Bijlmer-hulpverleners hebben vaker klachten
Dat is de uitkomst van het epidemiologisch onderzoek onder hulpverleners dat gisteren werd gepresenteerd. Het onderzoek werd gedaan onder 1400 betrokkenen: politie- en brandweermedewerkers die op de rampplek hebben gewerkt, en KLM-medewerkers die in de buurt van de wrakstukken in hangar 8 zijn geweest. Zij werden vergeleken met 1100 collega's die niets met de vliegramp van doen hebben gehad.
Veruit de meeste hulpverleners hebben geen gezondheidsklachten, benadrukken de onderzoekers. Maar een klein deel van hen heeft -meer dan niet-betrokken- last van onder meer chronisch hoesten, eczeem, vermoeidheid, depressieve klachten en symptomen die passen bij post-traumatische stress. Per klacht gaat het steeds om enkele procenten, tot hooguit twintig procent van de hulpverleners.
Een duidelijke lichamelijke oorzaak bleek hiervoor niet aan te wijzen. Het gehalte verarmd uranium in de urine was niet verhoogd, en bij geen van de betrokkenen werd de mycoplasma-bacterie gevonden. Verarmd uranium en mycoplasma zijn door Bijlmerslachtoffers in het verleden veelvuldig genoemd als oorzaak van gezondheidsklachten.
,,Een normale reactie op abnormale omstandigheden'', zo kenschetst de Amsterdamse hoogleraar arbeidsomstandigheden T. Smid de uitkomsten. Hij is projectleider van het onderzoek. Smid: ,,Wat we hebben gevonden, komt overeen met onderzoek onder veteranen van de Golfoorlog, deelnemers aan vredesmissies en mensen die een aardbeving hebben meegemaakt. Een klein deel van hen houdt klachten. En hoe hard je ook zoekt, de oorzaak is niet te vinden.''
Wel zegt Smid sterk de indruk te hebben dat de lange nasleep van de ramp heeft meegespeeld bij deze zogeheten 'lichamelijk onverklaarde klachten'. ,,Dat kwam door de onrust, alle media-aandacht en mogelijk ook de complottheorieën die de ronde deden.''
Burgemeester Cohen toonde zich opgelucht dat er geen verband is gevonden tussen gezondheidsklachten en schadelijke stoffen. ,,Maar de klachten zijn reëel, ze zitten niet tussen de oren'', benadrukte hij. Cohen wees er verder op dat betrokkenen nog steeds nazorg kunnen krijgen. Daarvoor is in de Bijlmermeer een speciaal behandelcentrum ingericht.
Twee belangengroepen, de Stichting Onderzoeksgroep Vliegramp Bijlmermeer en de Vereniging Betrokkenen Bijlmerramp, hebben kritiek op het onderzoek. Zij stellen dat allerlei hulpverleners -zoals puinruimers en kraanmachinisten- buiten het onderzoek vielen. Ook zouden de gebruikte opsporingsmethoden voor mycoplasma en uranium niet deugen.