Cathrijn
Jacobsdochterhofje
Kaarsenmakerstraat 1
Gesticht in 1598
Gebouwd in 1601 aan de Zegersteeg
Verplaatst in 1930 naar de
Kaarsenmakerstraat
Bestuur: Regenten namens de Diaconie
Hervormde Gemeente
Cathrijn Jacobs was de dochter van een
16e eeuwse Amsterdamse priester.
Zij huwde met een Leidse kleermaker en woonde
na het overlijden van haar echtgenoot, als vermogend weduwe in een woning aan
de Breestraat. In die tijd een deftige straat waar Leiden de welvaart van de
stad etaleerde met een fraai stadhuis en fraaie burgermanswoningen. Gezeten
burgers woonden aan de Breestraat.
Dat Cathrijn Jacobs de buitenechtelijke
dochter was van een priester nam geen mens haar kwalijk. Toen zij voornemens
was met haar rijkdom een hofje te stichten werd haar status toch een probleem.
Voor een buitenechtelijk kind van een priester, weliswaar een rijke weduwe,
lagen zulke zaken moeilijk. Maar het bezit van kapitaal lost doorgaans
problemen op. Geld geeft macht want de Hoogvermogende Heeren Staaten van
Holland en West-Friesland stelden een akte op waarbij de rijke weduwe alsnog
werd gewettigd. Tegen een betaling van een fors bedrag mocht Cathrijn de naam
van haar vader voeren. U ziet met geld is alles te koop, koopmanschap op zijn
smalst.
De weduwe legateerde daarna haar bezit aan de
Huiszittenmeesters, de latere Diaconie van de Hervormde Gemeente. Het hofje,
een rijtje van negen bestaande huisjes stond aan de Zegersteeg nabij het Sint
Annahofje. Het beheer van het hofje werd opgedragen aan de Huiszittenmeesters van
de Pieterskerk.
De oorspronkelijke bewoners van de huisjes
mochten na het overlijden van Cathrijn Jacobs er tot hun overlijden blijven
wonen. Daarna moesten de huisjes bestemd zijn voor eerlijke arme weduwen,
echtparen en ongehuwde vrouwen ouder dan 50 jaar.
In 1928 was het hofje uitermate vervallen.
Bovendien wilden naburige textielfabrikanten hun bedrijf uitbreiden. De
bestuurders van het hofje en de textielfabrikanten werd het snel eens over de
prijs van het stukje grond. De huisjes met erven werden verkocht.
Inmiddels was er door de bestuurders van het
hofje een stukje grond gekocht langs de Nieuwe Rijn op de hoek van de
Kaarsenmakerstraat. Op die plek ging men een nieuw Cathrijn Jacobsdochterhofje
bouwen naar het sobere ontwerk van architect A. van der Heijden.
Het nieuwe hofje kwam in 1930 gereed.
Door de eenvoudige bouw oogt het hofje wat
somber. Ondanks dat is het een charmant hofje in de nabijheid van de oude
begraafplaats aan de Groenesteeg.