Mierennesthofje

Hooglandse Kerkgracht 38

Gesticht in 1760

Architect: onbekend

Een deel van het hofje is het uit 1386 daterend St. Pancreasbegijnhof

Bestuur: Stichting Diogenes

Afb: foto N.N.

 

De oorsprong van het Mierennesthofje aan de Hooglandse Kerkgracht is het Sint Pancreasbegijnhof dat volgens de geschiedenisboekjes door kanunnik Gerrit Lam in 1386 moet zijn gesticht. Het overige van de geschiedenis van het hofje is aan mijn aandacht ontsnapt. Ook mijn toenmalige geschiedenisleraar op de Uloschool wist er niets over te vertellen. Wel vertelde hij ons dat het hofje oorspronkelijk een middeleeuws Vrouwenconvent was, een begijnhof onder de herderlijke hoede van de parochie van Sint Pancras op het “Hoge Land.” Dat is in overeenstemming met de oorspronkelijke naam van de Hooglandse Kerk, de Kapittelkerk van Sint Pancras, gewijd aan Sint Pancratius, een martelaar uit het prille begin van de 4e eeuw. Hij werd omstreeks 289 geboren in Synnada (Klein-Azië) en stierf in Rome op 12 mei 304, amper 14 jaar oud. Hij is een van de vier IJsheiligen. In het Mierennesthofje bevinden wij ons op eertijds gewijde grond.

 

Van de VVV van Leiden mocht ik het volgende verhaal over het Mierennesthofje ontvangen:

 

Het Mierennesthofje is een voortzetting van het Sint Pancreasbegijnhof, dat in 1402 naar de huidige plaats aan de oostzijde van de Hooglandse Kerkgracht werd verplaatst. Na de reformatie werd de stad Leiden eigenares van het begijnhof en liep het aantal begijnen sterk terug. De huisjes bleven wel intensief bewoond, voornamelijk door kinderrijke gezinnen

In de volksmond werd het begijnhof ook wel ‘Rupsennest’ (ruide = rups) of ‘Mierennest’ genoemd.

In de loop der tijden werden veel huisjes verkocht of gesloopt. De laatste overgebleven woninkjes werden in 1731 gekocht door mr. Diederik van Leyden, rijksgraaf, heer van Vlaardingen en kerkmeester.

In zijn testament dat hij in 1760 liet opmaken, bepaalde Diederik van Leyden dat de vijf huisjes officieel een hofje werden. De bewoners van de huisjes moesten tot de Christelijke Religie behoren of hiermede banden hebben. In de 18e eeuw werd een deel van de huisjes verkocht en afgebroken om ruimte te maken voor de bouw van de Remonstrantse Kerk.

Door de lange toegangspoort komt men in klein hofjes met vijf woninkjes. Opvallend is de tandlijst onder de goot van het eerste huisje, dat vermoedelijk het oudste is. In 1977 kwam het hofje in bezit van de stichting en in de jaren 1981 –1982 werd het volledig gerestaureerd.

en 1981 is het hofje grondig gerestaureerd.

 

hofje Bethlehem

mijn hofjeswandeling