Groot Sionshofje

Sionssteeg 4 (voorheen St.Josephsteeg)

Gesticht in 1480

Gebouwd aan de Papengracht

Verplaats in 1668

Vernieuwd in 1913

Bestuur: Regenten namens Diaconie Hervormde Gemeente

Foto: Marinus Klein

 

Het echtpaar Huych van Zwieten en Luytgairt Claisdochter van Boschuysen besloot in 1480 een hofje te stichten voor veertien oudere echtparen. Het hofje kreeg de naam Sion ter herinnering aan het Laatste Avondmaal op de berg Sion. Om het hofje en de bewoners ook in de toekomst te onderhouden werden huizen en andere bezittingen van het echtpaar gelegateerd. Een jaar nadien stichtte het echtpaar ook nog eens een Gasthuis in Katwijk aan Zee.

Het hofje werd gebouwd aan de Papengracht en het beheer er van werd opgedragen aan de Commandeur en de Huiszittenmeesters van de Sint Pieterskerk. Een van de regels van het hofje was dat een vrouw het hofje moest verlaten als haar man was overleden. Zij mocht dan de helft van de haar bezittingen meenemen. De mannen waren in zekere zin bevoorrecht. Zij mochten als weduwnaars op het hofje blijven wonen mits zij niet opnieuw een huwelijk aangingen. Alsnog moesten zij dan het hofje voorgoed verlaten. In beide gevallen een wrede bewoningsregel.

Voor de weduwen kwam daar in 1641 verandering in toen Juffrouw Emerantia Banning het Klein Sionshofje of Weduwenhofje stichtte. Ter onderscheid kreeg toen het hofje de naam Groot Sionshofje. In 1634 werd de financiële basis van het hofje, door het legaat van een burgemeesterszoon uit Wassenaar, aanmerkelijk verruimd. Het legaat bestond uit een groot huis met landerijen en een bedrag van tweehonderd gulden. Daarnaast bedacht de burgemeesterszoon negen andere hofjes met grote geldbedragen.

In de tweede helft van de 17e eeuw raakte het Sionshofje ernstig in verval. Aan een nieuw te bouwen hofje viel niet te ontkomen. Allereerst werd gedacht aan een locatie in de omgeving van de stadsuitbreiding bij de Herengracht. Het toenmalig stadsbestuur van Leiden gaf echter geen toestemming. Rond 1668 keerde het tij voor het hofje en kwam er een nieuw hofje in het bestaande complex van het Sint Pieters Begijnhof aan de Sint Josephsteeg, thans de Sionssteeg. De bewoners van het Begijnhof werden ondergebracht in het “Mierennest” een voormalig kloostercomplex aan de Oude Vest.

De verbouwing van het vroegere Begijnhof werd uitgevoerd door de stadsbouwmeester Willem van der Helm. Boven de poort van het nieuwe hofje werd een zwarte steen geplaatst met het opschrift “Zion.” Kort daarna verhuisden de bewoners van de Papengracht naar de Sint Josephsteeg. In 1837 kwam er een nieuw reglement en vanaf 1803 mochten weduwen in het hofje blijven wonen. In 1913 waren een aantal huisjes zo vervallen dat besloten werd deze vervangen zonder dat de beslotenheid van het hofje werd aangetast. In de jaren zeventig kwamen er grote problemen voor het Groot Sionshofje, de huisjes waren echt aan restauratie toe. En er waren voor de huisjes bijna geen bejaarden meer te vinden. Weldra werd het leegstaande hofje door jongeren gekraakt. De stadsvernieuwing strekte zich ook uit tot de wijk van het hofje maar het is gespaard gebleven.

 

hofje Stichting Groeneveld

mijn hofjeswandeling