De trekschuit

Afb. Haarlemse Veer aan de Korte Mare in Leiden,  een schilderij uit 1789 van Paulus Constantijn la Farque. Op de achtergrond zien we de Marepoort.

 

Uit: Tien eeuwen Leiden, Hutspot Haring en Wittebrood, afl. 9 Tien eeuwen Leiden, Leienaars en hun straatleven blz. 199.

Uitgave: De Kler/Waanders 1981/82

ISBN 90 6630 001 9

 

In de eerste helft van de 17e eeuw maakte Holland kennis met een merkwaardige uitvinding: de trekschuit. Een schip, langs een jaagpad voortgetrokken door een paard en ingericht voor vervoer van reizigers en zo nodig vracht. In het waterrijke Holland was verkeer over waterwegen veel gerieflijker, snel en veilig, dan met diligence en postkoets over slechte ongeplaveide wegen en vaak moest er ook nog tolgelden worden betaald. Toch moet de trekschuit al eerder zijn gebruikt want in 1582 was er rond Leiden al reizigersvervoer op soortgelijke wijze.

De eerste Leidse veerdienst met de trekschuit ging vanaf 1638 over de Vliet naar Delft. Voor de afvaart werd vanaf de Vliet naar de Haagweg de Trekvliet gegraven. Nabij de Wittepoort kwam een commissariswoning, een veerhuis, een botenhuis en een stal voor de paarden op de hoek van Noordeinde en Weddesteeg. Talrijke buitenlandse bezoekers hebben met verbazing de trekschuit bekeken en bewonderd. Zij prezen de stiptheid van de dienstregeling en gaven hoog op over de wijze waarop door een dicht netwerk van trekvaarten een belangrijk deel van ons land bereisd kon worden en dat met een snelheid van hooguit vijf kilometer per uur. Op de route over de vaarwegen deden de trekschuiten meerdere veerhuizen aan  waar zo nodig van paarden kon worden gewisseld. Voor de passagiers een welkome afwisseling  tijdens de vaart. Zij konden er terecht voor een natje en een droogje want het veerhuis was ook een soort van herberg. In korte tijd werd de trekschuit een populair middel van vervoer. Al vrij snel kwamen meerdere veerdiensten tot stand. Allereerst naar Haarlem en later ook naar Amsterdam en Utrecht. Het netwerk van gegraven trekvaarten in de lage landen droeg bij aan de welvaart van de Hollandse gewesten.

 

de trekschuit - vervolg