DRIEDUIZEND JAAR ODYSSEUS
De verhalen over Odysseus "de
slimme man" zijn al dertig eeuwen lang bij een groot publiek populair. ook
nu nog kan iedereen meeleven met de gewiekste, aalgladde Odysseus bijgenaamd:
"de man van duizend listen".
Na de Trojaanse oorlog, moet hij,
ziek van heimwee, nog eens tien jaar rondzwerven voordat hij zijn vaderland
Ithaka en zijn vrouw Penelope terugziet.
Iedereen kan meevoelen met Penelope, die treurt om haar geliefde man en
met de zoon Telemachus, die zich machteloos ergert aan de onbeschofte vrijers
die zich aan zijn moeder opdringen.
Niet voor niets is dit onsterfelijke
verhaal talloze malen uitgangspunt geweest voor boeken, toneel- en
filmbewerkingen.

Of er een dichter Homeros bestond, die
de Illias en de Odyssee geschreven heeft, valt niet te bewijzen. Wel staat vast dat de beide verhalen
ontstaan zijn in de achtste eeuw voor Christus, toen rondreizende zangers de
verhalen over helden en Goden aan het volk vertelden.
Het vak "zanger" werd van
generatie op generatie doorgegeven. De
Griekse tekst van de Odyssee is, na een lange periode van mondelinge
overlevering, pas in de zesde eeuw voor Christus schriftelijk vastgelegd in de
vorm zoals wij die kennen.
Odysseus, vorst van het eiland
Ithaka en gelukkig getrouwd, heeft weinig zin om mee te doen met de oorlog van
de Grieken tegen de stad Troje.
Hij doet of hij krankzinnig is, gaat
het strand ploegen en strooit zout in de voren. Hij wordt ontmaskerd als één van de vorsten Odysseus' zoontje
Telemachos voor de ploeg legt.
Odysseus ontwijkt de baby en bewijst
daarmee dat hij niet gek is. Hij moet
met de vloot mee naar Troje.
Tien jaar wordt er verbitterd
gevochten om Troje.

Dan winnen de Grieken uiteindelijk
door de list van Odysseus met het Trojaanse paard.
De mannen zijn moe en willen per
schip huiswaarts keren.
Helaas! De Zeegod Poseidon heeft een bloedhekel aan Odysseus en zorgt
ervoor dat hij onderweg keer op keer schipbreuk lijdt. Odysseus spoelt aan bij
de vasthoudende tovenares Circe en de trouwzieke nimf Calypso, die hem lange
tijd van zijn thuisreis afhouden. Met
behulp van de Godin Pallas Athene, die Odysseus vanwege zijn listige verstand
gunstig gezind is, weet hij aan deze dames, en aan vele andere gevaren, te ontsnappen.
Na twintig jaar komt Odysseus, meer
dood dan levend, op Ithaka aan.
Het land is in chaos: Odysseus’,
paleis zit vol brassende en opdringerige vrijers die via een huwelijk met
Penelope aan de macht willen komen. Telemachos,
daartoe aangezet door de godin Pallas Athene, is zich pas kort beginnen te
verzetten tegen deze brutale vrijers, na jarenlang door hen
gekleineerd te zijn.
Odysseus, onherkenbaar in zijn
gedaante van zwerver, wordt door de vrijers beschimpt en uitgelachen.
Dan komt de nacht waarin Odysseus,
pesterig hiertoe uitgedaagd door de vrijers, zijn grote jachtboog die niemand
anders kan spannen van de muur haalt en bloedig wraak neemt.
De vrijers sneuvelen. De trouwe en schrandere Penelope wil eerst niet
geloven dat haar man eindelijk weer thuis is.
Na een paar goed beantwoorde strikvragen mag Odysseus terugkeren in haar
armen.
(tip: lees het boek “ODYSSEUS een
man van verhalen” van Imme Dros)