Bethlehemshofje

Levendaal 109-111

Gesticht in 1630

In 1811 verenigd met “De Houcksteen”

Aan de buitenzijde vernieuwd in 1897

Restauratie in de jaren 1978-1979

Bestuur: College van regenten.

 

Foto © Marinus Klein

 

De geschiedenis van het Doopsgezinde Bethlehemshofje is uitermate ingewikkeld en dat heeft alles van doen met de geschiedenis van kerkelijk Nederland. Oorspronkelijk stond er een Bethlehemshofje aan de Langegracht ter hoogte van de Bolwerksteeg. Dat hofje werd in 1630 gesticht door de Leidse koopman Gerrit van Frankensz. Van Hoogmade. Gelet op zijn naam een man van goede komaf. Hij was belijdend lidmaat van de Waterlandse Doopsgezinde Gemeente. Twee zoons van hem en een medelidmaat van zijn kerkelijke gemeente werden de eerste regenten over een hofje dat bestemd was voor zijn geloofsbroeders en zusters. Bij de toewijzing van de huisjes moesten familieleden van de stichter voorrang genieten. Als naam voor het hofje koos de stichter Bethlehem, dat betekent “Broodhuis.”

In de 17e eeuw was er Leiden nog een andere Doopsgezinde Gemeente, de Vlaamse Doopsgezinde Gemeente. Ook deze gemeente deed aan armen-, bejaarden- en ziekenzorg. Deze gemeente kwam bijeen in de Bogaardsteeg, een zijstraatje van het Levendaal. Lidmaten van deze gemeente kochten in 1660 een stuk grond aan het Levendaal tussen de Gortestraat en de Kraaierstraat en men liet er een hofje bouwen met de bijbelse naam “De Houcksteen.“

In 1701 werden de beide doopsgezinde gemeenten samengevoegd. Het bestuur over de hofjes bleef gescheiden. Toen echter de inkomsten van de gemeente terugliepen konden de regenten het bestuur over twee hofjes in 1811 niet meer aan. De regenten van het Bethlehemshofje aan de Langegracht verkochten hun hofje voor de som van fl. 1.300. ==. Zij namen De Houcksteen met fondsen en al over. Het hofje aan het Levendaal kreeg de naam Bethlehem. Merkwaardig is wel dat het hofje aan de Langegracht nog anderhalve eeuw onder die naam door particulieren werd bewoond.

In 1897 werd het Bethlehemshofje aan het Levendaal drastisch verbouwd. Het gedeelte aan het Levendaal kreeg een eigentijdse gevel met een bovenverdieping. Binnen in het hofje met de dubbele pomp veranderde er niets, dat bleef 17e eeuws. Rond 1978 werd het hofje opnieuw gerestaureerd. Het is nu nog een alleraardigst en intiem hofje.De afbeeldingen dateren van juli 2002 .

 

hofje Bethlehem - vervolg