bron  Het parool dd 300902
   

Toen het rauwe feit er lag, had het leven voor Marlène geen zin meer. ''Ik heb meerdere keren gedacht eruit te stappen. Mijn man, Stanley, één keer. We zijn toen in therapie gegaan.'' Pas na vijf jaar konden ze het enigszins accepteren - en begonnen de verwerking en het rouwen.

Truideman vertelt het rustig, in de pauze van de themabijeenkomst Omgaan met Verlies in De Nieuwe Stad in de Bijlmer. Alleen de af en toe opkomende waas over haar ogen verraadt emoties. Ze is deelneemster van één van de activiteiten van de herdenkingsweek, die vrijdag wordt afgesloten met een bijeenkomst en de traditionele stille tocht naar 'Het Groeiend Monument' bij 'de boom die alles zag'.

Vanmiddag kunnen lotgenoten onder deskundige begeleiding hun emoties uiten, verwerkt of onverwerkt. Want doe je daar niets mee, dan kunnen ze het je ervan weerhouden verder van het leven te genieten en leiden tot isolement, spanningen en verminderde energie. Dat is althans de filosofie van Rochelle Griffin, die psychotherapeutische theoriën van pionier Elisabeth Kübler-Ross op het gebied van emoties rond leven en sterven verder uitwerkt.

Allemaal waar, weet Truideman. Maar zie het maar eens voor elkaar te krijgen als zoiets heftigs je overkomt. Het moment waarop ze zich realiseerde dat haar kinderen waren omgekomen bij de ramp, vergeet ze nooit meer. Haar man en zij waren een half uur de deur uit, op visite bij familie in de flat Kleiburg, aan de overkant van de later getroffen flats Kruitberg en Groeneveen. Hun zoon en dochter bleven thuis. Guillermo wilde Studio Sport kijken.

Iemand kwam in Kleiburg van één hoog naar de binnenstraat rennen met het nieuws over een neergestort vliegtuig. Marlène en Stanley (60) geloofden het niet en liepen naar buiten. Ze kregen meteen de hitte over zich heen. Beiden hadden geen idee waar het gebeurd was. ''We dachten een eindje van onze flat af.''

Maar toen ze bij Groeneveen aankwamen, was hun huis weg. ''Mijn man kon geen stap meer zetten.'' De eerste maanden werd Marlène verteerd door schuldgevoel. ''Ik dacht: ik had wat kunnen doen. Ik zag mijn buurvrouw nog, nadat het gebeurd was, met haar kind naar buiten rennen.'' Van de begrafenis van Guillermo en Graciëlla weet ze niets meer. ''We waren in een shock. Ik weet niet hoe we het gered hebben. Ik heb nog altijd niet de moed naar de video te kijken die van die dag gemaakt is.''

Ook Ivy Davelaar (50) kampte met hevige schuldgevoelens. Zij verloor haar zoon Cörson (17). ''Ik had mijn zoon van Curaçao meegenomen naar Nederland. Was ik maar gebleven, dacht ik vaak. Dan was het niet gebeurd.''

Moeder en zoon woonden in Haarlem, maar Ivy was bij een vriendin in de Bijlmer en haar zoon bij zijn vriendin, met wie hij een kindje had. Ze ziet de El Al-Boeing nog laag voorbijkomen. Toen ze terug was in Haarlem, kwam haar zoon niet thuis. Ze vreesde het ergste, totdat ze hoorde dat hij op het moment van de inslag melk voor het kleintje was gaan halen. Wel ging ze terug naar Amsterdam en gaf hem op als vermist. Toen ze 's avonds thuiskwam en zijn kamer onveranderd aantrof, kwam voor haar de mokerslag. Görson leefde niet meer. Ze weet niet meer hoe lang ze heeft lopen schreeuwen.

Toch duurde het nog vijf jaar, voordat Ivy over haar verdriet kon praten. Tot die tijd leidde ze een teruggetrokken bestaan in Haarlem. Ze had weliswaar nog twee dochters, maar het leven was niet meer hetzelfde. ''Een deel is afgestorven, het verdriet onbeschrijfelijk. Ik maakte vroeger altijd plannen. Met kinderen maak je plannen. Maar ik durfde niet meer.''

Dankzij dominee Ruff, een Molukse predikant, gaat ze tegenwoordig haar gevoelens niet meer uit de weg. Hij was het die ervoor zorgde dat ze zich niet 'doodwerkte' in de jaren na de ramp. ''Ik was altijd op de vlucht. Had ook een baan 's avonds, omdat ik thuis maar zat te malen.''

Ze heeft het er veel over gehad ze vindt kracht in het geloof - en Marlène Truideman weet nu dat 'het zo heeft moeten zijn'. En ze weet dat ze door moet gaan met leven, omdat de kinderen dat hadden gewild. Ze is ervan overtuigd dat ze Guillermo en Graciëlla terug zal zien.

Ivy Davelaar was in het begin kwaad op God. Maar ze heeft weer vrede met hem gesloten. De Bijlmerramp is nooit bedoeld geweest om de kinderen pijn te doen. zegt ze. ''Het moet een betekenis hebben gehad. Al zoek ik daar nog steeds naar.''