Ottoland oud Oud Ade Oud Alblas Oud Annerveen Oud Avereest Oud Beijerland Oud Gastel Oud Loosdrecht Oud Milligen Oud Ootmarsum Oud Sabbinge Oud Valkenburg Oud Vossemeer Oud Zevenaar Oud Zuilen Oudaen oud-alblas oud-annerveen oudavereest oud-baar oud-baarn Oud-Beijerland Ouddorp Ouddorp Ouddorp (ZH) Oude Oude Bildtzijl Oude Leede Oude Leije Oude Meer Oude Niedorp Oude Pekela Oude Tonge Oude Wetering Oude Willem oudega oudehaske oudehorne Oudekerk oudelande oudemirdum oudemolen Oudemolen Oudemolen (DR) Oudemolen (NB) oudenbosch Oudendijk Oudendijk Oudendijk (NB) Oudendijk (NH) Oudenhoorn Oudenrijn ouderen Ouderkerk Ouderkerk Ouderkerk aan de Amstel Ouderkerk aan den IJssel ouderkerkaandeamstel ouderkerkaandenijssel Oudeschans Oudeschild oudeschip oudeschoot Oudesluis oude-tonge Oudewater oudezijl oud-gastel oudheidkamer oudheidskamer Oudkarspel Oudkerk oudleusen Oud-Loosdrecht Oudorp Oudorp Oudorp (NH) Oud-Poelgeest Oudshoorn oud-vossemeer oudwoude oud-zevenaar Oud-Zuilen outdoor ouwerkerk ouwsterhaule Ouwsternijega ouwster-nijega ov ove over overasselt overberg overdinkel overijssel overlangel overleden overloon overnachten overnavchten Overschie overschild overslag Overveen ovezande paarden paasloo Paauw padhuis paesens page Paleis palemig Pancras panheel pannerden panningen panorama Papekop Papendrecht papenhoven papenvoort park parrega partij party passewaay paterswolde Paulowna peelo peest peins Peize peizermade Pekela Pension peperga Pernis Pernis Pernis (RT) persingen personeelsfeesten Persoonlijk Pesse peters Petten Peursu pey philippine philipsland piaam Piershil piet pieterburen pietersbierum Pieterzijl Pijnacker pikveld Piloersemaborg pingjum plaatsen plantage plantsoen plasmolen Poederoijen poeldijk pol politie pollen Polsbroek polsbroekerdam Poortugaal poortvliet poppe Poppenwier poppingawier Popta post posterholt postkaarten POSTKAARTENGrubbenvorst postkantoor postzegel potter Prentbriefkaarten Prentbriefkaartenverzamelaars prins prinsenbeek provincie puiflijk punt punthorst Purmer Purmerend Purmerland putbroek puth putte Putten PuttenRaalte Puttershoek raad raalte raamsdonk raamsdonksveer raard raath Radboud radewijk rading radio Radio Kootwijk raerd ramp ramspol Rande randwijk ransdaal Ransdorp rasquert rauwerd ravenstein ravenswaay ravenswoud rechteren rectum reduzum reek Reeshof Reeuwijk regio regionaal regio's Reiderland reijmerstok Reimerswaal reitsum rekken remmerden Renesse renkum Renswoude ressen Ressen Nijmegen restaurant retranchement reunie reusel reutum reuver revu rha Rheden rhederveld rhee rheeze rheezerveen Rhenen rhenoy rhienderen Rhoon ridder Ridderhofstad Ridderkerk ried riel rien riethoven rietmolen Rietveld Rijckholt Rijen rijkevoort Rijn Rijneveld Rijnsaterwoude Rijnsburg Rijnwaarden Rijp rijperkerk rijpwetering rijs rijsbergen Rijsenburg Rijsenhout rijsoord Rijssen Rijswijk Rijswijk Rijswijk (GLD) Rijswijk (NB) Rijswijk (ZH) rilland rimburg Rinnegom rinsumageest rips ritthem rmond robin rock Rockanje Roden Rodeneijs rodenrijs roderesch roderwolde roelofarendsveen Roerdalen Roermond rogat Roggel rohel Rolde romantiek ronde roodeschool roodhuis roodkerk roordahuizum Roosendaal roosteren rooth Rosendaal Rosendael rosmalen Rossum Rossum Rossum (GLD) Rossum (OV) roswinkel rothem rotstergaast rotsterhaule Rotterdam Rotterdam Albrandswaard Rotterdam-Delfshaven Rotterdam-Hoogvliet Rotterdam-Zevenkamp Rotterdam-Zuid rottevalle rottum Rottum Rottum (FR) Rottum (GN) Route rouveen Rozenburg Rozenburg Rozenburg (NH) Rozenburg (ZH) rozendaal rt Rucphen ruigahuizen Ruige ruigezand Ruigoord Ruine Ruinen Ruinerwold ruischerbrug rumpen rumpt Rustenburg rutten ruttum Ruurlo Ruwiel rveen rveld Ryptsjerk saaksum saasveld saaxumhuizen sabbinge sambeek samen sandfirden Santpoortnoord Santpoort-Noord Santpoortzuid Santpoort-Zuid sappemeer sas Sas van Gent sasput Sassenheim sauwerd schaap schaarsbergen schaesberg schaft Schagen Schagerbrug Schagerwaard schaijk schalkhaar Schalkwijk schalsum schandelen Schandelo Schardam scharendijke scharmer scharnegoutum scharsterbrug Scharsterland Scharwoude schaveren scheemda scheerwolde schelle Schellingwoude Schellinkhout Schelluinen Schermerhorn scherpenisse scherpenzeel Scherpenzeel Scherpenzeel (FR) Scherpenzeel (GLD) schettens scheulder Scheveningen Scheveningenbad SchiebroekSchiedam Schiedam schiermonnikoog schijf schijndel schilberg schildwolde schimmert Schin op Geul schingen schinnen schinopgeul schinveld schipborg Schiphol Schiphol Centrum Schiphol Oost Schiphol Ryk schiphorst Schipluiden schipperskerk school schoonbron schoondijke schoonebeek schoonheeten Schoonheten Schoonhoven schoonloo schoonoord Schoonrewoerd Schoorl Schoorldam schore schoterzijl schouwen schouwerzijl schraard schuddebeurs Schuddebeurs Schouwen Schuilenberg schuilenburg Schuilenburg Schuilenburg (FR) Schuilenburg (OV) schuilingsoord schuinesloot schweiberg sebaldeburen seerijp sellingen september serooskerke Serooskerke Serooskerke Schouwen Serooskerke Walcheren sevenum sexbierum sfeervol 's-Graveland 's-Gravendeel 's-Gravenhage 's-Gravenzande 's-Gravesande shandelo 's-Heerenberg s-Heerenbergh s-Hertogenbosch 's-Hertogenbosch sibbe sibculo Sibrandabuorren siddeburen siebengewald siegerswoude Sijbekarspel sijbrandaburen sijbrandahuis Silvolde simonshaven simpelveld sinderen single Sint Sintjohannesga Sint-Oedenrode sirjansland Sittard sittard-geleen Skyline slagerij slagharen slangenburg slapen slappeterp Sleen sleeuwijk slenaken Sliedrecht Slijk Ewijk slijkenburg slijk-ewijk slikkerveer Slochteren Slootdorp slot sloten Sloten Sloten (FR) slotklooster Sluipwijk Sluis sluiskil smakt smalle Smalle Ee smallebrugge smallingerland smeermaas Smilde snakkerburen Sneek Snelrewaard snikzwaag sociaal soeren soerendonk Soest Soestdijk Soestduinen soesterberg Soeterwoude Someren Someren-Heide Sommelsdijk Son sondel sonenbreugel sonnega Spaarnda spaarndam Spaarndam West Spaarndam-West Spaarnwoud spaarnwoude Spaensweerd Spakenburg Spaland Spanbroek spanga spankeren spanning spannum Spaubeek speeltuin spekhoek spekholzerheide speubeek speuld spier Spierdijk spijk Spijk (GLD) Spijk (GN) Spijkenisse Spijkerboor Spijkerboor Spijkerboor (DR) Spijkerboor (NH) spoken spook spookavond spooktocht spoolde spoor spoorboekje sport sporten sporthal sportveld Sprangcapelle sprang-capelle sprookje sprookjes sprookjesachtig sprundel spui St St Agatha St Anna Ter Muiden St Annaland St Annaparochie St Annen St Anthonis St Geertruid St Gerlach St Hubert St Isidorushoeve St Jacobiparochie St Jansklooster St Jansteen St Johannesga St Joost St Kruis St Laurens St Maarten St Maartensbrug St Maartensdijk St Maartensvlotbrug St Maartenszee St Michielsgestel St Nicolaasga St Odilienberg St Oedenrode St Pancras St Philipsland St Willebrord stad Stad aan T Haringvliet stadhuis Stadshagen Stadskanaal Stadskasteel stamboom stampersgat standdaarbuiten stannatermuiden stapel Staphorst Starnmeer startenhuizen Startenhuizen Lopp startpagina startpaginaatje State station stavenisse staverden Stavoren Stede Stedum steeg Steenbergen Steenbergen (NB) steendam steenderen steenenkamer steensel Steenwijk steenwijkerwold steenwijksmoer stegeren steggerda Stein Stein (LB) Stellendam stepelo sterksel stevensbeek stevensweert steyl stieljeskanaal Stieltjeskanaal stiens stiphout stitswerd StNicolaasga stokkum Stokkum (GLD) Stokkum (OV) Stolpen Stolpenvlotbrug Stolpervlotbrug Stolwijk Stompetoren Stompwijk storm Stoutenburg StPieters straf stramproy strand straten stratenplan Streefkerk strijbeek Strijen strijensas strip stroe Stroet stroobos strucht Stuifzand suameer suawoude Sumar super surhuisterveen surhuizum sushi susteren Suwald swalmen swartbroek sweikhuizen swichum swier swifterbant swol Swolgen Sypesteyn t 't taarlo tafel tafelen Te teambuilding teamuitstapje teeffelen teerns Tegelen tekening telefoon telegraaf Telex ten Ten Arlo Ten Boer Ten Esschen Ten Post ter Ter Aar Ter Aard Ter Apel Ter Apelkanaal Ter Heijde Ter Idzard terband terblijt terborg Terdiek teregracht tergracht terheijden terheijl Terherne Terhole terhorne terhorst terkaple terlinden termunten termunterzijl ternaard terneuzen teroele Terschelling Terschelling Baaiduinen Terschelling Formerum Terschelling Hee Terschelling Hoorn Terschelling Kaart Terschelling Kinnum Terschelling Landerum Terschelling Lies Terschelling Midsland Terschelling Oosterend Terschelling Seerijp Terschelling West terschuur tersoal terwinselen Terwispel Terwolde terzool test teteringen teuge Texel Teylingen thema themafeest themafeesten thesinge thij tholen Thorn tibma Tiel tiendeveen Tiengemeten tiengerneten Tienhoven Tienhoven Tienhoven (UT) Tienhoven (ZH) tienray tietjerk tietjerkdeel Tietjerksteradeel tijnje tike Tilburg tilligte tinallinge tinte tirns tjalhuizum tjalleberd tjamsweer tjerkgaast tjerkwerd tjuchem tkabel tolbert toldijk tolkamer tollebeek tonden Tonge TongeNieuw tongeren Tongeren Tongeren (GLD) Tongeren (OV) tongerlo toornwerd topografie toren trainingen treebeek tricht triemen trimunt trintelen tripscompagnie trouwen trouwkaarten trouwlocatie trouwringen tubbergen tuil tuinen Tuitjenhorn tuk Tull Tull en ‘t Waal tungelroy tweede Tweede Exloermond Tweede Exloermond Tweede Valthermond twello Twickel twijzel twijzelerheide Twisk tynaarlo Tytsjerk Tytsjerksteradiel tzum tzummarum ubach Ubach over Worms ubachsberg ubbena ubbergen uddel Uden udenhout uffelte Ugchelen uit Uitdam Uitgeest Uithoorn Uithuizen uithuizermeeden uitjes uitstapje uitwellingerga uitwierde uitwijk uitzendbureau ulestraten ulft ulicoten ulrum ulsda ulvenhout ureterp Urk urmond Ursem usa usquert usselo ut Utrecht Vaals Vaalsbroek Vaassen vaesrade valburg Valkenburg Valkenburg Valkenburg (LB) Valkenburg (ZH) Valkenisse Valkenswaard valkenwaard Valkkoog valom valthe valthermond Valthermond Tweede Van Van Ewijcksluis varik varsen varssel varsselder Varsselderveldhunten varsseveld vasse vastad vecht veel veelerveen veen Veendam Veenendaal veenhoop Veenhuizen Veenhuizen Veenhuizen (DR) Veenhuizen (NH) veeningen Veenklooster veenoord veenwouden Veere Veessen vegelinsoord Veghel Veld velddriel velde velden veldhollum Veldhoven Veldhuizen veldhunten veldhuntern velp Velp Velp (GLD) Velp (NB) Velsen Velsennoord Velsen-noord Velsenzuid Velsen-zuid Velserbroek velswijk veltum Ven Ven Zelderheide venebrugge venen venhorst Venhuizen Venlo Venray ven-zelderheide vergaderaccommodatie vergaderen vergaderruimte vergelijking Verhildersum verhuur verkeer verkoop verlaat verleden VERRASSING vertrek Verwolde verzamelen verzameling vessem veste vesting vethuizen veulen Veur Vianen Vianen Vianen (NB) Vianen (ZH) Videopartner vierakker vierhouten vierhuizen vierlingsbeek Vierpolders Vijfhuizen Vijfhuizen Vijfhuizen (NH) vijlen vilsteren vilt vinkega vinkel vinkenbuurt Vinkenveen Vinkeveen visvliet Vlaardingen Vlaardinger vlagtwedde Vledder vledderveen Vledderveen Vledderveen (DR) Vledderveen (GN) Vleuten vlieghuis Vlieland vlierden Vliet vlijmen Vlissingen Vlist vlodrop voerendaal voetbal Vogelenzang vogelwaarde Volendam volkel vollenhove Vollenhoven volthe vondelingenplaat Vondelingenplaat Vondelingenplaat (RT) Voorburg Voorhout voorne-putten Voorschoten Voorst voorstonden Voorthout Voorthuizen vorchten Vorden vorsenbosch Vorstenbosch Vortummullem vortum-mullem vragender vredenheim vredepeel Vreeland Vreeswijk vremont Vries vriescheloo vriezenveen Vriezenveensewijk vriezenveenwijk Vrijenban vrijgezel vrijgezellen vrijgezellenfeest Vrijhoevecapelle vrijhoeve-capelle vroomshoop Vrouwenakker vrouwenparochie vrouwenpolder Vught Vuile Riete vuileriete Vuren vuur Vuursche vuurwerk Waal waalre Waalwijk waard waarde waardenburg Waarder waardhuizen Waarland waaxens wachtum Waddinxveen wadenoijen Wadway wagenberg wagenborgen Wageningen Wahlwiller walcheren walem walsoorden Wamel wandeling wandelingen wandelroute waneer Wanneperveen wanroij wanssum wanswerd wapen wapenveld wapse wapserveen Warder warffum warfhuizen warfstermolen warga warken warm Warmelo Warmenhuizen Warmond warnel warns Warnsborn Warnsveld warstiens Warten wartena Waskemeer waskerneer waspik Wassenaar wateren Watergang waterhuizen Wateringen Waterland waterlandkerkje waterschap watersnood watersnoodramp watertoren waubach Waver Waverveen wechterholt wedde wedderveer weebosch weer weerdinge Weere weerselo Weert Weesp weg Wehe den Hoorn wehe-den Wehl Weide weidum weijerswold weiteveen Weiwerd wekerom welberg well Well Well (GLD) Well (LB) wellerlooi welsrijp welsum welten welwerd Wemeldinge wengelo wenum Wenum Wiesel WereldstedenTerneuzen wergea werk Werkendam Werkhoven werneldinge wernhout Wervershoof wesepe wessem West West Graftdijk West Souburg West Terschelling Westbeemster Westbroek westdorp westdorpe westelbeers westendorp westenholte westenschouwen westerbeek Westerblokker Westerbork westerbroek westeremden westergeest Westerhaarvriezenveensewijk westerhaar-vriezenveensewijk westerhoven Westerklief Westerland Westerlee Westerlee (GN) westernieland Westerschouwen westervelde Westervoort westerwijtwerd West-Graftdijk westhem westhoek westkapelle Westknollendam westland westlaren Westmaas west-souburg Weststellingwerf west-terschelling Westwoud Westzaan wetboek wetering weteringbrug wetsinge wetsvoorstel wetzens weurt wezep wezup wezuperbrug wichmond wieken wiel wieldrecht wiene wier Wierden Wieringen wieringermeer Wieringerwaard Wieringerwerf wierum wiesel wieuwerd wijbosch Wijchen wijckel Wijdenes Wijdewormer Wijenburg wijhe Wijk Wijk aan Zee Wijk bij Duurstede Wijk en Aalburg wijlre Wijmbritseradeel wijnaldum Wijnandsrade Wijnandsrade-Nuth wijnbergen Wijngaarden Wijngaarden Wijngaarden (ZH) wijnjewoude wijns wijnvoorden Wijster wijthmen wilbertoord wildenborch wildervangsterdallen wildervank Wildervanksterdallen wilgen wilhelminadorp wilhelminaoord willebrord willem willemsdorp Willemsoord willemstad Willemstad Willemstad (NB) willernsoord Willeskop Willige Willige Langerak Wilmersberg Wilnis wilp wilsum winde windesheim windraak Winkel winneweer Winschoten winssen winsum Winsum Winsum (FR) Winsum (GN) wintelre Winterswijk Winterswijk Brinkheurne Winterswijk Corle Winterswijk Henxel Winterswijk Huppel Winterswijk Kotten Winterswijk Meddo Winterswijk Miste Winterswijk Ratum Winterswijk Woold wirdum Wirdum Wirdum (FR) Wirdum (GN) wissenkerke witharen witmarsum witte Witte Paarden wittelte Wittem witten witteveen wittewierum Woensdrecht Woerden woerdense Woerdense Verlaat woeste Woeste Hoeve woezik Wogmeer Wognum wolden woldendorp wolfhaag wolfhagen wolfheze Wolphaartsdijk wolsum woltersum Wolvega wommels wonen wons Wonseradeel woonwijk workum Wormer Wormerveer worms Woubrugge woudbloem Woude Woudenberg woudrichem woudsend wouterswoude wouw wouwse Wouwse Plantage Wunseradiel www Wychen Wymbritseradiel Wyns wytgaard yde yerseke ypecolsga ypelo ysbrechtum ysselsteyn Ysselsteyn Ysselsteyn (LB) zaal zaaltje zaamslag zaan Zaandam Zaandijk Zaanstad Zaanstreek zalk zaltbommel Zand zandberg Zandberg Zandberg (DR) zande zandeweer zandhuizen zandpol Zandvoort Zeddam Zee zeegse Zeeland zeelst zeerijp Zeevang Zeewolde zegge Zegveld Zegwaart Zeijen zeijerveen zeijerveld zeilberg Zeist zeldam zelhem Zell zenderen zennewijnen zetten Zevenaar zevenbergen zevenbergschen Zevenbergschen Hoek Zevenhoven Zevenhuizen Zevenhuizen Zevenhuizen (GN) Zevenhuizen (ZH) zh zhkatwoude ziekenhuis zierikzee zieuwent zijderveld Zijdewind zijldijk Zijpersluis zijtaart zilk zld Zoek zoelen zoelmond Zoetermeer zoeterwoude Zonnemaire zoom zorg zorgvlied zoutelande zoutkamp Zuid Zuid Beijerland Zuid Scharwoude zuid-beijerland zuidbroek zuiddorpe zuideinde zuiderflevo Zuidermeer Zuiderwoude zuid-holland zuidhorn zuidlaarderveen Zuidland Zuidlaren Zuidlaren-Online Zuidoostbeemster zuid-scharwoude Zuidschermer zuidveen zuidveld zuidvelde zuidwolde Zuidwolde Zuidwolde (DR) Zuidwolde (GN) Zuidwolode zuidzande zuidzijde Zuilen zuilichem zuna Zunderdorp zundert zurich zuthem Zutphen zuurdijk Zuylen Zwaag Zwaagdijk zwaagwesteinde Zwaanshoek zwaard zwagerbosch zwaluwe Zwammerdam Zwanenburg zwartebroek zwartemeer Zwartewaal zwartewaterland zwartsluis Zweelo zweeloo zweins zwembad zwiggelte Zwijndrecht zwinderen Zwolle Zype Zypendaal
Rotterdamse gedichten van de site Rotterdam op prentbriefkaarten van vroeger
14 mei 1940 door Casper van den Berg Op weg van A naar B val ik pardoes tegen het wegdek waarbij voor 199 cents aan tarwekaakjes op wonderbaarlijke wijze in honderdduizend bomscherven en aanverwant puinpoeier teloorgaat, zij het dat in de hitte van de doodsmak het causaal verband tussen kaakjesmisbruik en vallende maladie toch weer zo'n 2,5 cm. nader tot wetenschappelijke erkenning geraakt een blik in de plestikzak aanschouwt vervolgens een aangrijpende uitbeelding op schaal van het bombardement op Rotterdam elders in het stadse signaleert men groepjes franstalige satanisten uit de vroegere middenklasse. ze bikken het beeld van Zadkine los en gaan er balorig mee van tussen, van tijd tot tijd onverholen troittoirbreedtes opmetend deemoedig doch voor het overige ongebroken hervat ik mijn tocht door de eindtijd. ---------- 14 mei 1940 door Hans Sleutelaar De zon schijnt en de lucht is blauw Het is druk in het Kralingse Bos Het gras is zwart van de mensen We hebben dekens en drinken bij ons Mijn tante heeft geelzucht en slaapt Mijn ooms zeggen niet veel. Boven de stad is de lucht vuurrood De mensen staren naar de gloed De plas is rimpelloos en leeg. In het maanlicht lopen we naar huis Het is een zachte avond De Jericholaan staat in bloei. ---------- 15 mei 1940 door Willem Westerhout Dat was de hel: wij dwaalden door het gloeiende gesteente En zochten dwars door rossen brand een pad Een gevel stortte berstend naast ons, niemand scheen te denken aan behoud, men weende, bad Noch klaagde want het star ontzetten Had als een koude korst zich om het hart geleid De dooden om ons, waren zelven wij niet dood en met de Schimmen onderweg naar de oneindigheid? Stil was het in 't rumoer, onze eigen stilte Wijl niemand spreken, denken meer en voelen kon; Koud in den laaien gloed, de doodse kilte van 't eigen graf.Was dat de zon die als een koele gele schijf daarboven stond? De wind joeg asch en smook in onze leege oogen die niet zagen, Niet zien ook wilden, maar daar was een kind Brak dat de spanning? Meewarigen groepten saam En zagen toe toen het werd weggedragen; De ijle kinderstem riep steeds denzelfden naam. ---------- 1945-Rotterdam-1945 Het Feest. door Ed Overheid Ineens waren we ontzettend vrij, het Manna zweefde naar de aarde zodat menigeen zich van de honger doodvrat daarop volgde een daverend feest de blinkende scharen voorop wreed grijnzende kappers, glanzende meisjeshoofden achter de mestkarren opvallend veel verzetshelden schreeuwend om gerechtigheid, wijzend naar een buurman, een oud werkgever een broer wellicht toch waren het de straatfeesten die de nieuwe greep op het leven bevestigden, begrepen we. Tussen onbenullig wapperende vlaggetjes ruilden we onze gevangenschap voor een ander niet vrij zijn bewindslieden net terug van weggeweest zeiden dat we meer dan de nodige moed getoond hadden, ze bloosden niet eens, gaven ons daarna allemaal een tientje het was een ontroerend feest, dat wel. ---------- Aan Rotterdam (stedelied) door B.ten Cate 'k Heb u lief Rotterdam, met uw drukte en gewoel Waar het leven zo krachtig in bruist. Koningin van de Maas, uit wier golven een lied Vol van glorie en hoop u omruischt! In den wedstrijd van handel en scheepvaart houdt gij Fier de vlag onze vaad'ren omhoog. En uw heden is niet van 't verleden ontaard Dat met roem Hollands naam overtoog. Met verrukking aanschouw ik een groeiende vloot Die steeds talrijker havens vervult. Voortgestuwd langs het spoor voor de waat'ren gebaand Door uw moed, uw beleid, uw geduld. Tweede stad,eerste haven van 't dierbare land Dat ik dankbaar mijn vaderland noem. Nog vergaart ge als weleer, uit de baren der zee U de schatten van rijkdom en roem. Sedert lang heeft geen krijgsvuur gevlamd langs uw stroom Sedert lang rust uw zwaard in de schie. En geen bloedroode lauwer versiert thans uw krans Gij geniet steeds de kost'lijken vrle! Maar met jeugdige veerkracht en moed houdt gij stand Fier spruit van oud hollanschen stam. Daarom hebben we u lief en wij zingen uw roem Want daar is toch maar EEN Rotterdam. Ondanks de on-rotterdams plechtige en daterende zins- bouw (1894) is dit voor veel oude Rotterdammers nog altijd HET volkslied. Vooral het laatste couplet was na de meidagen van '40 aan vervanging toe: Al heeft plots weer het krijgsvuur gevlamd langs uw stroom Gij stondt dapper en heeft niet versaagd. En als immer weerstondt gij die moeilijke tijd Door een roemrijk verleden geschraagd Want door eendracht en vroomheid en moed houdt gij stand Fiere spruit van Oud-Hollandse stam. Daarom blijft ge ons lief en wij zingen uw roem Want daar is toch maar EEN Rotterdam. ---------- Avondhaven door Bob den Uyl meters glijden we in water waar het diep is zwart ogen met slimme randjes bewegen om een plek te vinden waar het veilig is en achteloos lichten wijzen lachend verder en bouwen kastelen waar geen lucht is met grote armen graven wij een darm onder de grond waar niets te vinden is dan in de verte dezelfde lichtende opening die het is binnengegaan waterig glas bouwt steeds hoger tot de blik stilhoudt de albatros wuift onverschillig de wind weg en pikt zijn snavel in de gedachten van een ander hoe verzetten wij de zinnen van het eeuwig durende thema dat de klok niets doet voeten hollen geluidloos de straat uit en meten de afstand van hier naar daar en elders dwarrelt een oude krant met zwevende sprongen uit het middelpunt. ---------- Ben je in Rotterdam geboren door W.v.Hemert Of je Erasmus heet of Oud of Ketelbinkie Of je een donkeyman ben of een cargadoor Of je in Kralingen kunt wonen in een villa Of op een kamertje met keuken driehoog voor Je bent een Rotterdammer in je hart en nieren Je voelt je jofel rondom onze Westzeedijk Een avond Rotterdam in om te passagieren En je voelt je dan tevreden en zo rijk Refrein: Ben je in Rotterdam geboren Op het Noordplein of Katendrecht Dan kan je van geen vreemde horen Dat ie van Rotterdam iets zegt Want voor m'n havens en m'n Blakie Voor m'n Coolsingel en Hofplein Geef ik subiet m'n laatste knakie Daar ken 'k alleen me eige zijn. Ik ben een beetje zeeman en een beetje landrot Ik ben een beetje klerk, een beetje lichtmatroos Als ik aan de haven sta en kijk naar al die schepen Dan - Rotterdam - ben ik op jouw altijd weer groos We hebben ergens in een hoekie van ons body Een warm plekje voor de havens en de zee En als we 's nachts de stoomfluit horen van een zeeschip Dan reist ons hart een eindje met zo'n stomer mee. Refrein: Ben je in Rotterdam geboren Op het Noordplein of Katendrecht Dan kan je van geen vreemde horen Dat ie van Rotterdam iets zegt Want voor m'n havens en m'n Blakie Voor m'n Coolsingel en Hofplein Geef ik subiet m'n laatste knakie Daar ken 'k alleen me eige zijn. M'n ouwe stad ik zie je nog in vroeger dagen De Boompjes en de winkelgalerij De kraampjes op de Goudsesingel als er markt was Die ouwe tijd komt nooit meer terug, die is voorbij Maar ook al hebben ze je centrum zwaar geschonden Je bent nog steeds hetzelfde Rotterdam voor mijn En om je van mijn trouwe liefde te getuigen Zing ik voor jou, mijn stad, nog een keer dit refrein...... Refrein: Ben je in Rotterdam geboren Op het Noordplein of Katendrecht Dan kan je van geen vreemde horen Dat ie van Rotterdam iets zegt Want voor m'n havens en m'n Blakie Voor m'n Coolsingel en Hofplein Geef ik subiet m'n laatste knakie Daar ken 'k alleen me eige zijn. ------------ Bij het beeld van Zadkine door Marinus A. den Braber Gij stort terneer en uwe kreet roept d'echo op van duizend kreten, want gij zijt het vereeuwigd leed, opdat wij niet zullen vergeten. En achter uw afgrijslijk gat zullen voortaan de schepen varen langs het geschonden vlak der stad en weten hoe verdrukt wij waren. Maar bij de doodsgreep van uw handen, die g'opheft tot de wolkkolom, zie ik ineens glimlachend om. Daar ligt een stad die zich vermande en werkend weer tot leven kwam, daar ligt, herrijzend, Rotterdam. ---------- Bij wijze van Rotterdam door J.A. Emmens Stad die ik was, in 't hart geteisterd--- toen sprong een morgen op het hoge paard (de slaap viel als een roskam uit zijn staart), zijn spoorslag joeg nerveuze lijsters naar hoger sferen, waar 't al was te zien; 't geluk viel breed, met volle zeilen binnen, meerde weloverdacht: het hoefde niets te winnen, en liet almachtig zijn ontscheping zien. Aan land barstte de lading en sloeg gaten in de hemel: alom kon ik ontkomen. Ik stroom als kranen en ik drijf als dromen, ik breek uitbundig uit de kelders los en ik verspreid mij als een grote dorst: zij gaat op hoge benen door de straten. ----------- Blauw op straat door Arie van der Krogt Blauw op straat, blauw op straat Iedereen wil blauw op straat Zelfs in de Gouden Regenstraat Daar wil men blauw op straat. Er is hier veel onveiligheid In onze mooie stad Je hebt je fiets nog niet op slot Of hij is al weer gejat. Ook Peper was de dupe Van een overval Want ze jatten hier gewoon De stenen uit je gal. Blauw op straat, blauw op straat Iedereen wil blauw op straat Ook in de Zwarte Paardestraat Daar wil men blauw op straat Soms ga ik wel eens stappen Op de Wilhelmina Pier En dan naar huis over de Zwaan Stomdronken van het bier. Ze zeggen hij heeft EEN pyloon Maar ik zie er altijd twee. En als het heeft gewaaid Dan hangt ie vol met macramee Blauw op straat, blauw op straat Iedereen is blauw op straat In de Oranjeboomstraat Daar is men blauw op straat. Ja, dronken op m'n fiets rij ik naar huis over de Zwaan. En altijd komt dan weer net Een blik agenten aan. Wilt u hier even blazen Vraagt een politieman. Helaas, zeg ik, denk niet Dat die brug daar tegen kan. Blauw op straat, blauw op straat Iedereen wil blauw op straat. Zelfs in de Joost van Geelstraat Daar wil men blauw op straat. Je ziet het in de hele stad Daar barst het van het blauw En dat is waarom ik zoveel Van toezichthouders hou. Ja, toezichthouders dat is echt De club die ik verkies. Want toezichthouders hebben Op hun broek een rooie bies. Want toezichthouders hebben Op hun broek een rooie bies. Want toezichthouders hebben Op hun broek een rooie....streep. ---------- Blijdorp door Hans de Coninck Een druilerige ochtend Van een druilerig seizoen Diergaarde Blijdorp in mijn hoofd Wij in het grote ei En jij Bleef jij en trok een foto van mij Rotterdams groots Rotterdam belaand En bestraat Twee Belgen op zoek naar een coffeeshop Ze vinden het station En staan te gapen Naar een stad zo vers En steeds diverser Vol volkeren Mooie meiden En dromen van blijven. --------- Boompjes door C.A.Cocheret De Boompjes is vandaag een stil verlaten kade, Waar maar EEn enkel coastertje is gemeerd. Ik ga er moederziel alleen langs open paden Waar slechts de Bijbank nieuw is weergekeerd. 't Is een karakterloze Boompjes zonder lover, Met ongesleten nieuwe stugheid geplaveid. Een rooie auto rost er waggelend over Door onbegrepen eenzaamheid. Waar d'Ary Scheffer en de Batavieren Het centrum waren van een wild ballet Met stoom, die danst rond cirkelende lieren... Zijn wat bedaarde bankjes neergezet. ---------- Brand van Rotterdam door Jan Greshoff Boven de einder laait een rosse vlam 't Is onze stad die brandt, 't is Rotterdam. Hier staan wij stijf van schrik en staren maar met harde glazige ogen in 't gevaar. Geen mond die spreekt geen hand verroert alleen een argeloze woudduif koert en in de grote stilte zingt een bos tot onze redding de eerste tranen los. ---------- Brug in Ruste door Marieke van Leeuwen het ritmisch denderen, het gillen van treinen het tikketakken van raderen en kettingen het krassen van haken en ogen, concert van een opgedoekt orkest nu de haalkabels rusten het val blijft hangen boven de haven door stalen blaren bijeengehouden is haar lot beklonken; tussen afgezaagde rails blijft zij ademen, wijdbeens neerkijkend op kleurige containers en bezwete roeiers op alles wat meestroomt en geluidloos lijkt. ---------- De Ballade van het Wonderorgel door Jaap van de Merwe Geschreven voor het theaterprogramma "De Grijze Plaag "van Gerard Cox en Rients Gratama (1986). Zoals gebruikelijk bij liedteksten over WOII van Van de Merwe is dit relaas geheel gebaseerd op ware gebeurtenissen. De luchtpomp voor dit orgel werd geactiveerd ddor het noodaggregaat dat automatisch in werking trad toen de electriciteit uitviel. Neerstortend puin van het dak deed de rest. Vluchtende voorbijgangers op de Hoogstraat meldden het orgel te hebben horen kermen. Krijg je een ouwe Rotterdammer Eenmaal aan de praat Dan maak je 'n goeie kans op het verhaal Dat over 't orgel in die bios Op de Hoogstraat gaat. Dat kennen ze zo'n beetje allemaal. Dat was een wonder. Bijzonder! Twee joodse landverhuizers Hebben ruim een jaar gebouwd. Voordat dat ding geluid gaf goed en wel. Maar toen....! Je wist niet wat je hoorde, Je werd warm en koud, Je zweefde, je kwam klaar, kreeg kippevel, Zo zwoel, zo dwepend. Meeslepend! Want dat orgel had een ziel, Die zong - van-dik-hout-zaagt-men-planken. Tranen kreeg je in je ogen En je wist niet of het kwam Van 't janken Van de lach, Of soms van het Wilhellemusgevoel. Maar je wist: Je zou beslist Voor elk mooi doel Je leven geven. 't Orgel galmde heldenmoed, Moord en brand en bloed. Als horden ongecultiveerde Indianen galoppeerden Om te jagen op de scalp van Tom Mix Als Harry Piel met Asta Nielsen in de struiken dook Kon je de kamperfoelie horen, haast nog ruiken ook. Dat orgel stond voor niks. 't Orgel galmde heldenmoed, Liefde, seks en bloed. Je kreeg een jungle, waar de wilde Beesten brulden krijsten, gilden, Loeiden, sisten, kwinkeleerden als de hel. De Niagarawaterval, de Orient Expres, Een slagveld uit de wereldoorlog en een jazz-orkes Een kloosterklokkenspel. 't Orgel galmde heldenmoed, Vroomheid,rsmpen, bloed. Een hele stad in lichterlaaie, Zeekastelen naar de haaien....... Nou, dan gingen de registers effe open. De vlammen sloegen uit je hoofd En menigeen heeft soms geloofd Dat-ie in op Hoop van Zegen zelf was verzopen. 't Orgel galmde heldenmoed, Moord en brand en bloed. Toch kwam de sterkste gruwelfilm Niet op 't doek van 't huis Uit de toverlantaren. Nee. Die kwam Uit blauwe lucht vol Bommenwerpers met een hakenkruis, Loodrecht omlaag op 't hart van Rotterdam, Dat was veroordeeld Tot voorbeeld. EERST DE ONTPLOFFINGEN. TOEN DE BRAND - EEN HELSE BAAIERD VAN VUUR, DE MOLENAAR VAN HET OOSTPLEIN DEED WAT ZE AL SINDS DE MIDDELEEUWEN DOEN BIJ BRANDGEVAAR DE WIEKEN LATEN DRAAIEN,,, DAN WAAIEN DE VONKEN WEG ZIJN MOLEN BLEEF GESPAARD. MAAR MENSEN, WOONHUIZEN, KERKEN, FABRIEKEN, WINKELS, THEATERS..... HEBBEN GEEN WIEKEN. Zo is die bioscoop ontvlamd En langzaam ingestort. Toneel, Balkon. De muren. Het plafond Het wonderorgel kreeg de brokken Op z'n toetsenbord: Het kermde, dat je 't buiten horen kon, Huiveringwekkend Verrekkend. Want dat orgel had een ziel Die angst en schrik en pijn verraadde. Eerst nog pianissimo Een schietgebedje om genade. Maar bij al 't gedonder Van die bommen Is dit God ontgaan. Dus geen wonder Dat ook geen piloot het heeft verstaan. Het hulpeloos schietgebedje raakte zoek En het werd een vloek. IN DE OPPERT LAG EEN JONGEN HEEL STIL OP DE STOEP VAN WAT ZIJN HUIS WAS GEWEEST. ZIJN HORLOGE STOND OP TIEN VOOR HALF TWEE, HET OGENBLIK VAN DE EERSTE VOLTREFFER. WIE WEET HEEFT HIJ MEER GELUK GEHAD DAN HONDERDEN ANDEREN, VOOR WIE DE DOOD UREN LATER PAS DEFINITIEF WERD. Je kleren vlogen buiten Van de hitte in de hens. In de Pannekoekstraat deed een kastelein Het luik voor 't raam. Daar dronken lallend, biddend Zestig mensen, Tot ze door het vuur bedolven zijn, Laten we hopen: Straalbezopen. DRIE DIENSTMEISJES VAN DE OUD-KATHOLIEKE KERK AAN DE TORENSTRAAT DACHTEN: IN DE KLUIS, DAAR ZIT JE VEILIG VOOR DE BOMMEN. DAT WAS WAAR. MAAR MET EEN INGESTORTE KERK EROVERHEEN KRIJG JE ACHTERAF DE SAFE-DEUR NIET MEER OPEN EN VERVOLGENS KWAM DE BRAND. TOEN LATER PUINRUIMERS DE KLUIS OPENTROKKEN, TROFFEN ZE OP DE BODEM EEN GESMOLTEN MASSA AAN. De man die 's ochtends Zijn gezin nog heelhuids achterliet Vond half zijn Jonker Fransstraat platgelegd En brulde naar de lucht: Dit neemt ik godverdomme niet! Nooit is Gods naam misbruikt Met zoveel recht. Voor zulke moorden Bestaan geen woorden. BIJ DOUWE EGBERTS LAG EEN PAKHUIS VOL KOFFIEBONEN, DIE WERDEN VOOR DE TWEEDE KEER GEBRAND TOEN GING HET BLUSWATER EROVERHEEN, DAT AAN DE KOOK RAAKTE. ZO KOMT 'T DAT DE BINNENSTAD DAGENLANG GEURDE - NIET ALLEEN NAAR BRANDENDE VUILNISBELTEN MAAR OOK SCHRIJNEND GEZELLIG NAAR EEN STERK BAKKIE TROOST. BITTERE, SCHRALE TROOST. OP DE NOORDSINGEL KREEG DE GEVANGENIS EEN VOLTREFFER, DUS HEBBEN ZE DE DEUREN OPENGEZET. EN IN DE OUDE DIERGAARDE ZIJN DE BLOEDDORSTIGE DIEREN DOODGESCHOTEN EN DE OVERIGE KOOIEN OPENGEZET DUS APEN EN PAPEGAAIEN IN DE BOMEN LANGS DE WESTERSINGEL, KANGEROES OP DE KRUISKADE, STRUISVOGELS IN 'T ZWAANSHALS, DE ZWART JANSTRAAT. En in het brakke Grachtje langs de Molenwaterweg Een zeeleeuw. En giraffes op 't Hofplein. Maar de verraderlijkste beesten Vlogen alweer ver Op thuisreis naar hun holen in Berlijn Om zich te melden Als helden. In de lege bioscoop Heeft men het orgel horen zuchten. Vruchteloos probeerde 't Met z'n trappelende paarden Weg te vluchten. Brullend smeet het Heel z'n waterval Naar vuur en vlam. Stervend heeft het toen De doodsklok nog geluid Voor Rotterdam. EEN vals akkoord van heldenmoed, Moord en brand en bloed En 't wonderorgel zweeg VOORGOED.......... ---------- De Beste Stuurlui door J.P. Heije De beste stuurlui staan aan wal en turen door hun vuisten. Ze weten 't nog, ze weten 't al, ze zijn van louter wijsheid mal... maar roeren vin noch knuisten. Ik ken er een, ik ken er twee, ze staan op alle kaaien, ze sturen alle scheepjes mee, 't is of de winden van de zee op hun kommando waaien. Hoor jongens, als ik steek van wal, tot zeilen of tot roeien, 'k geef om die praatjes niemendal... de beste stuurlui staan aan wal. Ik vaar maar...met de goeien ! ---------- De Droom door Guillaume van der Graft Waar in een hoek der stad gevels de tijd verbrasten met het verlopen licht van zee en vroeger eeuwen, lag een vergeeld fregat--- met opgetogen masten en een gevolg van meeuwen--- in zijn lading verdiept. Ik stond er in debat met twee hardstenen leeuwen die op een zinspreuk pasten waaraan ik was gehecht en de opgeschoten eeuwen lachten met schuim bespat mij uit om 't ongewassen gezicht waarmee ik sliep. ---------- De glimlach om uw lippen door Betty Koswa EEN GEDICHT OVER ERASMUS. Onder de plooien van uw baret hebt u letters verzameld, woorden en zinnen, dat alles met innemende zorg tot 'n rijke voorstelling neergezet. Met de rede in alle tolerantie bezag u de mensenziel, ervoer de triomf der barbaren die nimmer te aanvaarden viel. Wat hebben de plooien van uw jas gevoeld toen Rotterdam door flitsend staal zo gruw'lijk werd beproefd. Tengere vriend uw beeltenis wiegt mee in deze tijd van krakend taalgebruik, van vandalisme en geweld --- nog steeds zijn er corrupte machten, diezelfde die u zo bestreed. Dat u in meditatie nog altijd strijdbaar bent word ik mij telkens weer bewust, kijkend naar de glimlach om uw lippen. ---------- De Hef door Gerard Cox Tja........ Ik heb er wat staan vloeken in de regen, met m'n fietsie Want de verkeersbrug stond dan OOK open. Elke negen minuten over het halve oneven uur. Dat wist je als jongen van Zuid. Voor de oorlog waren er twee jongens afgesprongen. EEN te pletter geslagen. In de meidagen van 1945 ging m'n vader hem met een verzetsgroep bezetten maar de moffen waren nog te sterk Straks in augustus maken we er een speelfilm Ach Aad, wat kan mij die Hef eigenlijk verrotten. ---------- De Hef door Hannie Groen vergeten reus van Rotterdam wel dood maar niet begraven Ik zie hem nooit, geen schip geen brug geen wachten meer nu ik hem onder water passeer: ik kom van Zuid dat was de poort naar zee oh als hij openstond hoog steeg de brug in de lucht en traag daalden de stenen langzaam voer een schip voorbij en wij langszij wachtend op de overkant fiets aan de hand. ---------- De Maas door J.Eijkelboom Toen de stad brandde bleef het water stromen Bloedvlekken, as - 't was zo gering dat het in minder dan geen tijd verging Alleen de wind, zon, harde regen kunnen die stroom een ander aanzien geven. Bij de rivier denk ik niet aan de zee Ik denk aan de rivier en zie hem gaan en voel hem door mijn botten stromen als ik met straffe tegenwind over de Boompjes kom gelopen. Het duurt altijd maar even. De majesteit van onverschilligheid ziet ons niet gaan of staan, trekt snel of traag voorbij, is niet om mee te leven. Ik moet weer eens naar Hoek van Holland toe en op het einde van de pier gaan staan De zee lijkt soms te groot maar is ons meer genegen. ---------- De Nieuwe Tijd door Koos Speenhoff Opa was ook eens gaan kijken... In dat nieuwe stadion... Waar hij zich, daar in de X-straat Maar geen beeld van vormen kon. Zoo een ijzeren gevaarte Was iets: wat hij ... onzin vond Schoon er onlangs in het Nieuwsblad Toch een grote foto stond. Opa was wat eigenzinnig En een beetje ouderwetsch En hij vond dien nieuwen rommel Dikwijls maar wat...kinderklets Al die overdreven dingen: Staal en ijzer en beton Voor een beetje voetbal-trappen Was iets:....wat niet moest en kon. Eigenlijk had hij een hekel Aan dat domme....opgesnij En zijn zacht pantoffel-leven Paste daar geheel niet bij Maar op Feyenoord aangekomen Zag de oude grommer pas: Dat er in zijn lieve wereld Toch wel iets veranderd was. Zestig duizend medemenschen Zaten daar gedwee bijeen Heel een stad van goede lieden Was er vroolijk op de been En zij zongen en zij juichten In den lieven zonneschijn Toen dacht Opa bij zich zelven: Zou dit nu de toekomst zijn? Toen ging hij toch ook eens letten Op dat wonderlijke spel En warempel: Opa bloosde Hij sprong even door zijn vel Zoo eendrachtig, bij elkander Zoo.... vol moed en bij de hand Ja.... dat zou de toekomst wezen Van ons eerlijk Vaderland. ---------- De Oude Binnenweg door G.J. Laan Rond de Oude Binnenweg draait 't leven door. Daar is geen sprake van hoge flats of een groot glazen kantoor, 'n Biertje in 'n cafeetje, bij de visman een vette bek. Dan voel je je goed, en dan bruist pas je bloed, Aan de Binnenweg is nog pret. Die smalle Oude-Binnenweg, 'n stukje oud Rotterdam, daar hoor je 't orgel nog spelen, in de kroeg zit 'n ouwe man. Hij draait een zware Van Nelle en bestelt weer 'n Oude Vlek, want waar smaakt je borrel lekkerder dan aan de Ouwe-Binnenweg? ---------- De Rotterdamsche Bruggewachter door J.H.Speenhoff Wanneer je aan het Maasstation Je treintje nog wil pakken, Dan kan je voor de Leeuwenbrug, 'n Dik kwartier staan plakken. En als je dan de Spaanscheka, Nog haastig om wil loopen, Dan is je trein natuurlijk weg, En gaat de brug net open. Blijf voor de hekken staan, 't Is toch niet eer gedaan, Zing tot ze open gaan. Refrein: Bruggewachter, bruggewachter, draai 'm nou terug. Bijt 's op je tanden Spoeg 's in je handen, Trek 's aan de slinger, 2x an de slinger van de brug. Wanneer je naar de beurs toe gaat Dan kan 't je gebeuren Dat je soms voor de Koningsbrug Een uurtje loopt te zeuren. Maar als je dan 't bootje neemt En nog de beurs wil halen, Dan kun je voor je haast en spoed Nog boete ook betalen. Wanneer d'r brand is bij je thuis, En je de spuit gaat halen Dan kan je voor een open brug, Een dik kwartier staan dralen. Wanneer ze dan op d'r gemak Dat ding weer dicht gaan draaien, Dan is je hele boel verbrand En ligt je vrouw gebraaien. Wanneer je vrouw een kleintje wacht Ga j'om de dokter loopen. De bruggewachter draait de brug, Dan juist toevallig open. En als je aan het schelden gaat Van ezels en van ploerten Dan krijg je een proces-verbaal, 'n Kind en een beroerte. Wanneer je al een uur of twee, 'n Meisje na bleef loopen, Dan zet zoo'n kerel voor je neus De brug tusschen je open. Ze lacht zich aan de overkant Een aap om al je jachten, En gaat er arm in arm vandoor, Met 'n vent die op d'r wachtte. ---------- De Rotterdamsche Kermis door J.H. Speenhoff Naar aanleiding van de kermis, die in 1910 werd verboden werd het volgende gedicht geschreven. O, wat zijn de Rotterdammers Dezer dagen zwaar gestraft, Toen hun eeuwen oude kermis Door de raad werd afgeschaft. Maar de raad komt in Augustus Met wat anders voor den dag, Zeker met een groote speeltuin, Waar je touwtje springen mag. Handelaars in koek en paling, In komkommers en in zuur En vooral de zakkenrollers Schelden op het stadsbestuur.. Ook de bakers maken herrie, Want die raken tot hun spijt, Negen maanden na de kermis Al hun dikste klanten kwijt. Iedereen heeft wat te klagen Nu de kermis is gedaan, Nu de zoete Rotterdammers Nooit meer aan de boemel gaan Hoort ze mopperen en schelden Over zoo iets ongehoords. Als gebeurde wat ze wenschen, Kreeg de raad de kouwe koorts. --------- De Rotterdamsche Kuischheid door Koos Speenhoff Rotterdammer wil ik wezen, Rotterdammer wil ik zijn. Waar op aarde vindt men steden Even kuisch en even rein? Nergens meer verdachte huizen. Al die ontucht is gedaan, Nu van Staveren de deuren Op 't nachtslot heeft gedaan. Alle oorden van verleiding, Waar men knijpt en waar men vrijt, Raken, door de vrees voor boete, Langzaam-aan hun klanten kwijt. Ook het Park en de Plantage, Freriks, Blaak en Vrouw Romein, Zelfs de nette Dieregaarde, Moeten dus gesloten zijn. Rotterdam moet rijker worden, Heeft van Staveren gezeid. Hij zal altijd blijven waken voor de eigen nijverheid. Rotterdam voor Rotterdamsters Heeft hij bij zich zelf gedacht. Weg met vreemde concurrentie! Leve eigen arbeidskracht. Voor een jaar of twee geleden Ging de kermis naar de maan, En 't zal niet lang meer duren, Of de Zandstraat is gedaan. Zeker wordt dan nog de kraamzaal Zendelingen-Societeit. En die arme brave bakers Zijn hun dikste klanten kwijt. Melksalons en taartjeswinkels, Worden ook al dicht gedaan. Circus, Schouwburg en Casino, Komen alle leeg te staan, Bioscoop wordt ook verboden, Niet om wat er is te doen, Maar omdat er in den donker, Zooveel tijd is voor een zoen. Als een vrijer 's avonds kuiert Met z'n meisje aan z'n zij, Kan een diender aan hem vragen, Zijn verlof van vrijerij. Als men voortaan wil gaan vrijen, Moet men eerst examen doen, Moet men z'n diploma halen, In het Rotterdamsch fatsoen. ---------- De Rotterdamsche Paardetram door J.H. Speenhoff Als je niet meer lachen kan, Kijk de paardetram 's an. Als je dat mirakel ziet, Lach je of je wil of niet. Iemand met een haastig lijf, Vloekt de tram geregeld stijf. 't Is een groote ergernis, 't Lijkt wel een begrafenis. Mot je ergens gauw naar toe, Klim dan liever op een koe. Rotterdam wordt wereldstad, Na een duizend jaar of wat. Naar den Haag rijdt men dan fijn, In een electrischen trein. 't Wordt een wonderlijke pracht, Als je lang genoeg maar wacht. Voor die nieuwerwetsche baan, Ging Boneski naar de maan. Maar dat heeft niet lang geduurd, Want de zaak is weer gehuurd. En nu drink je 'r met plezier, Weer je lekker potje bier. Paarden zijn dan uit de tijd, Alles electriciteit. Met de stoomtram naar Schiedam, Wordt een hazenwindentram. Als 't regent dat 't giet, Is de tram er lekker niet. Roep je dan "daar heb je hem"! Is 't nog een open tram. Als je voor de hitte zwicht, Is de tram gewoonlijk dicht. Conducteurs zijn zeer beleefd, Als je maar een fooitje geeft. De koetsiers zijn desperaat, Als tram de rails uitgaat. Al de paarden van de tram, Zijn als schutters net zoo tam. 's Morgens wordt zoo'n tramwaypeerd Opgewonden en gesmeerd. Als 't niet meer sjouwen hoeft, Wordt 't uit elkaar geschroefd. Zijn ze afgebeuld en moe, Gaan ze naar de vilder toe. Als je uit den vreemde komt, Sta je van de tram verstomd. Iedereen vraagt dan gewis, Of 't een kinderwagen is. 't Lolligste van Rotterdam, Is die goeie paardetram. Kom je 's nachts aan 't Maasstation, Keer dan maar gerust weerom. Wat je zoekt en waar je spiedt, Maar die tram die vind je niet. 't Is een zootje, 't is een kruis, Want je moet te voet naar huis. d'Aandeelhouders zijn tevree, Want ze doen er zaakies mee. Ieder zit er voor zijn lol, Want de tram gaat nooit op hol. ---------- De Rotterdamse Beurs door Koos Speenhoff Op de beurs daar loopen heeren, Met of zonder hoogen hoed Die daar van elkander leeren, Hoe men geld verdienen moet Op de beurs daar doet men zaken In effecten en in graan Door de herrie die ze maken, Kan men niemendal verstaan. Op de beurs daar loopen schippers En die spoegen op de grond Pruimtabak en vieze snippers, Vliegen overal in 't rond. Bij de beurs daar vliegen musschen En die tjilpen van plezier, Maar ze smijten ondertusschen, Op je jas een souvenir. Na de beurs drinkt men 'n sherry Of 'n glaasje port met spuit Die verdient heeft die maakt herrie, Die verloor die houdt zijn snuit. Rond de beurs daar is 't leven Rond de beurs daar groeit 't goud Rond de beurs wil ieder streven, Jood en Christen, jong en oud. ---------- De Stad door Jan Prins In haar geboomtekrans verholen, binnen de grachten, -- laag en nauw onder de lucht, waar in het blauw de grote voorjaarswolken dolen, -- met daken die tesamen scholen om een eerwaardig oud gebouw waar ik de schoonheid van aanschouw, en rechts aan 't hoge pad de molen, -- zo ligt de stad in de eenzaamheid van 't onafzienbaar land verloren, diep onder het verheven licht. Maar uit haar midden staat, bevrijd van al wat duister is, de toren tegen de hemel opgericht. ---------- De Tunnel door Jan Prins Toen zich in haar bedrijf de stad belemmerd vond heeft zij een weg gebouwd en onder zand bedolven. Nu vindt zij evengoed zichzelve door de grond als heel de wereld door de golven. ---------- De Tunnel door P.C.Boutens Hier schiep zich Rotterdam 't gekruiste veer van bovenstrooms en onderstrooms verkeer: 't bloed dat zijn uitweg naar de wereld vond boort waar het nijpt slagadren door de grond. ---------- De volle tram in oorlogstijd door J.H.Speenhoff Overal in grote steden, ziet men overvolle trams Wagens, overdruk beladen, is niet enkel Rotterdams. "Meer naar voren", wordt gesoebat, Door de nette conducteur. "Toe mevrouw, maak toch wat ruimte, Sta daar nou niet voor die deur ! " Dikwijls wordt er "pret gereden " In zo'n overvolle tram, Men vergeet soms te betalen, Als de conducteur niet kwam. Nu het fietsen gaat vermind'ren, En de rubber raakt gedaan, Ziet men hele buitenwijken, Dreunend aan het trammen gaan ! ---------- De Wet door C.B. Vaandrager Gijsbert Karl van Hogendorp (1762-1834) is, u moet het weten, "ontwerper van Neerlands grondwet, voorstander van vrijen handel, trouw aan Nederland en Oranje". Deze Gijsbert Karel van Hogendorp zat eerst in de tuin van onze societeit. Onze societeit is al lang gesloten door een geintje met de politie. Gijsbert Karel van Hogendorp is weggepromoveerd naar de Beurstrappen. Snotapen klimmen op zijn schoot. Doorzakkers pissen op tegen hem en tegen de grondwet van 1814. ---------- Doodenmarsch door Clara Eggink Ik waag mij haast niet in de straat Waar gloeiend puin in 't donker staat De wind loeit om een bouwvaltop Een schelle vlam schiet suizend op Belichtend, als in spotternij, De resten van wat huisgerei. Hier vond wie daaglijks nam en gaf Een ruw en eindloos massagraf. Het werk van hersens, hand en lust Is even grondig uitgebluscht. Ik wend mij aan de havenkant, De schepen liggen leeggebrand. Het water, d'eeuwenoude baan, Voert bloed en roet in d'oceaan. Daar staat de dood nog op de brug. Een zwarte schaduw, recht van rug. Och broeders, hij bleef ongedeerd Terwijl uw schim hier langs marcheert Links, rechts........ Maar als die stad weer is herbouwd Van staal en glas en steen en hout, De kleine wereld is hersteld, Bolwerk van koopwaar, zee en geld, Als er gewerkt weer wordt op de asch Van wie voor kort hier werkend was-- Dan zullen nog bij nieuwe maan Uw schimmen door de straten gaan, Links, rechts........ ---------- En altijd komen er schepen door Anton Beuving 't Was op een dag in januari in Rotterdam, op Katendrecht Toen heeft m'n knul, m'n blonde Arie Me voor het laatst gedag gezegd. Hij had gemonsterd op de Vrede Voor zeven weken uit en thuis. Nou is het zeven jaar geleden En nog kwam Arie niet naar huis.... Refrein: En altijd komen er schepen Aan Katendrecht voorbij, Maar de schuit van Blonde Arie Die is er nog steeds niet bij. Mot ik een boodschap voor de heren Smeer 'k 'm naar het Willemsplein Om daar met angst te informeren Wie er weer bijgekomen zijn. Altijd weer schepen, vreemde prauwen Ik zie matrozen blond en blij Daar met hun plunjezakken sjouwen Maar die ik zoek ie er nooit bij. Refrein: En altijd komen er schepen Aan Katendrecht voorbij, Maar de schuit van Blonde Arie Die is er nog steeds niet bij. Vaak wordt ik 's avonds aangeslagen Als ik zo aan de kade sta. Dan durft zo'n kerel mij te vragen Of ik es met 'm dansen ga. Bij zoiets jeuken dan mijn handen Maar als 't een zeeman is die vent Dan vraag ik hunk'rend van verlangen Of ie m'n Arie heeft gekend. Refrein: En altijd komen er schepen Aan Katendrecht voorbij, Maar de schuit van Blonde Arie Die is er nog steeds niet bij. ---------- Erasmus door Wim Kerkhof-Cees Pons Rotterdammers moeten werken Produceren zweet en eelt Alle ledigheid en stilstand Dat is iets wat ze verveelt. Rotterdammers zijn met kunstzin Niet erg rijkelijk bedeeld Kijken dus met scheve ogen Naar een boek of naar een beeld. Kijk die dooie op het Kerkplein Met z'n groenbeslagen huid Heeft geen opgestroopte mouwen Ziet geen moer, hoort geen geluid. Die langdurigst werkeloze Doet al eeuwenlang geen fluit Erasmus laat je klauwen wapperen Want dat boek is nou wel uit. Kom eindelijk van je sokkel Sta daar niet zo te staan Hier is geen tijd voor zotheid Ga toch werken, zoek een baan! Kranen dansen, misthoorns loeien En een heimachine heit. Uit een bouwput wordt gefloten Naar een Rotterdamse meid. Zelfs in 't rusthuis tikken pennen Omdat elke oma breit. Gelukkig nooit een boek gelezen Want dat geeft maar narigheid. Maar die dooie op het Kerkplein Met z'n groenbeslagen huid Heeft geen opgestroopte mouwen Ziet geen moer, hoort geen geluid. Die geleerde steen des aanstoots Doet al eeuwenlang geen fluit Erasmus laat je klauwen wapperen Want dat boek is nou wel uit. ---------- Erasmus door Jan Prins Wij staan in de nabijheid van dat hart van 't oude Rotterdam: de Grote Markt. De huizen in het rond onder hun daken, staan dagen en staan jaren door te maken, ontstegen met hun stilte aan het rumoer dat tot hen komt van de bestrate vloer. Zij schijnen aan het leven zelf ontvlucht binnen de ronding van de wolkenlucht. Erasmus is nog altijd niet gekomen tot aan de laatste regel van zijn blad. Hij heeft het goed onder zijne olmenbomen. Hij voelt zich thuis in deze binnenstad Hij ziet het fruit, de groenten en de bloemen van de verkopers naar de kopers gaan. Hij kan u een voor een de namen noemen van wie daar in hun kraam te venten staan. De kinders die naar school gaan, kent hij allen. Hij kent de mensen van de paardentram. Hij wacht hoe de uren uit de toren vallen van de Sint Laurens met haar diepe stem. Hij waakt over de wat te late lieden die nog bij nacht voorbij gaan op het plein, hij waakt dat hun geen onheil zal geschieden mochten zij een ietsje onder de invloed zijn. Op al wat rijdt houdt hij het oog geslagen, op hand- en hondenkar, en bovenal op de droefgeestig trage sleperswagen, vanwaar die komt, waarheen die wenden zal. De paarden slaan hun uitgesleten hoeven in stugge ijver op de stenen neer De sleper die zijn pruimpje zit te proeven, hoog op de bok, schommelt daar heen en weer. Zo kijkt hij naar het Steiger, naar het Hang, en naar het oude Huis van Duizend Vrezen. Hij denkt waar hij getuige van moest wezen destijds: hij denkt aan veel, de dag is lang. Dan ziet hij, met hare opgeschorte rokken, een dienstmeid bezig met de glazenspuit. Hij ziet een meeuwenvlaag rondom zich vlokken en daar beneden op een platte schuit ziet hij twee mannen diep gebogen staan, die met hun baggernetten modder scheppen. Dan, om de hoek, begint een klok te kleppen. Erasmus weet het al de Beurs gaat aan. ---------- Erasmusbrug door Fred Papenhove Al skatend neem ik je van de ene naar de andere oever, en als je niet oppast doe ik het ook omgekeerd. ---------- Erasmusbrug door Rien Vroegindeweij I. Terwijl de brug gebouwd wordt groeit de campanula uit het luchtrooster van mijn kelder. In de diergaarde legt de bul zijn slurf ruggelings over het wijfje dat tochtig in de steiger staat. Als de pyloon wordt ingevaren wacht de stad wellustig en met ingehouden adem op hoog water. II. Geef hem een naam, vernoem de zoon die bruggen sloeg met woorden (we bewaren zijn manuscripten in zuurvrije kamers); geef hem een bijnaam, zwaan kleef aan de oevers van de Maas: staalstijve Zeus met geknikte knieen, als de wind in je kabels blaast, zing dan voor de schepen, zing voor Rotta. III. We zullen hem in onze armen sluiten, schrijft de krant. De bouwvakkers staken. De rechter verbiedt het werk plat te leggen. De Bond zegt haar leden niet aan een touwtje te hebben, de burgemeester zegt iets aan het probleem te doen. Iedereen zegt wat. De stad verandert dagelijks tengevolge van de onverbiddelijke bestaansstrijd, zegt de stedbouwkundige. IV. Er is geen houden aan maar we houden ervan: terwijl de brug gebouwd wordt verdwijnt de plek waar we de rivier nooit eerder waren overgestoken. Aan de overkant weten we niet beter dan dat hij er altijd al lag. Alles is in evenwicht: de brug ligt. De campanula bloeit, de olifant groeit. De horizon van de stad trekt dicht. ---------- Feyenoord, wor maar lekker kampioen door Gerard Cox Ik moet hard werken in de haven Heel de week de late nacht In het weekend wezen stappen Laveloos naar huis gebracht. De T.V. EEN brok ellende Ook de krant puilt d'r van uit. En soms denk ik wat een leven En zing dan in me huisie hier in Zuid: Refrein: Feyenoord, Feyenoord Wor maar lekker kampioen Feyenoord, Feyenoord Wor maar lekker kampioen Je hoort alleen van werkeloosheid Het geld wordt alsmaar minder waard. Ieder keiltje ruim een gulden En dat heet dan welvaart. Maar ik red me wel O, ja ik red me wel 'k Heb altijd nog m'n ploegie dat speelt zo'n lekker spel O, ja ik red me wel....... Refrein: Feyenoord, Feyenoord Wor maar lekker kampioen Feyenoord, Feyenoord Wor maar lekker kampioen Wor maar gauw weer kampioen. ---------- Gedachtengang van een rotterdamse straatjongen. door G.J. Uitden Boogaert. Vanavond weer met kranten weg, Zou er nou eene jongen zeg. Nou altijd... altijd...joh kijk uit, Of 'k sla je op je schele snuit. Nou moe! Hij neemt de benen al, 'k Hoop dat ie maar te barste val. Nou klein? Hij vast dertien jaar, Hee meides stop je kousen maar. Je gooser komt vanavond niet, Is kijken, Oejee! Daar komt Piet. En Henk en Wim en Freek en Bart, Gaan gappen op de groentenmart. Nou mijn en biet! Laat ze maar gaan, Op 't posje voor een rotbenaan. En dan een smeris an de deur, 'k Denk dat me vade me verscheur. 't is zelf zoo'n heilg boontje niet, Denk zeker dat ik toch niks ziet. "t Was anders Zaterdag weer raak, Wat of die knul daar beenen maak. Speel zeker "dieffie met verlos"? Als ik nou niet met kranten mos! Zou 'k nog wat krijgen Sinterklaas? 'k Denk noppes, Hee is dat een haas, Of een konijn? Das een Fazant! Toch een mooi beest, Die rotte krant. Waarom brengt Nelis hem niet weg, D'ris wat te doen -- Die knokken zeg! Dat mokkel slaat t'em op z'n oog, Wat mot die vrijer van drie hoog? Oejee een juut, Ze druipt al af, Wat of die meid'em klappen gaf. Wie laat zich nou door niezes slaan? Nou 'k zal maar langs de Rotte gaan. Want anders zit er weer wat op "k krijg toch gedurig op m'n kop. Toen 'k laatst gepuzzeld had met Teun, Zijn vader loopt OOK van de steun. Zijn moeder ga niet met de krant, Nou ja! z'n broer aan d'overkant Die hep een waterstokerij En Mien die met die gabber vrij Is op fabriek! 't Is anders wel een echte meid, Waarom moet ik, nou ook altijd........... ---------- Gezicht vanaf de Spaanse Kade door Hans Kok Als stoelen leeg, aan de kaderand staan, als water zich blikkerend verdicht tot grondig herrezen scheepvaart, als een wit huis zijn hoogte verliest omdat, nu eenmaal, de tijden veranderen, als de klopgeesten van dode ingenieurs zich nestelen in de klinknagelkoppen van de opgeschreven brug als dan ook nog bladeren van vorig jaar opwaaien, dan zal het gebeuren dat de trein naar Brussel boven de rivier ten hemel vaart. ----------- Groeten uit Rotterdam Marjolein Meijers Rooie Bertus van de Kaap zag elke wereldzee Hij voer van Perzie tot Kiel. Zo'n vent, recht voor zijn raap Maar als ie voor de wal lag werd hij sentimenteel Dan schreef ie in z'n dagboek en nooit een woord te veel: Als in plaats van bloed de Maas stroomt door je aderen Dan weet je in je hart dat je hoort bij die stad Op kaarten naar z'n stamkroeg, vanwaar zo'n kaart ook kwam Geheid de laatste regel: je krijgt de groeten uit Rotterdam. Schrale Lenie van de Kaap had weinig meer te geven Te jong nog om bejaard te zijn Te oud al voor het leven. Vanuit haar flat in Zevenkamp zit zij nog vaak te dromen Hoe ze vroeger over de rivier haar klanten aan zag komen Haar plakboek vol met kaarten van elke trouwe klant Uit Bangkok of uit China: met de groeten uit Rotterdam. Als in plaats van bloed de Maas stroomt door je aderen Dan weet je in je hart dat je hoort bij die stad. De mooiste plek op aarde is waar je bent geboren Aan die stad waar nuchterheid nog leeft Heb ik mijn hart verloren. De oude havens, industrie zijn mooi van lelijkheid 't Is altijd kertsmis in Pernis. Waar sentiment wordt weggewuifd en tegelijk ge-eerd Waar kop houen, niet zeiken, je als kind wordt aangeleerd. De mooiste plek op aarde, de stad waarvan ik stam Van mij krijg je de groeten, de hartelijke groeten Van mij krijg je de groeten, de groeten uit Rotterdam. --------- Groetenis (Aan de Maagd van Holland) door Willem van Iependaal Zwaar en hevig aangebeden Stedemaagd van Rotterdam, Groetenis van Pollie Piekhaar; -- negen maanden rooie pan ! -- Hoe is 't met de koue voetjes Op je stoofie van arduin ? Altijd nog in pipse blommen En geharrenaste tuin ? ! Draagt die vis onder je sloffen Nog een paalsteek in z'n roer, Om de snuif te memoreren Voor z'n mallemonstermoer ? ! Kwijlt dat pelikanenkuiken 't Hartewater nog zo staag, Over 't randje van de spoegbak Uit de kronkel in z'n kraag ? Hangt je bronzen nachtgemakkie Nog op onverlette lans ? EEN April van 't geuzenvendel Weer een inmaakkruiden krans ? Zorgen mussen nog als vroeger Voor de roofies in je haar ? Zakken 's nachts nog moede zwervers Voor je voetjes in elkaar ? Wassen potten, stronken, kluiten Nog zo welig in je tuin ? Vrijt jong Holland, steeds onstuimig, Uwe Maagdlijkheid aan puin ? Altijd nog het ouwe praatje, Dat je 't met Zwart Jantje houdt ? Met een smakzoen van je Pollie ! Hou je tof hoor, schattebout ! ---------- Havenstad door Hans Wap waar aankomst en vertrek tesamen vloeien onzichtbare lijnen lopen door de zee het schuim staat op de golven en de glazen orkanen blazen in plastic boterhammen zakken daar is geluk gezocht en zwaar geleden staan koffers met verleden tijd op overtreffende treden en liggen paspoorten vol littekens te rotten in depots naast een kompas vol richtingen dat wacht op het vertreksein. ---------- Het beeld van Erasmus door Joost van den Vondel Wat wijsheid Latijn en Grieken hield besloten begreep gans christenrijk zodra Erasmus kwam en gaf met zijne naam aan 't Hollands Rotterdam een naam, omdat hij was uit hare schoot gesproten. Zij, als de dood het licht voor hem had afgeschoten, noch 't rottende gebeent', noch 't stuivende asse nam maar rechte een stenen beeld. De nijd spoog vuur en vlam en zocht geweldig hem 't altaar af te stoten. Helaas! Geleerdheids pronk stoort zich aan nijd noch spijt Geen graf zijn faam bestulpt. Hij heldert met de tijd. Zijn krans groent onverwelkt en bloeit voor afgunst veilig. Die onlangs was van steen nu glinstert van metaal En als de nijd zich stoort aan deze pracht en praal, dan giet men licht van goud de Rotterdamse heilge. ---------- Het Beurskariljon door Jan Prins Waar was 't ooit zonniger dan 's middags op de Blaak? Was men er aan den wandel onder de platanen, dan kon men zich onder anderen hemel wanen, zoo uitgesproken Zuidelijk was het er vaak. Men drentelde er de winkels langs, zooals men doet, als men niets anders heeft, om zich den tijd te dooden. Het was, alsof men elkander had ontboden: iedereen was bekende, en ieder werd gegroet. Wat verder, bij de beurs, stond men nog op het plein, en voor den ingang van 't gebouw wat na te boomen. De duiven zag men er in zeilvlucht nederkomen en, op den grond voortstappende, parmantig zijn. En dan, heel van omhoog, begon het kariljon: een wijsje van den dag of een uit vroeger tijden, dat lichter dan een duif den middag in kwam glijden, dat dartelende in de lucht en tintelde in de zon. Tusschen gesprekken door, van prijzen en van vrachten, over het postkantoor en 't huisje van de trem, waar men geduldig op lijn zooveel stond te wachten, of ongeduldig hij op haar of zij op hem. Over de huizen, over de straten, over kaden over het Beursstation en over het plan C, zonk in die iets van den troost en de genade, die schoonheid heet, en deelde aan stad en mensch zich mee. Mochten de wagens daveren, de schepen blazen, de trem daar tusschendoor klepelen, wat zij kon, mochten de treinen vlak onder de rame razen, op zijn gezette tijden zong het kariljon. Tot op een middag, over daken en gebouwen, iets, dat kwam aangeronkt, zijn maatgang heeft verstoord. Nog eenmaal riep het uit: " Wij willen Holland houwen", maar nadien is het nimmer, nimmer meer gehoord. Alleen, in rookend puin, vond men een klokscherf, die tot eenig opschrift had: Mij maakte Hemony. ----------- Het Dijklied door Drs.P.( Heinz Polzer ) Vol van weemoed dwaal ik langs de straten Waar ik vroeger bij herhaling kwam Om mij heen ligt somber en verlaten Het verwoeste deel van Rotterdam. Ach hoe droevig wordt het mij te moede Als ik naar die open vlakte kijk Op deez' plek begint mijn hart te bloeden Want hier was eens de Schiedamsedijk. Waar eens het bier en de jenever vloeiden Wordt mijn oog geen druppel thans gewaar Waar eenmaal de prostitutie bloeide Komt geen hond, laat staan een mens nog klaar Waar de Alc. stond en de Rode Molen North American en Wilsonbar Ligt een serie troosteloze holen Langs de huizenkant van het trottoir. In mijn eenzaamheid loop ik te dromen Komt hier ooit nog leven en muziek? Zal hier ooit nog dorado komen Van vermaak, van drank en erotiek Vele uren heb ik hier gezeten Vele centen heb ik hier verklooid Ook al wordt ik gammel en versleten De Schiedamschedijk vergeet ik nooit. ---------- Het lied van den Polderjongen door M. Dumas ( Herinnering aan de Zandstraat ) De ouwerwetse Polder, kind van Rotterdam Waar 't altijd vroolijk toeging, waar elke zeeman kwam. Die goeie, ouwe Polder die is er nou geweest. D'r wordt niet meer gezopen, gesprongen en gefeest. Zoolang ik leven kan, Vertel ik alleman: Refrein: In de Polder ben ik geboren. In de polder daar heeft m'n wieg gestaan. In de polder heb ik m'n hart verloren En de Polder, de Polder hij 's vergaan. In onze ouwe Polder daar kon je alles doen. Daar ging je pierewaaien, daar ging je op je zoen Daar ging je met de meiden de danszaal op en eer. We dronken en we hosten, dat doen we nou niet meer. Die ouwe Poldertijd Helaas die zijn we kwijt. Refrein: In de Polder ben ik geboren. In de polder daar heeft m'n wieg gestaan. In de polder heb ik m'n hart verloren En de Polder, de Polder hij 's vergaan. En kreeg een meid een kindje, dan was ze in d'r sas. Het kon d'r niks verdraaien wie of de vader was. Ze gingen alle dagen met Jan en alleman. Onmooglijk dat een meissie daar boek van houen kan. Wie of het heit gedaan dat kwam er niks op aan. Refrein: In de Polder ben ik geboren. In de polder daar heeft m'n wieg gestaan. In de polder heb ik m'n hart verloren En de Polder, de Polder hij 's vergaan. De meiden gaan in 't klooster, daar leeren ze fatsoen. De dienders van de Polder die krijgen nou pensioen En alle toffe jongens die worden heilsoldaat En bidden alle dagen voor hun gemeenteraad En in de Pauwesteeg blijven de hokken leeg. Refrein: In de Polder ben ik geboren. In de polder daar heeft m'n wieg gestaan. In de polder heb ik m'n hart verloren En de Polder, de Polder hij 's vergaan. ---------- Holland-Amerika lijn door Jaap Koopmans Niemand in Rotterdam heeft uitgekeken Naar de laatste lijnboot uit Amerika Boordevol verheugde passagiers, zij zongen Hollands vlag, jij bent mijn glorie En sommigen voelden hun tranen toen zij het HAL-gebouw zagen Aan de linker Maasoever: rechts voor passagiers uit Amerika Zij waren de laatsten: geen Mohikanen Maar Amerikaanse Hollanders met vakantie. Voor de terugweg moesten zij naar Schiphol. De dagen werden uren Maar iedereen was het eens: We zijn te vlug terug. ---------- Hoogbouwend Rotterdam door Martin de Waard het begon met een dam in de rotte met groot en hoog tussen de oren zij torent als babel boven europa's natte delta haar gordel omspant de wereld met zeeschepen als rondvaartboten op haar drassige bodem bouwt zij manhattan aan de maas haar skyline verraadt de lijn van haar denken de maastunnel: eerste in nederland het witte huis: hoogste in europa de zeehaven grootste ter wereld de polis herbergt gekte een kubus op een punt op een paal om in te wonen een potlood van steen dat schrijft in de lucht nationaal verzekerd tot 150 meter een zwaan 800 bij 139 meter helpt de noorderling zijn belastinggeld naar zuid te brengen het begon met een dam in de rotte met groot en hoog tussen de oren. ----------- Houvast voor je ogen door Karel Eykman zeggen de spoorwegen de Hef kan worden opgeheven die heeft geen functie meer ze gaan nu onder een tunnel door zijn die uit amsterdam een kwartier eerder in roosendaal zullen ze daar blij mee wezen zeggen de spoorwegen jullie worden toch niet sentimenteel jullie zijn toch nuchter bij de tijd wat is al dat oud ijzer nog waard. zeg ik hallo kan je net zo goed de mooie oude wester met de grond gelijk geen hond gaat toch meer naar de kerk maak er een parkeergarage dient nog ergens voor zeg ik hallo kan je net zo goed de eiffeltoren naar de sloop het is ver na sluitingstijd van die wereldtentoonstelling naar de schroothoop dus zeg ik hallo kan je net zo goed de piramides van egypte saneren als graftombes qua rouwverwerking hebben die hun beste tijd gehad ze kunnen nu wel plat maar de hef moet blijven niks overbodig die is nodig en is er altijd geweest van wie bommen heeft overleefd mag die brug overleven het houvast voor je ogen voor als je dronken langs de maas dat je de weg weet als je het verder niet meer weet dat je herinnert wat je herkent. ----------- Hutteman door Daan Hooykaas Iedere echte Rotterdammer Kent natuurlijk Hutteman En we weten nu al jaren Dat die knaap goed slijpen kan. Met zijn mooie slijperswagen Rijdt-ie door de straten heen Vonken spatten van z'n slijpsteen Heel de buurt zingt dan meteen: Hutteman, Hutteman, Valt er wat te slijpen. Hutteman, Hutteman, Slijp maar wat je kan. Hutteman, Hutteman, Het ligt voor het grijpen. Niemand slijpt er beter dan Hi-ha Huttemen. ----------- In de puin door Loek Elfferich Henk Polder heette hij, de jongen uit de klas met wie ik toen altijd speelde in de puin. Op bonken hout spelevarend in een met water gevulde open kelder achter Luxor en Central waar nu Stadhuisplein is, Verzetsmonument staat. Stenen keilend door de gebrandschilderd-glasloze gothische open ramen van de Laurens (Naast het bordje waarmee de Fuhrer de ruine tot cultuurmonument benoemde en onder zijn bescherming plaatste) Geen sterveling was er ooit te zien en de gestorvenen van voorbije eeuwen onder de kerkevloer en van die veertiende mei onder het puin, waren toen al lang geruimd. Er was daar een plek waarvan mijn vader zei dat Erasmus er had gestaan maar die stond er niet meer. Er stond niets meer. Die Henk Polder heb ik uit het oog verloren, maar als hij nog leeft deelt hij met mij dat de verwoeste stad een zalig speelveld was. Je hoefde toen ook nooit om te lopen om ergens te komen want je kon overal dwarsdoorheen. Van het hoekje omgaan was geen sprake meer. Er sleten zelfs in de puin nieuwe straatjes uit, dwars erdoor. Soms met een naam. Van Stockumstraatje Maar liever speelden wij waar zulke straatjes niet waren, waar je niemand zag Waar het struikgewas steeds hoger werd en de kelderputten diep bleven. En vaak vol water. Zouden er toen ook weleens spelende jongens in de puin verdronken zijn. ----------- Katendrecht door Marinus van Henegouwen Mannen Waar ken een zeeman het best terecht? Op Katendrecht, op Katendrecht ! Waar heeft een zeeman de meeste pret Waar vindt ie het zachtste bed ? Waar vindt een zeeman het beste bier De liefste meisjes van plezier ? Waar droomt ie maanden van op de plecht ? Op Katendrecht ! Vrouwen Gaat een matroos van boord Van 't schip in de Europoort Dan komt ie regelrecht Naar ons, naar Katendrecht. Mits hij ervoor betaalt Wordt hij er warm onthaald Daar is ie op gesteld, Want hij wil waar voor zijn geld ! Mannen Waar moet een zeeman zijn voor l'amour ? Niet in Hongkong of Singapore. Waar is een meisje voor iedere knaap ? Natuurlijk op de Kaap ! Waarom zou hij naar de Lijnbaan gaan Die is hier veels te ver vandaan. Waar vindt je altijd een fijn gevecht ? Op Katendrecht ! Op Katendrecht ! Vrouwen Wij staan op het trottoir of wachten aan de bar. Wij zitten niet voor het raam want dat is niet voornaam. Het gaat nog heel gewoon en niet per telefoon Een blik, een lach, een zoen Pas daarna komt de poen Op Katendrecht ! Op Katendrecht ! ------------ Katendrecht door G.J. Peelen In 't boardinghouse van Mr. Chong zitten ze in het vaal vertrek.-- Hun trommels hangen kleurig aan het rek: de pindamannen spelen nu ma-yong. Zij stonden uren levenloos in een portiek met ogen droomrig ver en mat. Maar in hun oren klonk al de muziek van wit ivoren stenen op het kale tafelblad. Van 't pover dagloon dat ze bijna slapend wonnen gaf Mr. Chong hen vis en rijst-- Nu spelen zij gespannen 't spel dat al hun aandacht eist---- Het geel gelaat blijft onbewogen bij verlies of winst, wanneer de stapels fiches slinken, groeien; zij zwijgen maar hun ogen gloeien, branden fel als vuren, in de stug doorspeelde avonduren. Een bont gekleurde plaat lacht vredig van de wand: de kleine dochter van hun verre vaderland.-- Eerst morgen leuren zij hun pinda's weer in winkelwijk; nu zijn zij even terug in 't hemels rijk.-- ------------ Kerstmis 1944 door Ed Overheid ( In de mensen een welbehagen ) Ere zij God, die Kerstdag schoven in gruwelijk vertraagde beelden geruisloos de geraamten door de straten, werd de bevroren lucht nauwelijks bewogen men luisterde naar elkaars starende blikken naar het verlossende vlees, maar geen hond die nog blafte, alleen nog de moeder, terwille van het Heilige beloofde voor het feestmaal een extra schijfje suikerbiet. We zagen bij ons in de straat zonder veel haast de Dood langskomen zodat sommigen karkassen voorgoed horizontaal gleden de afwezigheid van ieder geluid werd onverdraaglijk, maar ach..... de Dood zelf knikte minzaam, was immers deel van dit laatste restje leven. Een onvoorstelbaar oud hoopje vodden, om niet te hard of geheel niet te vallen, zelfs op te vallen aan de overkant zat hij op een stoep, merkwaardig heldere ogen, rustig keek hij de jeugdige soldaat aan, na een korte aarzeling vond deze een met opzet meegebracht stuk brood. Een gedachte aan Weihnachte Mutti zu Hause. De vodden kenden deze strijd, doch hij weigerde het laatste milde van het kind nog eenmaal te laten terugkeren hij knikte slechts, merkwaardig heldere ogen vleidde zich tegen de aarde Drek, fluisterde de Germaan Mutti huilde het kind Schweinhund schreeuwde de Mof In de mensen een welbehagen. ----------- Ketelbinkie Toen wij uit Rotterdam vertrokken, Met de Edam een ouwe schuit, Met kakkerlakken in de midscheeps En rattenesten in 't vooruit. Toen hadden wij een kleine jongen, Als ketelbink bij ons aan boord, Die voor de eerste keer naar zee ging, En nooit van haaien had gehoord. Die van zijn moeder aan de kade, Wat schuchter lachend afscheid nam, Omdat ie haar niet durfde zoenen, Die straatjongen uit Rotterdam. Hij werd gescholden door de stokers, Omdat hij reeds de eerste dag, Toen zij maar net de pier uit waren, Al zeeziek in 't vooronder lag. En met jenever en citroenen Is hij weer op de been gebracht, Want zieke zeelui zijn nadelig, En brengen schade aan de vracht. Wanneer hij sjouwend met zijn ketel, Van het kombuis naar voren kwam, Dan was het net een brokkie wanhoop, Die straatjongen uit Rotterdam. Wanneer hij 's avonds in zijn kooi lag, En na zijn sjouwen eindelijk sliep, Dan schold de man die wacht te kooi had, Omdat hij om zijn moeder riep. Toen is ie op een mooie morgen, 't Was in de stille oceaan, Terwijl ze brulden om hun koffie, Niet van zijn kooi goed opgestaan. En toen de stuurman met kinine, En wonderolie bij hem kwam, Vroeg hij een voorschot op zijn gage, Voor 't ouwe mens in Rotterdam. In zeildoek en op roosterbaren, Werd hij die dag op 't luik gezet, De kapitein lichtte zijn petje, En sprak met grocstem een gebed. En met een EEN TWEE DRIE in Godsnaam, Ging Ketelbinkie overboord, Die het ouwetje niet durfde zoenen, Omdat dat niet bij zeelui hoort. De man een extra koppie schootan, En 't ouwe mens een telegram, Dat was het einde van een zeeman, Die straatjongen uit Rotterdam. ---------- Kroon der Steden door Dirk Smits Wees gegroet o kroon der steden schepenreedster, koopvorstin, handeldrijfster,kunstvriendin, voedster van godvruchte zeden, gaarster van ontelbare schat, deugdbeloonster, ondeugdstrafster, graanbezorgster, wijnverschafster, Rotterdam, mijn bakermat, Wees gegroet ! Zie hoe blij de Lombardstraat met haar brug praalt langs mijn stromen. Waar ik, arm en laag van staat, eertijds glee langs lage kluizen, rij ik nu langs trotse huizen, dekt mij kostbaar praalgewaad, waar de visser eertijds wroette om dat weiflend stroomgeluk, of belast met zorg en druk armelijk zijn netten boette, zie de nijvre winkelier zijne handel thans bedrijven zit de koopman druk te schrijven, rust de stille rentenier, bloeien de hoogste wetenschappen, leeft de wijsheid ongestoord. Laat ons langs dees rijke boord vrolijk in de handen klappen luchtig dobbren op het nat ! Laat ons dartelen en spelen. al de bezige ogen strelen mijner handelrijke stad ! ---------- Laat STAAN Gemeente en Rijkswaterstaat !!! door Bram Uil Kleuterophef die ik maakte voor de gesloten open brug O, als die trein dat blok eens raakte stuitte ie naar Hofplein of Zuid t'rug. Helaas, vader wist het weer beveiligd Hij werkte toen nog bij het spoor De stroom was al tighonderd meter afgekoppeld, zelfs zonder remmen ging 't niet door. Zo tuurde ik maar over 't water dromend van Euromasten hoog Schepen, perspectieven later sloegen geen masten tegen de boog Had je geluk dreunde een boei schampen, scheuren en geloei. Ik gaf de Hef dus maar de zegen maar vervloekte soms haar open tijd Stond ik daar in meppen regen de tijdstabel op mijn tank ten spijt Kwel en kommer op de brommer tussen puberaal gegas..... Dan draaide ik mijn stuur wel om troostte de scheiding van de oevers met een glas-- of wat, daar: bij Oom Tom. Nu hoor ik al een poosje van die tunnel onderdoor Denk ik nog aan dat luciferdoosje daar kwam een kruidenier op voor Zo is mijn idee: neem 't in Lijnbaanplannen mee supers op de boog, met de kruideniers omhoog... Je voelt het nu al zo de Hef wacht op commando ! Ouwe taaie tabee dan zonde da'k 't zeg Wat een eenvoudig mens al met een muis kan: het computercommando klikt: de brug bliebt weg ! Dit zijn dus de niet-te-vermijden-vooruitgangs-tijden ! ---------- Leuvebrug door C.A.Cocheret Is een brug eig'lijk open Als j'erover kunt lopen Of is 't ie dan dicht? 'k Zie de brugwachter lopen Op weg naar zijn plicht. Twee uur lang was 't ie open En nou gaat ie dicht. Met de kleppen geheven, Wanhopig gezicht, Om doortocht te geven Aan 'n schuit die daar ligt. Twee uur lang was 't ie open En nou is 't ie dicht. Die schuit is verdwenen En alweer uit het zicht En dat was dan die ene, Die er door is gekropen. Een minuut was 't ie dicht En nou is 't ie weer open Nou wandel ik over Hout, dat zo dreunt Versleten en pover Van ouderdom kreunt. 't Is een zielig gezicht. En nou is 't ie open Om erover te lopen Of is 't ie nou dicht. Wij wachten tezamen Een fietser en ik Tot de kleppen neer kwamen, Een bons en een klik. En toen was 't weer verricht. Twee uur lang was 't ie dicht En nou gaat-ie weer open Om erover te lopen. Maar vroeger dan morden Met euvele bek De haastige horden voor 't ijzeren hek. En zij waren ontsticht Als honden die grommen..... Die vent is bezopen! Een minuut was 't ie open En nou is verdomme Dat kreng alweer dicht! ------------ Lofdicht door Heiman Dullaert Nu staat de ruime zee voor uwe handel open, uw vaartuig mag nu vrij langs duizend kusten lopen, door uwe zeilen op de diepe oceaan, van wind en voorspoed vol en opgezwollen staan. Dit noodt de wereld om de onnoemlijke waren uit al haar ingewand in uwe schoot te baren, dit propt met neringen en welvaart uwe stad, uw rusteloos kantoor met bezigheid en schat... -------------- Maastunnel door Cees Pons-Wim Kerkhof Twee kopergroene koepels Noord en Zuid. Daar gaan de voetgangers de tunnel in en uit. Op de roltrap staan de fietsen uit het lood Onder de snelbinder hun tas, een pakkie brood. Terug naar jou, de Maas weer onderdoor. Terug naar jou, waar ik je echo hoor. Terug naar jou, een eindeloze gang. Tegels als behang en ik verlang Terug naar jou. Ik stap maar door er is nog lang geen eind in zicht. In de tijd terug door het jaren-veertig-licht. Ik hoor de roltrap ruisen aan de overzij En aan het einde van de tunnel daar sta jij...... Terug naar jou, de Maas weer onderdoor. Terug naar jou, waar ik jou echo hoor. Terug naar jou, een eindeloze gang. Tegels als behang en ik verlang Terug naar jou. ---------- Maasvlakte door Jules Deelder Waar zee was heerst land Water verdronken in zand Langs uiterste rand serene rust van tankopslag Door draden kracht centrale knetterend boomloze verte in knalt brandt Eeuwige Vlam boven buitenaards landschap Van God verlaten helicopter- plat. ---------- Machinedeelen door Jef Last Voor de fabriek van Van der Lugt voor Feyenoord en Burgerhout voor Wilton, Ford en voor Van Berckel staan de jongens in hun blauwe kielen hun overalls en bruine ketelpakken tot de sirene: aanvang ! gilt. De kranen rijden langs de ijle bruggen de hamers vallen klettrend op het ijzer en op de harten en op de gedachten de fraisen draaien en, hun knarsend piepen snijdt door de dunne zenuwdraden heen zooals de fijne zenuwen der hand doorkorven worden tot ze leder is. De nagelpiepers en de fraisermaatjes van Feyenoord en Burgerhout van Wilton, Ford en van Van Berckel krijgen gelooide zielen en hun hart is als een goedgesmeerd voortdraaiende machine tot de sirene: einde ! gilt. ---------- Mariniersbrug door J.A.(Jules)Deelder De Maasbrug symbool van on- verzett'lijkheid leed aan metaal- moeheid en was gedoemd- Geen marinier die 't stage knagen van den tijd een halt toeriep- Integen- deel! Reeds rees uit Rotown's harte. bloed een nieuw symbool ons tege- moet - scharlaken in de neongloed -- De Mariniersbrug Poort die naar heden voert! ---------- Mei 1940 door Ida Gerhardt De geur van asch en van seringen komt in de warme nacht van Mei beklemmend door het venster dringen, krimpt terug, en golft opnieuw nabij. In 't donker staat achter de oogen het beeld: seringen in een tuin naast dode vensters, wreed verbogen binten van staal en walmend puin. Alles wat men geen naam kan geven, het meest het denken, wrang en zoet, aan wie ons lief zijn, schijnt te leven in deze geur: een smaak van roet ligt op de lippen. Hoeveel jaren gaan langs ons in dit machteloos uur? Men peilt vertwijfelt wat zij waren en keert zich dichter naar de muur. ---------- Met mijn vader naar Rotterdam door Jan de Zanger 1. Morgen mag je mee zei hij een retourtje Schiedam------Rotterdam-Feijenoord kostte fl. 0.25 dus dat deed je niet zo vaak (de oliebollen van oma waren al 3 dagen oud je kon de suiker alleen nog maar proeven) 2. We waren ons sneeuwfort weer aan het opbouwen dat Lex en Frans grondig gesloopt hadden want zij woonden aan de overkant toen hij plotseling naast ons stond je moet mee zei hij naar Rotterdam we hebben de slee nodig Hij trok mij en toen hij niet meer kon trok ik hem en toen ik niet meer kon liepen we samen met tranen in onze ogen en de slee dansend achter ons aan in een stille straat in Spangen moest ik buiten blijven bij de slee het duurde lang moeizaam hoorde ik hem de trap af komen met een zware zak hij keek zorgelijk over de dijk trokken wij een diep spoor door de sneeuw iedereen kon zien wij waren in Rotterdam geweest ( de aardappelen waren zwart ze smaakten zoet ook zonder de poedersuiker van oma) ---------- mijn Rotterdam door Joost van Geel Wat reizigers mijn strand, mijn haven, mijn gebouwen, mijn beurs en straten met een zuiver oog beschouwen, zij staan eenstemmig toe dat ik geen steden wijk. Men vindt wel groter maar men vindt niet mijns gelijk, die in mijn muren kan besluiten zo veel zeilen. Al wat de wereld heeft, komt ze op mijn markten veilen, die ze af en aan voert langs de zee, de Maas, de Rijn, en andre vloeden, die schier moe gelopen zijn tot aan mijn Rotterdam, en vloeien door mijn straten. Dus voer ik de oppervlag van Neerlands vrije Staten, van mannen kloek ter zee, in lettren en nog meer: ik baarde haar pronk: de grote Desideer. ---------- Mijn vader en de Hef door Henk Hofland Met lucifers en Velpon maakte ik torens van de Hef Een stalen balk bleef aan een lijmdraad kleven. Ik wist nog niet wat vloeken was. Behielp me met gegrom en na meer ongelukken bij de bouw Kwam het ergste, ging ik huilen. Maar 't moest Het werk moest af, de torens moesten staan Voordat mijn vader thuiskwam van kantoor Kijk Pap! Dit heb ik zelf gemaakt Potstausend! zei hij. Mooi gedaan. De Hefbrug! Ja, de Hefbrug. De volgende wordt nog mooier. Tevreden trok ik de vliesjes Velpon van mijn vingers. Op zondag ging ik wandelen aan zijn hand Het Maasstation, Oosterkade, Lekboten, het Witte Huis En van opzij keek ik weer even naar de Hef. De stalen torens boven de daken van het Noordereiland Daar ging de brug omhoog, een schip werd naar de werf gesleept En wat gebeurt er als de kabels breken? vroeg ik, Dan valt de brug te pletter op het schip dat zinkt, zei hij Te pletter klonk als het einde van de wereld Straks, dacht ik, valt de hele wereld nog te pletter We bleven staan tot hij weer dicht was. Ik had geluk: Geraas, muziek van staal op staal, er kwam een trein. 'k Werd groot, te oud voor wandelen met mijn vader Verliet het huis, ging wonen in een andere stad Met stilstaand water zonder stalen bruggen Toen werd mijn vader ziek, geopereerd in het Havenziekenhuis De reus, onsterfelijk gewaand, lag daar geketend aan infusen We raakten uitgepraat, door 't raam keek ik eens naar de Hef Je bent gauw beter, zei ik. Dacht, dat gaat niet goed. Vertrok Twee dagen later, infusen weg. Hij stond voor het raam Wees op de Hef.Daar kwam een schip! De mast te hoog! Tegen de Hef! Een donderend lawaai. De brug bleef in de kabels hangen Ik heb het zien gebeuren. Van begin tot eind! Niet te geloven! Daarna heeft hij nog zeven jaar geleefd, gered door schip en Hef. Het viaduct is weg, de Hef staat altijd open. ---------- Missen door Marinus van Henegouwen Ik mis je stoere sleperspaarden, Je straatjes rond 't Haagse Veer, architectonisch zonder waarde, maar met een specifieke sfeer. We wonen nu in mooie flatjes, 'n beetje klein, maar o zo netjes. Maar wie je vroeger heeft gekend, die vindt 't al te efficient. Ik heb je nog gekend toen je ZO was Rotterdam, toen was je nog niet mooi en nog niet rijk. Toen Pygmalion nog Shaw was en geen show was Rotterdam, Geen sterveling die wist wat metro was, Rotterdam. Toen had ik jou al lief om jouw initiatief en je Dijk. Je binnenstad was toen een centrum van plezier, maar ondanks dat ie nu zo dood is als een pier, heb ik altijd gevonden dat je ZO was, Rotterdam. Ik heb je nog gekend toen je ZO was, Rotterdam. ---------- Nieuwe Waterweg door A.J.D. van Oosten Rookpluim en vlag wapperen voor de boot, het dode tij staat breed tussen de pieren; hier lijkt het land nog onbevolkt en groot als overal bij monden van rivieren; er is geweldig licht ter zuidwest-kim, daar liggen Rozenburg, Den Briel, Rockanje; links strekt zich Holland in een verre schim, de hoge torens duiken onder regenfranje; de vaart volgt scherp de wenk van bocht en baak, de scherpe boeg bijt grimmig door de golven; men raakt hier kalm-aan zeker van zijn zaak, geen zeemansgraf is ooit hier nog gedolven; Maassluis glijdt nader: een verdroomde stad, oudhollands elegant, proper en deftig; dan wisselt het toneel, de oevers worden plat, smaller de stroom, de middag luid en heftig. ---------- Noordereiland door Jan Eijkelboom Hij zat weer zijn dag te verdoen in cafe Vlag en Wimpel met uitzicht op de Hef In regens van bliksem snelden treinen voorbij naar steden waar hij niet meer kwam. Voor het raam stond in die dagen een kribbe van triplex op kerstmos Twee wijzen uit het Oosten staarden naar een kindje in doeken Bing Crosby kwam dreaming uit de juke-box want de wereld is wel van God los maar blijft onveranderlijk draaien. De Mededinger uit Wemeldinge lag voor de wal, old Crosby bleef zingen, treinen bleven de tijd aangeven in regens van bliksem. ---------- Nuits de mai 1940 door J.C. van Schagen Machines machines machines zwartrazen van machines in de stikkende nacht mensenvee bij godverdomme Avro-jazz en het waanzinhuilen als het komt en de valse donder als het inslaat vlammen en krijsen en een hoop lawaai voor nix, vrouwen doen hevig en nemen grote besluiten over kleine dingen, lubbers warren en dazen warren en dazen hoe God de arzaligheid verdraagt ! maar morgen komt de melkboer toch weer want de zon komt 's ochtends op en 's avonds gaat ze weer onder, het is allemaal goed geregeld en 's nachts is het donker en dood is dood. kuddezweten en betonkelder allemaal wauwelen wawawa net als voor een concert geweerkolven op betonvloer, slome slaven in uniform en waarom bloedt dat kind ? als ze luizen heeft, heb ik ze nu ook DE SLAGEN, DE SLAGEN en dan de donderbreuken van 't beton, de gronden golven en we zijn opeens allemaal zwarte vleermuizen----- een opgedrongen drom zwarte vleermuizen in kalkmist zitten Godverdomme zitten ! zitten en wauwelen wauwelen wauwelen ! wauwelen, dat je 't branden niet hoort, daarbuiten ! het is zo warm in die kelder is mijn kop nu de kelder of is de kelder mijn kop ? waarom is mijn kop zo groot ? en buiten moet de zon schijnen en twee maal twee is vier maar mijn kop is meloen. de stad in vlammen een opengereten vulkaan en de hoge witte wolk de grote eruptiewolk stil en statig in het avondlicht de majestueuze hoge wolk de spotwolk sereen verheven in de late zon hoe mooi is die wolk ! zonsondergangen zijn ook heel mooi en zo prettig dat de zon morgen weer opkomt in het oosten daar kwamen de drie koningen ook vandaan maar wat schommelt die wolk raar hospitaalschipje, vrouwen in witte schorten haar grote kinderogen in het wit gezicht je moet komen vorderen, zwarte schippers op zwarte schuiten goed zwart volk, in orde meneer en de vergulde petroleumlamp in 't roefje, als van grootmoeder en hout en touwen en ijzer en fittings en snoer en lampen en die auto hier en de Eben Haezer twintig bedden intrappen die deuren, dondert niet en die boot verhalen naar boven de brug gek, ze doen alles wat ik zeg, ze zijn zeker OOK gek we zijn nu gezellig allemaal samen gek want de zon gaat onder achter Van Nelle en in het oosten brandt de stad en morgenochtend komt de zon daar ook nog op God is gul en 's ochtends vroeg is het heel stil buiten en het gras is nat aan je schoenen maar ik ben zo moe puin en rookstank stank van zwartgebrande rotte vis wist jij, dat dojen naar rotte vis stinken ? redeloze muren, als blinden met lege ogen en de woestheid der verwoesting en de zinneloosheid van wat bleef staan de oneindige stupiditeit van dit alles een oneindig schouderophalen staat over de stad van wie ? van God of duivel of van jezelf ? en de zon schijnt erop en de regen regent het nat en als 't geregend heeft stinken ze nog harder soms wordt je wakker 's nachts en er is iets dat snerpt er is iets valsigs, iets hesigs, heel ver, als je lacht net als het mee-zinderen van een blikje, als Willy piano speelt, soms je gaat aan je werk en alles is gewoon en als je even ophoudt om te zien wat je maakte dan is er een barst waarom is er almaar dat heimelijk scheuren ? als je beweegt is er aldoor iets dat haakt er is iets valsigs iets dat liegt heel diep in jezelf waarom zien we elkaar niet meer aan ? wie hebben onze jongens in de rug geschoten ? waarom liegen we nu allemaal ? weet jij nu nog wat recht is en waar ? wat trouw, wat verraad ? alles is vals nu, alles liegt alles kan stikken en was God misschien ook maar luxe ? Weet jij het ? God liegt ook, ik hoef hem niet meer ik hoef niets meer ik wil niets meer ik spuw ik spuw en ik weet alleen nog dat ik het verdom om van de sokken te gaan en recht is recht en vals is vals en de trouw van vader en moeder. ---------- O, mooie grijze Laurenstoren door Jack Bess en Lou de Groot O, trotse grijze Laurenstoren In het hart van het oude Rotterdam, Laat straks jouw bronzen stem weer horen, Beheers het stadsbeeld fier en stram. Dan hoor 'k jouw klokkentonen zoemen, Vol dankbaarheid stroomt weer m'n bloed. En ik pluk voor jou de mooiste bloemen, Die leg ik eerbiedig aan jouw voet. O, m'n oude Laurenstoren, Heus we bouwen jou weer op, Dan zal jij ons weer behoren, Waait het groen-wit-groen in top. Eenmaal zal jou stem weer klinken, Overgoten door de zon. Dan zal jouw sieraad weer blinken, Horen wij de tonen klinken Van jouw mooie carillon. ---------- Onder den adem van de Maas door Jan Prins (1937) In Rotterdam ben ik geboren Onder den adem van de Maas En liep ik, met mijne eigen stilte Temidden van het straatgeraas Van zwaarbespannen sleeperswagens Ben ik er passagier geweest. Door heel de stad heb ik gezworven, Maar de kaden toch het meest Daar lag de stoet uit alle streken, De klipper en de keulenaar, Het driemastschip, zijn tuig ten hemel, En de ertsboot, vol en breed en zwaar, De Lloyd-vloot, met provincie-namen, Alle elf, als ik mij niet vergis, De Caland en de Lady Tyler, De Scholten, die gebleven is Daar lagen zij, voor alle verten Gereed, elk in zijne eigen pracht. 't Is me, of ik nog hun stem hoor loeien Ten afscheid, in den winternacht. ---------- Oude Binnenstad door Ludo Pieters Het water in de avondhaven rilt even als een klamme huid De zon luwt in de architraven der doode kerk en dooft dan uit. Het beeld van den geschonden toren verzinkt steeds dieper in de Kolk en niets kan meer de onrust storen nu stilte spreekt als vreemde tolk. Is het dan waar dat doode steden, verzonken in de zee van tijd, soms 's nachts opkomen in het heden om, uit de tooverban bevrijd slechts door een daad van medelijden te mogen zinken en voorgoed? Het duizendvoudig krampend lijden dat elk jaar meer vergeten doet, de doodenstad is weer herrezen; maar wij verstommen, niet in staat tot medelijden en verwezen zien wij de stad die ondergaat. ---------- Pinda, Pinda. Ik kom van het andere eind der aard Mijn boot haalden ze uit de vaart Toen hingen ze me dood-bedaard Die trommel voor mijn buik Ze zeiden mij ga nou maar door En roep alleen maar "Pinda" hoor En vraag er dan vijf centen voor Toen zat ik in de fuik Verkocht mijn eerste pakje dra Die stuiver had ik vlug Maar 'k gaf toen in mijn zenuwen Een dubbeltje terug. Refrein: Pinda, pinda Lekka, lekka Als je maar vijf centen biedt Pinda, pinda Lekka, lekka Of je kauwen kan of niet Ik sta en dommel Bij mijn trommel Tot ik uit mijn jasje waai Van je teng, teng, teng Van je tang, tang, tang Sjiedewiedewiet Shanghai Een pinaman is heel wat mans De held van deze tijd althans 'k heb bij de mooiste meisjes sjans Dat is echt naar mijn zin De jas die voor mij overschoot Hangt aan mijn lijf als een blok lood En is mij een maat of tien te groot Daar voel ik mij eenzaam in En ga ik naar China weer terug Waar ik elke dag naar snak Hebt u de pindaziekte En ik de centjes in mijn zak. Refrein: Pinda, pinda Lekka, lekka Als je maar vijf centen biedt Pinda, pinda Lekka, lekka Of je kauwen kan of niet Ik sta en dommel Bij mijn trommel Tot ik uit mijn jasje waai Van je teng, teng, teng Van je tang, tang, tang Sjiedewiedewiet Shanghai ---------- Polder bij avond door L.Th. Lehman Het molenwiekende vliegtuigenlicht wekt tot zijn spiegelbeelden blanke vaarten, en wankel rijzen uit hun smal gewricht de bomen, spits als hagedissenstaarten. Een duikerklok vol lauwmousserend gras ! Er waaieren opalen nevelrokken wervlend opzij, fonteinen dartel gas zijn weggespoeld op groene sterrenslokken. Elk horizonlicht stijgt als een raket, elk ademritme wordt een stoottrompet, mijn vuisten kloppen in de hordenkolder. Wij stormen blindlings de tot wenteltrap ontzette vlakte op: geen dronkenschap maar training in de Rotterdamse polder. ---------- Prins van Rotterdam door Herman Romer Erasmus, prins van Rotterdam, jij hoeder van het vrije woord, Het niet-geknechte denken, nimmer gesmoord als boodschapper van mens'lijkheid, jij was de vlam in 't duister, nobele piek tussen de dalen van leugens, corruptie en bedrog, in dagen vol treurnis om 't leed te moeten dragen van veile terreur en willekeur-kwalen gesausd voor alle tijden. In nood gegist, in eenzaamheid, bespiegeling, schragen jouw werken nog immer vredezoekers, doet hen sterken in wijsheid bij verzoening- o humanist. ---------- Rivier Vermaak (fragment) door Dirk Smits Prille lente en zomer telen hier om strijd de zoetste vreugd, voeren ouderdom en jeugd, moe van 't stadsgewoel, uit spelen. Dan verspreidt de blijdschap hier haar gejuich uit Crooswijks jachtjes, 't zij ze zeilen, 't zij ze zachtjes roeien door 't kabblen der rivier, die ze, door een galm van stemmen, fluit, schalmei en snaargeluid, hier door dak noch wand gestuit, vrolijk strelen, effen kemmen. Hoe gevreesd de winter zij om zijn gure en zure vlagen, de allerkoudste en droefste dagen maakt zijn kracht hier warm en blij, en hij 't weke vlak der stromen stremt en met een korst bevloert, oud en jong de stad uitvoert, vrij en blij ten ijs te komen. Dan, dan ziet men groot en kleen hier op ijzren vleugels zwieren, als een dikke drom van mieren woelend wemelen dooreen; op het rinkelen der bellen, fiere rossen, streng gespoord, moedig rennen langs dees boord om elkaar voorbij te snellen. ---------- Rosestraat op Zondag door Kees Korbijn Rosestraat op zondag bijna 50 jaar geleden Toen in die ouwe Rosestraat nog stoomtrammetjes reden Zo'n warme zomerzondag heel de Rosestraat vol zon Met mensen lopend van de kerk of naar het stadion. Rosestraat op Zondag, het hinkelperk van Betsie Drie corners een pienantie op de keien toch een metsie Een step met houten wieltjes, bijna vierkant door 't gebruik Daar kwam zo'n kind dus zeker nooit de Rosestraat mee uit. En voor de deur die Moordenaar die reed daar vrijuit rond Totdat ie weer ontspoorde, sissend naast de railzen stond Met mensen in hun beste pak op weg naar 't Boereland Zo hield de RTM dus de familieband in stand Rosestraat op Zondag als Blinde Piet daar speelde Op die accordeon, gek dat dat nooit verveelde Of de Kilima Hawaiians door het open raam De Jacksons of Malando dat was toch ook zo'n naam. Rosestraat op Zondag, de koffie kon er geuren Rosestraat op Zondag, rijen fietsen voor de deuren Zo'n lange zomerzondag en als ie was gedaan Dan wist ik in de Rosestraat een goeie kroeg te staan Op bijna elke hoek daar vond je zo'n lokaal De meeste met vergunning, ach ik dacht wel allemaal Daar kon je uren bomen, geen erg meer in de tijd Met een eitje of een bal gehakt tegen de flauwigheid. Rosestraat op Zondag net een oorlog afgelopen We hadden nog geen auto's, maar je had wat om te hopen Rosestraat op Zondag, zo lang en toch zo klein Want je past nog in mijn hart van Hillesluis tot Stieltjesplein......... ---------- Rot en Rotter door C.A. Cocheret "Als klank" kan Rotterdammer niet bekoren, Het gaat niet langs de ziel gelijk een streel Van harpaccoorden, zefier of fluweel. Het zal fijnzinnigen in de oren storen, Die rasp als uit een rauw-gezaagde keel Van Rot en Rotter en wat r's teveel, Als werden zij geproduceerd bij 't boren Electrisch, in 't verharde straatcement... Of 't roffelend bonzen, dat gij ook wel kent, Van holle vuilnisemmers, zink op staal, Bij de gemeentelijke vuilophaal. Maar bij 't volbrengen van de levensreis Is 't mieters als identiteitsbewijs. ---------- Rotown Magic door Jules Deelder Rotterdam is niet te filmen De beelden wisselen te snel Rotterdam heeft geen verleden en geen enkele trapgevel Rotterdam is niet romantisch heeft geen tijd voor flauwe kul is niet vatbaar voor suggesties luistert niet naar slap gelul 't Is niet camera-gevoelig lijkt niet mooier dan het is Het ligt vierkant hoog en hoekig gekanteld in het tegenlicht Rotterdam is geen illusie door de camera gewekt Rotterdam is niet te filmen Rotterdam is VEELS te ECHT. ---------- Rotterdam 2x verdwenen door L. Th. Lehmann Martin, die Mooij heet, Judith, die het is, namen me mee naar de Sint Laurenskerk. Mooij werd terecht gehuldigd voor zijn werk. Ook zag ik door het glas van de abdis het nu verdwenen spoorwegviaduct, dat ik vanaf mijn oma's voordeur zag. Raden hoe, achter Loos, de spoorlijn lag, is mij, VOOR de Meidagen, nooit gelukt Wit colosseum Loos, de houten brug, de sleperspaarden op het Haagscheveer en schipper Maatje, komen niet terug. Cholera, stank, tanden, bruin, geen of gouden, Welk zinnig mens wil heel 't verleden weer ? Maar jeugddecor had ik wel graag gehouden. ---------- Rotterdam 1952 door Alfres Kossmann Door de stad van noodwinkels en betonnen paleizen, door deze zondag van meisjes die gom kauwen, van kinderen met paarse benen en versierde ouders, van kleine cafe's met scrabeuze neon-lichten, van jonge bakvissen, schraal en opwindend door hun kale lichamen en hun gezichtjes overtrokken met een glans van hardheid, door deze koude van regen en nevelige trams, en van wrevelige echtelieden, geeuwend van verveling, kom ik naar jou. En terwijl mijn geslacht smacht naar ontlading denk ik eraan dat ik je achterliet huilend in een stoel, verdrietig van ongenoegen en vrouwepijn, en vraag ik me af of je huilen zult of slapen, boos zult zijn of gelukkig, of je me zult haten of liefhebben wanneer ik de deur dichtsla en mijn jas uitdoe en een walm van wijn uitwasem in ons vochtig huis Is het lust die ik bij je zoek en onlust, is het wrevel om je zwakheid die ik zoek, is het je ziekzijn dat ik zoek, is het de trage kiespijn van je leven? De kachel is bijna uit, je slaapt, je hoest. mijn boze tederheid brengt mij tot met al de murwe verleiding van lichamen en kroegen beroep doet op mijn vliegende verlangens, denk ik aan jou, die mij liefhebt en niet liefhebt die mij kent en nooit zal kennen, die mij wiegt ---in modder ?---in aarde?--- die mij zo vreemd en lief bent dat ik vaak met het medelijden van de verveling denk, Hoe in godsnaam kon ik dit beginnen, dar zo gelukkig is en zo mislukt? denk ik aan jou die aan mijn zwakte steun zoekt. Zouden wij dan niet, als dronkenlieden, zwakte leunend op zwakte,verder zwaaien, twijfelend, zingend? ---------- Rotterdam 1990 door Jan Oudenaarden Wij willen een loflied zingen Voor de mannen en de vrouwen Die na de ramp van negentienveertig Rotterdam hielpen herbouwen. Maar ze zijn allemaal verdwenen Voelden zich in de nieuwe stad niet thuis. Het bestuur liet ze zakken als een baksteen Joeg het volk naar Hellevoetsluis. Rotterdammers wonen in Capelle Spijkenisse, Brielle of Maasdam. In Rhoon, Poortugaal of Barendrecht EEN woont er zelfs in Stellendam. Nu zijn er duizenden zonder werk En de woningen zijn veel te duur. De gezelligheid is uit de stad verdwenen En niemand kent zijn naaste buur. Oude buurten werden afgebroken. Geen steen bleef op de andere staan. En iedereen vertrok naar elders Op een steenworp hier vandaan. Rotterdammers wonen in Capelle Spijkenisse, Brielle of Maasdam In Rhoon, Poortugaal of Papendrecht EEN woont er zelfs in Stellendam. Het gaat goed met industrie en handel Wolkenkrabbers schieten uit de grond Maar in de grootste haven van de wereld Lopen velen werkloos rond. Er is geen geld om vuil op te halen Er is geen poen voor een behoorlijk feest. De Rotterdammers kan het niet meer schelen. Ze zeggen, dank je wel, ik ben al geweest. Rotterdammers wonen in Capelle Spijkenisse, Brielle of Maasdam In Rhoon of Hendrik-Ido-Ambacht EEN woont er zelfs in Stellendam. ---------- Rotterdam '94 door Theo Verhaar 1. Aan de voet van het industrieterrein, waar we parkeren, begint de sluiproute van armen en benen die zich voortbewegen in stof en gruis, tot ze beschutting vinden onder de afbeelding van een hoed op een olietank geschilderd. 2. Ongecoordineerd is het verlangen, als de ledenmaten van een marionet op het monument dat wij hem uit de koffer nemen. 3. Geknotte rails steken in onze weke huid, buigen om, zetten ons tussen haakjes. 4. Niet verbranden. Verteren gaat ons gemakkelijk af in het gras. Opgejut door goed doorbloed vlees. 5. In de verte glimt het kookeiland Een schim van stoomfluiten echoot onze adem, maar wij rochelen glinsterende slijmscherven. 6. Zaad eet een wit papieren zakdoekje op dat in kruimels op de grond valt. 7. Een Dorische zuil, een stijve spier verdwaald langs de snelweg staat daar zonder wellust. ---------- Rotterdam door J.C. Bloem Hoe vreemd ligt deze stad nu open, Hoe is zij wonderlijk en licht: De huizenlooze straten loopen Van niets naar niets --- toch niet ontwricht. De hemel straalt als nooit te voren Op waar der eeuwen bouw verdween --- De zomer heeft geen glans verloren, De zon scheen zoals ze altijd scheen. Men gaat in innerlijke afzond'ring Herdenkend hoe het is geweest, En vindt zichzelf tot zijn verwond'ring Geschokt veel minder dan bedeesd. Klaag niet, steeds bloesemen de tuinen Boven verganklijkheid en wee: Een herder kust thans de puinen Van Babylon en Niniveh. ---------- Rotterdam door W.Hussem Het spinsel dat de tijd weeft rond de stad, het plein, de straat, het huis. Den tuin, die vol met bloemen stond, het ligt aan flarden tusschen gruis. Geen hooge kamers meer, geen gang, geen witte keuken, glanzend hout, slechts wanden met gescheurd behang waarvan de kleuren zijn vergrauwd. En 't telkens laaien, vlam na vlam, uit roet dan van de puinhoop stijgt, waarin de stem van Rotterdam ontzield, na eeuwen klinken zwijgt--- Dan weet ik hoe ik heb bemind het hecht verbond van dood en droom het pakhuis waar ik speelde als kind, de schepen glijdend op den stroom. Den zerpen geur van specerij die 's zomers om de kaden waart...... dan loop ik langs het vallend tij; Eens wordt ook dit verlies aanvaard. ---------- Rotterdam door Willem van Iependaal Hoe heb ik jou, mijn Rotterdam, teruggevonden?! Je huizen verpuind en je havens vernield! Ik voelde mezelf bij jouw aanblik geschonden En vloekte -- een biecht hoezeer ik van je hield!-- Het krommende straatje, waar ik werd geboren, De school en m'n honk...Het is alles vergaan! Ik zag nog alleen een geblakerde toren In 't gruis van te morzelen jeugdjaren staan... Er stond in de modder een heikar te hijgen, Die sluierde rouw op het deel van de stad Waar 't rosige leven van drinken en tijgen Voor de zeeman aan wal z'n bekoringen had. Er relden geen kreten. Er blonken geen glazen. Er deunde geen orgel: er zwierde geen rok. Er was nog alleen maar dat bonken en razen Van de zwoegende kar en het vallende blok! Ik zocht weer de haven. Ik wiste m'n tranen... Ik zag weer de masten en boeg van m'n schip, De Maas en de meeuwen, de boeien, de kranen En strakkende lijnen van takels en tip. Er zwaaiden weer bakken! Er lalden weer lieren! De zon zette water en wimpels in vlam. De hijgende heikar bleef halen en vieren: De beukende hartslag van 't nieuw Rotterdam!! ---------- Rotterdam door Cor de Back 1. Coolsingel Het verleden wordt woordenloos terzijde gelegd bouwvakkers bevechten de grond een ramp-zalig werk. verder op tellen kostbare huizen hun dagen af. 2. Mathenesserlaan en de weg heeft drie banen EEN voor het slanke EEN voor het dikke en EEN voor het meisje 3. Delfshaven Hein gaat rond en zwaait zijn journaal naar de molen hol klinkt een lasser een vergeten schip teert weg bruine mannen steken een pijp op en vertellen van vroeger het grote scheepvaart gebied. ---------- Rotterdam door Gerard Cox Ik ben in veertig geboren mat 'n speling van een week of tien: Toen was de stad al verloren, het mooie heb ik nooit gezien. 'k Ben nooit wezen kijken naar variete op de Kruiskade in het artiestencafe Mijn ouders praten van Hoogstraat, het Hang, Rode Zand, Grote Mart; en dromerig "ah, de Passage, een stad met een warm kloppend hart". En nog vroeger stond Jacob Blazer te stampen in 't Casino, Coolsingel, bij de koolspitslampen. Nu schrikt men als 's avonds na tienen op 't Hofplein hardop iemand iets zegt. Nu breken we straks aan de Binnenweg, ook die laatste rooilijn moet recht..... Na het bombardement was hier niet meer te leven door de ambtenarij is dat ook zo gebleven....... ---------- Rotterdam door Hans van de Waarsenburg Eens liep hier een grootmoeder Kettingen, sprak zij, ratelend en goederen Gestapeld op de kade. De lucht, lichtend Als haar naam voor ze werd gebogen. En taai niet wilde breken. Rotterdam De lege dagen in haar leven. Een stad Stilzwijgend verhuld. Zandgrond later Waar ze niet groeide en kinderen baarde. Scheepsgewijs heimwee, slechts zelden gestild Soms wandel ik er nu: plat verleden Steen voor steen herschikt. Denk kort Aan haar. Zie de grijze ogen, tranend Gebroken. Oma wachtend op de dood Die krakend kwam, zo ver van Rotterdam. ---------- Rotterdam door Willem van Toorn Steen voor steen moet ik de stad herzien. Straten die in mijn hoofd bestonden, worden na deze ondergang weer opgetrokken. Gedacht domein. Vrede. De ramen zien op andere pleinen uit dan ze voordien kenden. Parken opnieuw berekend met vijvers waar het onwennig in regent: water waarin ons spiegelbeeld misschien Wolken zoeken een weg over het plan dat ons zolang we samen zijn betekent en moeiteloos even omvatten kan. ---------- Rotterdam door Wim Kerkhof Dat troosteloze Weena en dat vervelende Hofplein. Elke keer word ik weer kleddernat van die fontein. Als jij dat mooi wilt noemen, nou hou dan je kop maar dicht. Dat gewinkel op de Lijnbaan met die lelijke muziek. Ik hoor gerinkel daarvandaan, daar valt er weer een piek ! Kun je dat niet horen dan ? Ik kom gewoon uit Rotterdam. Maken wij ons zorgen dan ? Ze maken er een potje van. Ontzettend saai, die metro en ook die nieuwe lijn. Alsof ik zo a la minute in Ommoord wil zijn. Die stinkend vieze haven, nou die ken je zeker wel... Ruik ik nou zo scheikundig, of is 't weer de Shell ? Daar loeit weer een sirene, het is alarmfase 3 Maar ja, we gaan niet katten op die fijne industrie ! Kun je dat niet horen dan ? Ik kom gewoon uit Rotterdam. Maken wij ons zorgen dan ? We hebben toch een rampenplan. Maar als ik in het buitenland een olietank zie staan Een rookpluim uit de schoorsteen, dan open ik het raam. Aah ! die vertrouwde lucht die ik al jaren ken Alsof ik zo weer in de Rijnmond aangekomen ben. Maar dat kan toch niet tippen aan die vlammen van Pernis. Dat is wat ik van Rotterdam het allermeeste mis ! Kun je dat niet horen dan ? Ik kom gewoon uit Rotterdam. Maken wij ons zorgen dan ? We hebben toch een rampenplan. ---------- Rotterdam Europoort 1970 door Herman Moscoviter Tweeluik De knotwilgen ballen hun vuisten tegen de lente. De wereld ruikt heel stals naar koeiestront. Eerst de overtrekkende kletsende grauwe ganzen dan de seizoenwerkers terug: Kievit en Grutto B.V. Geen zwaluw te bespeuren en toch al biddag voor het gewas. Het zand stuift mammoettankers tegemoet. Vrouwen reinigen hun oksels voor continumannen. Een generatie zonder klachten. Kiezen op mekaar de smog heeft goud in de mond. Wasdag voor het gebit. ---------- Rotterdam, 2001 door Martin Bril 1. Rotterdam is een bocht Meer in het bijzonder: deze bocht Vanuit Den Haag en Amsterdam Over de A20, afslag centrum Op het Kleinpolderplein De beste afslag van de wereld Smal en slecht asfalt, onkruid, vangrails met roest Een Duitse afslag, scherpe bocht En in plaats van omlaag Gaat ie omhoog, dat is het mooiste Want omhoog dan omlaag (geldt alleen niet voor rivieren) En dan ineens is daar die bocht Die bocht die Rotterdam is En in die bocht ligt de stad of beter Gezegd: in die bocht is zij daar opeens De stad De skyline Rotterdam Wat een vrouw ! De bocht is kort Maar na de bocht wordt het nog mooier De weg De weg, een bolderende weg, een weg Omlaag Rechts Blijdorp, links het Vroesenpark Zo'n weg Om hard te nemen, richting stoplicht Aan het begin van de Stadhouderweg En het begin van Rotterdam. 2. Rotterdam is een plein Het Wilhelminaplein Pal over de Maas, net over de brug Bij Luxor voor de deur. Links Noordereiland en Kop van Zuid Rechts Hotel New York en de Voormalige vertrekhallen van de Holland Amerikalijn Daar stond ik op een avond In de regen Zojuist over de brug gekomen Wachtend voor een stoplicht Met Luxor voor mijn neus Niemand te zien Nergens Een maandagavond het plein glom en glinsterde Gepoetst en alleen Van links kwam ineens een rood Renault 5-je Waar van alles aan mankeerde Aan het stuur zat een blondine De enige vrouw de enige auto de enige beweging In de wijde omtrek Als gezegd En ik stond stil met de brug in mijn rug Aan hoe ze reed de blondine Kon je zien dat ze door oranje gleed Met muziek erbij 3. Rotterdam is een parkeerterrein En over parkeerterreinen gesproken Het parkeerterrein naast New York Al die kinderkoppen keien kasseien Dat is pas parkeren En daar kwam ik terecht want waar anders En nu uren later had ik de blonde vrouw In mijn armen en ik zoende haar en zij zoende mij En verdomd haar lippen weken En haar tongetje kwam te voorschijn Waarop ik haar aan het lachen bracht Verlegen lul die ik ben Verliefd dat wel op haar en Rotterdam. ---------- Rotterdam, oudjaar 1945 door Alfred Kossmann De dag begint zwaarwichtig en onzeker, In het profiel van de verwoeste stad worden de norse silhouetten weker van kleur en vorm. Ik had drie jaar tevoor geen morgenuur gedacht dat van rood vuur niet dreigend was doorschenen, maar vuur brandt uit en leed is onverwacht waaiend als rook in het azuur verdwenen. Zie naar de stad waarin de strenge winter begint. Blinkend op iedere gevel stijgt langzaam en nadrukkelijk de grote bloedrode zon omhoog en ginter schittert haar gloed in een vergulde nevel langs 't oude land van weiden en van sloten. ---------- Rotterdam, stad van mijn vaad'ren door Mw. W.Hogerdijk-Zomer. Geboren op 18 november 1909 te Rotterdam Overleden op 3 september 1997 te Rotterdam Rotterdam, stad van mijn Vaad'ren gelegen aan de brede Maas. Stad, waarin ik ben geboren. Rotterdam, misschien is het dwaas, maar ik denk nog vaak aan vroeger, voor je die grote klappen kreeg. Voor je brandend en beschoten kreunend in elkander zeeg. In het oude smalle Noorden, was het waar mijn wieg eens stond, waar ik voor het eerst naar school ging en ook mijn eerste werkkring vond. Ach, wat ben je toch veranderd. Denk maar eens aan Je Noordplein Daar had toen in alle vroegte, de groentehandel zijn domijn. Nog hoor ik in de ochtendschemer de ratelende wagens gaan. Ik hoor het luid gekef der honden onderuit de kar vandaan. Weet Je nog het oude Lischplein waar lijn elf zijn eindpunt had en wat denk je van de kaasmarkt midden in je hart, o stad? Ik zie je oud stadhuis nog voor me was het soms geen pracht stuk werk? Mijn ouders mochten daar eens trouwen en daarna in de Grote Kerk. Ja, die is overeind gebleven, zwaar gehavend, zijn kracht verviel. Weer opgebouwd, o hij is prachtig, maar als je het mij vraagt, zonder ziel. Vlak bij de kerk, daar was de Oppert, met de Schoorsteenvegersgang. Daar in de buurt niet heel veel verder, de Vissersdijk en ook het Hang. Rotterdam, ik zou je te kort doen als ik je Delftse Poort vergat. De Goudsesingel met zijn weekmarkt die ons zoveel te bieden had. Je oude Beurs niet, het plan C, en wat nu Centraal Station is, heette vroeger het D. P. Herinner je je nog de paarden, van die grote brouwerij? Nee, ik zal geen namen noemen, maar ze hoorden er wel bij. Met hun lange, zware manen, 't gareel gepoetst als glanzend goud en ook die platte sleperswagens met een volle lading hout. Ja, je bent wel erg veranderd dat bemerk ik iedere keer loop ik in je rond te dwalen, vraag ik me af, waar ben 'k ook weer. Maar nu moet ik eerlijk blijven, Je kreeg er wel wat voor terug. Neem bijvoorbeeld nu de Metro of die grote Brienenoordburg En aan de Maas, vlak bij de Heuvel staat de fiere Euromast, die door zijn enorme lengte schitterend in je stadsbeeld past. Je kreeg een Lijnbaan en een Zuidplein, de trotse Doelen, het Ahoy. Alles bij elkaar genomen ben je best nog wel een beetje mooi En al ben je dan veranderd, met veel verkeer... en ongerief, dit zal ik altijd blijven zeggen: ROTTERDAM, IK HEB JE LIEF! ---------- Rotterdamsche praatjes door J.H. Speenhoff Rotterdam is toch maar eenig, Jongen, jongen wat 'n stad, Iedereen wou dat zijn vader Hier een rijtje pandjes had. Maar al is ook alles prachtig En 't leven nog zoo fijn, Toch wil niemand van ons allen, In Rotterdam begraven zijn. In de Zandstraat is 't heerlijk, Overal muziek en licht, Voor een glaasje oude klare Slaan ze daar je oogen dicht. Met revolvers en met messen Maken ze elkaar van kant, Daarom zeker heet de Zandstraat In 't begin: " 't Roode Zand " . Boven op de fraaie gevel Van ons nieuwe Rechtsgebouw, Staat met weegschaal en met sabel Een geblinddoekte mevrouw; Maar die blinddoek voor haar oogen Heeft ze voor haar neus gedaan, Want de scherpe geur van koffie Was niet langer uit te staan *) Op de Blaak staat trotsch en prachtig d'Wissel en effectenbank, Hooge vensters, fraaie deuren, Dikke muren glad en blank. Als die muren dunner waren, Of van minder sterke steen, Vlogen de revolverkogels Dagelijks er glad doorheen. Onlangs was een simpel boertje De Passage in gegaan, Want hij dacht er met biljarten Gauw een duitje uit te slaan; "Wel potdorie ! " riep het boertje, 't Kost me al een riks of tien, 'k Heb al uren staan te wachten En ik heb geen bal gezien !" Rotterdam was voor een poosje Nog een achterlijke stad, Daar men net als vroeger jaren Niets dat paardentremmen had: Maar nu zijn er elektrieke, Ieder wijk heeft nu haar lijn, Weldra zullen er meer tremmen Dan Rotterdamsche burgers zijn. 't Is een herrie en 'n leven In de elektrieke tram, Praatjes maken is niet moog'lijk, Want je schreeuwt je longen lam, Prachtig zit je in de wagens, Je darmen schudden door elkaar, Gunstig voor de spijsverteering Rammelen en hossen maar. Kijkt ze langs de straten snorren, Langs hun elektrieke baan, Die niet haastig in kan stappen Laten ze gewoonweg staan; Voor een hijpaal of 'n wagen Staat de tram onmiddellijk stil, Maar 'n mensch wordt overreden, Als ie dan niet hooren wil. *)rechters dronken onbewust koffie van gestolen boonen, uit zakken als bewijsstukken bewaard. ---------- Rotterdamsche Vischmarkt Exit door Han van Arkel Hij schreef naar aanleiding van de sloop van de vishal in 1933 dit gedicht d'Oude Rotterdamsche Vischmarkt Zien we van ons henen gaan Nog een luttel aantal slagen En het is met haar gedaan; Lekkerkerker en zijn mannen Doen, als immer, flink hun best; Duchtig slaan ze met hun mokers Op de schaam'le, grauwe rest; d'Oude vischmarkt moest verdwijnen Zonder ook maar EEN pardon Wijl de Vroedschap dit obstakel Moeilijk langer dulden kon In de jaren 1881 Werd besloten tot de bouw, Twee-en-vijftig lieve lentes Bleef de markt haar roeping trouw; Gestoffeerd door Trijn en Keetje, Door makreel, tarbot en schol Was het tusschen Blaak en Wolfshoek Altijd schilderachtig vol; Loven, bieden en gekibbel Wisselden elkaar daar af, Daar regeerde 't achterkleinkind van Kaat Mossel en haar staf. Op de gammele fragmenten Gaan de mokers fel tekeer: Nog een luttel aantal slagen En de Vischmarkt is niet meer. ---------- Schipperskwartier door Freek van Leeuwen Moe van het bonkende orgel, laveloos van de drank, nog nooit zo van god vergeten, nog nooit zo versloerd, versmeten, ik walg van de zware stank. Van drank en van sigaretten, ik walg van de vrouw op mijn schoot. Haar mond is glimlachend vertrokken, mijn hand streelt zacht onder haar rokken, haar borsten zijn zwaar en bloot. Maar straks in de stilte daarboven, zullen wij weer kinderen zijn. Dicht in elkanders armen, zullen wij schreien, wij armen ! Omdat we verloren zijn. ---------- Sparta, tweede paasdag 1913 door Jan de Rijmer Huug de Groot, mijn vriend, waar haal je Toch dat schot, die kracht, die gloeit, Zodat Brebner aan jouw kanjers Al zijn vingers heeft geschroeid ? Niemand zag de ballen vliegen, Maar jij peerde ze erin, En je schoot het net in flarden En klein-Holland had z'n zin. ---------- Sparta Al staat ons huisraad in de lommerd Al zien we van misere blauw Al lijden we aan jicht of mazelen We blijven Sparta altijd trouw. ---------- Sparta's clublied door D.Hans Spartanen, ja, dat waren wij Spartanen moedig fier en blij... Al sloeg het lot ons dikwijls neer Wij rezen kloek en kloeker weer. Wij streden vinnig altijd mee En waren vinnig altijd twee. Toch heeft de kracht, de moed ons nooit gefaald Steeds heeft rood-wit op Hollands veld gestraald. Spartanen, ja, dat zijn ook wij Spartanen, moedig, fier en blij. Wij hebben roemrijk voorgeslacht Jan Stok en Hasselt voortgebracht Reidt, Boomsma, Heybroek, Vuyk en Kit Zij streden moedig voor 't rood-wit. Op dan Spartanen, om geen slag getreurd Steeds heeft rood-wit het Hollands veld gekleurd. Spartanen, ja, dat blijven wij Spartanen, moedig, fier en blij. Met geestdrift naar het doel gesneld Rood-wit zal stralen op Hollands veld. Eens glanst voor ons de zonneschijn Eens zal rood-wit de eerste zijn. Op dan, voor Sparta willen we alles doen Eens straalt rood-wit als Hollands kampioen ! ---------- Speenhoff en de Polder door Koos Speenhoff "Zeg rooie wat zal jij verschrikken Als jij 's thuis gevaren ben Dan zal je zien en ondervinden Dat jij de Polder niet meer ken De heele keet wordt afgebroken De heeren krijgen nou d'r zin De meiden motten uit d'r zakies De burgemeester trekt erin ---------- Station Hofplein door Hans Kok Ik had een reisje in de zin, een ongekend traject: retourtje Berkel-Rodenrijs vanaf Hofplein. Het station - de hal, de trap, de bovenhal - was leeg, op het perron, behagelijk in een late zomerzon, wachtten een dame met een kleine hond en, verderop, een heer met krant; ze hoorden schuld- en waardevrij bij elkaar in een verstolen schilderij. Ik keek eens rond. Ik zocht en vond een loket voor plaatsbewijzen, maar geen beambte in 't vizier. In plaats daarvan een bordje, rood en wit, GESLOTEN. Wat nu. Zonder kaartje naar de trein? Dat had ik niet bedoeld. Ik had, meteen vanaf 't begin van schuld gevrijwaard, mij willen nestelen in een hoek van de coupe, een en al oog voor wat ik, neus en handen tegen het glas, zou leren. Zó had ik het voorvoeld. Op mijn schreden ben ik teruggekeerd: de bovenhal, de trap, de hal, de straat. Ik was ontsnapt aan - noem het kwaad. ---------- Trouwe zoon van Rotterdam door Herman Romer Ik heb een droeve foto in mijn lade: de Grotemarkt uit vroeg're tijd in puin en gruis. zoals het hele hart der stad door vuur verraden, na Duitse bommen op de burgers en hun huis. Die dag in mei kan uit mijn geest niet wijken, en ook dat beeld niet van Erasmus van weleer: eenzaam omhoog staat hij er nog te kijken in 't boek van hem, in desolate sfeer. En op het plein zie ik een man passeren, die weet zijn weg te moeten gaan door al dat leed dat wortel schiet en nimmer valt te keren, als men bij strijdlust de mens'lijkheid vergeet. Ook in dat treurspel is hij omhooggebleven, Erasmus, trouwe zoon van Rotterdam, symboliserend zijn persoonlijk streven, zoals ook onze stad haar eigen koers hernam. ---------- Uitstel door Leen Kok Ik zou naar Brienenoord de brug gaan zien, maar keer op keer dan dacht ik nu niet, later. Toen ik er kwam, de brug door dichte mist niet zag, kreeg ik een kater. Ik piste nijdig, heel onredelijk en lang ontzettend grote bellen op het water. ---------- Verwoeste Stad-Ossip Zadkine door Riekus Waskowsky Handen, maar zijn het nog handen? verschrikte vingers in brons, o beeld dat meer dan een beeld is! Hart dat te groot en te klein was, te groot voor de klagende borst, te klein voor de brand, voor de haat: o panische angst in brons! Ik tast naar U, beeld als de aarde Mijn woorden zoeken Uw vormen af, gaan U binnen, beeld als een hart. Maar voor een ode zijn woorden te kort. Dit blijft een sprakeloos lied, voor een beeld als een kamer, een huis. ---------- Voor Rotterdammers is dat goed genoeg ! door Tony Schmitz Als er een koe of varken is gestorven Bij 't een of ander boertje in de buurt Dan wordt 't cadaver, al is 't ook bedorven In stillen nacht naar Rotterdam gestuurd. En als ze onze dienders kunnen foppen Is 't beest al worst, den and'ren morgen vroeg Die kunnen wij in onze magen stoppen Voor Rotterdammers is dat goed genoeg ! Er zijn hier huizen, die 'k niet wil beschrijven, Waar iedereen gastvrij ontvangen wordt. Als zeker Raadslid het weet door te drijven Verdwijnen al die huizen binnenkort. Laat je je door de liefde dan verleien Omdat je hart voor 'n aardig meisje sloeg Mag j' op een harde bank in 't Park gaan vrijen Voor Rotterdammers is dat goed genoeg ! Een wereldstad wil Rotterdam graag wezen Maar daarvan heeft het niet den minste schijn Omdat de hooge oomes steeds vol vrezen Voor onze dierbare gezondheid zijn. Al zit je midden in het grootste pretje Precie om EEN uur moet je uit de kroeg En de politie jaagt je naar je bedje, Voor Rotterdammers is dat laat genoeg ! Aan 't postkantoor wacht men soms heele uren Als je een postwissel verzenden gaat. Je vloekt: Hoelang zou dat nog moeten duren Terwijl je netjes in het rijtje staat. Aan 't postkantoor blijft alles bij het ouwe Hoe dikwijls men ook om verbeet'ring vroeg. Het Rijk zegt : Waarom zullen wij verbouwen Voor Rotterdammers is het goed genoeg ! In een cafe werd uit de krant gelezen Dat in een zeek're Aam'rikaansche stad Een vrouw, die pas een jaar getrouwd kon wezen, Vijf kind'ren tegelijk gekregen had. Zoo'n Am'rikaan ! ja concurreer daar tegen... Riep nijdig Kees, die zoiets niet verdroeg Mijn vrouw heeft er pas drie gelijk gekregen Dat's voor een Rotterdammer mooi genoeg ! Een lange wandeling door onze straten Is om den drommel niet een groot genot. Je breekt je hals in kuilen en in gaten Je schoenen zijn in EEN maand tijd kapot. Zoo'n stukkie Hoogstraat, meer kan het niet lijen Krijgt 't asfalt waar men reeds zo lang om vroeg En verder dans j' op zulke groote keien Voor Rotterdammers is dat goed genoeg. ---------- Zadkine door Dirk Kroon Een man ziet een stad die in puin ligt en richt zich weer op Hij kiest het metaal dat de spierspanning goed zal verraden, vormt zich een lichaam. Verwrongen -- zoals een straatvechter het achterlaat. Maar het staat op een sokkel in hart van een stad, niet meer in puin. Een stad ziet een man de handen ten hemel en richt zich weer op. ---------- Zandstraat dood door J.H. Speenhoff Rond 1900 werd de buurt tussen Coolsingel en Delftsche Vaart "De Polder" genoemd. De prostitutie tierde hier welig maar op een gegeven moment werd het te crimineel door de souteneurs die de boel gingen overnemen. De buurt werd gesloopt en het stadhuis kwam er te staan. De meiden vertrokken naar de Schiedamsedijk die mei 1940 werd plat gegooid. Het is gedaan voor al de joppers En ruzieschoppers In Rotterdam Ze kenne je d'r nie meer molle Je zakke rolle In Rotterdam. Refrein: Maar waar motte die meide nou blijve Die op de keien staan? Waar kenne die arreme wijve Nou nog d'r slaggie slaan? De Polder en 't heele zootje Die leit 't loodje In Rotterdam Geen liefde en verliefde hartjes Voor zeven kwartjes In Rotterdam. Geen zwabbers zie je d'r meer komme Met Pinksterblomme In Rotterdam. Refrein: Maar waar motte die meide nou blijve Die op de keien staan? Waar kenne die arreme wijve Nou nog d'r slaggie slaan? De dienders met d'r lange latte en reuze-jatte In Rotterdam. Die hoeven d'r geen dronke-lappe Meer op te knappe In Rotterdam. Ze loopen nie meer met z'n driee Met stijve kniee Wat te verbieje In Rotterdam. Refrein: Maar waar motte die meide nou blijve Die op de keien staan? Waar kenne die arreme wijve Nou nog d'r slaggie slaan? Waar motte ze nou pierewaaie En even draaie In Rotterdam? De huissies om je af te laaje Die zijn verraaje In Rotterdam. De knippies waar je in kon loopen Om wat te kopen Die gaan ze sloopen In Rotterdam. ---------- Zevenkamp door Gerard Cox De grote weg naar Utrecht Maar dan meteen de eerste afslag En dan links langs het hotel Die weg die kent u wel. Daarachter lag haar huisje Achter planten; gevelbreed Waar ze nimmer iets aandeed Mijn paradijs was daar Want daar beminde ik haar. We waren eindeloos gelukkig In een dolce far niente* Met de hele dag de zon En altijd lente. Ik suisde langs over de snelweg 't Is voor mij nu spergebied Maar na al die jaren, Droge ogen hou ik niet. Refrein: In Zevenkamp Woonde m'n grootste schat en tevens ramp Zevenkamp Daar gloeide drie jaar lang m'n levenslamp Daar lag ik in d'r bedje, streelde ik d'r blonde haar Maar met d'r hondje eerst een rondje door de avonddamp Zevenkamp, Zevenkamp. Mijn paradijs was daar Want daar beminde ik haar We waren zorgeloos gelukkig In een dolce far niente* Met de hele dag de zon En altijd lente Maar zij nam een tennisleraar Dat lieve stuk verdriet En al die lange jaren Droge ogen hou ik niet. Refrein: In Zevenkamp Woonde m'n grootste schat en tevens ramp Zevenkamp Daar gloeide drie jaar lang m'n levenslamp Daar lag ik in d'r bedje, streelde ik d'r blonde haar Maar met d'r hondje, eerst een rondje door de avonddamp Zevenkamp, Zevenkamp Daar liep ik mooi tegen de lamp. *dolce far niente=zalig nietsdoen. ---------- Zonsondergang door Jana Beranova Een oogwenk hing de zon in een notenbalk van zwarte lijnen. Bij dit laatste salvo van licht hield zelfs de avondbries haar adem in. Alleen de aarde draaide verder en ook het verkeer raasde voort van hot naar her over de kale kaden alsof de vorstelijke brug tussen dag en nacht ons niet aanging. Een oogwenk scheurde de zon in roodgloeiende draden. ----------
