“De
Klinische Linehangroep”
Voor
wie?
De
“Klinische Linehangroep” biedt een klinisch programma dat drie tot maximaal
twaalf maanden kan duren en dat bestemd is voor mannen en vrouwen die gedurende
langere tijd moeilijkheden met het herkennen en bespreken van gevoelens
hebben. Ze lopen vast in studie of werk, gaan vaak impulsief ‘iets doen’ om
hun emoties de baas te kunnen. Het gaat hierbij vaak om gedrag, dat henzelf
en/of anderen op de één of andere manier kan schaden. Dit patroon brengt
dikwijls met zich mee dat mensen vastlopen in relaties en sociale contacten. De
psychiatrische diagnose is borderline persoonlijkheidsstoornis.
Vaak
zijn er meerdere klachten tegelijkertijd aanwezig, zonder dat er één duidelijk
op de voorgrond staat, zodat zij niet weten waar eerst te beginnen. Kenmerkend
zijn de steeds terugkerende gedragspatronen. Zij slagen er nauwelijks in te
leren van nieuwe ervaringen en neigen ertoe mislukkingen toe te schrijven aan
anderen. Eerdere hulpverleningscontacten leverden vaak verlichting van de
problemen op. Na enige tijd volgde echter een terugval of liep het
hulpverleningscontact zelf vast, wat weer leidde tot gevoelens van
moedeloosheid. In
de directe omgeving zijn er na verloop van tijd weinig of geen mensen
overgebleven die echt kunnen helpen en waarmee over de problemen gesproken kan
worden.
Op deze
afdeling krijgt u de kans om aan dergelijke problemen te werken. Het is niet
mogelijk om alle problemen waarvan u hinder ondervindt, op te lossen. Maar door
samen te werken wordt het wel mogelijk om anders in het leven te gaan staan en
de kwaliteit van uw leven te verbeteren, zonder dat alle problemen opgelost
hoeven te zijn. Belangrijk is dat u zelf, met behulp van het team en
groepsleden, kiest aan welke moeilijkheden u wilt werken en via welke weg. De
behandeling zal intensief en confronterend zijn. Voor een geslaagde behandeling
is doorzettingsvermogen en een sterke wens om alsnog te veranderen noodzakelijk.
Uitgangspunten
en doelen
Doelen
1.
Sociaal functioneren
De afdeling Dr. Poletlaan
13B biedt een zogenaamd ik-versterkend, antiregressief en anti-ontregelend
milieu. Het is erop gericht om de gezonde, krachtige delen van de cliënt te
versterken. De leefgroep is een goed oefenterrein om te leren contact te maken,
omgaan met anderen, samenwerken en grenzen stellen. In de praktijk betekent dit
dat de cliënt op de groep aan het werk is in en met het leven van alledag. Het
milieu zou hier dan ook sociaal-therapeutisch genoemd kunnen worden. De
individuele cliënt leert van de groep en andersom, met ondersteuning van de
sociotherapeuten.
In
individuele en groepssessies met vak- en psychotherapeut kan hierop worden
voortgeborduurd. Cliënten kunnen dan problemen die zij in het dagelijkse leven
tegenkomen verder uitwerken.
Als dit
wenselijk is kan het systeem van de cliënt (bijvoorbeeld ouders, partner) bij
de behandeling ingeschakeld worden.
Uitgangspunt
van behandeling: consultatie-aan-de-cliënt. De cliënt is de spilfiguur van
zijn eigen behandeling. Wij willen u leren hoe u met uw omgeving kan omgaan. Als
u zich bijvoorbeeld anders gaat gedragen ten opzichte van uw familie, dan zullen
die zich ook anders gaan opstellen ten opzichte van u. Wij kiezen er niet voor
om uw omgeving te leren omgaan met u. Dat is ook de reden dat er buiten het
behandelteam niets over u of uw behandeling besproken wordt zonder dat u erbij
aanwezig bent.
2
Gedragsverandering
Aan de hand van
dialectische gedragstherapie (M. Linehan) wordt gewerkt aan het leren herkennen
en beheersen van gevoelens. Daarnaast wordt geleerd het daaruit voortvloeiende
gedrag te controleren en veranderen. Cognitieve en schemagerichte therapie (J.
Young) helpt bij het ontdekken en herkennen van denk- en gedragspatronen die in
het dagelijks functioneren belemmerend werken. Doel hiervan is ook het
ontwikkelen en aanleren van ander, meer passend gedrag.
3
Maatschappelijke reïntegratie
Voortdurend zal er
aandacht zijn voor de terugkeer naar de maatschappij. Op het gebied van
maatschappelijk functioneren staan vaardigheden en maatschappelijke
activiteiten centraal, die noodzakelijk zijn om het dagelijks leven vorm te
geven en te structureren. Belangrijk in dit kader zijn werk, studie, vrije tijd,
zelfzorg en de eigen omgeving. Waar
mogelijk wordt tijdens de opname tijd ingeruimd voor het opbouwen, onderhouden
en instandhouden van contacten van deze aard. Zo blijven cliënten structureel
bezig met studie, werk etc. en wordt waar nodig gezocht naar passende
woonruimte.
De
eerste therapiefase
bestrijkt ongeveer vier tot zes weken. Er wordt een zo nauwkeurig mogelijke
analyse uitgevoerd van het streefgedrag met wat daaraan voorafgaat en wat er op
volgt. Centraal staat vooral het probleemgedrag dat verantwoordelijk is voor de
actuele klinische opname, evenals gedrag dat een poliklinische behandeling in de
weg staat.
Daarna
wordt samen met de cliënt en het multidisciplinaire team het behandelplan
opgesteld. Men richt zich samen met de cliënt specifiek op zijn of haar
individuele problemen en mogelijkheden. Zo worden de behandeldoelen opgesteld
die de leidraad vormen van de rest van de behandeling. Dit zijn doorgaans het
verwerven en versterken van het vermogen om spanningen en emoties bij reële
psychosociale conflicten te reguleren.
tevens
wordt de module Kernoplettendheid ingeoefend: leren stil te staan bij wat er
gebeurt rondom u en in uzelf, zonder meteen te gaan oordelen.
De
tweede therapiefase
(drie tot 5 maanden) omvat de volgende doelen.
1.
Theoretische voorlichting aan de cliënt met als doel het grootst
mogelijke inzicht in de eigen problematiek. Dit omvat zowel het verwerven van
kennis over de gevolgen van mogelijke traumatisering, als basiskennis over
emotieregulering, leertheorie en de mechanismen van psychotherapie. (De cliënt
moet deskundig worden op het gebied van de stoornis.)
2.
Gedragsanalyse
(contingentiemanagement) van bekrachtigende factoren na zelfverwondend
gedrag of praten over suïcide.
3.
Er bestaat hierna de mogelijkheid te kiezen om focaal, gedurende een
beperkte tijd aan enige doelen te werken of juist te kiezen voor een wat
uitvoeriger basisprogramma dialectische
gedragstherapie van M. Linehan waarin een uitgebreide vaardigheidstraining).
Het doel van dit basisprogramma is het systematisch aanleren en oefenen van
vaardigheden op 4 terreinen:
§
Kernoplettendheid : leren stil te staan bij wat er gebeurt
rondom u en in uzelf, zonder meteen te gaan oordelen.
§
Interpersoonlijke effectiviteit : effectieve manieren leren om
te vragen wat u nodig hebt, om nee te kunnen zeggen en om met
conflictsituaties te kunnen omgaan.
§
Emotieregulatie : emoties leren herkennen en begrijpen en er meer
vat op leren krijgen.
§
Crisismanagement : leren hoe je crises kan verdragen.
Bij
het basisprogramma is het in sommige gevallen mogelijk de duur van het programma
eenmaal met 5 maanden te verlengen in verband met herhaling van de daarbij
behorende vaardigheidstraining.
4.
Vervolgens start met verwerving van de bovengenoemde specifieke
vaardigheden om de problemen aan te pakken die tot de ziekenhuisopname hebben
geleid. Bijvoorbeeld stresstolerantie, emotiemodulatie of het ontwikkelen van
zelfredzaamheid in het geval van dissociatie of flashbacks.
Centraal
in de volgende en derde therapiefase staat het plannen van het ontslag.
Dit betekent niet alleen dat het vertrek van de afdeling wordt voorbereid, maar
ook dat feitelijk contact wordt gelegd met de therapeut die de behandeling gaat
overnemen en cliënt oefent met situaties waarin hij/zij spanningen van werk of
alleen zijn tegenkomt. Ondersteuning is in deze fase nog van belang.
Behandelonderdelen
1.
Sociotherapie
Sociotherapie is dat
onderdeel van uw behandeling waarin gewerkt wordt met wat er in uw leefmilieu
gebeurt. In elke groep waar mensen samenleven zijn er goede, maar ook minder
prettige momenten. Afhankelijk van de manier waarop u hiermee omgaat, kunt u
veel over uzelf leren. Door er over te praten kunt u leren wat u met uw gedrag
bij andere mensen oproept. Zo wordt het bijvoorbeeld eenvoudiger om in de
toekomst conflicten effectiever aan te pakken. Het leefmilieu is dus een
oefensituatie waarin je kunt leren om op een goede manier met andere mensen om
te gaan. Binnen de
sociotherapie zijn er tal van gestructureerde activiteiten (maaltijden,
dagopening, dagafsluiting, weekendplanning, weekendevaluatie, taakverdeling,
groepsgesprek, leefruimteonderhoud en kameronderhoud) die u de gelegenheid geven
deze vaardigheden in te oefenen en/of eigen te maken.
2.
KernOplettendheidsVaardigheden groep (KOV-groep).
De
KOV-groep maakt deel uit van het behandelprogramma in de eerste fase. U maakt
kennis met de theoretische kant van de kernoplettendheidsvaardigheden, dit wil
zeggen hoe u kunt leren stil te staan bij uzelf zonder meteen te gaan oordelen.
Hier wordt de basis gelegd waarop in de Dialectische gedragstherapie-training en
sociale vaardigheidstraining wordt voortgeborduurd.
3.
Dialectische gedragstherapie-training
De
DGT-training maakt deel uit van het DGT-behandelprogramma. Deze training bestaat
uit wekelijkse groepssessies van 2 ½ uur. De training wordt besteed aan het
aanleren en oefenen van vaardigheden, om beter met uzelf, relaties, gevoelens en
spanningen om te kunnen gaan. Natuurlijk blijven ook de
kernoplettendheidsvaardigheden de nodige aandacht krijgen. Er horen
huiswerkopdrachten bij, die de deelnemers de kans geven om het geleerde in de
praktijk om te zetten. Deze huiswerkopdrachten moeten ingevuld meegebracht
worden naar de vaardigheidstraining. Bij eventuele problemen of onduidelijkheden
bij het huiswerk bestaat er steeds de mogelijkheid om hulp in te roepen. Deze
hulp is het verduidelijken of beter leren begrijpen van de opdracht.
De
wekelijkse bespreking van het huiswerk is gericht op het naar voor halen van
successen en het overwinnen van mogelijke hindernissen bij het uitproberen in de
praktijk. Als leidraad wordt het boek van Marsha Linehan, Borderline
persoonlijkheidsstoornissen, handleiding voor training en therapie, gebruikt.
Gemiste sessies moeten zoveel mogelijk ingehaald worden. Daarbij kan gebruik
worden gemaakt van de video-opnames die van iedere vaardigheidstraining worden
gemaakt.
4.
ORA bespreking
ORA
betekent: Overzicht Resocialisatie Activiteiten. Deze bespreking vindt eenmaal
per week plaats. Het doel hiervan is het in kaart brengen van ieders leven
buiten de groep om vervolgens toe te werken naar een zo gewenst mogelijke
situatie in deze. De hoofdonderwerpen zijn: wonen, budgettering, werk /
scholing, vrijetijdsbesteding en sociale contacten. De werkwijze van deze
bespreking wordt zo praktisch mogelijk gehouden, gericht op het handelen. Iedere
cliënt heeft een individueel ORA plan waarin een overzicht staat van diens
situatie. Iedere bespreking kiest hij een aspect van een onderwerp waar hij die
week aan kan gaan werken. Deze afspraak kan genoteerd worden in zijn ORA plan.
De volgende week wordt dit dan besproken. Men kan elkaar tijdens deze bespreking
van advies voorzien, ondersteunen en feedback geven.
5.
Medicijnbespreking
Ook dit
therapieblok vindt in de groep plaats om het voor iedereen helder te houden wat
er op dit gebied speelt en hoe de invloed daarvan is op de behandeling. Hierbij
is, behalve een sociotherapeut (die voorbeelden uit de praktijk van alledag kan
aandragen), ook de psychiater aanwezig om de volgende onderwerpen te bespreken:
§
medicijngebruik
§
verslavingsgedrag
§
problemen met het dagnachtritme / slaapproblemen
§
omgaan met spanningen
6.
Behandelbespreking
Tijdens
deze bespreking wordt 1 cliënt in de groep centraal gesteld. Er is een half uur
gereserveerd om de afgelopen behandelperiode (6 tot 8 weken) te bespreken. Er
wordt dan gekeken of de doelstellingen die de cliënt zich gesteld heeft gehaald
zijn. Hierbij is het proces (hoe aan de doelen gewerkt is) minstens zo
belangrijk als het product (in welke mate de doelen zijn behaald). Hierna kan
gekeken worden hoe er het beste verder gewerkt kan worden, of er anders aan
doelen gewerkt dient te worden of dat er andere doelen gesteld kunnen worden.
Belangrijke vragen hierbij zijn in hoeverre de behandeling nog aansluit bij de
gestelde doelen en welke stappen nog gezet kunnen worden om met ontslag te gaan.
7.
Crisisgesprekken
Wanneer
u in een crisis dreigt terecht te komen, die u zelfstandig niet constructief kan
oplossen, vragen we u beroep te doen op één van de sociotherapeuten als coach.
Hij/zij zal in een kort (15 minuten) gesprek met u nagaan wat het probleem is en
hoe u de crisis kan aanpakken, voortbouwend op de vaardigheden die u aan het
leren en oefenen bent. Na zelfdestructief gedrag kunt u gedurende die dag geen
afspraak maken voor een bijkomend gesprek met de coach of een ander teamlid. Het
zelfdestructieve gedrag wordt op dat moment beschouwd als uw manier om de crisis
te hanteren en op te lossen. Bijgevolg is coaching door een ander teamlid dan
niet meer nodig.
Op
indicatie kan aan dit programma toegevoegd worden:
1.
Non-verbale therapieën
In de
non-verbale therapieën worden de geleerde vaardigheden via expressie, beweging,
vormgeving, muziek en spel verder ingeoefend en eigen gemaakt
2.
Beeldende, Creatieve therapie
In deze
therapie kunt u met verschillende materiaalsoorten iets maken. Enerzijds is het
doen op zich belangrijk, namelijk uzelf bewust concentreren op iets anders en
tijd nemen om voor uzelf iets vorm te geven. Anderzijds kunt u deze therapievorm
gebruiken om iets uit te drukken over uzelf in het hier en nu. U beslist zelf
wat u hierover wilt vertellen. Er wordt voornamelijk gewerkt rond begrenzing en
evenwicht.
3.
PMT. Dit staat voor psychomotore therapie.
Tijdens
deze non-verbale therapievorm wordt op indicatie voornamelijk het bewegen en
innerlijke, lijfelijke signalen aangegrepen om, in samenspraak met de therapeut,
aan uw persoonlijke doelen te werken. Bijvoorbeeld op een aangename manier
opnieuw contact maken met uw eigen lichaam, controleren van impulsiviteit,
omgaan met grenzen, vertrouwen, sociale contacten, samenwerken.
4.
Sociodrama
Dit is
een vorm van behandeling waarbij spel, improvisatie en verbeelding worden
gebruikt. In sociodrama kunt u gebruik maken van uw zintuigen, lichaamshouding
en beweging, uw stem en mimiek, spontaniteit, communicatie en samenspel. In
drama kun je door middel van spel, vorm geven aan uw innerlijke gevoelens. U
kunt situaties in spel in beeld brengen, waardoor u ze anders kunt bekijken en
beleven. Het 'doen alsof' (het spel) maakt het veiliger om naar uw eigen
gevoelens en gedragingen te kijken, dan in de realiteit.
5.
Individuele maatschappelijke begeleiding (door de maatschappelijk werker).
Indien
nodig, wordt er tijdens de eerste fase samen naar een woning gezocht.
Tijdens
de opname is er, op vraag van patiënt, de mogelijkheid tot het opvolgen en
begeleiden van de financieel-administratieve zaken, concreet betekent dit:
schuldeisers aanschrijven, voorlopige bewindvoering aanvragen, afbetalingsplan
opmaken, opvolgen van problemen rond uw uitkering etc.
6.
Individuele psychotherapie
Het is
de bedoeling is om effectiever te leren omgaan met probleemsituaties en het
geleerde in de vaardigheidstraining om te zetten naar het individuele leven van
alledag.
7.
Systeemtherapie
Hier
wordt er voor een langere tijd op regelmatige basis samengekomen om de
moeilijkheden vanuit een breder geheel te bekijken. Het geeft de mogelijkheid om
indien nodig één of enkele gesprekken samen met familie en/of partner te
voeren met de bedoeling volledige inzet voor individuele therapie mogelijk te
maken zonder dat dit uw verbintenissen met familie in de weg staat.
Enkele
voorbeelden:
§
Wanneer de familie na uitleg over de afdeling nog met specifieke vragen
zit.
§
Om individuele therapie mogelijk te maken zonder uw rol in de familie te
verliezen.
§
Om op een gezonde manier betrokkenheid van de familie bij de behandeling
mogelijk te maken.
§
Om als familie of als paar samen te leren omgaan met de moeilijkheden of
de gevolgen hiervan
§
Om
de familie wat steun te geven indien dit nodig mocht zijn.
