Kwartierstaat van Pia Boddé

Het pand aan de Steenhouwerskade 3 te Groningen is 3 generaties lang in familie bezit gebleven.
Henk Boddé is met zijn gezin de laatse bewoner geweest. In 1970 werd het pand opgekocht door de gemeente en gesloopt, om plaats te maken voor flats.

Weduwe van Haje Tjaarts Bolt (huwelijksdatum 1819).
In de boeken," de boerderijen van de Marne" en in "Zuurdiek mien dorpke" door J.S. van Weerden, wordt deze familie Wieringa uitvoerig beschreven. Bolt overleed kort na aankoop van een boerderij te Wierhuizen van 28 ha. Hij verdronk in het Zijldiep te Maarhuizen; van beroep was hij verver en glasmaker. Door zijn huwelijk (rond 1840) met de weduwe heeft Jan Henderikus Venhuizen wellicht de zaak overgenomen?? Na 1846 heeft de familie de boerderij te Wierhuizen betrokken. Dit had wellicht te maken met de aanzienlijke prijsstijging van het koren rond die tijd. Na Haje´s dood bleef de weduwe tot 1856 als weduwe op de boerderij wonen, die later geerfd werd door een dochter uit het eerste huwelijk (Nu onderdeel van "Nieuw Dijkum"). Haar minderjarige dochters uit het tweede huwelijk werden opgevoed bij hun tante Elyzabeth, die toen 33 jaar oud, getrouwd was met de "jongman" Jacob Lippes Huizinga te Rasquert. Het is denkbaar dat Wibbe Verdenius zijn bruid Henderika Venhuizen daar heeft ontmoet, omdat zijn zusje Anje huishoudster, en later echtgenote was van Derk Huizinga, een broer van Jacob Lippes.
Bron: http://home.planet.nl/~bresters/ausema.htm

Historicus P. Noomen (momenteel als wetenschappelijk onderzoeker verbonden aan de Fryske Academie) voerde de talrijke luisteraars mee naar de eerste jaren van de geschiedenis van Winsum-Obergum tijdens de Hoge Middeleeuwen, de jaren rond 1000.
In zijn, met verhelderende sheets geïllustreerde lezing trachtte hij inzicht te geven in de aard, ligging, omvang en het beheer van het kerkelijke en koninklijke (nl. dat van de Duitse keizer/koning) grondbezit in onze regio. Uit een goederenregister van de, door St. Ludger gestichte Benediktijnerabdij te Werden (aan de Ruhr), dat dateert uit de jaren rond 1000, blijkt een groot aantal dorpen en buurtschappen hier tot het bezit van deze abdij te behoren: Winsum, Obergum, Valkum, Tijum, Ranum, Maarhuizen, etc.

Om een antwoord te geven op de achtergronden en betekenis van deze vroege schenkingen aan de Werdense abdij besprak Noomen achtereenvolgens de oudste gegevens over kerken en grootgrondbezitters te Garnwerd, Baflo en Winsum.
De twee oudste kerken in de provincie, waarschijnlijk reeds voor het jaar 800 gesticht, blijken die van Groningen en Usquert te zijn geweest.
De oerparochie Usquert moet zich in die tijd hebben uitgestrekt van de Waddenkust tot aan de stad Groningen.
Nog in de late Middeleeuwen blijkt de proost Usquert een leidende rol te spelen binnen de kerkelijke rechtspraak. Wat later (9e en 10e eeuw) ontstonden de kerken van Garnwerd (gewijd aan St. Ludger!) en van Baflo (gewijd aan St. Laurentius). Nadat aldus de oudste kerkelijke indeling was toegelicht, concentreerde Noomen zich op hetgeen uit deze vroege tijden bekend is met betrekking tot het grondbezit van diverse abdijen en wereldlijke groten in en rond de beide kerkelijke centra Garnwerd en Baflo.

Over grondbezit te Garnwerd zijn reeds zeer vroege gegevens bekend. In het jaar 820 schenkt een zekere graaf Diederick land, o.a. te Antum, Feerwerd en Krassum, aan de door St. Bonifatius gestichte abdij Fulda. In 855 schenkt een zekere Folker, naar alle waarschijnlijkheid familie van de genoemde Diederick, landerijen, eveneens o.a. te Feerwerd, Antum en Krassum, aan de abdij Werden. De kerk van Garnwerd behoorde, evenals die van Winsum, toe aan de abdij Werden. Uit de patroonkeuze van de kerk van Garnwerd, St. Ludger, blijkt uiteraard de nauwe band met de abdij Werden. De pastoors van Garnwerd en Winsum fungeerden in die tijd als een soort rentmeesters, die de inkomsten uit de omliggende abdijgoederen inden voor de Werdense abt. Tevens hadden zij de plicht de abt en zijn gevolg onderdak en voedsel te verschaffen, wanneer deze op bezoek kwam.

Uit het jaar 950 is een oorkonde bewaard met betrekking tot grondbezit te Baflo. In dat jaar namelijk schenkt de Duitse koning Otto 1 koningsgoed, o.a. te Baflo, Rasquert, Schilligeham, Lutke Saaxum en Ernstheem, aan het klooster Pöhlde in de Harz. Naar alle waarschijnlijkheid bezat Otto dit goed in en rond Baflo uit de nalatenschap van zijn grootmoeder (van moederszijde), Reginhilda, die van Deens-Friese afkomst was.
Koning Hendrik III zal later de kerk te Baflo overdragen aan de bisschop van Münster. De oorspronkelijke kerktienden van Baflo werden in 1042 geschonken aan de abdij Ueberwasser te Münster.
Baflo kende naast koningsgoed dus ook een bisschoppelijk (Münsterse) hof, waartoe land behoorde onder o.a. Lutke Saaxum, Ernstheem en Schilligeham. De patroon van de Bafloër kerk, St. Laurentius, was bij de Ottonen zeer geliefd.

Naast het koningsgoed en de goederen van de abdijen te Fulda, Pöhlde, Werden en Münster in onze regio is ook nog een schenking bekend, die in 970 gedaan werd door een zekere (graaf) Wichman van Hameland aan het door hemzelf gestichte vrouwenklooster van St. Vitus op de Elterberg bij Elten.
Deze schenkt dan met toestemming van Otto 1 al datgene wat hij in Marne, Hunsingo, Fivelgo en Middag in bezit of van de koning in leen had. Mede op grond van de patroon van de kerk te Kantens, eveneens St.Vitus, kwam Noomen tot de voorzichtige hypothese dat dit ‘Eltense’ goed wellicht in en rond Kantens, Middelstum en Stitswerd gezocht moet worden. De tienden van dit deel van de oude parochie Baflo waren later in bezit van de abdij Ueberwasser te Münster. Ook hier zou het dan kunnen gaan om oorspronkelijk koningsgoed.

Tenslotte lichtte Noomen de Middeleeuwse situatie te Winsum nader toe. Globaal blijkt grondbezit, dat later bij de oostelijke Ripperdaborg behoorde, reeds omstreeks 1000 bezit te zijn geweest van de abdij te Werden.
De kerk van Winsum en het omliggende terrein vormden samen met dit goederencomplex één geheel (Wie zou toch de patroon van de Winsumer kerk zijn geweest?). Het door koning Hendrik IV in 1057 aan Winsum verleende markt-, tol- en muntrecht lag in ieder geval buiten dit Werdense eigendom. Wellicht moet dit grafelijke domein, dat in die jaren beheerd werd door graaf Ecbertus van Brunswijk, gezocht worden aan de westzijde van de Hoofdstraat, op het terrein van de latere westelijke Ripperdaborg. Oorspronkelijk zou hier dan ook sprake geweest kunnen zijn van koninklijk bezit, wellicht ook uit de nalatenschap van de Ottonen.

Uit "Boerderijen in het Halfambt" (p. 517):
In 1832 staat Trientje Onnes Vennema, weduwe van Jakob Derks Knol, ingeschreven met 55.78 ha en 11.30 ha kwelder. Die kwelder grond wordt in 1836 verkocht aan Klaas Harms Wijk en zijn vrouw Grietje Meertens Sijbolts, de buren op de zuidwestelijke boerderij van "Ernstheem" (nu de Eenrumerweg 52 te Winsum).

18-2-1837: Voor Notaris Mr. H.H. Brongers te Winsum scheiden Trienje Onnes Vennema, Eike Jacobs Knol, Derk Jacobs Knol, Frouke Jacobs Knol, Onne Jacobs Knol, Trientje Jacobs Knol, Enje Jacobs Knol en de vijf kinderen van wijlen Edze Jacobs Knol: Onne Edzes, Eilke Edzes, Jacob Edzes, Frouke Edzes & Trienje Edzes de nalatenschap van wijlen Jacob Derks Knol.
De boerderij op Enstheem (nu de Eenrumerweg 51 te Winsum), met 55,25 ha grond, wordt voor f 16.225 toegescheiden aan Enje Jacobs Knol en zijn zusters Eike Jacobs Knol en Trientje Jacobs Knol.
Deze vermaken hun bezit achtereenvolgens aan elkaar.

Na de dood van Enje in 1896 vererft het goed op de nazaten van Derk Jakobs, Onne Jakobs en Edze Jakobs.

Op 1 mei 1708 werd de noordoostelijke van de twee boerderijen op "Ernstheem" (nu de Eenrumerweg 51 - 9951 TX Winsum) door de provincie Groningen verkocht aan Jacob Eeuwes en Elisabeth Writzerts voor 3.550 Caroli gulden (zie koopakte uit 1708). "Ernstheem" ligt tussen Eenrum en Baflo. De boerderij is in 1901 afgebroken.
Van Jacob Eeuwes en Elisabeth Writzerts stamt af de familie Knol van Enstheem.
Zie ook de link: "de familie Knol en "Ernstheem"

Ao 1686.
Den 15e Augusti ben ik Wibrandus Hartzma prae vi... legitima vacatione als Prediger in deese Gemeijnte en successor van D. Ant. Elema geintroduceert, en ingezettet door D. Elbergium en D. Hoendricks respective Pastores in Bafloo en Pieterbuijren.
[een viertal dopen]
namen der Litm. van oudts
Writzer Eijlckes op Ernstheem en Geertjen Siabbes sijn huijsvr.
Bron: http://www.menneglas.nl/ledematen/Eenrum.htm

Ontfanck van t jaar 1686 van de kercke landen en hiemsteeden:
Writzer Eijlckes 12 Jucken uiterdijck 25-6-0
Decembr die 27 1691
Geeske Cornellis J.D. wonende voor dienst. bij Writzer Eijlckes op Ernstheem
Septembr die 16 1694
Frouke Cornelis woonende op Ernstheem bij Writzer Eijlckes
Decembris die 11 1701
is met attestatie van Mensingeweer toegelaten Grietje Algers wonende op Ernstheim bij Writzer Eijlckes
Bron: http://www.reenders.com/kerkelanden.shtml

In 1653 koopt vader Jan Claessen Knol de boerderij Hayemaheerd te Warffum van Feyo Sickinghe, 88.5 juk (±44 ha) voor 1.3490 Caroli gulden en 2 gouden Ducaten.
Op 4-6-1654 verkopen ze Hayemaheerd aan hun zoon Derck Jans Knol en diens vrouw Aaltjen Jacobs.
Na Derck en Aaltjen kwam hun dochter Duircke, gehuwd met Berend Cleveringa op de Hayemaheerd.

Jan Clasen, landbouwer te Rottum & ouderlingde, zoon van Jan Clasen en Luitien Knol voerde pas op latere leeftijd de achternaam van zijn moeders familie Knol. Hij huwde Duyrke Harmens en zij woonden op de heerd van zijn ouders. Hun grafzerken liggen bij de kerk van Rottum.
"Anno 1662, den 30 apryll, is den eerbareb Jan Claessen Knol seer chrystentlycken in den heeren gerust, verwachtende een salige opeerstandinge in christo".
26-03-1653: Kocht Hayemaheerd te Warffum van Feyo Sickinghe. De boerderij met een beklemming van 88,5 juk (±44 ha) kostte 13.490 Caroli gulden, plus 2 gouden ducaten met vee en beslag.
04-06-1654: verkoopt aan zoon Derck Jans Knol en vrouw Aaltjen Jacobs, die als meyers door Feyo Sickinge worden aangenomen.