De 1e politionele actie

20 juli - 5 augustus 1947

De eerste werkelijk militaire opmars van het Nederlandse expeditieleger, onder bevel van generaal Spoor, vindt plaats in de laatste weken van juli '47.
Deze periode staat bekend als " 1e politionele actie ", een naam die door Den Haag om politieke redenen welbewust wordt gegeven aan dit militaire ingrijpen. Immers, de onderhandelingen tussen de Nederlandse afgevaardigden, onder leiding van Mook en de republikeinse Soekarno - regering slepen zich voort, terwijl met name de Verenigde Natie 's en Amerika aandringen op vooruitgang over een Nederlandse overdracht van Indie. Een groot militair offensief zal door de westerse wereld worden uitgelegd als een daad van agressie en mede door de opbouwhulp van Amerika is Nederland afhankelijk van dit land. Er wordt dus gekozen voor een neutraal klinkende naam.

De aanleiding voor deze actie zijn de vele schendingen van de bestandsgrenzen tussen de Republiek Indonesie en de door Nederland gecontroleerde gebieden en steden. Door de T.N.I., communisten en gewoon roversbende 's worden keer op keer aanslagen gepleegd op Nederlandse militairen, plantage 's of worden in de kampongs Nederlands gezinde dorpshoofden vermoord.
In Den Haag is men nog steeds van mening dat een overdracht alleen kan plaatsvinden wanneer er een normaal leven mogelijk is in Indie met een behoorlijk bestuur en dat is in deze ordeloze situatie niet mogelijk. Op al die aanslagen, gericht tegen Nederlanders, Nederlandse bezittingen en met Nederland sympathiserende inlanders is maar een antwoord mogelijk, een krachtig militair ingrijpen.

Omdat de actie ook als doel heeft, het veilig stellen van economische objecten, zoals suiker - en theeplantage 's en de infrastructuur ( fabrieken , wegen en bruggen , spoorwegen ) wordt ook de naam " actie Produkt " wel gebruikt. Ook dit kan worden gezien als een neutrale benaming voor een militaire actie.
Vaak is achteraf gezegd dat Nederland door deze " sussende " benamingen de werkelijkheid van de Indische kwestie van onafhankelijkheid heeft willen verdoezelen. Ook de mening van de verdeelde Nederlandse bevolking speelt hierin mee. Tijdens een landelijk gehouden enquête in juli '46 over de vraag of Nederland in Indie militair moet ingrijpen tegen de gewelddadigheden antwoord 50 % met ja en 41 % met nee, 9 % heeft geen mening. Dit is echter wel de mening van een bevolking die amper een idee heeft van wat zich werkelijk in het verre Indie afspeelt.

Achteraf oordelen over het wel of niet terechte optreden van Nederland in Indie is natuurlijk gemakkelijk , maar we moeten ons wel verplaatsen in de tijd van eind jaren '40 , de tijd van het beginnend besef van dekolonisatie , dat mede op aandrang van Amerika in de wereld plaatsvindt.
De stelling " Indie verloren, alles verloren " wordt vaak gehoord en veel vrijwilligers geven zich op voor ' Indie ' , in een poging dit land te ontdoen van terreur en aanslagen en de inlandse bevolking te helpen om de Jappentijd te boven te komen. In veel gevallen lukt dat en worden bruggen en wegen weer hersteld en wordt de medische zorg voor de Indiers weer opgezet. Er is echter een klein deel van de Indische bevolking die achter de gewelddadige machtsovername van de republikeinen staat en juist tegen die groep wil de Nederlandse regering optreden.
Een uitspraak van de Indiase president Nehru over de onafhankelijkheidsstrijd van zijn land tegen Engeland is tekenend voor de situatie in Indie , n.l. " als in mijn land een volksstemming zou worden gehouden , dan zou 95 % de Engelsen terug willen hebben , maar de andere 5 % zijn degenen die geschiedenis schrijven " .
Ook in Indie strijden de Nederlandse troepen tegen die " 5% ", degenen die onafhankelijkheid middels terreur willen afdwingen.

Het is een feit dat, ondanks enkele helaas voorgekomen excessen , vrijwel iedere Nederlandse soldaat , van hoog tot laag , heeft geprobeerd om in Indie op een fatsoenlijke en ordelijke manier een onafhankelijkheidsoverdracht te bewerkstelligen.
Wanneer de militairen echter keer op keer worden beschoten, wanneer er door landmijnen slachtoffers vallen, wanneer het pas opgebouwde weer wordt vernielt door de tegenpartij dan moet de bom een keer barsten.
Generaal Spoor krijgt opdracht om in de tweede week van juli de bestandsgrenzen over te trekken en de republikeinse gebieden te zuiveren van alle terroristen die zich tegen de inlandse bevolking en de Nederlanders keren.

Door de inzet van de Nederlandse militairen wordt de actie een succes, in twee week tijd worden grote delen van Java veroverd op de republikeinen.
Hierdoor komen vele economisch belangrijke gebieden zoals plantage 's en rijstvelden op het Javaanse platteland weer onder Nederlandse invloed en geniet de inlandse bevolking ( die soms erg te lijden heeft gehad van de vele bende 's ) hun bescherming.

Ook een groot deel van de verwoeste infrastructuur kan nu weer worden opgebouwd door de Nederlanders. Overigens kunnen niet alle vernielingen op het conto van Soekarno - aanhangers of rebellen worden geschreven , soms zijn wegen , bruggen of fabrieken door de Japanners verwoest.

Bovenstaande bereikte doelstellingen van de 1e politionele actie waren in feite ook de reden van het zenden van Nederlandse troepen naar Indie : het herstellen van orde en rust en van daaruit de Indische kolonie zelfstandigheid verlenen , zoals in 1942 is verwoordt door Koningin Wilhelmina in de 7 - december rede. Door de halsstarrige houding van de republikeinen tijdens de voorgaande onderhandelingen en de terreur en vele aanslagen kan Nederland in juli '47 alleen nog maar reageren met een krachtig militair optreden.

Is de actie militair gezien een succes , politiek komt Nederland minder goed uit de strijd.
Na afloop van de actie wil de regering Soekarno nog steeds niet toegeven aan de Nederlandse eisen van een ordelijke overdracht en houden de republikeinen vast aan de door hun op 17 augustus '45 uitgeroepen Republik Indonesia. Men is niet onder de indruk gekomen van de Nederlandse successen.
Ook in de rest van de wereld verspeelt Den Haag veel sympathie met de actie die als een daad van agressie wordt gezien. Toch is dit niet terecht , zeker niet tegenover de vele Nederlandse soldaten die naar eer en geweten hebben geprobeerd om de inlandse bevolking in deze moeilijke tijd te helpen op weg naar een fatsoenlijke overdracht van hun land , Indie.