Haarlemmerstraat.
Foto: De Gele Tram naar ‘s-Gravenhage
In het begin van de 13e eeuw
lag ten noorden van de Mare het Oude Rijndijkje waarachter langs de oevers van
het riviertje het dorpje Marendorp ontstond. Ten westen van de Mare hoorde het
bij Oegstgeest. Oostelijk van de Mare lag Marendorp op het grondgebied van
Leiderdorp. Langs het dijkje vestigden zich veeboeren en tuinders,
veeverkopers, zelfs een pottenbakker en arme dagloners, die voornamelijk in de
opbloeiende Leidse textielnijverheid een karig bestaan vonden. De grenzen
tussen Oegstgeest en Leiderdorp speelden geen enkele rol van betekenis. De
eerste Marendorpers voelden zich op de eerste plaats inwoners van hun
‘Marendorp.’ In diezelfde tijd bouwden zij in het wijkje ‘Camp’ een kapelletje,
gewijd aan Onze Lieve Vrouwe, een hulpkapel van de kerk van Oegstgeest.
Al heel lang kennen wij het dijkje als de
Haarlemmerstraat.
Op het dijkje kwamen een paar steegjes
uit onder andere het steegje van Jan Vos. Hij was destijds schout van Marendorp
en men noemde het dorpje ook wel het dorpje van Jan Vos. Tussen 1347 en 1355
werd Marendorp door Leiden geannexeerd en het stadsbestuur liet om het dorp een
Vestgracht graven. De bestuurders van Oegstgeest en Leiderdorp maakten geen
bezwaar tegen de inlijving van hun grondgebied bij Leiden. De burggraaf van
Leiden had het in beide delen van Marendorp toch voor het zeggen. Protest tegen
de inlijving had geen enkele zin. Niets ter plekke herinnert nog aan de wordingsgeschiedenis van het
dorpje, uitgezonderd de Jan Vossensteeg en de resten van de Lieve Vrouwe kerk.
Wij kennen de huidige Haarlemmerstraat
als een ‘kilometer koopplezier’, het domein voor winkelende voetgangers.
Dat was voorheen anders, een drukke straat met smalle trottoirs, de Gele Tram
en fietsers. Ter hoogte van de Hartebrugkerk en de Donkersteeg,
levensgevaarlijk voor fietsers want de rails van ‘de Gele’ lagen verzonken in
het wegdek. Links op de foto bekijkt een gehoofddoekt vrouwtje naar de koopwaar
in de etalage van een Midza-winkel, bekend door de spaarbonnen.