Recently Henny Ree of MokumTV Amsterdam discovered two unknown recordings of Jacques Brel. Never released, not listed in Brels´ Oeuvre Integrale nor mentioned by Olivier Todd or Johan Anthierens. The only work who mentioned those song was taken off the market after a threat by the lawyers of the Brel-widow.

BerenboomuSukennikuSchneebalguGillesuTallonuDufrene

A V O C A T S
Rue de Florence 13
B-1000 Bruxxelles
Fax (32) 2/537.20.55

Brussel, 26 februari 1999

Mijne heren,

Huidig schrijven wordt u gericht in mijn hoedanigheid van raadsman van de Fondation Internationale Jacques Brel.

Mijn cliënte overhandigt mij de biografie van Jacques Brel, geschreven door dhr. Mohamed El-Fers en eenvoudigweg getiteld "Brel"....Mijn cliënte heeft helaas vastgesteld dat dit werk vele onnauwkeurigheden en weglatingen bevat, waarvan ik mij veroorloof u enkele voorbeelden op te sommen...

(korte selectie uit de 5 pagina´s lage lijst van grieven van cliënte, red.)

...de foto van Mevrouw Brel en Mevrouw Bamy die elkaar omhelzen geeft een verkeerd beeld weer van de werkelijkheid van hun relaties...de beschrijving van de activiteiten van de Fondation Jacques Brel is voorbijgestreeft en in ieder geval onjuist...de gegevens met betrekking tot de toestemming die dient gevraagd te worden om werken van Jacques Brel op te nemen zijn onvolledig en misleidend...de geboortedatum van Mevrouw Chantal Brel is onjuist...de voornaam van de neef van Jacques Brel is onjuist...dhr. Jouannest was geen "geweldenaar"...het geciteerde interview is niet in een Brusselse televisiestudio afgenomen..Jacques Brel heeft nooit een huis doen bouwen...

...deze vele, soms grove fouten, schaden de eer, de reputatie, de herinnering en het privé-leven van Jacques Brel.

Tevens dient de lichtzinnigheid benadrukt te worden waarme de auteur uittreksels van bestaande interviews citeert, onder andere van Mevrouw France Brel, zonder de bron te vermelden...erger nog, de Fondation Internationale Jacques Brel wordt door dhr. El-Fers bedankt op het einde van zijn boek, terwijl de auteur nooit mijn cliënte gecontacteerd heeft nog een van haar vertegenwoordigers ontmoet heeft. Mijn cliënte kan niet aanvaarden dat zij op verkeerde wijze in een boek wordt geciteerd, waardoor de indruk wordt gewekt dat zij het boek zou goedkeuren...behoud mijn cliënte het recht voor om alle gerechtelijke procedures in te leiden teneinde haar rechten te vrijwaren, onder andere tot terugtrekking van het boek van dhr. El-Fers en tot vergoeding van de door haar geleden schade. Ik wenste uw aandacht hierop te vestige,

Gelet op zijn inhoud, wordt huidig schrijven u verstuurd zonder enige nadelige erkenning en onder voorbehoud van alle rechten, waaronder het recht om vergoeding voor het door mijn cliënte geleden nadeel te vorderen.

Ik teken,
hoogachtend
Voor Alain Berenboom,
Eric Jooris

Mohamed el-Fers´ Brel verscheen tien jaar geleden al in een beknopte versie en is het alleen al waard om gelezen te worden omwille van de hilarische reconstructie van Brels laatste optreden in Nederland.

NRC HANDELSBLAD

Dit Brelverhaal is goed gedocumenteerd en het leest als een trein. El-Fers is gefascineerd door Brels geschop tegen zere benen en is ongetwijfeld ook een groot liefhebber van diens muziek.

MUZIEKKRANT OOR

De kwaliteit van dit boekje staat boven elke kritiek. De manier waarop El-Fers de jeugd en de carrière van Brel schildert doet ademloos lezen. Goed gekozen informatie wordt telkens als een stukje van een grote puzzel gepresenteerd. Zo ontstaat langzaam een duidelijk beeld van deze rasartiest.

OPSCENE

Mijn aardigste boekje van het afgelopen jaar is Jacques Brel van de Nederlandse schrijver Mohamed El-Fers...een fascinerende mini-biografie van de flamingant die hij niet was...

HET PAROOL

El-Fers schrijft met plezier en hartstocht over Jacques Brel en je leest zijn boek in gestrekte ganzepas door.

TROUW

Ondanks het essay van Johan Anthierens is en blijft ´Brel´van Mohamed el-Fers tot op heden de enig echte Brel-biografie in de Nederlandse taal. Gaat De passie en de pijn op de eerste plaats over Anthierens zelf, Brel van El-Fers is onmisbaar als u enige kennis over deze Vlaamse zanger wilt opdoen.

DE STAATSKRANT

De beginnende Brel-liefhebber die een biografie zoekt kan beter terecht bij Brel van Mohamed el-Fers...het is, anders dan het boek van Anthierens, mooi geïllustreerd. El-Fers is geen literaire stuntvlieger als Anthierens, maar schrijft buitengewoon helder en prettig, geeft de hoofdlijnen van Brels leven en maakt veel werk van Brels verhouding met Nederland.

VRIJ NEDERLAND

Kort na zijn moeders dood zal Jacques Brel nog één keer een tv-optreden geven in Nederland. Brel is dan op het hoogtepunt van zijn roem. Een krankzinnige tijd. De toen 30-jarige Vpro-regiseur Warrie van Kampen laat in Het Parool weten 'weg te willen uit de kille studio' en Brel 'in een andere sfeer te willen brengen dan waar men gewoonlijk televisieprogramma's maakt'.

Van Kampen roemt een week voor het optreden het publiek van 'dichters, schilders en andere kunstenaars' die tot het vaste meubilair van café het Huis met de Pilaren in het centrum van Bergen' horen. Warrie van Kampen, zelf afkomstig uit Bergen, noemt het 'een heel fijn publiek met een warme belangstelling voor de chansons van deze Frans-zingende Belg'. Ook Jacques zelf zou 'zelf erg gelukkig' zijn geweest met het idee hem in een Bergense kunstenaarskroeg te laten optreden. Warrie van Kampen beweert er in Parijs met Brel over te hebben gesproken.

De zanger komt uit Italië, zijn groep wordt rechtstreeks uit Canada aangevlogen. De volgende dag zal het gezelschap in Madrid spelen. Brel is al woedend om wat hem in Rome geflikt werd. Hij moest in een tv-show Le plat pays playbacken. Om verder geen bijgeluiden te veroorzaken hadden ze hem daar een gitaar met touwtjes in de handen gedrukt. In principe zong Brel alles live.

Laaiend over de Romeinse verneukerij van zijn publiek kwam hij in het Noord-Hollandse kunstenaarsdorp aan. Daar werd Brel nog kwaaier toen hij merkte dat hij in een eetcafé moest spelen. Vpro-regiseur Van Kampen had hem voorgespiegeld dat Bergen 'het allerbeste publiek' zou hebben. Met mensen in de zaal die, in tegenstelling tot Avro-publiek, wèl Frans zouden verstaan.

Wie zitten er met Philipsoorbellen te pronken op de voorste rij? De stokdove plaatselijke helden 'Ome Jany' Adriaan Roland-Holst en Antonie van Kampen. Om eventuele taalproblemen van toute-Bergen te ondervangen, houd Ernst van Altena een inleiding. Had hij beter in gebarentaal kunnen doen, want zijn stem gaat verloren in het serviesgerinkel. Ernst moet zijn tekst later in de studio overdoen.

Van Altena: 'Het restaurant had de boter uitgebraden. Het bezoeken van het gratis toegankelijke en door de Vpro betaalde concert hadden ze verbonden aan de verplichte afname van een exclusief diner.'

Brel als achtergrondmuziekje bij gebraden reerug, kikkerbillen en zeetongetjes: 'Ik ben geen kroegzanger, dat ben ik al jaren niet meer. Ik hoor in een zaal te staan, en dan halen ze me hier in de provincie om in zo'n kuttent voor dove ouwe taarten op te treden.'

Na afloop zwoer Brel luidkeels dat hij 'nooit meer in Nederland een tv-programma zou maken'. Als de chansonier zijn honorarium krijgt uitbetaald, smijt hij dit woedend op de grond. Snerend dat die 'kloteklappers van de Vpro' het maar in hun reet moesten stoppen of anders aan het Rode Kruis moesten schenken.

Van Altena: 'Jojo bukte zich om de twaalfduizend gulden op te rapen en in zijn binnenzak te proppen. Voor zijn vertrek ontving Brel van de Vpro ook nog een enorme, platte kaas. Jojo zat aan het stuur van de zwarte DS, met naast zich een tierende Brel met die kaas op z'n knie‰n.' Brels tirade stopt pas als Van Altena afscheid neemt en in plaats van het gebruikelijk Bon voyage, Allors Jacques, bon frommage zegt.

Het concert is één keer uitgezonden, begin juni 1964. De banden zijn waarschijnlijk verloren gegaan bij de Vpro-paleisrevolutie van 1969. Alles dat uit de tijd van de dominees stamde kon niet interessant zijn. De eeuwig noodlijdende omroep wiste de telerecording om de banden opnieuw te kunnen gebruiken.

Jacques Brel, de biografie van Mohamed el-Fers, is na de dreiging van de advokaat van de erven Brel uit de handel genomen. Het in Nederland door Jan Mets te Amsterdam en in België door uitgeverij Scoop te Gent uitgegeven boek is mede daardoor een gewild verzamelobject geworden, waarvan in België al illegale herdrukken (gefotocopieerd) zijn gesignaleerd. Voor de speurneuzen: het boeknummer was in Nederland ISBN 90 5330245 X en in België ISBN 90 5312113 7