Hommels of.....?


De meeste mensen kennen hommels als "die dikke, ronde insecten met een vachtje en strepen geel, zwart en wit. Maar in Nederland komen meerdere, ook anders gekleurde, soorten voor. De eerste stap bij het waarnemen is dat je er zeker van moet zijn met een hommel te maken te hebben. Hommels en andere bijen behoren tot dezelfde familie, dus de verwarring ligt voor de hand.Ook soorten uit andere families bootsen hommels na, waaronder een aantal soorten zweefvliegen.

Ze vallen door de mand door de vorm van hun antennes en het bezit van slechts één paar vleugels. De antennes van zweefvliegen zijn meestal behaard en kort, ze steken haast niet uit. Antennes van hommels zijn onbehaard en lang. Het onderscheid maken van één of twee paar vleugels is aanvankelijk lastig omdat bij hommels de voor- en achtervleugel in elkaar haken zodat het één geheel lijkt.

Zweefvlieg

Een hommel is een bij...

Aardhommel Hommels zijn hele ijverige insecten. Ze zijn overal te vinden waar bloemen groeien. Ze zijn onmisbaar voor de bestuiving van vele plantensoorten. Hommels behoren tot de bijenfamilie.Het zijn dik behaarde insecten met vaak opvallende kleuren. Net als honingbijen verzamelen ze stuifmeel en nectar voor hun kolonie.  Hommels maken geen voedselvoorraad voor de winter. De hele kolonie sterft dan ook in de nazomer, behalve de jonge koninginnen. Die graven zich in en wachten tot het volgend voorjaar. Dan kruipen ze tevoorschijn en beginnen op een geschikte plaats een nieuwe kolonie. 

..een bij is geen hommel!

Bijensoorten zijn een stuk kleiner, zoals de hiernaast afgebeelde honingbij. Ze hebben meestal ook niet zulke felgekleurde haren. Honingbijen verzamelen zoveel nectar dat hun volk 's winters kan overleven. De imker maakt hiervan dankbaar gebruik. Hij pakt de honing weg en vervangt dit door nepvoedsel (suikeroplossing).

Honingbij

Koekoekshommel

Koekoekshommels lijken op echter hommels. Deze hommels bouwen zelf geen nest, maar dringen een nest binnen, doden de koningin en leggen dan eitjes die door de werksters verzorgd worden. Koekoekshommels hebben geen korfje voor stuifmeel aan de achterste poten: ze hoeven ook geen stuifmeel te verzamelen, dat ;aten ze de hommelwerksters doen. Bij koekoekshommels kennen we alleen vrouwtjes en mannetjes. De vrouwtjes die gepaard hebben overwinteren en komen iets later in het voorjaar te voorschijn dan de hommelkoninginnen, die op dat moment al een kolonie hebben gesticht. Hommels verdedigen hun nest tegen indringers en het feit dat de koekoekshommel zo'n dik pantser heeft kan een voordeel zijn bij een confrontatie.

 Koekoekshommel

De koekoekshommel verbergt zich enige dagen in het hommelnest om waarschijnlijk de geur van het nest aan te nemen. Op een gegeven moment gaat ze in de aanval en kan daarbij, maar dat hoeft niet altijd, de koningin en een aantal werksters dood steken. De koekoekshommel vernielt dan de hommellarven en eieren. Ze legt zelf een aantal eieren, waaruit dan larven komen die door de hommelwerksters worden verzorgd.

Om hommels en koekoekshommels te onderscheiden moet je o.a. kijken naar de beharing. De beharing van een hommels is dicht en die van koekoekshommels wat spaarzamer waardoor het pantser glanzend zichtbaar is. Ook de bouw van de achterpoot is belangrijk. Heeft de achterpoot een deel dat glimmend zwart is, omgeven door haren langs de randen dan heb je te maken met een hommel. Koekoekshommels hebben een behaard deel dat ook nog bol is. Het gedrag van koekoekshommels is opvallender dan dat van hommels en bij het vliegen maken ze een zwaar brommend geluid. Andere soorten die op hommels lijken zijn de bontvlieg de grote narciszweefvlieg en de hommelzweefvlieg.

Grauwe klauwier

 

Vijanden

Naast de koekoekshommels zijn insectenetende vogels gevreesde vijanden. De grauwe klauwier is daar een voorbeeld van. Ook veldmuizen en spitsmuizen belagen hommelnesten. De meeste vijanden zijn echter veel kleiner. Roofvliegen die hommels grijpen en leegzuigen. Aaltjes die in een koningin in winterslaap kruipen. Microscopische organismen waar de hommels diarree van krijgen. De wasmot is ook een van de grootste vijanden van de hommel.

 

Wasmot