WILHELM VON NASSAU DE ZWIJGER (1533-1584)

Wilhelm von Nassau, door de Spaanse koning betiteld als "de pest van de gehele Christelijkheid en vijand van het menselijk geslacht", bedreef handig propagande voor zijn persoon. In tegenstelling tot het volksgeloof stammen de huidige Oranjes niet af van deze Wilhelm de Zwijger. DNA-onderzoek zou duidelijkheid kunnen geven welke van Wilhelms kinderen daadwerkelijk door hem verwekt zijn en niet door de vele neukvriendjes van zijn bloedgeile echtgenotes Anna von Saksen, Anna van Egmond, Charlotte van Bourbon of Louise de Coligny. Zekerheid is er wel betreffende de vrucht van zijn relatie met Eva Eliver, waaruit de bastaard Justines, de latere admiraal van Zeeland, is voortgekomen. 

In die dagen waren buitenechtelijke verhoudingen niets bijzonder. Net als nu in de zogenaamde hogere kringen was incest schering en inslag. Men trouwde niet uit liefde, maar was vooral bezig middels uitgekiende ´loverboy-constructies´ rijkdommen te vergaren. Uit angst er ook maar één euro bij in te schieten, werden er flinke contracten afgesloten voorafgaande aan zo´n verstandshuwelijk. Zo ook graaf Hendrik III van Nassau (1483-1538). Hij vergaarde bezitsvermeerdering voor de Nassau´s in Oost- en Zuid-Frankrijk door te trouwen met Claudia van Chalon van het soevereine prinsdom Orange. Claudia was de laatste telg uit het prinselijke Oranjegeslacht. De zoon van Claudia en Hendrik, René van Chalon, zou de prinselijke titel erven. René was de oom van onze latere Vader des Vaderlands Wilhelm de Zwijger. René van Châlon trouwt met zijn tante Anna von Lotharingen. Als René d´Orange in 1544 zonder officiele nakomelingen sterft, vererft zijn oudste neef Wilhelm op 11-jarige leeftijd al zijn goederen en de titel "Prins van Oranje". Keizer Karel ziet met verbazing de dynastieke paardensprongen om het uitgestorven Huis van Orange nieuw leven in te blazen. Aangezien graaf Hendrik III van Nassau bij de opvoeding van de keizer betrokken was, staat hij toe dat Wilhelm zijn Oranje-erfenis mag aanvaarden, maar alleen en enkel, zo bepaalde keizer Karel V, wanneer diens opvoeding aan het Keizerlijke hof te Brussel plaatz zou vinden. De kersverse Wilhelm d´Orange von Nassau, op 24 april 1533 op Schloß Hohes Haus Dillenburg (Duitsland) geboren, verlaat zijn stammschloß om als goed katholiek te worden afgericht door landvoogdes Maria van Hongarije aan het hof te Brussel.

Wilhelm krijgt les in oorlogstaktieken en diplomatie en studeert Latijn, Duits, Frans, Spaans en Italiaans. De bewering dat hij les in het Nederlands zou hebben gehad, is zeer onwaarschijnlijk. Wilhelm heeft het Nederlands nooit gesproken. Zijn voertaal bleef net als zijn bloed vol-Duits. Als de moeder van Wilhelm von Nassau, Juliana von Stoltenberg, op 18 juni 1580 sterft laat ze 123 kinderen en kleinkinderen achter. Hetgeen nog van belang zou blijken als de rechtstreekse afstammelingen van De Zwijger in 1703 definitief uitsterven. Er moeten de nodige kunstgrepen worden toegepast tijdens de transfusie van het Oranjebloed om de Oranjefakkel brandend te houden.

In 1551 benoemt Keizer Karel V de eerste Oranje-Nassauprins tot kolonel van een regiment te velde. Op 30 januari 1556 wordt Wilhelm benoemd tot ridder van de oer-katholieke Orde van het Gulden Vlies. Bij deze gelegenheid zweert Wilhelm zijn mijneed van eeuwige trouw aan het katholieke geloof en de paus. Op 6 juli 1551 sluit hij een verstandshuwelijk met de stinkrijke erfdochter van Maximiliaan van Buren, Anna van Egmond (1533-1558). Er worden drie kinderen geboren: Philippe-Guilliame (Flip-Wilhelm), Maria en een vroeg gestorven dochtertje. Op 24 maart 1558 sterft Anna van Egmond onder verdachte onstandigheden. Ze is koud begraven of Wilhelm verwekt bij Eva Eliver de in 1559 geboren bastaard Justines, de latere admiraal van Zeeland. Eva Eliver trouwt later met Arondeaux, de secretaris van Hulst. 

Na de vrede van Câteau-Cambrésis tussen de Spaanse en de Franse koningen van 3 april 1559 ziet Wilhelm d´Orange von Nassau zijn kansen in de Nederlanden. De Hollanders willen burgerlijke en godsdienstige vrijheid, maar de Spaanse koning Philips stuurt bloedige inquisitie. Ondanks alle gruwelijkheden klinkt er vooralsnog geen woord van protest uit de mond van de latere ´Vader des Vaderlands´. Omdat Wilhelm von Nassau geen bek opendoet, krijgt hij de scheldnaam Wilhelm de Zwijger.

Zwijgend stapt Wilhelm voor de tweede keer in het huwelijksboortje. De gelukkige bruid is de zwaar Lutherse en oer-lelijke Anna von Saksen, dochter van de Duitse keurvorst Maurits von Saksen. Door met haar te trouwen verwerft de sluwe Wilhelm de steun van de Duitse staten Saksen, Hessen en Paltz. Daar is het Wilhelm von Nassau om te doen. Macht. De immer humeurige Anna laat zich duidelijk door loverboy Wilhelm inpakken. Die is nog vol katholiek, gaat dagelijks naar de Heilige Mis en biecht wekelijks. Anna weerstaat de kritieken van haar familie, die het maar nix vind dat de streng Luthers opgevoede dochter van een belangrijke keurvorst met zo´n Rooms Katholieke Oranjeprins aan de haal gaat. Toch vindt het huwelijk doorgang, op 25 augustus 1561. Anna heeft niet veel tijd nodig om te beseffen dat ze er ingeluist is en keert Wilhelm d´Orange snel de rug toe. Haar verdiet probeert ze te verdrinken. Hoewel ze een bekoorlijke dame was, verspreid de Oranje-propaganda verhalen dat ze een afzichtige heks zou zijn. Toch moet ze in staat zijn geweest om voortduren overspel te plegen, waardoor niet duidelijk is welke van de vier kinderen door Wilhelm zelf verwekt zouden zijn. Hoewel Anna, Maurits I, een tweede Maurits en Emilie allen door de Zwijgende Oranjeprins geëcht zijn, was zijn vrouw een andere mening toegedaan. DNA-onderzoek van de lijken zal ooit uitsluitsel kunnen geven. In elk geval wordt Anna von Saksen door Wilhelm van Oranje afgevoerd en kaltgestelt.

De theologische onverdraagzaamheid tussen de Roomsen en de Prostestanten verlammen de Nederlanden, maar tot zijn tweede huwelijk zijn er geen aanwijzingen dat Wilhelm de Zwijger enige belangstelling had voor de godsdienstige bewegingen in Nederland. Zijn belangstelling voor het geloof is nihil, hij volgt vanaf beginjaren zestig de godsdienstige ontwikkelingen maar zijn doel is in samenwerking met Protestanten en Katholieken onafhankelijkheid van Spaanje te verwerven. Hij blijft zijn katholieke geloof belijden en volgt trouw de Spaanse Koning (Philips). Als in zijn woonplaats Brussel op 20 augustus 1566 de Protestanten op enorme schaal kathedralen en kerken vernielen en hun woedde koelen op afbeeldingen en beelden van heiligen, waait vanuit Brussel deze beeldenstorm over naar de rest van Nederland. Wilhelm d´Orange reageert fel tegen deze muiterij tegen het gezag van de Spaanse koning en laat een aantal beeldenbestormers ophangen.

Hij kan de gemoederen pas tot bedaren brengen als hij het einde van de inquisitie belooft. Beloftes die hij niet gerechtigd is te doen en waarmee hij zich tegen zijn heer, de Koning van Spanje keert. Om de rust en het gezag te herstellen wordt Alva naar Nederland gestuurd. De Prins van Oranje vlucht het land uit. Wilhelm is ruim en breed verdwenen als Alva met zijn troepen aankomt. In ballingsschap legt hij de basis voor het huidige Nederlandse Koningshuis. Zijn middel wordt als godsdienstvrijheid aangeduid, alhoewel daar absoluut geen sprake van zal zijn en de Protestanten, zodra ze aan de macht zijn gekomen, de Katholieken te vuur en te zwaard zullen bestrijden. Godsdienstvrijheid als mom om zelf de macht van de Spanjaarden over te kunnen nemen. Wilhelm van Oranje begint met het aanwerven van legers om de Spanjaarden te verdrijven. Hij correspondeert met half Europa om steun te winnen voor zijn doel: godsdienstvrijheid en verdrijving van de Spanjaarden uit Nederland. Hij verklaart zich op 25 maart 1568 voor het Protestantisme, maar bekeerd zich niet en belooft de Katholieken zijn bescherming. Alva is en bijna in geslaagd de orde in Nederland te herstellen, maar de Protestanten gijpen alles aan om hun godsdienst te propaganderen. Als er nieuwe belastingen worden aangekondigd, slagen ze er in het verzet in Nederland te doen groeien. Ze richten zich tot de Duitse Oranjeprins Wilhelm von Nassau. Die zelfs in eigen kringen tegenwerking ondervindt van de Duits-Lutherse vorsten.

In 1570 zijn alleen Holland en Zeeland in staat een Spaanse belegering te voorkomen. Wilhelm van Oranje vestigt zich met zijn legertje huurlingen in Enkhuizen en weigert de Spaanse garnizoenen binnen de stad te laten. Wilhelm probeert vanuit Enkhuizen zijn zaakjes te regelen. Wilo hij slagen, dan zal hij vertrouwen moeten zien te winnen van zowel de Katholieken als de protestantse Lutheranen en Calvinisten. De katholieke prins heeft zelf weinig moeite zich voor te doen als Lutheraan. Grootste voordeel is dat hij zo van zijn vrouw Anna kan scheiden, die hij als krankzinnig heeft laten opsluiten. Dit tot grote ergernis van zowel Katholieken en Calvinisten.

De periode vanaf 1572 is er één van veel bloedvergieten. Vele Nederlanders vinden de dood op slagvelden, anderen verdrinken nadat Wilhelm besluit het Rijnland, Schieland en Delfland te laten overstromen om te voorkomen dat de Spanjaarden Leiden veroveren, waar al een Spaans beleg gaande is. Wilhelm van Oranje weet als geen ander gebruik te maken van pr en publiciteit. Van de drukpers, een nieuwe uitvinding, rollen de pamfletten en liederen waarin hij propaganda maakt voor zijn beleid en zijn persoon. Bekendste stuk is waarchijnlijk afkomstig van zijn secretaris Philip van Marnix, Heer van Sint Aldegonde (ca. 1538-1598), het vijftien coupletten tellende Wilhelmus. De eerste letters van alle coupletten tezamen vormen de naam WILLEM VAN NASSOV. Hoewel dit stukje Oranjepropaganda al tijdens het Nederlandse verzet tegen de Spanjaarden werd gezongen, werd het pas in 1932 het Nederlandse volkslied. Daarvoor werd bij officiële gelegenheden het ronduit rascistische Wien Neerlands Bloed door den aderen vloeit, van alle smetten vrij als volkslied gezongen.

De Gewesten komen op 5 november 1576 tot een overeenkomst met de Pacificatie van Gent. Een sfeer van vreugde en verademing heerst onder de Nederlanders. De Spanjaarden verliezen terrein. Er lijkt een gemeenschappelijk optreden tegen het wettig gezag bereikt, maar toch is er nog veel verdeeldheid. Wilhelm meent dat het wettig gezag maar één vrees heeft, namelijk dat de Nederlanders op het punt van godsdienst eensgezind zullen zijn. Dat is dus verre bezijden de waarheid en de gemoederen over het ware geloof lopen zo hoog op dat zijn bemiddeling geen zin heeft. In Utrecht faalt het bereiken van de godsdienstvrijheid door de katholieken, in Holland door de gereformeerden, in Gent woedt een golf van terreur, plundering en beeldstormerij over de stad. Van godsdienstige tolerantie is geen sprake.

Als Anna von Saksen op 18 december 1577 een eenzame dood sterft is Wilhelm van Oranje al bijna drie jaar getrouwd met zijn derde vrouw, Charlotte van Bourbon. Zij schenkt de Prins van Oranje zes dochters en sterft op 5 mei 1582.

De Unie van Utrecht van 1579 verbindt de Noordelijke Provinciën en heeft als doel een eenheid te vormen tegen het Zuiden. De Provinciën Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, de Ommelanden en Friesland tekenen de Unie. In het verdrag is bepaald dat niemand vervolgd mag worden vanwege zijn geloofsbeleving. Dit is een primeur in de Europese geschiedenis. Wilhelm van Nasau tekent de Unie pas veel later. Teleurgesteld omdat het een einde betekent van de grote buit, en de eenheid tussen Noord en Zuid is opgebroken.

Charlotte van Bourbon is nèt een jaar dood als Wilhelm van Oranje zijn sex in dienst stelt om de Fransen voor zich te winnen. Hiertoe trouwt hij op 12 april 1583 met Louise de Coligny (1555-1620), een dochter van de in 1572 te Parijs vermoorde leider van de Franse protestanten. en hieruit wordt de latere stedendwinger Frederik Hendrik geboren. De Spaanse koning Philips heeft dan al een prijs gezet op het hoofd van Wilhelm de Zwijger, die "de pest van de gehele Christelijkheid en vijand van het menselijk geslacht" wordt genoemd. Er hebben tal van mislukte aanslagen op de Oranjeprins plaats. Uiteindelijk slaagt Balthasar Gerards er in op dinsdag 10 juli 1584 in Wilhelm de Zwijger het eeuwige zwijgen op te leggen middels een pistoolschot. In De Prinsenhof te Delft cultiveert men tot op heden de kogelinslag. Bijna een maand later, op 3 augustus, wordt Wilhelm d´Orange begraven. Zijn moordenaar werd op de meest weerzinwekkende wijze terechtgesteld. In het westen van Nederland werd hij als stadhouder en legeraanvoerder eerst opgevolgd door zijn zoon Prins Maurits (1567-1625) en daarna door diens halfbroer Prins Frederik Hendrik (1584-1647). Beiden weten tal van vestingen in Oost- en Zuid-Nederland te veroveren. De Tachtigjarige Oorlog eindigde in 1648. De Nederlandse Republiek werd bij de Vrede van Münster (Westfalen) internationaal erkend. De economische bloei van de Nederlandse Republiek, bekend als de Gouden Eeuw, kan beginnen.

Lees de officiële Oranje-versie van deze geschiedenis in De Monarchie

Home-page Oranje | Most controversial in the Net