Een geschiedenis van retorica 4
Gorgias
Gorgias van Leontini (c. 483 - 375 v.Chr.) trok voor het eerst aanzienlijke aandacht van de Grieken toen hij Athene bezocht als gezant (427 v.Chr.) van zijn geboorteplaats met als doel hulp te verkrijgen tegen Syracuse.

Zijn kijk op retorica was dat het uitsluitend een middel was om te overtuigen en hij benadrukte telkens dat zijn enige doel was zijn leerlingen bekwame redenaars te maken, in staat om over elk willekeurig onderwerp te spreken, of het nu voor of tegen was en niet - zoals bepaalde andere sofisten deden - om hen deugd of wijsheid te onderwijzen. Dit maakte dat hij meer aandacht had voor de stijl van een rede dan voor het onderwerp zelf.

Buiten enkele fragmenten van zijn redevoeringen - waarvan verschillende gevonden kunnen worden in de Retorica van Aristoteles - wordt van twee overgeleverde toespraken aangenomen dat ze van zijn hand zijn: Encomium van Helena en Verdediging van Palamedes. Ook een "Kunst" van de retorica wordt aan hem toegeschreven.
Hij wordt beschouwd als de schepper van het kunstige Griekse proza, omdat zijn werken zich onderscheiden door bloemrijke ornamentatie, poŽtisch taalgebruik, ongewone fraseologie (bijvoorbeeld het gebruik van zeldzame, gecompliceerde en poŽtische woorden) en veel nieuwe retorische figuren, waardoor de term Gorgiaanse figuren ontstond; in het Engels kent men zelfs de term "to gorgiaze".
Verder introduceerde hij een kunstige en symmetrische zins- en periodestructuur, die de indruk van metrum wekte.

Volgens Diodorus Siculus (7.53) stonden de Atheners versteld van zijn ongewone stijl, zijn gebruik van antitheses, zijn gelijkmatig gebalanceerde clausula's van overeenkomende lengte en de overeenkomst van het begin of einde van woorden.

In de eerste van Plato's Dialogen speelt Gorgias een belangrijke rol en het is opmerkelijk dat hij milder wordt behandeld dan verwacht zou worden als je in aanmerking neemt wat Plato's opvatting was over retorica zoals dit door hem en zijn opvolgers werd geleerd en toegepast.

 

<< Vorige                                                   Volgende >>

 
  Terug naar de homepage