What's in a name?

Hoe zijn we aan onze achternaam gekomen? Kijk, als je Janssen heet, weet je dat een voorouder hebt die de zoon van Jan was. Of als je Kok of Bakker heet dan is je betbetbetovergrootvader kok of bakker geweest. Heet je Van Doesburg dan is het niet onwaarschijnlijk dat je roots in Doesburg liggen. Zo zijn alle namen op de een of ander manier te herleiden.

Er zijn ook een aantal namen waarbij je denkt dat je voorouders te diep in het glaasje hebben gekeken toen zij deze naam als achternaam hebben laten registreren. Wij willen niemand beledigen doch Pielkenrood (zie reacties), Godthelp, Leeflang, Oudbier of Borst zijn toch fraaie voorbeelden hiervan. Ook zijn er voorvaderen geweest die zich een dierennaam hebben aangemeten zoals Worm, Vos, De Haan en De Mol. En wat dacht je van De Hommel?

Tegenwoordig denk je, hoe hebben ze die namen in hemelsnaam kunnen bedenken. Maar vroeger hadden woorden en namen misschien wel een heel andere betekenis dan nu. Vaak waren het bijnamen die van lieverlee familienamen zijn geworden.

Wij zijn op onderzoek gegaan op internet en vonden een aantal Nederlandse sites met de naam Hommel of Van Hommel. Ook zijn er Duitse sites met Hommel of Hummel. De naam

De Hommel kom je haast nooit tegen.

In de Dikke van Dale staat bij hommel het volgende:

- mannetje van de gewone honingbij;

- (fig.)klaploper:

- naam van een onderfamilie van de bij (Bombinae), waartoe behoren de eigenlijke hommel (Bombus) en de koekoekshommel;

- (gew.) zwaarlijvige, goedzakkige vrouw syn. schommel;

- zeker muziekinstrument verwant aan de doedelzak;

- mogelijk te verbinden met het oud-noorse humla d.w.z. hop.

In de streek Poperinge in het Belgische Watou wordt hommelbier gebrouwen bij Brouwerij

Van Eecke; het Poperings Hommelbier. Hommel betekent in het plaatselijke dialect hop.

Wij gaan er vanuit dat we een aantal betekenissen in verband met onze achternaam wel uit kunnen sluiten. Het insect de hommel zal vast niet bedoeld zijn. De betekenis van hop of doedelzak lijkt ons ook onwaarschijnlijk. Degene die ons kennen en dit lezen zullen zeggen: "Zoek maar niet verder, wij weten het al. Het zal wel klaploper zijn of die zwaarlijvige, goedzakkige vrouw!"

Als je de betekenis van klaploper opzoekt dan staat er het volgende:

- (lett.) iemand die met een klapspaen d.w.z. raterlaar loopt. In de middeleeuwen moesten leprozen hun nadering op deze wijze aankondigen. Zij werden gemeden, maar men zette voedsel voor hen neer.

- (fig.) iemand die klaploopt: parasiet, tafelschuimer, uitvreter.

Naast het woord hommel bestaat er ook het werkwoord hommelen. Dit heeft de betekenis van een geluid maken zoals bijen doen synoniem van gonzen. Ook betekent het donderen of razen. Hier komt ook het woord hommeles vandaan. Het is er hommeles betekent zoiets als het gaat er mis, er is ruzie, de boel staat op stelten.

De familie de Hommel komt zover wij weten oorspronkelijk uit Noord-Brabant (St.Michielsgestel). Daar komt de naam De Hommel of Hommel vaker voor dan de rest van het land. Het kan natuurlijk zijn dat het woord hommel derhalve een streekgebonden betekenis heeft.

Het lijkt ons heel leuk om te weten waar de naam nu echt vandaan komt. Zijn er mensen die ons hierbij kunnen helpen. We hebben op internet wel leuke sites gevonden waar achternamen verklaard worden. Misschien voor degene die hun eigen naam verklaard willen zien is het wel leuk om daar eens een kijkje te nemen: www.meertens.knaw.nl. Ook is het wel de moeite waard eens te kijken bij http://namen.pagina.nl

Ben je nieuwsgierig om te zien waar mensen wonen in Nederland met dezelfde achternaam als jij?

Klik dan op www.familienaam.nl

REACTIES:

Wij kregen overigens al leuke reacties op deze pagina. Bijvoorbeeld van een familie Hommel uit Duitsland. Zij vertelden ons dat hommel in het Zuid-Duits de betekenis heeft van fokstier (!!!!). Nou, wij hopen dat toch niet dat dit de juiste verklaring voor onze naam is.

Tevens ontvingen wij een reactie van iemand die de naam Pielkenrood verklaarde. Deze naam komt uit het Duits en is in 1770 fonetisch opgeschreven in Nederland. Waarschijnlijk was de oorspronkelijke naam Pilkenroth. Deze naam komt nu nog voor in Duitsland. Pilkenroth is weer afgeleid van Pilgenroth. Pilgen zijn pelgrims.

Verder worden wij er herhaaldelijk op gewezen dat het  woord hommel ook in een scheldwoord voorkomt. Je kunt waarschijnlijk wel raden welk woord....ahum.....kl**thommel!! 

Een andere leuke reactie is van familie Van Homelen ( met een voorouder die van Hommelen heet). Zij ontdekten in het openluchtmuseum Bokrijk, bij Hasselt in België, een 'hommelkeet". Daarin werd mest opgeslagen. Zou het woord hommelen dan een betekenis van mesten of gieren hebben gehad? Verwijzend naar het bovenstaande over de betekenis "fokstier" kom je toch wel akelig in de buurt. De betekenis van een ander scheldwoord tw. stronthommel zou hiermee ook een verklaring krijgen. :)

Blijft echter de vraag: wie noemt zich nou De Hommel als deze onwelriekende betekenis de juiste is? Stinkende voorouders gehad misschien????