Het Schepenhuis

Markt 28, Budel
Dit is het gebouw waar het vroegere dorpsbestuur (denk aan de schepenen) zetelde, het voormalige gemeentehuis van Budel, dat overigens lange tijd ook gold als bewaarplaats voor de archieven van Maarheeze en Soerendonk. Het Schepenhuis is gebouwd in 1772 naar het ontwerp uit 1771 van de bekende Boxtelse landmeter, cartograaf en architect Hendrik Verhees (1744-1813). Volgens dit plan, waarvan een foto in het gebouw hangt, was de benedenverdieping voor de "gaaren en bottermarkt", dus als overdekte marktplaats voor lokale landbouw- en nijverheidsproducten. Ook was een klein gedeelte van de benedenverdieping in gebruik "voor de Brandt Spuyt". Op de eerste verdieping waren de vertrekken van het dorpsbestuur gevestigd: de "Secretarie", een "Camer voor Schepen", een drietal "Gevangenhocken" en een "Geysel Camer".

Op de zolderverdieping zijn hergebruikte balken uit de zeventiende eeuw (o.a. 1616) met inscripties te zien. De klok in het torentje op het dak is uit dezelfde tijd als het gebouw, zoals blijkt uit het randschrift: "Alexius Petit en Henricus zynen zoon hebben my gegooten anno 1773".

In de loop der tijd zijn er de nodige wijzigingen aangebracht. De opknapbeurt van 1871 was een omvangrijke: de topgevels verdwenen en werden vervangen door schilddaken; de gootconstructie kreeg een neo-klassieke vorm en de dubbele trap maakte plaats voor een bordes. Bijna twee eeuwen , tot 1966 heeft het Schepenhuis dienst gedaan als gemeentehuis. Na de ingebruikname van het nieuwe gemeentehuis op het Capucijnerplein werd het Schepenhuis op de lijst van rijksmonumenten geplaatst en in fasen gerestaureerd. Op 30 januari 1982 werd het officieel heropend.
Op de beneden- en eerste verdieping organiseert vereniging 'Schepenhuis' wekelijks kunstexposities, terwijl op de zolderverdieping Heemkundekring 'Budel en Cranendonck' haar heemkamer heeft. Hier is onder meer een maquette van de kern van Budel anno 1832 te zien. De openingstijden van deze heemkamer worden via de lokale pers aangekondigd.
Het Schepenhuis