Hommelbestrijding!?

Nee!!!!

Er wordt ons wel eens gevraagd of hommels bestreden moeten worden. In de praktijk worden, voornamelijk uit onwetendheid, veel hommelnesten als vermeende wespen- en horzelnesten bestreden en vernietigd. Ook individuele hommels worden uit angst voor steken achtervolgd en gedood.

Hommels hoeven helemaal niet bestreden te worden. Misschien is er bij u een imker in de buurt die u kan helpen. U kunt uw probleem eventueel ook kwijt bij de KNNV. Deze organisatie is bezig met het in kaart brengen van hommels in Nederland. Als u erge overlast ondervindt van een hommelnest dan raden wij aan om een lokale of gemeentelijke bestrijdingsdienst te raadplegen. Vanwege het feit dat de hommel een beschermde soort is zullen zij echter het nest niet verwijderen. Maar misschien hebben zij een oplossing.                 

Door veelvuldig ingrijpen van de mens in de natuur worden talrijke nestmogelijkheden voor de hommel vernietigd. Ze worden daarom gedwongen, de niet daarvoor bedoelde plekjes, zoals vogelhuisjes, spouwmuren, zolders etc. te betrekken voor hun nieuw te bouwen nest, zodat veel mensen in het voorjaar "opgescheept" zitten met onverwachte logeetjes. En helaas door onwetendheid worden ze dan verdreven of nog erger, vernietigd. Om een bijdrage te leveren voor het wegwerken van de "woningnood" bestaat er de mogelijkheid om een nestkast aan te schaffen of zelf te maken. Maar daarbij moet natuurlijk in acht genomen worden dat men met levende beestjes te maken heeft. Er moet ten alle tijde voorkomen worden dat de hommels door maatregelen van de mens beschadigt worden. Iemand die een nestkast in zijn tuin plaatst  draagt daarvoor zijn verantwoording. Je moet je goed realiseren waar je aan begint als je een koningin vangt. Wie echter de insecten met respect behandelt, zal veel vreugde ondervinden van deze kleine dikzakjes.

Als er al een nest gemaakt is op een toch een beetje vervelende plek, is het mogelijk het nest te verhuizen naar een andere plek bijvoorbeeld in eerder genoemde nestkast of een daarvoor geschikte doos, die natuurlijk waterdicht moet zijn en zo schoon mogelijk. Dit is alleen zinvol of toegestaan als het nest onmogelijk op die plek kan blijven zitten. Een nest, dat niemand tot last is, mag nooit en te nimmer verhuisd worden. Bedenk dat de hommel een beschermde insectensoort is. Dus bedenk goed wat je doet!

Het verhuizen van een nest is een zeer hachelijke onderneming en ook niet helemaal ongevaarlijk. Ook hommels kunnen steken! Het beste is de verhuizing in de avonduren te doen, wanneer het koeler en donker begint te worden. De meest hommels zijn dan teruggekeerd in het nest. Het beste is om iemand te laten te helpen en snel te handelen. Ook moet je even geduld hebben. De dagen na de verhuizing zullen er steeds hommels zijn die naar het oude plekje vliegen. Je zult dan deze hommeltjes moeten vangen en naar de nieuwe plek moeten brengen. Als je het een nest in de grond betreft, wordt het een nog moeilijkere zaak. De tunnel naar het nest van een aardhommel kan wel twee meter lang zijn. Dan moet je heel wat graven en daarom is het eigenlijk een onbegonnen zaak. Je kunt ze beter laten zitten.

De hommels leven maar zo kort......               

De meeste mensen verwarren het gedrag van hommels met het gedrag van wespen. Dat is helemaal niet nodig. Hommels zijn kleine goedzakjes. Ze komen niet vervelend om je heen vliegen als je gezellig in je tuin of op je balkon van een drankje zit te genieten. Bedenk dat de eventuele "overlast" van een hele tijdelijke aard is. Hommels laten mensen met rust. Geniet maar van die kleine dikkerdjes!

De mens en de hommel

Niet enkel voor vogels, amfibieën, reptielen en zoogdieren wordt het moeilijker om te overleven in een zich steeds veranderende wereld, maar ook voor vele insecten. Het aantal hommels is de laatste jaren dramatisch gedaald. Bepaalde soorten komen dan ook op sommige plaatsen niet meer voor. Van de 20 tot 100 jonge koninginnen die eenzelfde nest verlaten, zal vaak slechts een enkeling erin slagen om de volgende lente een eigen kolonie te stichten. Zoals besproken vormen koekoekshommels en parasieten een bedreiging, maar ook dat welbekende zoogdier, de mens, blijkt een geduchte vijand.

Waar hommels voorheen rustig hun kolonies konden stichten en uitbreiden moeten ze nu plaatsruimen voor de mens. De mens, in zijn niet aflatende drang naar schaalvergroting, palmt terreinen met struiken, bossen en graslanden in en vervangt de flora er door beton.

Ook de moderne methodes waarop akkers worden bewerkt, hebben zowel de voedselverzamelplaatsen als het aanbod van nestplaatsen drastisch verminderd. Hommels hebben tijdens hun foerageertochten het hele jaar door behoefte aan een gevarieerd aanbod van verschillende geschikte plantensoorten. Dit aanbod wordt echter door de van monoculturen verzadigde landbouw erg verminderd. Zo worden teelten van klaver en luzerne - gedurende bepaalde periodes erg welkom voor vele hommelsoorten – grotendeels vervangen door de economisch meer voordelige silomaïs. Deze silomaïs is echter waardeloos in de ogen van een hommel. Als hommels op landbouwvelden hun kolonie weten te stichten, dan worden deze nesten meestal door zware tractors en andere landbouwwerktuigen vernietigd. Ook de opgedreven bemesting van akkers vormt een bedreiging voor hommels. Immers, de overmatige stikstoftoevoer verandert de bodemstructuur zodanig dat meer dan 100 nuttige plantensoorten niet meer kunnen gedijen.

Een soortgelijk situatie treffen we aan bij de bewerking van weiden. Deze graslanden hebben hun vroegere bloeirijkdom verloren door het uitspreiden van gier en minerale meststoffen alsook door het vervroegd en herhaald maaien. De eens zo rijke weiden vormen nu in de ogen van hommels en vele andere insecten een onaantrekkelijk en ongevarieerd eenheidsgroen. Daarenboven veroorzaken maaimachine die te laag zijn ingesteld steeds opnieuw beschadigingen aan het maaiveld waarbij hele graszoden worden uitgerukt en kapot gescheurd. Graszoden worden echter door vele hommelsoorten als favoriete nestplaats uitgekozen.

Pesticiden vormen eveneens een groot gevaar voor talrijke hommelplanten. Ook door het afmaaien van wegranden worden veel nestmogelijkheden vernietigd. Bovendien vonden vele planten, die op andere plaatsen reeds door monoculturen verstoten waren, hier nog een laatste plekje ‘ongerepte’ natuur. Door het vellen van oude bomen in het bos worden eveneens voor veel holbewonende hommels de geëigende nestplaatsen zeldzamer.

Uitgestorven en bedreigde soorten

Hommelsoorten die niet meer zijn waargenomen vanaf 1960 kunnen als uitgestorven worden beschouwd zoals de boshommel en de waddenhommel. Er zijn ook enkele soorten zoals de gele hommel, zandhommel en moshommel, die sterk in aantal zijn achteruitgegaan.