de geschiedenis van Leiden

 

geschiedenis van Leiden

 

“fotografie in de kunst”

 

Afb: het reclamevignet van Israel David Kiek op de achterzijde van diens kiekjes.

 

In het midden van de 19e eeuw gaf toepassing van de fotografie een heel nieuwe richting aan het kunstleven. Aanvankelijk vreesden de Leidse kunstenaars concurrentie van de aankomende fotografen. Toch zagen zij in het nieuwe medium de vele toepassingsmogelijkheden. De techniek om door inwerking van licht afbeeldingen op de gevoelige plaat vast te leggen was mede door de Fransman Louis Daguerre ontwikkelt. Hij voorzag in 1839 de vele mogelijkheden van de fotografie.

Een bezoekende fotograaf van elders met zijn toch wel lompe glasplatencamera werd in Leiden een bezienswaardigheid. Daar liepen de Leienaars graag vooruit. Zij lieten zich door de fotograaf wat graag fotograferen. Een steelse onderbreking van het dagelijks werk en menig stadsgezicht werd op de gevoelige plaat vastgelegd. Het duurde niet lang en ook Leienaars schaften zich waar mogelijk een camera aan om zich aan de nieuwe vinding te wagen. Onder hen de tekenaar Leendert Springer en de boekbinder Jan Goedeljee.

Honderden foto’s van Leienaars danken wij vooral aan de camera van Goedeljee. Vanaf 1877 was hij naast een vermaarde fotograaf ook nog begrafenisondernemer. Fotograferen werd een populaire bezigheid.

Een minder begaafde fotograaf gaf zelfs zijn achternaam aan de fotografische afbeelding, de sigarenwinkelier Israël David Kiek. Hij maakte voornamelijk groepsportretten van Leidse studenten. Zijn “kiekjes”werden een begrip. In 1990 kreeg hij zijn herinneringsmonument, een roestvrij stalen statief met daarop een stalen camerakast. Het ontwerp is van het kunstenaarsduo Norman Beierle en Hester Keijser.Het monument kreeg zijn plaats op het Kiekpad langs de Rijnsburgersingel, nabij molen De Valk, en werd op 19 april 2001 onthuld. Een blik door de lens van de ingebouwde viewer toont een aantal reproducties van authentieke Kiekjes. In de nabijheid van de singel had Kiek zijn atelier.

De fotograaf Kiek werd op 22 april 1811 in Groningen geboren en vestigde zich later in Leiden. Hij overleed 14 mei 1899.

Voor ernstiger foto’s gingen de Leienaars doorgaans naar de overdadig ingerichte studio’s van andere fotografen en in heel wat Leidse familiealbums wordt het werk van bekende fotografen nog altijd zorgvuldig bewaard.

 

geschiedenis van Leiden - de Haagse School in Leiden