Muizen info

Muizen of kleurmuizen zoals we ze officieel moeten noemen, zijn leuke huisdieren. Persoonlijk vind ik ze zelfs leuker dan bijvoorbeeld een hamster. Ze zijn nieuwsgierig, bijten zelden, worden makkelijk tam en passen zich makkelijk aan, aan het ritme van hun eigenaar. Een hamster zal het je niet in dank afnemen als je hem overdag wakker maakt. Een muis daar in tegen zal eerst even moeten wennen maar al gauw aan het nieuwe ritme gewend zijn. Op deze pagina zal ik kort wat informatie proberen te geven over het houden van muizen als huisdier.

De kleurmuis zoals wij die kennen stamt af van de huismuis (Mus musculus). Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de huismuis is hiernaast op het kaartje weer gegeven. Later is de huismuis met behulp van de mens over de hele wereld verspreid.

Omstreeks 1850 kwam de huismuis als witte tamme laboratoriummuis vanuit Japan naar Europa. In Japan is het fokken van muizen in verschillende kleurmutaties ontstaan. Vandaag de dag kennen we kleurmuizen in vele kleuren, aftekeningen en vachttypen.

De uiterlijke kenmerken van een kleurmuis zijn nog al verschillend. Zo zal een muisje uit een dierenwinkel vaak klein en gedrongen zijn, met kleine oren en een korte staart. Muizen die speciaal gefokt worden om aan keuringen mee te doen (zo genaamde showmuizen) zien er heel anders uit. Deze muizen zijn vaak groot en slank met een staart even lang als het lichaam of zelf langer. Ze hebben grote ronde oren en wegen soms ruim 60 gram terwijl een dierenwinkel muisje vaak de 45 gram niet haalt. Welke muisje er mooier is, is een kwestie van smaak en de reden waarom je muizen wilt houden. Als huisdier volstaat het eerste muisje prima, maar op een show zal deze niet hoog scoren. Het aller belangrijkste is natuurlijk dat het diertje gezond is.

Kleurmuizen, de naam zegt het eigenlijk al, zijn er in verschillende kleuren en vachttypen. Het is geen doen om alle mogelijke combinaties hier te gaan noemen, laat staan alle dieren te laten zien. Er zijn verschillende sites die foto's van verschillende kleuren laten zien. Ik zal alleen de belangrijkste opnoemen.

Al de in de tabel genoemde kleuren, uitmonsteringen, aftekeningen en vachttypen zijn in verschillende combinaties mogelijk. Er zijn dus oneindig veel combinaties mogelijk, te veel om op te noemen. Voor meer informatie over hoe deze kleuren e.d. ontstaan en vererven, verwijs ik naar de genetica pagina.

Kleurmuizen zijn actieve nieuwsgierige diertjes. Ze klimmen en springen graag waarbij ze hun staart gebruiken om hun evenwicht te bewaren. Het zijn sociale dieren die van nature in familie groepen leven. Nu wil niet iedereen dat muizen zich voortplanten dus ze zijn ook prima in groepen van hetzelfde geslacht te houden. Muizen moeten toch minimaal wel met z'n tweeën gehouden worden. Vrouwen zijn makkelijker aan elkaar te koppelen dan mannen. Voor beide geldt dat het koppelen makkelijker gaat als het jonge dieren betreft. Muizen zijn zeer vriendelijke diertjes die hun eigenaar eigenlijk nooit zullen bijten. Ze zijn makkelijk tam te maken, dit gebeurd vooral door ze veel in handen te nemen als ze nog jong zijn. En later kan door het aanbieden van lekkere hapjes het diertje gelokt worden.

Muizen hebben zeer gevoelig oren, ze kunnen geluiden horen boven de geluidgrens van ons gehoor; zogenaamde ultrasone geluiden. Muizen communiceren druk met elkaar op dat geluidsniveau. Wij mensen krijgen daar niets van mee. De enige piepjes die wij horen zijn uitingen van pijn, angst of ongenoegen.

Muizen ruiken ook vele malen beter dan mensen, reuk en geuren spelen een belangrijke rol in de communicatie en het zoeken van voedsel. Zo herkennen ze elkaar aan de geur, bakenen hun territorium af met geur en ook bij voortplanting speelt geur een belangrijke rol. Muizen herkennen zelfs hun "mens" aan de geur. Bij het introduceren van nieuwe muizen in een bestaande groep is het zeer belangrijk dat dit in een goed schoon gemaakte bak gebeurd, zonder al te veel speeltjes. Anders heeft de bestaande groep de neiging het territorium te verdedigen tegen de "indringer". Muizen urine heeft een vrij sterke geur, sommige mensen kunnen daar niet aan wennen. Door regelmatig de bak of de hoek waarin ze hun behoefte doen te verschonen blijft de geur beperkt. Mannen hebben een sterkere lucht dan vrouwen, het is dan ook aan te raden vrouwen als huisdiertjes te houden.

Muizen zijn nachtdieren, ze passen zich echter makkelijk aan, aan het ritme van hun eigenaar. Toch brengen ze het grootste deel van de dag (als wij werken of op school zitten) slapend door. 's Nachts kunnen ze makkelijk hun weg vinden door de tastharen rond de snuit, boven de ogen en aan hun pootjes. Een muis zonder deze tastharen (bijv. doordat een kooigenootje deze afbijt = snorrenbijter) is een muis toch een beetje gehandicapt in het donker.

Van dichtbij kunnen muizen redelijk goed zien, zelfs bepaalde kleuren onderscheiden. Door de positie van hun ogen hebben ze een groot blikveld. Ze zien weinig details maar vooral beweging.

Verder communiceren muizen met hun lichaamstaal. Bekende worden besnuffeld en gewassen, bij het zien van een vijand maken muizen zich groot, maken hun rug bol en zetten hun haren overeind. Dit dreig gedrag gaat vaak gepaard met zijwaarts naar de vijand toe bewegen (vanaf de zijkant lijk je immers nog groter) en het slaan er roffelen met staart en achterpoten. Een defensieve muis zit vaak op z'n achterpoten en z'n kop opzij. Met zijn voorpoten probeert hij, vaak onder luid gepiep, van zich af te duwen. Wanneer ze lopen wordt er ook wel met een voor- en achterpoot geduwd.

Een muizengroep kent een rangorde die met veel lichaamstaal gepaard gaat. Zo zien we vaak dat de dominante muis van de groep de andere muizen "berijd" ten teken van dominantie. Dit gedrag zien we zowel bij mannen als bij vrouwen onderling.

In de dierenwinkel zijn verschillende soorten kooien verkrijgbaar. Elke kooi heeft heeft voor en nadelen. Verder is het een kwestie van smaak wat voor kooi iemand voor zijn dieren neemt. In de tabel hieronder staan de voor en nadelen van enkele kooien beschreven.

Bij elke kooi moet gelet worden of de muizen nergens door kunnen ontsnappen (kieren bij deurtjes en tralie afstand). Een tralie afstand van 1 cm of minder zou volwassen binnen moeten houden. Verder moet er opgelet worden dat de muis zich nergens aan kan bezeren, klem komen te zitten enz.

Het aantal muizen dat in een kooi gehouden kan worden is moeilijk te zeggen. Traliekooien voor muizen zijn over het algemeen vrij klein. Door plateaus kan het oppervlak wel wat groter gemaakt worden. Een kleine tralie kooi is ongeveer geschikt voor twee muizen. In grotere kooien kunnen meer muizen, het is een beetje aftasten hoeveel. Gaan de muizen vechten of stikt de kooi al na een dag of 2? Dan zitten er teveel muizen in de bak.

Aangezien muizen actieve en nieuwsgierige diertjes zijn, is het zaak de bak zo uitdagend mogelijk in te richten voor de muizen. Met behulp van speeltjes en huisjes verkrijgbaar in de dierenwinkel maar ook andere materialen kan de bak worden aan gekleed. Denk bijvoorbeeld aan takken uit het bos (let er wel op dat deze niet giftig zijn voor de muizen), touwen van natuurlijk materiaal, washandjes, wc rolletje, eierdozen of wees creatief met klei. Let er wel altijd op dat de speeltjes veilig zijn voor de muizen!

Voorbeelden van ingerichte muizen verblijven

Traliekooi Foto: Sanne Kulk	Aquarium Foto: Brenda v.d. Kamp

Labbakken	Terrarium Foto: Noor Tullemans

In de dierenwinkel zijn vele soorten bodembedekking en nest materiaal te koop. De meest gebruikte bodembedekking voor muizen zijn

Elk type bodembedekking heeft voor en nadelen, meestal is het een kwestie van proberen en kijken wat er goed bevalt. Niet elke bodem bedekking is overal verkrijgbaar of alleen in hele grote verpakkingen.

Het bekendste nestmateriaal is hooi. Een nadeel van hooi is dat er wel eens parasieten in zitten. Door het hooi een aantal dagen in te vriezen, worden deze gedood. Hooi is verder zeer geschikt, lekker warm en de muizen hebben gelijk wat te knabbelen. Papiersnippers zijn ook heel geschikt, uit de dierenwinkel of uit de papierversnipperaar. Zeer ongeschikt de hamsterwatten die in de dierenwinkel verkrijgbaar zijn. De muizen kunnen namelijk met hun pootjes verstrikt raken in dit materiaal. Dit leidt tot verwondingen aan de poten.


Zaagsel	Strohaksel (Russelbedding)	Vlas	Papiersnippers (nestmateriaal)

Hennepvezel (Aubiose)	Beukensnippers	Hooi; voor gebruik 24 uur invriezen tegen parasieten	Hamsterwatten; niet geschikt als nest materiaal!

Muizen vragen niet heel veel verzorging. Zoals al eerder is genoemd zijn het sociale diertjes die per twee of meer gehouden worden. Al haal je een muis er nog zo vaak uit en geef je hem veel aandacht, ze hebben altijd behoefte aan soortgenoten. Wij mensen kunnen dat niet compenseren. Als de muizen een ruim, uitdagend verblijf hebben is het dan ook niet noodzakelijk ze er elke dag uit te halen. Het mag natuurlijk wel! Het is voldoende één keer per dag de muizen te controleren en te kijken of ze nog voldoende schoon water en voer tot hun beschikking hebben. Verder moet natuurlijk het hok wel regelmatig schoon gemaakt worden. Hoe vaak ligt aan de grote van het hok en de hoeveelheid muizen. Geur is een goede indicatie, gaat het hok ruiken, dan is het tijd om schoon te maken. Ik maak de hokken twee keer per week schoon maar één keer per week is gebruikelijk. Je kan de bak schoonmaken met een sopje maar het is niet noodzakelijk. Zelf maak ik alleen voerbakjes en flesjes schoon met warm water en vervang alle kartonnen speeltjes die vies zijn. Kunststof speeltjes zou ik ook alleen met warm water afwassen. Met sop heb je kans dat ze er alleen maar meer op gaan plassen om het weer naar "hun" te laten ruiken.

Het hanteren van muis kan op verschillende manieren. Als de muizen heel erg tam zijn, hoef je soms alleen maar je hand in de bak te steken en klimmen ze er vanzelf op. Als ze niet vanzelf op je hand komen zitten, kun je ze met twee handen tegelijk als het waren "opscheppen". Voor de wat angstigere of springerige muisjes kun je de muisjes het beste aan de basis van de staart (vlak bij het lichaam) oppakken en dan direct op je arm of hand zetten. Als je ze los laat blijven ze meestal vanzelf zitten.

Door je hand met wat lekkers erop in de bak te steken kun je muizen tam maken en leren vanzelf op je hand te klimmen.

Er is veel voeding voor knaagdieren op de markt, de meeste zijn zelfs aangepast aan de verschillende diersoorten. Voorbeelden van basis voer zijn

Deze voeding is allemaal geschikt om aan je muizen te geven. Het nadeel van gemengde voersoorten is dat de muizen eruit kunnen zoeken wat ze lekker vinden. Als dat gebeurd, geef dan pas nieuw voer als alles op is. Kant en klare brokken hebben dus als voordeel dat alle voedingstoffen in één brok zitten. Er valt dus niets uit te zoeken. Het nadeel is weer dat ze juist dat zoek gedrag niet kunnen vertonen. Nog een voordeel van brokken is dat rode muizen er niet zo dik van worden (rode muizen hebben genetische aanleg voor vetzucht).

Wat basis voeding vaak mist is voldoende dierlijke eiwitten. Dit kun je zelf extra erbij geven in de vorm van katten- of honden brokken. Welke van de twee je kiest maakt niet zo veel uit. Sommige fokkers zeggen dat kattenbrokken te zout zijn maar andere voeren het al jaren met succes. Ook het merk maakt niet veel uit. Je kan ook stukjes gekookt ei of gekookte kip geven, het is maar net wat je zelf gemakkelijk vind.


Labbrok	Fijn muizenvoer Foto: Roxani van Eijndhoven	Gem. ratten en muizen voer Foto: Denise Dekker	Grof ratten en muizenvoer Foto: Roxani van Eijndhoven

Kattenbrokje	Hondenbrokken Foto: Mariëlle Aartsen

Muizen eten ook graag groenten en fruit. Hier bij moet wel opgelet worden dat de dieren niet te veel krijgen. Bij te veel groenten en fruit kunnen de muizen aan de diarree raken, zeker als ze het niet gewend zijn. Op letten dus! Niet alle groenten en fruit zijn geschikt om te geven, voer bijvoorbeeld geen koolsoorten aan muizen. Groeten die je rustig kan voeren zijn bijvoorbeeld:

Fruit is meestal wel geschikt voor muizen. Bij fruit met een pit, de pit wel eerst verwijderen. Voorbeelden van fruit:

Verwijder altijd de restjes fruit en groenten de volgende dag, zodat het niet gaat rotten of schimmelen. En voer altijd met maten!

Muizen moeten net als alle dieren altijd schoon drinkwater tot hun beschikking hebben. Dit kan zijn in een drinkbakje of drinkflesje. Een bakje heeft als voordeel dat ze er altijd uit kunnen drinken. Een flesje zou in theorie kunnen haperen als het kogeltje bijv. vast zit. Het nadeel is dat ze altijd rotzooi in hun waterbak gooien dus dat je het water minstens één keer per dag moet verschonen. Dit kan voorkomen worden door het bakje ergens op te zetten (stenen of iets anders).

Een waterflesje heeft als voordeel dat het water schoon blijft en voor meerdere dagen aanwezig is. Een nadeel kan zijn dat het balletje hapert waardoor er geen water uitkomt. Soms graven de muizen bodemmateriaal tegen het nippeltje aan waardoor het flesje helemaal leeg loopt. Ook al bevat een flesje voor meerdere dagen water. Het is toch aan te raden het water om de dag te verversen.

Het fokken van muizen is erg leuk. Er zijn veel verschillende kleuren, uitmonstering en tekening en de genetica is niet er ingewikkeld. Je kan dus gemakkelijk gericht een bepaalde kleur fokken met een bepaalde uitmonstering, tekening enz. Er zijn oneindig veel combinaties mogelijk dus als je wilt, elke keer weer een nieuwe uitdaging.

Natuurlijk hoef je niet doel gericht een bepaalde kleur te fokken. Zomaar een keer een nestje te fokken om te zien hoe hoe jonge muisjes zich ontwikkelen is natuurlijk ook gewoon erg leuk.

Voordat je een nestje gaat fokken is het wel verstandig je de volgende zaken te bedenken:

Bedenk je wel dat er ontzettend veel muizen gefokt worden en dat er nauwelijks vraag is. Als er al vraag is naar muizen dan gaat het vaak om bijzondere kleuren, vachtjes, tekening enz.

Je zou dus van tevoren alvast mensen kunnen zoeken die jonge muizen willen. Je kan ze soms ook naar een dierenwinkel brengen maar bedenk dan wel dat daar ook reptielenhouders muizen voor hun reptielen kopen. Dus als je niet wilt dat één van jou muisjes in de maag van een slang beland, zal je een andere oplossing moeten bedenken. En vergis je niet, een nest muizen kan variëren in groten van drie jongen tot 17 jongen! Het belangrijkste vind ik in ieder geval dat de muizen waarmee je gaat fokken gezond zijn.

Zelf fok ik mijn kleurmuizen voor mijn eigen plezier. Ik fok gericht 2 kleuren (Champagne en Engels rood) en één uitmonstering (tan). Een deel van de muizen die ik fok blijven om mijn lijnen in stand te houden en te verbeteren. Het deel dat ik niet langer nodig heb, gebruiken we om onze eigen slangen te voeren. Ik heb dus altijd een oplossing voor de muizen die ik overhoud. Onze slangen krijgen goed gevoedde, gezonde muisjes, waarvan ik weet dat ze een goed leven hebben gehad en dat vind ik belangrijk.

Om te kunnen fokken is het belangrijk om het verschil tussen een man en een vrouw te kunnen zien. Bij een vrouwtjes muis is de afstand tussen de de geslachtopening en de anus vrij klein. Verder zijn er op de buik van het vrouwtje de 10 tepels duidelijk zichtbaar (3 paar tussen de voorpoten en 2 paar bij de achterpoten). Bij een mannetjes muis is de afstand tussen de geslachtsopening en anus beduidend groter. De tepels zijn bij de man niet zichtbaar. Als het mannetje rond loopt zijn de ballen duidelijk zichtbaar onder de staart aanzet.

Een muis is rond de 6 weken oud vruchtbaar maar pas bij 12 weken (3 maanden) fokrijp. Met andere woorden, pas als de muis 3 maanden is, is ie ver genoeg uitgegroeid om er mee te kunnen fokken. Vrouwtjes moeten hun eerst nestje krijgen in de leeftijd tussen de 3 en 6 maanden. Tijdens de geboorte wordt het geboorte kanaal opgerekt door het passeren van de jongen. Dit kan omdat tot 6 maanden er nog veel kraakbeen aanwezig is. Na een leeftijd van 6 maanden verbeent het kraakbeen. Als het vrouwtje dan haar eerste nestje krijgt, kan het zijn dat de jongen het geboorte kanaal niet kunnen passeren, waardoor het vrouwtje en haar jongen zullen sterven. Als het vrouwtje eenmaal een nestje heeft gehad kan zij probleemloos meerdere nesten krijgen op een leeftijd van 6 maanden en ouder. Het hangt van de conditie van het vrouwtje af tot op welke leeftijd zij nog een nestje kan krijgen.

Voor de man geldt er geen leeftijdsbeperking, hij moet minimaal 3 maanden zijn voor zijn eerste nestje. Ouder is altijd beter, dan weet je namelijk zeker dat je met een sterke gezonde muis te maken hebt.

Voor de dekking kun je de man en de vrouw samen in een vreemde bak zetten. Het is ook mogelijk om de man bij de vrouw in de bak te zetten. Zet niet de vrouw in de bak van de man. Een man heeft de neiging zijn territorium te gaan verdedigen ook al is de "indringer" een vrouw, met alle gevolgen van dien.

Het vrouwtje is eens in de 4-5 dagen in oestrus, op dat moment is ze berijdt te paren met de man. Er zullen in die periode veelvuldig dekkingen plaat vinden. Na een dekking laat de man een witte prop achter in de vulva van het vrouwtje. Dit zogenaamde dekpropje zorgt ervoor dat het sperma van het mannetje langer in het vrouwtje blijf. Tussen door zal de man het vrouwtje het hof proberen te maken door haar te besnuffelen en regelmatig te wassen.

Als de man een week samen heeft gezeten met de vrouw, zou ze in principe drachtig moeten zijn. In de praktijk duurt het soms toch wat langer voordat het vrouwtje drachtig is. Zelf laat ik de man en vrouw bij elkaar zitten totdat er bij het vrouwtje een "drachtig buikje" zichtbaar wordt. Haal de man wel op tijd weg, het vrouwtje is namelijk direct na de geboorte van de jongen weer vruchtbaar waardoor zij direct weer gedekt kan worden. Dat is natuurlijk niet gezond voor het vrouwtje.

De draagtijd van een muis is ongeveer 21 dagen. Na ongeveer 1,5-2 weken er duidelijk aan de buik te zien dat het vrouwtje drachtig is. In de laatste 1-1,5 week groeit de buik vaak nog enorm!

Meestal verloopt de dracht zonder problemen. Een enkele keer heb ik wel eens dat ik zie dat een vrouwtje duidelijk drachtig is maar dat een paar dagen later het buikje verdwenen is. Waarschijnlijk gaat het dan om een vroeggeboorte of een miskraam. De jongen worden door het vrouwtje "opgeruimd" (lees: opgegeten) meestal vind je er niets van terug.

Aan het einde van de dracht gaat het vrouwtje druk in de weer met nest materiaal om een mooi nest te bouwen. Hierin krijgt en zoogt ze de eerste tijd haar jongen.

Op zich kunnen vrouwtjes prima alleen hun jongen groot brengen. Zelf probeer ik altijd twee vrouwtjes tegelijkertijd te laten denken zodat ze samen hun nestjes kunnen krijgen en opvoeden. Een andere mogelijkheid is om een ervaren vrouwtje (een vrouwtje dat zelf al eens een nest succesvol groot heeft gebracht) bij het drachtige vrouwtje te zetten. Deze zogenaamde "hulpmoeder" helpt het vrouwtje bij het verzorgen en warm houden van de jongen. Een hulpmoeder geeft geen melk. Laat het vrouwtje nooit in de groep haar jongen krijgen. De kans is namelijk groot dat de andere vrouwtjes steeds op de jongen gaan zitten, waardoor de moeder geen kans krijgt de jongen te zogen! Heb je geen tweede vrouwtje drachtig of ervaren hulpmoeder, zet dan het vrouwtje alleen in een bak. Ze kan het namelijk prima alleen af.

Vooral bij drachtige en zogende vrouwtjes is het belangrijk op extra dierlijke eiwitten te voeren zodat er geen te kort op kan treden mat alle gevolgen van dien!

Het bouwen van een nest is een teken dat de geboorte van de jongen nadert. Meestal worden de jonge muizen 's nachts geboren of overdag als wij er niet zijn. Ook het werpen gaat vrijwel probleemloos. Het gebeurd een enkele keer dat er jongen het geboorte kanaal blokkeren of achter blijven in de baarmoeder. Dit zijn echter hele uitzonderlijke gevallen en er is helaas weinig wat we kunnen doen om de muis te helpen. Vaak overlijden zowel moeder als jongen.

Tijdens en vlak na de geboorte is het belangrijk het nest met rust te laten. Ander kan het vrouwtje gestrest raken en de jongen opeten. Andere oorzaken voor het opeten van pasgeboren jongen kunnen zijn:

Bij kleine dieren als muizen kunnen wij weinig doen. De natuur regelt zich in dat geval zelf. Er is er maar één die weet wat het besten is voor haar jongen, dat is het vrouwtje zelf!

De nest grootte kan erg variëren, de gemiddelde nest grote is 6-10 jongen. Het kunnen er meer of minder zijn. Mijn grootste nesten bevatte 17 jongen die allemaal succesvol zijn groot gebracht door de moeders.

Jonge muizen worden naakt, doof en blind geboren. Ze hebben ook nog geen pigment waardoor ze roze van kleur zijn, ze worden dan ook pinky's genoemd. De huid is doorschijnend waardoor je de organen kunt zien. Vaak is aan de linker zijde van de buik een wittige vlek gezien. Dit is de maag gevuld met melk, een zogenaamde "melkbuik". Dit is een teken dat het vrouwtje haar jongen goed zoogt. Bij pinky's kun je wel al zien of ze rode of donkere ogen hebben, de oogkleur schijnt door de huid heen.

Na drie dagen beginnen de haren te groeien en kleuren de donkere muis donker. Lichte muisjes blijven licht roze van kleur.

Na 10 dagen hebben de muisje een duidelijk vachtje en is de kleur zichtbaar. De muisjes worden dan fuzzy's genoemd.

Na 12 dagen gaan de ogen en oortjes open en gaan de muisjes voorzichtig het nest uit om de bak te verkennen. Met twee weken beginnen ze een beetje aan vast voedsel te knabbelen.

Na 3 weken worden de muisjes springers genoemd omdat ze bij iedere prikkel (geluid, aanraking) als een vlo recht de lucht in springen. Ze kunnen dan erg lastig zijn omdat ze ook van je hand en als je niet uit kijkt uit de bak springen! Ze gaan dan over van moedermelk op vast voedsel. Vaak probeer ik als de jongen drie weken zijn, ze bij een andere moeder met jongen (van 3 weken of ouder) te zetten. Op die manier kunnen de jongen goed socialiseren en zijn ze later makkelijker te koppelen aan andere muizen. Als ik op dat moment geen andere moeders met jongen heb, zet ik er twee volwassen vrouwtjes bij.

Na 4 weken zijn de muisjes in principe zelfstandig en kunnen ze gescheiden worden van de moeder. Zelf geef ik er de voorkeur aan om ze met 5 weken pas van de moeder te scheiden. De grens van de geslachtsrijpheid is dan wel erg dichtbij, dus soms haal ik de mannen met 4,5 week weg. Vooral als ze veel interesse in hun moeder en zusjes beginnen te krijgen!

Hoe groter de jongen zijn hoe beter het geslachtsonderscheid te zien is. Zet bij twijfel het des betreffende muisje in de mannen bak. Je kan beter één vrouw in de mannen bak, dan één man in de vrouwen bak!!!!

Bij het aanschaffen van een muis is het belangrijk dat je een gezond diertjes kiest. Het beste kun je daarom ook een een muisje kopen bij een hobbyfokker. Je kan dan vaak het muisje bij de fokker thuis ophalen en kunt dan gelijk zien hoe de muizen er bij zitten. Hobbyfokkers houden muizen als hobby dus meestal zullen de muizen er netjes bij zitten. Ze fokken af en toe een nestje waarbij ze de ouderdieren zorgvuldig uitkiezen. Daarbij wordt vooral gelet op gezondheid. Als je bij een fokker thuis een muis gaat ophalen, vraag dan of je de andere muizen mag zien. Let daarbij op:

Muizen die je bij een dierenwinkel koopt kommen vaak bij een grote knaagdierenfokker vandaan. Deze fokkers fokken knaagdieren voor de handel en het fokken en houden mag allemaal niet te veel geld kosten. Er moeten zoveel mogelijk geproduceerd worden wat ten kosten gaat van de gezondheid van de ouderdieren en de jongen zelf. Sommige dierenwinkels krijgen hun muizen wel van hobbyfokkers, vraag dit na voordat je een muisje koopt.

Let ook op de leeftijd van de muis, vraag hier naar bij de fokker/verkoper. Koop geen muizen die jonger zijn dan 4 weken, liever zelfs iets ouder. Als je denkt dat het muisje jonger is dan de verkoper beweerd, koop het dan niet. Het kan een achterblijvertje van het nest zijn of de leeftijd klopt niet. Dit soort aankopen lopen vaak uit op een teleurstelling.

Muizen zijn kleine diertjes dier erg kwetsbaar zijn. Als een muisje ziek wordt, moet er snel actie worden ondernomen anders is het vaak al te laat. Muizen zijn van nature prooidieren, zwakke en zieke dieren zullen snel aan roofdieren ten prooi vallen. Een muis zal dus niet snel laten merken dat hij pijn heeft of zich niet lekker voelt. Als wij zien dat een muis ziek is, is de aandoening vaak al in een gevorderd stadium waardoor snel handelen erg belangrijk is. Hier hangt namelijk vanaf of de muis beter wordt.

Om te voorkomen dat muizen ziek worden, is in de eerste plaats een goede verzorging nodig. Hou het hok schoon, geef de muizen op tijd vers water en voer en haal fruit en groeten weg voordat het bederft. Plaats het hok op een goede plek in de kamer waar het niet op de tocht staan en andere huisdieren (katten en honden) er niet bij kunnen. Zorg voor een veilige inrichting waaraan de muizen zich niet kunnen verwonden, veilig aan kunnen knagen en niet klem kunnen komen te zitten. Verder is het van belang dat er rust in de groep is en er niet te veel muizen in het hok zitten, zodat de dieren niet met elkaar gaan vechten of achter elkaar aan jagen. Een gestreste muis heeft een verminderde weerstand waardoor ze vatbaarder zijn voor ziektes.

Als er een zieke muis ontdekt wordt in de groep, is het zaak deze zo snel mogelijk apart te zetten. Op die manier wordt er zoveel mogelijk voorkomen dat er bij besmettingsgevaar nog meer dieren ziek worden. Zet de zieken muis in een andere goed verwarmede ruimte. Een muis die ziek is, kan snel onderkoeld raken, hou dit dus in de gaten en zorg dat de muis lekker warm zit. Ook tijdens de behandeling blijft de muis apart zitten. Pas als de muis als de behandeling is afgelopen en de muis genezen is, mag deze terug in de groep. Zorg er voor dat de zieken muis altijd als laatste aan de beurt is. Dit geldt voor alle handelingen waarbij je met de muizen in contact komt, dus bijvoorbeeld; met voeren, schoonmaken en toedienen van medicijnen. Zo voorkom je dat je per ongeluk de gezonde muizen besmet.

Er zijn veel verschillende soorten ziektes, parasieten en afwijkingen die een muis kan krijgen. Ik zal proberen er zoveel mogelijk te bespreken en wat er aan gedaan kan worden. Bedenk goed dat wij de ziekte pas zien in een gevorderd stadium. Blijf niet te lang zelf dokteren of kijk het niet te lang aan. Als het diertje ernstig ziek is of als de klacht binnen een dag niet verminderd, ga dan met de muis naar een dierenarts!

Dit zijn ziektes die worden veroorzaakt door een bacterie of virus. Bij deze aandoeningen is een bezoekje aan de dierenarts vaak noodzakelijk. Voor bacteriële infecties is het namelijk zaak om de muis zo snelmogelijk te behandelen met een antibioticum. Dit zijn vaak druppeltjes maar bij uitwendige problemen een zalfje. Bij virale infectie wordt ook vaak antibiotica gegeven. Het helpt niet tegen het virus maar voor komt dat de muis een secundaire bacteriële infectie oploopt.

Kan worden veroorzaakt door een bacterie maar ook door het voeren van teveel groeten en fruit. Als een muis diarree heeft, zet hem dan apart om besmetting van de andere muizen te voorkomen. Geef de muis geen groenten en fruit meer maar voer hem gedroogd wit brood (even in de oven of braadrooster kan ook). Je kunt de muis ook een beetje roosvice stop door het water geven. Als het niet minder wordt, ga dan naar de dierenarts. Waarschijnlijk heb je dan te maken met een bacteriële vorm.

Natte staart is de schrik van elke knaagdierhouder. Het is een zeer besmettelijke en dodelijke vorm van ernstige diarree, die vermoedelijk wordt veroorzaakt door de E. coli bacterie. De muis is ernstig ziek en heeft zeer waterige ontlasting waardoor de vacht rond de anus en vaak een deel van de staart vies en nat is. In een gevorderd stadium komt er ook bloed bij de diarree. Door deze ernstige diarree droogt de muis snel uit.

Als je natte staart bij een muis constateert, zet deze dan direct apart, het liefst zelfs in een andere ruimte. Neem onmiddellijk contact op met een dierenarts en leg de situatie uit. Je krijgt dan antibiotica waarmee je zowel de zieken muis als de kooigenootjes mee moet behandelen. Ook de kooigenootjes moet je behandelen alsof ze de ziekte hebben en apart houden van de rest van de muizen. Als je de muizen voert, behandeld of de bak verschoond, begin dan met de gezonde muizen, daarna de kooigenootjes van de zieken muis en als laatste de zieke muis. Was tussen door je handen met desinfecterende zeep.

De genezingskans van de zieke muis is erg klein en ook de kooigenootjes zullen vrijwel zeker de ziekte krijgen en sterven.

Een andere veroorzaker van ernstige dodelijke diarree is salmonella. Deze bacterie komt voor in rauwe kip en eieren. Muizen kunnen deze bacterie bij zich dragen zonder er zelf ziek van te worden. Ze kunnen wel andere dieren ziek maken of worden zelf uiteindelijk ziek door een verlaagde weerstand. Soms liggen de dieren ineens dood zonder diarree, andere krijgen wel eerste diarree. De behandeling is hetzelfde als bij natte staart, de overlevingskansen van de kooigenootjes zijn wel wat gunstiger.

Muizen hebben redelijk gevoelige luchtwegen. De symptomen die bij luchtwegproblemen horen zijn: niezen, hoesten, reutelen (hoorbare rochelende ademhaling) vermageren en zware, pompende ademhaling.

Longontsteking ontstaat meestal vrij acuut. Het wordt veroorzaakt door een bacterie. De ene dag zit de muis er nog fit bij en de volgende dag is hij ziek. De zieke muis zit vaak met een bolle rug, haren wat overeind met toegeknepen ogen. De flanken zijn vaak ingevallen en het diertje haalt zwaar adem. Het enige wat je kunt doen is direct naar de dierenarts gaan waar je waarschijnlijk een antibiotica kuur voor de muis mee krijgt en misschien wat slijmoplossende medicijnen. Als er zo snel mogelijk gestart wordt met antibiotica, is de overlevingskans het beste.

Ander luchtwegproblemen uitten zich vaak in niezen, hoesten en reutelen. Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor deze symptomen. Niezen duidt op irritatie van de neusslijmvliezen, hoesten en reutelen duidt meer op irritatie van de bovenste luchtwegen. De oorzaak kan bijv. de bodembedekking zijn. Vaak is deze erg stoffig, dit kan zowel de neus als de luchtwegen irriteren. De oplossing moet dan gezocht worden in een andere bodembedekking. Reutelen kan ook een restverschijnsel zijn van longontsteking. Het slijmvlies van de luchtwegen is dan zover beschadigd dat de muis er chronisch last van heeft. Bisolvon is een slijmoplossendmiddel dat verlichting kan geven bij reutelen. Het is gewoon bij de drogist te koop, klik hier voor de dosering bij ratten. Bedenk echter wel dat je hier niet de oorzaak mee wegneemt, het is echte symptoombestrijding! Als laatste oorzaak is meer erfelijk. Sommige muizen zijn gevoelig voor chronisch reutelen. Het is dan ook noodzakelijk deze dieren uit te sluiten voor de fok.

Deze drie aandoeningen hebben vrijwel dezelfde symptomen. De eerste twee zijn alleen beter te behandelen en oorontsteking heeft een gunstigere prognose dan de ander twee. De muis houdt zijn kopje scheef met het aangedane oor of zijde naar beneden. Vaak loopt de muis in rondjes of valt zelfs om doordat het evenwichtsorgaan is aangetast.

Oorontsteking bevindt zich vaak in het midden oor. Het wordt veroorzaakt door een bacterie. Het kan alleen voor komen of samen gaan met een oormijt infectie (zie parasieten). Ook hier is het belangrijk naar een dierenarts te gaan. Bij een oormijt infectie moet de mijt bestreden worden met druppeltjes in het oor. De ontsteking wordt behandeld met antibiotica.

Ook hersenvliesontsteking wordt veroorzaakt door een bacterie, het heeft alleen een minder gunstige prognose. De diertjes worden vaak erg ziek en gaan snel achteruit. ook een hersenvlies ontsteking wordt behandeld met antibiotica.

Een hersenbloeding is een ernstige aandoening. De symptomen kunnen licht zijn zoals hierboven beschreven maar kunnen ook veel ernstiger zijn. Hoe uitgebreider de symptomen hoe groter de bloeding. De muis kan bijvoorbeeld verlammingsverschijnselen vertonen. Er is geen echte behandeling mogelijk bij muizen met een hersenbloeding. Omdat vaak niet te zien is of het dier een oorontsteking of een hersenbloeding heeft wordt er gestart met een antibiotica kuur. Als de muis verbeterd heeft dat overigens niets met te antibiotica te maken. Als de klachten niet beter wordt binnen enkele dagen is de kans op herstel vrijwel uitgesloten. Er moet dan gekeken worden of het niet beter is het diertje uit zijn lijden te verlossen.

Bij oog ontsteking zit het oogje van de muis dichtgeplakt met viezigheid, soms pus. Het wordt veroorzaakt door een bacterie of virus. Het oogje kan worden schoon gemaakt en open geweekt met afgekoeld gekookt water. Bij de dierenarts zijn oogzalfjes met antibiotica verkrijgbaar, om het oogje mee te behandelen.

Andere problemen van het oog kunnen ontstaan door tocht of stof uit de bodembedekking. Eén of beide oogjes zijn dan waterig en zitten soms een beetje dicht geplakt. Het verschil is dat er verder geen viezigheid uitkomt. Ook dan kan het oogje schoon gemaakt worden met wat afgekoeld gekookt water. Verder hoeft er niets aan gedaan te worden, meestal is het met een paar dagen weer over. Gaat het niet over of komt er later toch vuil uit, ga dan naar de dierenarts.

Muizen hebben rood traanvocht; porfyrine. Dus als een muisje rood vocht bij de ogen en de neus hebben is er niet direct iets ernstig aan de hand. Het kan echter wel een teken zijn van stress, dus het is verstandig te bekijken waardoor dat veroorzaakt wordt.

Als muizen met elkaar vechten gaat het er vaak hard aan toe. Er kunnen dan verwondingen ontstaan die, als er bacteriën in terecht komen, gaan ontsteken. De wond ziet dan rood en is warm, soms komt er wondvocht of zelf pus uit. Het is dan zaak de wond goed schoon te maken. Dit kan met een oplossing van soda of biotex (gewoon in de supermarkt verkrijgbaar). Los het op in gekookt water en laat de oplossing daarna afkoelen tot het lauw warm is. Spoel de wond schoon, bij poten of staart kunnen deze er een tijdje ingehouden worden. Daarnaast kan er een ontstekingremmende zalf erop worden gesmeerd (verkrijgbaar bij de dierenarts). Als de muis er ziek van is kan de dierenarts zelfs een antibiotica kuur meegeven.

Abces en tumor zien er beide uit als een bult in de huid. Ze kunnen op het hele lichaam voorkomen. Het verschil is aan de buitenkant niet te zien. Al wijst een harde bult meestal in de richting van een tumor. Een dierenarts kan het verschil onderzoeken door met een naald de inhoud van de bult te bekijken.

De oorzaak van een abces is vaak een kleine diepe bijt of steekwond. Door de bacteriën in de wond, gaat deze ontsteken waarbij het pus dat zich door de ontsteking vormt niet naar buiten komt maar zich ophoopt in de huid. Bij een hardnekkig abces wordt de ontsteking door het lichaam in gekapseld, ook kan een abces uit meerder compartimenten (van elkaar gescheiden ruimtes) bestaan. Deze zijn zeer moeilijk te behandelen. Wanneer de dierenarts een naald in een abces staakt kan hij er vaak pus of een bloederige vloeistof uittrekken. Het beste is het abces open ze maken en te spoelen maar bij een klein dier als een muis is dat vaak te ingrijpend. In plaats daarvan zal de dierenarts proberen met de naald en spuit zoveel mogelijk rommel uit het abces te halen. Daarna moet de muis langdurig worden behandeld met een antibiotica kuur.

De oorzaak van een tumor is vaak erfelijk. Onze kleurmuizen stammen af van laboratoriummuizen. Sommige daarvan zijn gebruikt bij onderzoek naar kanker en zijn er daarom extra gevoelig voor. Door dieren met tumoren uit te sluiten voor de fok kan dit worden terug gedrongen. Echter sommige vormen ontstaan spontaan zonder dat er spraken is van erfelijke aanleg. Wanneer een dierenarts niks uit een bult kan trekken, is de bult hoogstwaarschijnlijk een tumor. Er kan overwogen worden de tumor operatief te laten verwijderen. Dit is erg kostbaar en erg ingrijpend voor de muis. De kans is aanwezig dat de muis de operatie niet overleeft. De kans dat er vervolgens binnen korte tijd op een andere plek weer een nieuwe tumor ontstaat is vrij groot.

Wanneer niet voor een operatie wordt gekozen is het beter de muis uit zijn lijden te verlossen. Dit hoeft niet direct maar bedenk wel dat het een prooidier is dat niet laat zien wanneer het lijdt! Stel de beslissing dus niet te lang uit!

Dit is een zeer ernstige en zeer besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een virus. Tegenwoordig komt het gelukkig bijna niet meer voor onder de kleurmuizen. In het wild komt deze ziekte nog wel voor, daarom is het erg belangrijk dat er geen wilde muizen bij de kleurmuizen kunnen komen. Besmetting kan plaats vinden doordat er uitwerpselen van besmette wilde muizen in het verblijf van de kleurmuizen komen.

De symptomen van deze ziekte zijn; huidontstekingen, opzwellen van poten en staart en huidafwijkingen. De dieren die deze ziekte krijgen zullen zeker sterven en ook de kooigenootjes zullen de ziekte zekere krijgen. Het is dan ook beter de muizen uit hun lijden te verlossen als de ziekte eenmaal geconstateerd is.

Bij muizen ontstaan verwondingen vaak door vechtpartijen of onveilig speelgoed. Het kan er hard aan toe gaan als muizen echt vechten. Het gaat soms tot bloedens toe. De meeste verwondingen van vechtpartijen bevinden zich aan de oren, staart en op het achterlijf. Als eerste moeten de vechtersbazen natuurlijk van elkaar gescheiden worden om meer verwondingen te voorkomen. Daarna moet de ernst van de verwonding bekeken worden. Wonden aan de oren genezen meestal vanzelf, de oren worden er niet mooier op maar het geeft meestal weinig problemen. Wonden op de staart en aan het achterlijf kunnen vervelender zijn. Als de wond er schoon en niet ernstig uitziet, kan er het beste niets aan gedaan worden. Controleer de wond dagelijks om te zien of hij niet gaat ontsteken. Er kan eventueel een dun laagje Bach rescue crème of caledula zalf op gesmeerd worden. Smeer de wond niet dicht met dikke lagen. Korten kunnen soepel worden gehouden met vaseline of uierzalf.

Als de wonden ernstig of vies zijn of dreigen te gaan ontsteken. Maak ze dan weer schoon met soda of biotex oplossing (zie wondinfectie) en smeer bij oppervlakkige wonden er weer een dun laagje Bach rescue crème of calendula zalf op.

Als de wonden groot of diep zijn, is een bezoek aan de dierenarts noodzakelijk. Ga de wond niet eerst zelf ontsmetten, laat dat aan de dierenarts over voor het geval er gehecht moet worden.

Er zijn bij muizen een aantal aangeboren meestal erfelijke afwijkingen. Er zijn er in het stuk hierboven al twee genoemd, namelijk;

Een derde erfelijk afwijking is een recessieve skelet afwijking van de wervelkolom, die vaak tot uiting komt in de vorm van een knik in de staart. Het muisje hoeft hier geen last van te hebben. Er kan echter ook een afwijking hogerop in de wervelkolom zijn tot in de schedel, met alle nare gevolgen van dien. Deze afwijking komt ook bij hamsters voor, klik hier voor een uitgebreid artikel over deze afwijking bij Syrische hamsters. Het mag duidelijk zijn dat het niet gewenst is met deze dieren verder te fokken.

Van tandafwijkingen kan niet met zekerheid gezegd worden dat ze erfelijk zijn. Er is in ieder geval spraken van een afwijkende stand van de boven of onderkaak waardoor de tanden niet op elkaar komen en daardoor niet goed afslijten. Tanden van knaagdieren groeien namelijk hun leven lang door. Wanneer de tanden te lang worden groeien ze vaak naar buiten waardoor de muis niet goed meer kan eten. Meestal is dat het moment waarop we wat zien aan de muis. Het diertje wordt mager, lusteloos en de vacht wordt dof. Controleer dus altijd de tanden van een vermagerde muis. Als de tanden te lang zijn moeten deze regelmatig afgeknipt worden. Dit is een lastig klusje dat door een dierenarts gedaan moet worden. De muis moet regelmatig terug naar de dierenarts om de tanden opnieuw te laten knippen.

Sommige kleuren en tekeningen veroorzaken in homozygote vorm afwijkingen of zijn zelf lethaal (dodelijk). Hieronder worden de meest voorkomende kleuren en tekeningen besproken.

De rode vacht kleur wordt veroorzaakt door het allel lethal yellow. Heterozygote muizen krijgen een rode vacht. Homozygote muizen sterven in het embryonale stadium af en worden opgenomen in het lichaam van het vrouwtje. Rode muizen kunnen dan ook het beste gekruist worden met niet rode muizen.

Een tweede afwijking die gepaard gaat met lethal yellow is obesitas (vetzucht). Vooral vrouwtjes kunnen buiten proportioneel worden, vooral na het krijgen van een nest. Door het voeren van labbrokken kan de vetzucht redelijk onder controle gehouden worden. Wanneer er gemengd voer wordt gevoerd, zal een rode muis vrijwel zeker lijden aan ernstige overgewicht wat zeer ongezond is voor het dier.

Het allel dat er voor zorgt dat de staart en de achterhad van de muis wit kleurt is rumpwhite. Heterozygote muizen krijgen deze kleur, homozygote muizen sterven halverwege de dracht. Ook rumpwhite muizen kunnen het best gekruist worden met niet rumpwhite muizen.

Het schildpad allel is geslachtsgebonden. De heterozygote vrouwtjes krijgen het schildpadpatroon, de heterozygote mannetjes zijn kleurloos en hebben een neurologische aandoening. Ze sterven vaak binnen twee weken na de geboorte.

Schilpad

Foto: Manon Lübbers Mousery Nonsy

Heterozygoot schilpadmannetje

Foto: Marieke Schuurman

Het schimmel allel zorgt heterozygoot voor een typisch wit vlekken patroon op de vacht. Homozygote muizen worden wit donker ogen en sterven binnen een week na de geboorte. Schimmel muizen kunnen dus ook het beste met niet schimmel muizen worden gekruist.

Schimmel

Foto: Brenda v.d. Kamp

Fokker: Manon Lübbers Mousery Nonsy

Lakenveldermuizen hebben een wit “laken” over de middenhand. Het allel dat zorgt heterozygoot voor het witte laken op de vacht. Homozygote muizen zijn wit donker ogen met wat vlekjes rond de ogen en oren. De homozygote lakenvelder muisjes zijn vaak zwak, blijven achter in de groei, zijn vaak onvruchtbaar en lijden aan bloedarmoede. Lakenvelders kunnen beter met effen muizen worden gekruist en niet met lakenvelders worden gekruist.

Heterozygote lakenvelder muis

Foto: Technomuis

Homozygote lakenvelder muis

Foto: Technomuis

Homo- en heterozygote lakenvelder

muizen uit hetzelfde nest

Foto: Technomuis

De voorgaande eigenschappen zijn allemaal dominant. Een satijnen vacht is echter een recessieve eigenschap. Pas als een muis homozygoot is voor satijn krijgt hij een satijnen vacht. Toch wordt er vaak aangeraden om een satijnen muizen niet met elkaar te kruizen. De jongen zouden kleiner en zwak kunnen zijn. Beter is het om een homozygote satijnen muis met een muis die heterozygoot is voor satijn.

Haarloos is eveneens een recessieve eigenschap. De haarloos die hier wordt besproken is de zogenaamde rhino mutatie. Deze muis ontwikkelen zich in eerste instantie als een normale muis. Bij de eerste haar cyclus vallen de haren uit, beginnend bij de kop langzaam naar achter toe. De haren groeien daarna niet meer terug. De huid raakt naar mate de muis ouder wordt ernstig beschadigd, wordt dikker, losser en overtollig. Daardoor ontstaan er huid flappen, plooien en rimpels. Dit is een progressief proces. Verder groeien de nagels abnormaal lang, waardoor ze regelmatig geknipt moeten worden.

Verder gaat deze vorm van haarloos gepaard met een afwijking aan het immuunsysteem. Met name de T-lymfocyten en macrofagen werken niet goed bij deze muis. De werking van de thymes gaat achteruit naarmate de muis ouder wordt waardoor het immuunsysteem dus ook steeds verder achteruit. De dieren zijn ook gevoelig voor kanker verwekende stoffen, het ontwikkelen van gezwellen in de huid onder invloed van UV-licht en ontwikkelen van cysten in de huid.

We kunnen de parasieten verdelen in endo- en ectoparasieten. Endoparasieten zijn inwendige parasieten die in het lichaam aanwezig zijn bijv. wormen. Ectoparasieten zijn parasieten die in de vacht of in/op de huid leven zoals luizen en mijten. Beide geven verschillende symptomen.

Een muis kan een wormen besmetting oplopen van andere (vreemde) muizen. Als een muis wormen heeft is dat te zien aan een algehele slechte conditie. De muis kan mager zijn, diarree hebben en een doffe plukkerige vacht. In de ontlasting zullen hoogstwaarschijnlijk wormeneitjes aanwezig zijn. Als een muis verdacht wordt van wormen, breng dan wat verse ontlasting naar de dierenarts. Deze kan onder een microscoop bekijken of er wormen eitjes in de ontlasting aanwezig zijn. Zo ja, dan krijgt de muis een ontwormingsmiddel toegediend. Het is dan belangrijk om aak meteen de bak en de inrichting goed schoon te maken, zodat er geen herbesmetting optreed!

Als muizen last hebben van luizen, is er in eerste instantie niet veel aan ze te zien. Pas als ze krioelen van de luizen treed er irritatie op. Bij licht gekleurde dieren kun de bruine luizen (een insect) van enkele millimeters groot zien lopen door de vacht. Bij donker gekleurde dieren zijn het vaak de neten (eitjes van de luizen) die opvallen als witte "stofjes" die vooral aan de kop zitten. De luizen kunnen bestreden worden met beaphar antischurft spray of frontline spray voor honden en katten. De behandeling moet na 7-10 dagen herhaald worden omdat dan de neten uitkomen. De neten zelf zijn ongevoelig voor de sprays. Ook de bak en inrichting moet goed schoon gemaakt worden.

Luizen besmeting vindt vaak plaats via het hooi dat we aan onze muizen geven. Blijkbaar zitten er soms enkele diertjes in. Door het hooi 24 uur in te vriezen voor gebruik, kun je de aanwezige luizen doden.

In tegenstelling tot luizen zorgen schurftmijten wel voor irritatie. De kleine mijtjes (een spinachtige) graven tunneltjes in de huid wat ernstige jeuk veroorzaakt. De muis zal zich vreselijk veel krabben, vaak tot bloedens toe! Hierdoor ontstaan er korstjes die ook weer jeuken waardoor het die zich nog meer stuk krabt. Ook de mijten worden behandeld met antischurft middel van Beaphar. Soms is dit echter niet voldoende, laat het krabben dus niet uit de hand lopen maar ga tijdig naar een dierenarts. Daar kan de muis speciale druppels of een injectie krijgen tegen de schurftmijt.

Ook dit wordt veroorzaakt door een mijtje dat zich in één of beide oren van een muis genesteld heeft. De muis zal zich veel aan en rond de oren krabben en zijn kop scheef houden. In de oren zit er zwarte korrelige substantie. Oormijten veroorzaken vaak ook een ontsteking die door gaat naar het middenoor. De dierenarts kan een middeltje voor in de oren geven die de oormijt bestrijd.

Een schimmel infectie is vaak moeilijk te herkennen en te bestrijden. De muizen krabben zich meestal veel en hebben kale plekjes, soms met schilfertjes. Als er verder geen parasieten te zien zijn, ga dan met de muis naar de dierenarts. Deze kan de plekjes bekijken met ultraviolet licht en eventueel wat haren aan de rand van de kale plek op kweek zetten. De plekjes moeten behandeld worden met een middel tegen schimmel.

Er zijn verschillende oorzaken voor gedragsafwijkingen, sommige zijn erfelijk andere ontstaan doordat de leefomstandigheden niet toerijkend zijn voor de muis om zijn natuurlijke gedrag uit te voeren. Soms leert een jonge muis bepaald ongewenst gedrag van de moeder.

Snorrenbijten is vaak erfelijk, soms is het aangeleerd door de moeder. Opvallend is dat het vooral vrouwtjes zijn die dit ongewenste gedrag vertonen. Een snorrenbijter bijt de snorharen van haar kooigenootjes af. De muizen raken hierdoor als het waren een beetje gehandicapt omdat ze hun tast zintuigen kwijt zijn. De dader is meestal makkelijk te herkennen; het is de muis waarbij de snorharen nog wel aanwezig zijn. Omdat het vaak erfelijk is, kan deze muis beter uitgesloten worden voor de fok. Verder kan ze beter niet bij jonge dieren geplaatst worden omdat de jonge dieren dan misschien het gedrag van haar overnemen. Het gedrag wordt door volwassen muizen niet gekopieerd.

Dit is het steeds herhalen van en bepaalde beweging of deel van bepaald gedrag. Bijvoorbeeld het telkens het zelfde rondje draaien al bungelend aan de tralies van de kooi. Een muis is van nature voor geprogrammeerd met bepaalde gedragssystemen. Deze gedragssystemen zorgen ervoor dat de muis kan overleven. Hij weet precies hoe hij voedsel moet zoeken, een partner vindt en voor zijn jongen moet zorgen. Een interne of externe prikkel zorgt ervoor dat bepaald gedag wordt uitgevoerd. Als een muis bepaald gedrag niet kan uitvoeren, bijvoorbeeld doordat de bak waar in hij leeft niet toerijkend is, raakt de muis gestrest. Om die stress te reduceren laat de muis maar een deel van het gedrag zien en herhaald dat als maar. Hierdoor maakt de muis een stofje aan in de hersenen; endorfine. Dit stofje zorgt ervoor dat hij zich prettig voelt.

Alleen als het gedrag nog maar net vertoont wordt kan het doorbroken worden door de leefomstandigheden te verbeteren. Voert de muis het stereotype gedrag al langere tijd uit dan helpen aanpassingen vaak niet meer omdat de muis "verslaaft" is aan de endorfine.

Behalve dat het door een gebrek aan dierlijke eiwitten kan ontstaan is het soms ook een gedragsafwijking. Waardoor het precies ontstaat is onbekend. Het komt een hele enkele keer voor bij muizen. Deze dieren kunnen niet in een groep gehouden worden en dienen uitgesloten te worden voor de fok (bovendien eet de moeder vaak haar jongen op).

I.San Jose,O. Garcia-Suarez,J. Hannestad,R. Cabo,L. Gauna,J. Represa,and J. A. Vega