terug naar menu

Verboden foto's van eerste politionele actie.

Meer herinneringen aan Nederlands-Indië kwamen boven op een stille warme zomeravond zittend op het terras bij het bekijken van de verboden foto's uit het fotoboekje van Louis Zweers, Strijd om Deli, over de eerste politionele actie bij Medan op Sumatra. Het schemerige licht, de brandende tuinlichtjes tegen de muggen en de muggen zelf, vormden een perfect decor. Waarom de foto's destijds verboden waren werd me niet duidelijk. Misschien om het Nederlandse volk, of de Amerikanen, die Indonesië onder hun invloedssfeer wilden brengen tegen het oprukkende communisme in Oost-Azië, niet te choqueren. Bij het lezen van plaatsnamen in het boekje kwamen oude ervaringen boven. Vooral bij Perbaoengan, een plaatsje midden tussen rubber- en olieplantages.

De eerste dag van de eerste politionele actie leverde het KNIL, als elite beroepseenheid, de voorhoede gevechten. Vanuit Medan, via de Straat van Malakka, landde het VIe Bataljon Infanterie, v/h het Medan Bataljon, in de buurt van Perbaoengan. In de Deli Courant, een krant in het gebied van Medan, stomd het verslag van een militair: "Op 28 Juli te 0.00 uur werden een gedeelte van de Ostcie, de gehele 2e, 3e, en 4e cie en een peloton pantserauto's ingescheept op 2 L.C.T.'s teneinde een landing bij PANTEI TJERMIN uit te voeren. Het convooi werd beveiligd door het corvet H.M. BANDA en de RP's 119, 122 en 130. Slechts het hoogstnoodzakelijke werd meegevoerd, daar na de landing maar 3 trucks per cie beschikbaar zouden zijn. Om 07.00 werd het landingspunt door de Banda en een mustang bepoeierd. De pogingen van de Marine om de L.C.T.'s aan het strand te zetten mislukten jammer genoeg. Ze bleven 30 meter van het strand op een zandbank steken, zodat wij gedwongen waren, naar de wal te waden. De 3e cie vormde een bruggehoofd. De rest volgde en zette te voet de opmars voort naar PERBAOENGAN. Onderweg werd nog geregeld tegenstand ondervonden, wat het noodzakelijk maakte ter weerzijden van de weg op te rukken, hetgeen de opmars vertraagde. Spoedig bleek, dat PERBAOENGAN in brand gestoken was. Te 12.30 was Perbaoengan genomen en kon de 4e cie verhinderen dat de brug over de Soengai Oelar vernield werd. Op 29 Juli te 05.00 werd de opmars voortgezet. Om ongeveer 17.30 was Siantar in onze handen met betrekkelijk weinig tegenstand. Aanzienlijke hoeveelheden wapens en munitie vielen in onze handen en vele gevangenen werden gemaakt en de N.R.I. verpleegstertjes hadden het druk met het wegpikoelen van de gewonde en gedode N.R.I.-strijders. Bevrijd werden de Sgt. de Lange, Sld. Groen en Sld. Johan Pataleimonia en de sultans van Langkat en Asahan".

Wij, een ´bataljon dienstplichtig ongeregeld`, rukten over land in enkele dagen vanuit Medan tussen tabak- en rubberplantages eveneens op naar Perbaoengan, nadat we in de nacht van 23 juli 1947 een tegenaanval van de TNI op Medan hadden afgeslagen. Onderweg bleek niet heel veel kapot of in brand geschoten, maar hier en daar had de TNI (het Indonesisch leger), dat de bergen in was gevlucht, huizen en bruggen vernield of in brand gestoken. De foto's van de lege straten in de plaatsen waar we doortrokken deed de geur van toen, tropenlucht vermengt met brandlucht, herleven.

In Perbaoengan werden we, zoals vaak, in een school gelegerd. Onze veldbedden waren nog niet aangekomen en we lagen op een deken op de cementen vloer. We waren jong en sliepen toch wel. Mijn broek, een paar maten te groot voor een kleine magere jongen, had ik aan het voeteneind gelegd. Hadden ze in militaire dienst ooit passende kleding? De te wijde pijpen waren een voordeel toen ik 's morgens de broek weer aantrok en in mijn kuit werd gebeten door een schorpioen. In een reflects pakte ik het beest samen met de stof van de broekspijp beet en kneep het fijn. De hospik, die niet meer medische kennis had dan nodig was voor het aanleggen van een drukverband, deed er jodium op met een gezicht van ´hoe gaat dat aflopen`? Ik vroeg het me ook af. Het viel mee.

De nachtelijke tropische geluiden van toen kwamen, bij het bekijken van de foto's, in herinnering. Als je 's nachts op wacht stond en een tak of een vrucht van een boom op het golfplatendak van de stelling viel schrok je je al haast een beroerte. Je leerde een voorwerp 's nachts niet te fixeren, dan ging het onherroepelijk bedrieglijk bewegen. Als je er naast keek dan stond het stil (als het een voorwerp was dat ook stil stond). Het voornemen om terug in Nederland midden in de nacht uit bed te komen en voor het huis op wacht te gaan staan, de oude sfeer op te roepen, de opluchting te voelen als de zon opkwam en de dingen om je heen helder werden, heb ik niet uitgevoerd.

Later, toen ik een paar maal Indonesië bezocht, kwam de geur en de geluiden van de tropen niet helemaal terug zoals ik ze me dacht te herinneren. Waarschijnlijk keek en luisterde je toen scherper, angstiger en intenser. De oude herinneringen bleken onlosmakelijk verbonden met de jeugd, de gevoelens en het nieuwe waarmee je toen de dingen onderging. Nu, bij het bekijken van de foto's, kwamen ze terug. De warme zomeravond en misschien het flesje wijn, droegen er aan bij.

Piet Scheele.

e-mailadres: pscheele@chello.nl

naarboven

Of ga naar:

In het leger Politionele actie Overste Raebel van 4-RS Seks in de tropen Trekbom Poncke Princen Kapitein Westerling Oorlogsmisdaden Herdenken Weer burger Link