Gilde St Catharina - St Barbara

mierlo

     
 

Home

 
     
 

Ons gilde

 
     
 

Wetenswaardigheden

 
     
 

2004

 
     
 

Agenda

 
     
 

Kringgildedag

 
     
 

Links

 
     
 

Contact

 
     
.









   

 

 

VOORWOORD.

Het is de Overheid, de Gildebroeders en Gildezusters van het gilde Sint Catharina en Sint Barbara te Mierlo een groot genoegen u deze informatiebrochure te mogen aanreiken. Middels deze brochure willen wij u informeren over ons gilde door de eeuwen heen en de plaats in de huidige samenleving. Uit allerlei historische gegevens en door overlevering is aangenomen dat ons gilde in 1474 is opgericht. Een gildekenner stelde eens vast, dat de gilden door alle oorlogen en andere rampen in onze geschiedenis hebben kunnen overleven, doordat zij gegroeid zijn uit een innerlijke behoefte van de mens, die zo zijn bezorgdheid voor het welzijn van de gemeenschap gestalte gaf. Ook in deze moderne tijd met zijn materiële welvaart moeten veel mensen vaak inleveren aan welzijn. De beschermende functie van het gilde heeft zich door de eeuwen heen aangepast aan de tijd. Daardoor heeft het gilde meer een voorbeeldfunctie door hun levenshouding, gebaseerd op broederschap en christelijke naastenliefde. Daarin moeten gildebroeders elkaar versterken. Dit moet ook zijn uitstraling hebben in hun folkloristisch optreden naar buiten bij allerlei gelegenheden. Dat deze intentie ook in deze nieuwe eeuw gestalte mag krijgen tot welzijn van het gilde en de samenleving waarin wij leven.

De Samenstellers.

HET ONTSTAAN VAN HET GILDE.

Uit allerlei historische gegevens en door overlevering is aangenomen dat het gilde van Sint Catharina en Sint Barbara te Mierlo is opgericht in 1474. De gilden zijn vroeger ontstaan ter bescherming van: HUIS EN HAARD, KERK EN GEZAG. Dit wordt tot op heden nog verwoord in het commando bij het vendelen: "Tamboers, roert uw trom! Vendeliers, presenteert uw vaandel! Vendeliers, neigt uw vaandel! Vendeliers, zwaait uw vaandel voor God, Koningin en Vaderland!".

De gilden zijn in de middeleeuwen ontstaan en dienden verschillende doelen. Zo waren de gilden vroeger nodig ter bestrijding van branden, pestepidemieën, bij plunderingen, rellen en overvallen, het begraven van de doden. Binnen de Kerk ontstonden gildeachtige groeperingen, de altaar/broederschappen. Vanaf de dertiende eeuw verschijnen met name in Brabant de schutsgilden. Groepen burgers die zich ten doel stelden om de gemeenschap zowel in kerkelijk als in wereldlijk opzicht te dienen, waar nodig met de wapenen. Het karakter van defensieve organisatie hebben de gilden door de eeuwen heen verloren. Gemeenschapszin, dienstbaarheid aan o.a. kerkelijke en wereldlijke overheid zijn echter gebleven. Door de gewijzigde omstandigheden wel in een andere vorm.

Veel tradities zijn door de eeuwen heen bewaard gebleven, maar ook vernieuwingen worden in het gilde toegelaten, zonder de doelstellingen te verwaarlozen. Gilden hebben een beschuttende taak ten aanzien van instandhouding van oude tradities en gebruiken, van solidariteit en eensgezindheid. Op toernooien en gildefeesten ontmoeten de gildebroeders elkaar in gezonde rivaliteit.

DE OVERHEID VAN HET GILDE.

Het bestuur van het gilde noemt men Overheid. Hun bestuursfuncties zijn de volgende: Regerend Deken (voorzitter), Jonge Deken (vice-voorzitter), Dekenschrijver (secretaris), Schatbewaarder (penningmeester). Ook de Koning maakt deel uit van de Overheid tijdens de duur van zijn koningschap. De leden van de Overheid worden gekozen voor een periode van drie jaar, daarna zijn zij periodiek aftredend en kunnen herkozen worden.

DE GILDEHEER.

Met toestemming van alle gildebroeders kan een algemeen geachte Mierlose ingezetene gevraagd worden om als gildeheer aan het gilde verbonden te willen worden. De gildeheer heeft geen verplichtingen aan het gilde. Hij heeft het recht de vergaderingen bij te wonen. Hij heeft een adviserende stem.

DE KAPITEIN.

De kapitein heeft de leiding bij het uittrekken van het gilde. Hij draagt zorg voor het nauwkeurig volgen van het voorgeschreven ceremonieel bij de diverse gelegenheden.

DE VAANDRIG.

De vaandrig heeft de eer het hoofdvaandel te dragen en de bijbehorende rituelen zoals de eed van trouw aan overheden en de laatste groet aan overledenen uit te voeren.

DE VENDELIERS.

De vendeliers dragen de vendels als het gilde uittrekt. De speciale vendels worden door hen gebruikt bij het brengen van de gildegroet. Bij bijzondere gelegenheden wordt namens alle gilde broeders de vendelgroet gebracht.

DE TAMBOERS.

De tamboers begeleiden het gilde als het uittrekt. Ook bij het brengen van de vendelgroet begeleiden zij de vendeliers ter ondersteuning en aanmoediging.

DE VENDELGROET.

Zoals vermeldt wordt de vendel groet uitgevoerd in een samenspel tussen tamboers en vendeliers. De achterliggende gedachte is dat de vendeliers uitbeelden, de strijd tegen het onrecht, tegen het kwaad. Zijn verdediging en zijn aanval symboliseren zijn eigen worsteling en ook van zijn medebroeders. Ter ondersteuning in zijn strijd wordt de trom geroerd. Het vendelen is een uitbeelding van het vendel gebed. Soms wordt tijdens het vendelen het vendelgebed voorgelezen. Daardoor maakt het vendelen een bijzondere indruk op de toeschouwers en spreekt het nog meer aan.

DE OVERKOEPELENDE ORGANISATIE VAN ONS GILDE.

Wij kennen in Noord-Brabant een Federatie van Schuttersgilden. Deze bestaat uit zes kringen. Ons gilde behoort tot Kring Kempenland dat ongeveer 55 gilden telt. Kring Kempenland is weer verdeeld in vijf districten te weten: Centrum, Noord, Oost, Zuid en West. Ons gilde behoort tot District Noord van Kring Kempenland. Dit district wordt gevormd door acht gilden.

KRINGGILDEDAG.

Jaarlijks wordt er een Kringgildedag georganiseerd door een van de aangesloten gilden. Meestal wordt dit georganiseerd door een gilde dat een jubileum te vieren heeft. Van alle aangesloten gilden wordt verwacht dat zij aanwezig zijn op de Kringgildedag. Bijzondere aandacht op de kringdag geniet de H.Mis met gilde-eer, het drinken van de erewijn door de hoofdlieden van alle gilden met de plaatselijke overheid, de kleurrijke optocht, de massale opmars, het massaal vendelen door alle aanwezige vendeliers en de diverse wedstrijden in schieten, vendelen, trommen. Tevens wordt er een uitgebreide tentoonstelling gehouden waarbij alle gilden hun inbreng hebben. Alle evenementen worden door een deskundige jury beoordeeld De dag wordt afgesloten met de prijsuitreiking. De prijzen bestaan uit diverse zilveren schilden. Vermeldenswaardig is dat bij gildefeesten geen entreegeld wordt gevraagd.

DE DISTRICTSDAG. 

Een ander jaarlijks terugkerende activiteit is de Districtsdag. Hierbij komen de acht gilden van Kring Kempenland van district Noord bij elkaar. Het is een kleine afspiegeling van de grote kringdag. Naast H.Mis, erewijn, optocht en opmars, heeft de dag een meer gemoedelijke sfeer. De nadruk ligt meer op het gezellige samenzijn en geeft daardoor ook ruimte voor andere activiteiten waaraan alle gezinsleden en soms ook het publiek kunnen deelnemen.

 ANDERE ACTIVITEITEN VAN HET GILDE.

Naast de gildedagen kent het gilde ook diverse plaatselijke gebeurtenissen, welke door het gilde worden opgeluisterd. Hierbij te denken aan Koninginnedag, Priesterfeesten, Installaties van Kerkelijke en Wereldlijke Overheden, ontvangst van Kerkelijke en Wereldlijke Autoriteiten, en diverse andere gelegenheden waarvoor het gilde uitgenodigd wordt.

DE JAARLIJKSE TEERDAG.

De patroonsdag van Sint Catharina en Sint Barbara is 25 november. Omstreeks deze datum wordt de jaarlijkse Teerdag gehouden. Hiervoor wordt binnen het gilde een comité gevormd, dat de organisatie van deze dag verzorgt. Meestal is dit een activiteit voor het dagprogramma, daarna een H.Mis met gilde-eer, waarna verdere zaken in het gildehuis worden uitgevoerd. Op een dergelijke feestavond worden naast het heerlijke tafelen ook de jubilarissen gehuldigd, nieuwe gildebroeders geďnstalleerd, gildeattributen verpacht en wordt er vaak opgetreden door de aanwezigen. Natuurlijk wordt het "zwaar stuk" gezongen. Dan is het echt: “De Gilde Viert, De Gilde juicht!”

DE INSTALLATIE VAN EEN GILDEBROEDER.

De installatie van een nieuwe gildebroeder vindt plaats tijden de viering van de jaarlijkse Teerdag. In aanwezigheid van alle gildebroeders wordt de kandidaat gildebroeder door de Regerend Deken welkom geheten en nodigt hem uit de belofte van trouw aan het gilde af te leggen. Daarbij gaan alle gildebroeders in carré staan en komt de vaandrig met het grote gildevaandel naar voren. De nieuwe gildebroeder spreekt met de hand aan het vaandel de volgende tekst uit: 

“IK ZAL MIJN BEST DOEN MET DE HULP VAN GOD EN ONZE PATRONESSEN SINT CATHARINA EN SINT BARBARA OM EEN GOED GILDEBROEDER TE ZIJN DOOR DE CAERTE NA TE LEVEN EN NIETS TE DOEN IN HET NADEEL VAN HET GILDE.” 

Daarna wordt hem door de Overheid de rode sjerp omgehangen en de erewijn geschonken.

HET KONINGSCHIETEN.

Op zaterdag met Mierlo-Kermis vindt het jaarlijkse koningschieten plaats. De gildebroeders verzamelen zich in het gildehuis voor het afhalen van de Koning. Bij de Koning wordt de vendelgroet gebracht, waarna de Koning het gilde uitnodigt met hem het glas te heffen. Tijdens dit verblijf wordt de vogel door de broeders beoordeeld en de loting gehouden voor het aantal schoten dat nodig zal zijn om hem neer te halen. Eveneens wordt geloot om de volgorde van schieten door een nummer uit de gildehoed te nemen. Tevens wordt een bijdrage geďncasseerd als tegemoetkoming in de kosten voor de nieuwe koning. 

Daarna vertrekt het gilde met de Koning in hun midden naar het schietterrein. Hier wordt de vogel op de schutsboom geplaatst en de koningsketen aan de schutsboom bevestigd. Vervolgens lopen de gildebroeders driemaal om de schutsboom om de boze geesten te verdrijven. Dit noemt men ook: "het vrijen van de schutsboom". Het schieten wordt geopend door de ereschoten van de kerkelijke en wereldlijke overheid, de gildeheer en de koning. Vervolgens schieten de broeders op volgorde van de loting. Naarmate de strijd vordert stijgt de spanning. Met verrekijkers wordt de toestand van de gehavende vogel beoordeeld. Degene die het laatste stuk van de houten vogel afschiet is de nieuwe koning. Als deze bekend is stellen de gildebroeders zich op in carré en wordt de vendelgroet gebracht onder aanmoediging van tromgeroffel. Dan volgt de erewijn en de receptie. Deze feestelijke dag wordt afgesloten met een heerlijke Brabantse koffietafel in het gildehuis door alle gildebroeders en hun partners. "De gilde viert, de gilde juicht".

BEGRAFENIS MET GILDE-EER.

Bij het overlijden van een gildebroeder wordt de uitvaart door de gildebroeders volgens gildetradities verzorgd. Tijdens het condoleancebezoek van de Overheid wordt dit met de familie afgestemd. De ervaring leert dat dit zeer op prijs wordt gesteld. Als teken van rouw dragen de gildebroeders hun rode sjerp met de zwarte zijde zichtbaar. Het vaandel, de trommen en de kapiteinsstok worden voorzien van zwarte tule. Naar wens wordt de overledene thuis afgehaald, maar meestal komt de lijkauto bij de kerk en hebben de gildebroeders zich bij de kerk opgesteld. In het portaal wordt de koningsketen op de kist gelegd. De priester komt de overledene afhalen en het gilde plaatst de kist voor in de kerk. De vaandeldrager staat tijdens de kerkdienst met het vaandel achter de kist. Bij de collecte offeren de gildebroeders op de trom. Bij de consecratie wordt de trom geroerd en zal de vaandeldrager het vaandel neigen. 

Na de uitvaartdienst verlaten de gildebroeders met de overledene de kerk en dragen deze naar het kerkhof tot bij de Calvarieberg. Na de laatste gebeden van de priester treden de Koning en de Overheid naar voren. Zij nemen de koningsketen van de kist en hangen deze weer om bij de Koning. Ten afscheid neigt de vaandeldrager het vaandel driemaal links en driemaal rechts van de kist en laat het vaandel driemaal neer op de kist. Dit als symbool van begrafenis en verrijzenis. Daarna laten de broeders de kist zinken in het graf. 

Wordt gekozen voor crematie, dan worden deze handeling uitgevoerd in het crematorium.


website voor ons gilde, datum 12-11-2004