The5thSeAson: Palmen in de winter

Chamaerops Humilis 60 jaar oud

Nederland is dan wel geen subtropisch land, maar toch zijn er aardig wat verschillen in klimaat. Langs de kusten is het 's winters milder dan bijvoorbeeld in de provincies Groningen en Drenthe. Niet alleen de temperatuur speelt een rol bij het overleven van een subtropische plant, maar ook de standplaats (een regio met relatief zacht weer, een stadstuin etc.), het verschil in dag- en nachttemperatuur, de wind, het grondwaterniveau en de bodemgesteldheid spelen een belangrijke rol. Hier volgt een aantal tips, die een sleutel tot succes kunnen vormen om palmen (en andere subtropische planten) de winter door te helpen.

Heel belangrijk: palmen hoeven pas tegen vorst beschermd te worden als het kouder wordt dan wat de palm aan koude aan kan. Deze temperaturen staan vermeld in het Palmenoverzicht.

Ook moet er beschermd worden als vorst (ook al is het weinig) langdurig gaat aanhouden, zeker als het vochtig is, en absoluut als er harde wind staat.

Slecht doorlatende grondsoorten zijn slecht voor het houden van palmen, daar ze over het algemeen vooral in de winter droog horen te staan, sommige zelfs heel droog. In een natte grond bevriezen ze sneller! Dus let op wat de palm voor grondsoort wenst. De palm heeft namelijk al moeite genoeg om aan te slaan. Het duurt zeker twee tot drie jaar voordat een palm die uit zijn container (pot) gehaald is weer tot volle wasdom komt. U zult begrijpen, dat dit een kwetsbare periode is.

De herkomst van het plantmateriaal is ook erg belangrijk. De meeste planten zijn zaailingen en van exemplaar tot exemplaar kan de winterhardheid verschillen. Dit hangt bijvoorbeeld af van de plaats waar de zaden verzameld zijn. Planten die op hoog gelegen plaatsen groeien, zijn beter winterhard dan exemplaren uit lagere gebieden. Verder zullen alle zaden verschillende eigenschappen hebben, dus zelfs zaden van een en dezelfde boom kunnen verschillen in winterhardheid.

Niet alle delen van de plant zijn even gevoelig voor vorst, maar de zwakste schakel is bepalend voor het al dan niet overleven. Bij de meeste planten zijn dat de wortels. Deze worden vaak beschermd door de grond die hen bedekt en door de in de herfst afgevallen bladeren.

Voor de bladeren en de groeipunt ligt dat anders. Let er vooral op, dat de bladeren goed beschermd worden en droog blijven. De taaie bladeren kunnen zonder deze te beschadigen in een punt naar boven gebonden worden (verticaal staande bladeren zijn iets minder vorstgevoelig). Hierdoor wordt ook het kwetsbaarste deel - de groeipunt - tegen regen beschermd. Een zuilvorm laat zich ook gemakkelijker inpakken. Maximale bescherming krijgen de palmen met een flinke laag stro of riet om de stam en de bladeren. Alle vormen van winterbescherming voor palmen dienen luchtig te zijn! Het beste kan stro en rietmatten of doeken gebruikt worden. Plastic of (noppen-)folie is kan wel, maar hoogstens enkele dagen. Niet langer, daarvoor is het niet geschikt. Ten eerste omdat dan de condens van de palm er niet uit kan waardoor de palm kan gaan rotten; ten tweede omdat de warmte er onder wordt opgehoopt en daardoor gaat de palm te vroeg uitlopen – dit verstoort de natuurlijke gang van zaken.

Verder heeft de palm geen bladknoppen maar een groeipunt, die intact moet blijven. Als de groeipunt bevriest, hetzij door bevriezend water of door de koude wind, dan is de palm ten dode opgeschreven. Is

de groeipunt aangetast dan is deze zeer gevoelig voor schimmel – die vervolgens de

genadeslag geeft. De bladeren kunnen geheel bevroren raken en afsterven, maar als de

groeipunt in leven blijft dan loopt de palm weer uit, ook bij volledig bladverlies.

Maar treur ook niet te snel in het voorjaar, zelfs als de "speer" (groeipunt) verrot lijkt

kan er nog redding zijn.

Maar pas op, het kan ook nog zijn dat er een aantal bladeren mooi groen zijn gebleven,

maar dat de groeipunt toch aangetast is door schimmel. Daarom is het verstandig de plant

na een vorstperiode in te spuiten met een fungicide (b.v. Sulphon of Baycor).

Probeer de groeipunt droog te houden, snijd, knip of zaag alle verrotte delen weg en

behandel deze vervolgens met het fungicide. Er is dan zeker een kans dat de palm behouden blijft.

Butia Eriospatha Trachycarpus Fortunei

In de Verenigde Staten wordt veel met palmen geëxperimenteerd met wisselend resultaat, omdat het weer zeer grillig kan zijn met enorme schommelingen van de temperatuur. Vaak wordt vastgesteld dat palmen van dezelfde soort totaal verschillend op een vorstperiode reageren.

Dit houdt in dat palmen van exemplaar tot exemplaar verschillen te zien geven in hun kouderesistentie, maar ook het microklimaat speelt een rol. Voor verscheidene soorten andere planten zou het langzaam afharden gunstig zou zijn om de winter te overleven. Maar Golstein (1989) duidde aan dat palmen liever een korte stevige vorst hebben dan een langdurige koude periode (met minder lage temperaturen). Ook de vochtigheid en de wind spelen een grote rol bij het veroorzaken van schade aan palmen. Dit geeft het belang van een gunstig microklimaat aan. Beschermen tegen wind is van groot belang!

Volwassen exemplaren kunnen meer vorst verdragen dan jonge en ook de genetische aanpassing aan kou speelt een rol. Uiteraard moet de plant zelf in topconditie zijn en blijven!

Een voorbeeld hiervan is de Butia Capitata of Jellypalm afkomstig uit Brazilië en Argentinië. Het is een mooie grijsgroenbladerige veerpalm die vrij veel vorst kan verdragen. Maar uit gegevens van het internet bleek dat een palm in Nussloch (Duitsland) -11 °C overleefde met alleen wat mulch aan de voet van de palm. In Anniston (Canada) overleefde een Butia -20,6 °C, de vorst duurde slechts 35 uur. Vier jaar later stierf dezelfde plant bij -15,6 °C, maar de vorst duurde wel 4 dagen. Ondanks het feit dat de plant inmiddels ouder was, was in dit geval de lengte van de vorstperiode de doodsoorzaak.

Samenvattend:

Kies de meest optimale standplaats. Denk na over de mogelijkheden van uw tuin: de ligging, bodemgesteldheid, beschutting tegen wind, etc.

Plant de palmen als in het voorjaar de kans op vorst is verkeken en de grond al een beetje "warm" wordt

Geef de planten een luchtige mulch van bijvoorbeeld boomschors

Laat gevallen blad liggen

Sneeuw op de grond geeft een uitstekende isolatie, voor de bladeren is het niet altijd prettig
Verwijder veel sneeuw van het blad, hoe mooi het ook staat

Gebruik alleen luchtige materialen om de plant in te pakken (riet, rietmatten, dennentakken, stro)

Gebruik plastic of (noppen-)folie maximaal 3 dagen, nooit langer

Foto-impressie Palmen

Terug naar Palmen en andere Subtropen

Terug naar Palmenoverzicht

Terug naar Inleiding en Inhoudsopgave

Contact