k o r  g o u t b e e k
t e k s t
n a t u u r
i n t e r n e t c o n c e p t e n
c o l u m n s
z a k e l i j k e  i n f o
v r a a g  e e n  o f f e r t e  a a n
  t e k s t   c o l o f o n
    h o m e
    s i t e m a p
  a d r e s g e g e v e n s

 

 



Onderwerpen kaderteksten

1. Boer en Zorg
2. Boerenland-fietsroute
3. De bodem is de basis
4. Den Haneker
5. Droogzetten
6. Eceat
7. Een dag uit het leven van een melkveehouder
8. Gras
9. Groene hart landwinkels
10. Herkauwen
11. Hoe lang leeft eenÖ
12. Hoeveel melk geeft een..
13. Hoevelogies
14. Kerkuil
15. Klaver voor stikstof
16. Kom in de kas
17. Let op dit Logo
18. Melkquotum
19. Melkrobot
20. Mestbalans
21. Open dag biologische landbouw
22. Potstal
23. Rietzandfilter
24. Sloot
25. Tuinpad
26. Varkensproductie
27. Vekabo
28. Vervlakking landschap door ruilverkavelingen
29. Waddendekbed
30. Waddenzuivel
31. Wat gaat er in en komt er uit?
32. Waterlands weelde
33. WCL
34. Week van het platteland
35. Weerboer
36. Weidevogels
37. Wijn in Nederland
38. Wraldfrucht
39. Zeeuwse vlegel
40. Zoervleis
41. Zuivelboerderijen
42. Eendenkooien

 

1. Zorgzame boeren
Stichting Plattelandsvernieuwing en Zorg houdt zich bezig met het combineren van landbouw en zorg. De stichting stimuleert dat mensen met een handicap de mogelijkheid krijgen om te werken op een boerenbedrijf. Momenteel zij er enkele tientallen bedrijven in Nederland waar lichamelijk of verstandelijk gehandicapten, (ex-)psyschiatrische patiŽnten of (ex-) verslaafden meewerken. Zij vinden op de boerderij vaak eigenwaarde, rust en evenwicht terug. De verwachting is dat het aantal boerenbedrijven dat mee kan doen aan zorgprojecten in de komende 10 jaar naar zo'n 500 zal groeien. De stichting is nu nog voorla actief in Noord-Nederland en Noord-Brabant. Stichting Plattelandsvernieuwing en Zorg, Zuidlaarderweg 19, 9756 CE Glimmen (050) 406 29 26.

2. Boerenlandroute
De Boerenlandroute is Lange Afstand Fietsroute (LAF) nummer 15. De route voert de stevige fietser van Egmond aan Zee naar Enschede over een afstand van zo'n 160 kilometer. De route gaat via de duinen, door de fraaie polder de Beemster, naar voormalige Zuiderzeestadjes Hoorn en Enkhuizen, via de Markermeerdijk de Flevopolder in, om via Urk en Schokland in Overijssel te belanden. Aangedaan worden Kampen, Zwolle en via de Sallandse heuvelrug eindigt de fietser in voormalige textielstad Enschede. Onderweg zijn vele molens en boerderijen te bezichtigen.

top

3.De bodem: basis van boeren
De bodem is natuurlijk de basis waarop alle landbouw gebaseerd is. Daarop moet het gras voor de koeien groeien of de gewassen. Dat de bodemsoort, de structuur en het vochtgehalte essentieel zijn voor de boer staat dus buiten kijf. Maar voor een biologische boer staat de bodem nog meer centraal. Daarom geeft een biologische boer vaak de voorkeur aan ruwe, droge stalmest boven drijfmest en kunstmest. Die ruwe mest trekt namelijk allerlei bodemdiertjes aan - van dikke regenwormen tot bacteriŽn. Dat rijke bodemleven draagt bij aan gezonde, sterke grond die minder snel uitgeput zal raken of zijn structuur verliest. Bovendien zullen er veel meer wilde planten en dieren kunnen voorkomen. De bodem wordt trouwens door de gangenstelsels van de regenwormen ook beter belucht - gratis service van de natuur.

4. Den Haneker (Zuid-Holland)
Den Haneker is een vereniging voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer in de Alblasserwaard en de Vijfherenlanden. Met meer dan 500 leden - zowel boeren als burgers - vijf jaar na de oprichting in 1994, is het een van de grootste op dit gebied in ons land. De vereniging zet zich in voor het onderhoud van de oude veenweide-landschappen tussen de grote rivieren, voor weidevogelbeheer en ook voor de recreatie. Het geeft een fraaie brochure uit, waarin allerlei recreatieve mogelijkheden en arrangementen in de streek zijn opgenomen. Den Haneker is overigens de oude streeknaam voor een mannetjes-grutto. Den Haneker, De Laak 31, 4128 CA Lexmond (0347) 34 20 44.

top

5. Even een koe droogzetten
Wanneer een koe wordt 'drooggezet' wordt ze niet meer gemolken. Dat gebeurt vanaf zo'n twee maanden voordat ze een kalf krijgt. Ze wordt dan apart gezet, krijgt minder eten en water en wordt geleidelijk aan minder gemolken. Haar voedsel moet immers naar het snelgroeiende kalf gaan en niet naar de melk. Elke dag 30 liter melk geven is al een zware opgave! Een koe wordt dus zo'n 10 maanden van het jaar gemolken. Normaal gesproken wil een boer dat ze elk jaar 'kalft' om de melkproductie maximaal te houden. Vanwege de kans op uierontstekingen geven boeren vaak preventief antibiotica. In de biologische landbouw is het gebruik van antibiotica verboden als dat niet strikt nodig is. Een boer met 60 koeien heeft gemiddeld pakweg 5 tot 10 drooggezette koeien die meestal apart in de wei staan. U herkent zo'n groepje hoogzwangere dames aan de dikke buiken, maar vooral de kleine, wat verdroogde uiers.

6. Eceat
Op zoek naar een avontuurlijke vakantiebestemming? Dan bent u bij ECEAT, het Europees Centrum voor Eco Agro Toerisme, aan het goede adres. Eceat bevordert kleinschalig, omgevingsvriendelijk toerisme op het platteland in 22 Europese landen. Voor ieder land is een Groene Vakantiegids verkrijgbaar, waarin u uitgebreide beschrijvingen vindt van: * kamperen/logeren op eco-boerderijen of in `groene' hotels en pensions (met foto en routebeschrijving) * allerlei activiteiten die in de omgeving te doen zijn * algemene en praktische info over het land Omringd door prachtige natuurgebieden slaat u uw tent op en kunt u genieten van uitgebreide wandel- en fietsmogelijkheden in de omgeving. Of u kiest voor een overnachting in een echte boerenkamer of een eigen appartement. De ideale manier om op een duurzame manier kennis te maken met de lokale bevolking en met het leven op het platteland! De gidsen zijn verkrijgbaar bij gespecialiseerde reisboekhandels of te bestellen bij: ECEAT, Postbus 10899, 1001 EW Amsterdam, 020-6681030 fax 020-4630594, www.pz.nl/eceat.

top

7. Een dag van een melkveehouder in Gaasterland

5.00 uur opstaan, koeien uit de wei halen, melken stal en machine schoonmaken, kalveren & koeien voeren
7.30 ontbijt
8.00 vee verzorgen
9.00 maaien, hooien, mest uitrijden, opruimen, sloten onderhouden, enzovoort afhanlijk van het seizoen
10.00 vaak vertegenwoordigers van leveranciers en afnemers op de koffie
12.15 warm eten
12.30 weerbericht
12.40 middagdutje
13.30 seizoenswerk als planning, maÔs oogsten, maaien, erf schoonmaken etc.
15.30
koffie of thee, post doornemen en administratie bijhouden
16.30 koeien uit de wei halen, melken, stal schoonmaken, kalveren & koeien voeren
19.00 brood eten 's avonds vergaderingen, een van de vijf vakbladen lezen, naar een avondcursus of vrij 's nachts gemiddeld een keer per week helpen bij afkalven, duurt 2 tot 3 uur.

8. Gretig groeiend gras
Waar zou Nederland zijn onder z'n weidse weiden? Van Zuid-Limburg tot Noord-Friesland heeft grasland gezegevierd: alleen in het zuidwesten en noordoosten van ons land overheersen akkers. Meer dan de helft van ons land is bedekt met gras. Dankzij z'n vochtige klimaat met milde zomers is Nederland namelijk perfect geschikt voor snelle grasgroei. Daarom zijn hier zo goed koeien te houden en is Nederland zo'n zuivelland. Bijzonder is dat bij ons de koeien buitenlopen, in hun eigen voer. Gras is namelijk als een van de weinige planten goed bestand tegen vertrapping, daarom kunnen we er ook zo goed op voetballen. In andere landen staan de koeien meestal op stal, omdat er zoveel minder grasland is - de zomers zijn daarvoor te droog of de winters te streng. Nederland kent vele verschillende soorten graslanden. 'Weilanden' zijn graslanden die beweid worden, waar dus koeien op rondlopen. 'Hooilanden' zijn graslanden die niet beweid worden en pas laat in het jaar worden gemaaid, zodat het gras heel hoog. Hooilanden zijn rijk aan allerlei wilde planten en ook veel dieren kunnen zich er uitstekend verschuilen. 'Beemden' zijn weer natte hooilanden langs beken en kleine rivieren. Een boer kan voor het inzaaien van zijn weilanden jaarlijks kiezen uit de rassenlijst met tientallen soorten grassen met verschillende kwaliteiten: de een groeit sneller, de ander is beter bestand tegen ziekten, een derde vormt een mooiere zode.

top

9. Groene Hart Landwinkels
Bij een aantal boerderijen in het Groene Hart wappert sinds kort een vlag, die aanduidt dat ze hun erf hebben opengesteld voor mensen die houden van lekkere streekeigen producten. Deze boerderijen hebben een zogenaamde landwinkel waar bijvoorbeeld een heerlijke biologische boerenkaas, Wilde Weide, een natuur-zuiver vruchtensap van hoogstamboomgaarden, en nog veel meer, wordt verkocht. Deze zijn op ambachtelijke wijze gemaakt door een boer met hart voor landschap en de natuur. Gastvrijheid en deskundigheid zijn bij dit 'landwinkelen' de sleutelwoorden. Op dit moment zijn er vier landwinkels.

10. Herkauwen, herkauwen en herkauwenÖ
Een koe kauwt niet maar een beetje op het gras, nee, een koe is daar de hele dag hard mee aan het werk. Al dat taaie gras moet immers elke dag omgezet worden in pakweg 30 liter melk - en daarvoor is meer dan 75 kilo gras nodig! De koe graast door haar lange tong om het gras te slaan en het dan af te rukken - want wist u dat koeien geen tanden in hun bovenkaak hebben? Dit gras gaat naar de pens: als die eenmaal vol is komt het bij beetjes terug in de bek. De koe gaat ergens rustig liggen om de hele dag te herkauwen. Vervolgens gaat het halfverteerde voedsel via de netmaag naar de boekmaag, waar het vocht eruit gehaald wordt en ten slotte naar de lebmaag waar het heel fijngemaakt wordt. Het echte werk wordt door tientallen soorten bacteriŽn gedaan die van de pens een chemische fabriek maken waarin allerlei stoffen worden omgezet. In de darmen worden de voedingstoffen (vooral eiwitten, vet en suikers) opgenomen in het bloed. In de uier worden die voedingsstoffen weer aan het bloed ontrokken om er melk van te maken. Wat niet verteerd kan worden door de koe, komt er weer uit als mest.

top

11. Hoe lang leeft een dier voordat hij geslacht wordt:

hert 18 maanden
rund (stier) 12-16 maanden
struisvogel 12 maanden
varken 9 maanden
lam (schaap) 6-9 maanden
rund (kalf) 6 maanden
konijn 3 maanden
haantje 6 weken

12. Hoeveel melk geeft dagelijks gemiddeld een:

Koe 20 liter
Paard 4 liter
Geit 1 liter
Schaap 0,75 liter


13. Hoeve-Logies
Bij Hoeve-Logies Nederland ģ (HLN) zijn meer dan 250 boeren en tuinders met logies aangesloten. Van hen is een selectie gepresenteerd in de gids 'Natuurlijk...logeren op de boerderij', evenals in een speciale gids voor wandelaars en fietsers. De gids is verkrijgbaar bij STOAS Wageningen, de VVV Uitwinkel en via internet. Hoeve-Logies Nederland spant zich in om brede promotie te maken voor gewone dingen die bijzonder zijn, zoals een verblijf in een rustige en leerzame omgeving; een hartelijke en persoonlijke ontvangst; oorspronkelijke beleving. Hoeve-Logies Nederland, drs. J.P.M. Tooten, Postbus 73, 2390 AB Hazerswoude www.dutch-farmholidays.com.

top

14. Kerkuil wordt ook al minder kerkelijk
(Friesland of bij een boer met een kerkuil) De kerkuil is de meest nachtelijke van onze uilensoorten, die pas heel laat op de dag actief wordt Het is een spookachtig witte verschijning die hartverscheurend kan krijsen en vooral veldmuizen leeft - zo dik mogelijk. In weerwil van zijn naam, broeden de meeste kerkuilen in boerenstallen of -schuren. In 1963 broedden 40% van de kerkuilen in boerderijen tegen 27% in kerken. Nu is die verhouding respectievelijk 80% versus 6%. Bij de kerkuil is de ontkerstening dus net zo hard toegeslagen als bij de Nederlander! Gelukkig gaat het heel goed met de kerkuil - dankzij de boeren. Er is bijna geen vogel zo aangewezen op de goodwill van de boer - of het moet de boerenzwaluw zijn, die ook vooral in stallen broedt. Die medewerking van een boer heeft een kerkuil wel een beetje nodig, want de stal of schuur moet een invliegopening hebben. In Friesland bestaan er van oudsher zogenaamde 'Uleborden', een wit bord met twee sierlijke zwanen op de nok van het dak, vaak met een hart- of ruitvormige invliegopening. Let er eens op als u in Friesland bent, want je ziet heel veel op de karakteristieke stelp- en kop-hals-rompboerderijen. Friesland is dan ook de provincie met de meeste kerkuilen in ons land. Waren er in 1980 nog maar 100 kerkuilen in ons land, inmiddels zijn dat er 1500. Die toename komt vooral omdat 8000 boeren bereid waren een kerkuilenkast te plaatsen in hun stal. Maar liefst 90% van de kerkuilen broedt in zo'n kast. Meer informatie over kerkuilen de nestkasten is te krijgen bij : Werkgroep Kerkuilen Nederland, Johan de Jong, Lipomwyk 2, 9247 CH Ureterp, 0512 - 30 31 74.

15. Klaverweiden
In de biologische landbouw wordt geen kunstmest gebruikt. Alleen de dierlijke mest van de eigen beesten mag nog wordt gebruikt om de weilanden te bemesten. De grasgroei neemt dan vaak sterk af en daarmee ook de hoeveelheid voer voor de koeien. Een van de oplossingen daarvoor is om in plaats van puur graszaad mengsels te gebruiken van gras en klaver. De klaver zorgt ervoor dat er veel stikstof uit de lucht in de bodem vastgehouden wordt. Van die stikstof kunnen gras en klaver weer sterker gaan groeien. Een ideale verhouding tussen gras en klaver is 70% om 30%. Maar het valt niet altijd mee om dat precies in de hand te houden. De biologische boer is immers, nog meer dan zijn gangbare collega, afhankelijk van het weer en de natuur.

top

16. Kom in de kas
Sinds 1977 zetten honderden glastuinders jaarlijks hun kasdeuren open tijdens 'Kom in de kas'. Zo'n 200.000 mensen bezoeken op die open dag bijna 300 glastuinbouwbedrijven. Tomaat, komkommer en paprika zijn bekende glasgroenten en aubergine en courgette worden steeds populairder. De belangrijkste bloemen en planten zijn chrysant, roos, ficus en kalanchoŽ. Naast het Westland telt Nederland nog zo'n 20 glastuinbouwgebieden, waar een omzet van maar liefst 8,3 miljard gulden wordt gemaakt! De ondernemers laten zien hoe ze werken aan kwaliteit, milieuvriendelijke teelt en gewasbescherming met steeds meer biologische bestrijding. De tuinders willen niet alleen voorlichting geven, maar ook luisteren naar de wensen van hun consumenten. Let voor de datum van 'Kom in de kas' op de media of kijk op de website: www.komindekas.nl.

top

17. Let op dit logo!
Sinds kort hebben de telers van verschillende streekproducten de handen ineengeslagen en zich verenigd onder een landelijk logo. Daarmee willen deze producenten de 'echtheid' van hun streekproducten waarborgen. Er is op het moment namelijk veel kaf onder het koren; veel producten in de supermarkt zijn wel vernoemd naar een (Nederlandse) streek, maar hebben er verder niets mee te maken. De criteria voor het produceren van streekproducten komen dicht in de buurt van die voor de biologische landbouw. Duurzaamheid staat in ieder geval voorop, naast controleerbare herkomst van het product uit de streek. Het bovenstaand beeldmerk geeft als enige de garantie dat de verschillende bestanddelen van bijvoorbeeld een Zeeuws vlegelbrood ook daadwerkelijk in Zeeland geproduceerd zijn - let daarop dus! Aan dit initiatief doen mee: Limburgs land, Waterlant's Weelde, Waddendelicatessen, Zeeuwse Vlegel en Groene Hart Landproducten. Maar het aantal deelnemende streken zal vrijwel zeker nog groeien in de komende jaren - de belangstelling voor producten uit de eigen streek groeit immers sterk! Informatie is te krijgen bij: SPN, Stichting Streekproduct Nederland, Costerweg 5, 6702 AA Wageningen 0317 - 49 76 30.

18. Melkquotum
Om de enorme melkplas, boter- en kaasberg in de Europese koelhuizen terug te dringen werd in 1984 het melkquotum van kracht. Dit hield in dat ieder land nog maar maximaal een bepaalde hoeveelheid melk mocht produceren. In Nederland werd dat zo vertaald dat iedere boer zoveel melk mocht produceren als in 1983 en daar werd i de loop der jaren nog 20% afgehaald. Wel kan een boer quotum bijkopen, maar dat is erg kostbaar. In de eerste plaats moet iemand zijn quotum willen verkopen en dan kost het nog zo'n 10.000 gulden per koe. Terwijl de koe zelf misschien maar 1500 gulden kost!

19. Melkrobot
Een melkrobot melkt de koe automatisch wanneer ze gemolken wil worden: er komt geen boer meer aan te pas. De koe kan zelf de stal in lopen en zich laten melken. De robot herkent de koe door middel van een scanner in haar halsband en weet dan of de koe gemolken mag worden. De computer weet wanneer ze voor het laatste gemolken is, of ze penicilline heeft genomen en allerlei ander bijzonderheden van de koe. Een melkrobot kost zo'n 300.000 gulden en daarom zijn er nog maar weinig boeren met zo'n apparaat. Bovendien moet de stal ook verbouwd worden. Een melkrobot is - nog - een kostbare investering, maar men schat dat in binnen 10 jaar een kwart van de boeren er een zal hebben. Hij bespaart immers steeds duurdere arbeidstijd.

top

20. Mestboekhouding
Een boer heeft heel wat administratieve rompslomp te verwerken. Niet alleen zijn financiŽle boekhouding, maar ook een mestboekhouding moet een boer jaarlijks kunnen overleggen aan de overheid. Daarin moet een boer aangeven hoeveel voer en dieren hij heeft aangevoerd op zijn bedrijf en hoeveel melk en dieren zijn afgevoerd van zijn bedrijf. Wat overblijft moet mest zijn. Die mest, uitgesmeerd over het aantal hectares grond dat hij heeft, bepaalt het zogenaamde mineralenverlies: de hoeveelheid stikstof en fosfaat die in het grondwater of de lucht terechtkomt. Als een boer meer mest per hectare heeft dan de normen aangeven, moet hij kunnen aangeven waarheen hij die afvoert. Zo wordt voorkomen dat de bodem met teveel mest belast wordt.

21. Open dagen biologische landbouw
Rond de derde week van juni zetten 200 biologische boerenbedrijven hun deuren open voor iedereen. In 1999 kwamen daar zo'n 60.000 mensen op af. Voor de biologische landbouw is contact tussen producent en consument heel wezenlijk. Men is trots op wat men doet, wil dat laten zien en wil uitleggen waarom men op deze manier boert. Dat u weet waar uw voedsel vandaan komt, vindt men essentieel. Bij de Groene weg slagerijen is bijvoorbeeld informatie te vinden over waar het vlees die week vandaan komt. Tijdens de open dagen van de biologische landbouw zijn er speciale kinderactiviteiten. Enkele weken voor de open dag wordt een speciaal telefoonnummer geopend voor vragen. De open dagen worden georganiseerd door Platform Biologica, de koepelorganisatie van alle partijen in de biologische landbouw: boeren, handelaren, slagers, natuurvoedingswinkels, groene weg slagers en consumenten. Platform Biologica, 030 - 23 00 713.

22. Potstal
De potstal is een oude stalvorm, die nu vooral onder biologische boeren een revival doormaakt. Duizenden jaren lang is de potstal dť stalvorm in ons land geweest. In de potstal wordt de mest van de koeien gemengd met stro (vroeger ook met plaggen van de heide of het bos). De mest wordt geleidelijk fijngetrapt en ingedikt door de koeien die er in de stal boven op staan. Pas na een jaar wordt de potstalmest uitgeschept en de mestlaag kan dan wel zo'n twee meter hoog zijn geworden: de koeien staan met hun koppen dan al bijna tegen het dak! Ruwe mest is droog, stevig en stinkt nauwelijks in tegenstelling tot de gangbare drijfmest, die dun is en behoorlijk ruikt. Ruwe mest is veel beter voor een gezond en actief bodemleven. En in de biologische landbouw is een gezonde bodem de basis van goed boeren.

23. Riet zuivert gebruikt water
Een rietzandfilter of helofytenfilter wordt steeds populairder bij biologische boeren. Wat is dat nou? Boeren hebben veel water nodig op het erf, voor het schoonmaken van de machines het drinken geven aan het vee, het schoonspuiten van het erf enzovoort. Het is jammer als al het gebruikte water gewoon geloosd wordt op de sloot: vervuiling van de sloot en verspilling van water. Daarom vangen boeren het op in een bekken en leiden het naar een 'rietzandfilter'. Dat ie een bak van zo'n tien vierkante meter, met een aarden wal er om heen, waarin verschillend grondlagen - van grof grind en fijn zand - op elkaar gestapeld zijn. Bovenop groeit riet. In die bak wordt het vervuilde water door met name de vele bacteriŽn die tussen de rietwortels aanwezig zijn gezuiverd. In de ideale situatie is het water daarna zelfs te drinken!

24. Sportieve sloten (Zuid-Holland)
De Zuid-Hollandse en Utrechtse veenweidegebieden worden doorsneden door een netwerk van blinkende sloten. Is er een authentieker beeld van "Holland' denkbaar? Die boerensloten voeren het regenwater dat neerkomt op de weilanden af naar de grotere tochten en vaarten. Van daaruit zorgden eeuwenlang duizenden molens dat het water naar buiten 'geslagen' werd, naar bijvoorbeeld een rivier. Nu zorgen daar elektrische gemalen voor. Sloten zijn er in alle soorten en maten: diep of ondiep, een halve of vijf meter breed, honderden meters recht of om de haverklap een bochtje. In veengebieden lopen sloten vaak parallel naast elkaar van de boerderij af, honderden meters diep het achterland in. Van die sloten profiteren allerlei prachtige planten als zwanebloem, pijlkruid en watergentiaan. Rietkragen en knotwilgen passen omlijsten de sloot vaak. Interessant is ook het rijke insectenleven in de sloot: van watervlooien, schaatsenrijder tot waterschorpioenen, geelgerande waterkever tot libellenlarven. Van al die insectenrijkdom profiteren weer vissen, kikkers en reigers. Op die sloten kun je met roeiboot, kano of 's winters op de schaats lange tochten maken. Erover heen kun je met een polsstok of fierljeppend zoals ze 't op z'n Fries doen!

25. Tuinpad (Overijssel)
Her en der op het Overijsselse platteland ontplooien enthousiaste ondernemers natuurvriendelijke activiteiten. Tientallen van deze interessante, ecologische verantwoordelijke bedrijven zijn samengebracht in het Tuinpad-project. Het Tuinpad wil 'verrassende, opzienbarende en altijd boeiende ontdekkingstochten' over het platteland van Overijssel bieden. Het Tuinpad brengt glossy folders en brochures uit met wandel-, fiets- en vaarroutes, adressen, activiteiten en arrangementen. Routes, die langer dan ťťn dag duren, worden ook wel Tuinpad-Vakanties genoemd. Is uw belangstelling gewekt: Tuinpad, Postbus 96, 7400 AB Deventer.

26. Varkensproductie
Een zeug kan gemiddeld 7 jaar biggen werpen x 2,4 keer per jaar x 10 biggen = 168 biggen in haar leven. Geen wonder dat boeren zenuwachtig worden wanneer ze hun biggen niet meer mogen afvoeren. De stallen zitten zo vol!

27. Vekabo
Als u weg wilt uit de dagelijkse drukte van het leven, biedt VeKaBo Nederland u volop mogelijkheden. Het kamperen op een kleine camping, het doorbrengen van uw vakantie of lang weekend in een groepsaccommodatie, het verblijf in een vakantiehuisje enz. Kort gezegd: keuze te over om in een landelijke omgeving te genieten. Daarnaast zijn er voor u en uw kinderen nog meer aantrekkelijke elementen om uw vakantie door te brengen op een van onze bedrijven:

  • u kunt kennismaken met het echte boerenleven,
  • kinderen hebben volop de ruimte,
  • gastvrijheid staat hoog in het vaandel,
  • wandel en fiets mogelijkheden zijn binnen handbereik,
  • Voor dagrecreatieve activiteiten zijn er volop mogelijkheden.

Onze gids " RecreŽren op het platteland" is verkrijgbaar bij de VVV kantoren. VeKaBo Nederland afd. PR, p/a Nr. 57, 8644 VT Dearsum (06) 53938467 (op werkdagen tussen 9 en 12) fax: 0515-521059, www.vekabo.nl.

28. Vervlakking landschap door ruilverkavelingen
Het Nederlandse landschap dankt zijn aanzien vooral aan het werk van boeren. De stormachtige productiegroei in de agrarische sector liet het Nederlandse landschap dan ook niet onberoerd. Vooral de ruilverkavelingen hebben een grote impact gehad op het aanzien van ons land. Basaal was de bedoeling van een ruilverkaveling, zoals de naam al zegt, om 'kavels te ruilen'. Als een boerenbedrijf door meerdere zoons werd overgenomen werden de kavels nogal eens opgesplitst. Later voegden die zoons daar weer verder weg gelegen gronden aan toe, als die toevallig vrij kwamen. In de loop van de generaties waren zo boerenbedrijven ontstaan met meer dan 10 kavels die soms wel 10 kilometer uit elkaar lagen. De kavels waren vaak klein. Bovendien werden ze geschieden door heggen en sloten, waardoor er relatief veel ongebruikte randen waren. En er kon ook niet vlot doorgewerkt worden met de grote machines die toen in zwang kwamen. Al deze problemen werden in een klap opgelost door een ruilverkaveling. Bij een ruilverkaveling werden onder begeleiding van de overheid de kavels opnieuw verdeeld tussen de boeren in een streek. De uitkomst was dan idealiter dat een boer ťťn groot stuk grond terug kreeg rond zijn boerderij. Ook verdwenen bij een ruilverkaveling meestal wel een paar boerderijen, zodat de blijvende boeren meer grond kregen. Door de ruilverkaveling en de opkomst van het prikkeldraad verdween ook de functie van heggen, houtwallen en meidoornhagen. Gevolg van dit alles was dat een kleinschalige, afwisselend landschap met bobbelige weitjes, heggetjes en slootjes veranderde in strakke, grote biljartlakens. Door de efficiŽnte inrichting van het landschap verloren veel streken hun specifieke charme. Kleinschalige, intieme landschappen in onder andere Brabant en het Oosten werden grootschaliger, terwijl grootschalige landschappen in het noorden door de aanplant van populieren juist kleinschaliger werden. Samengevat werd het Nederlandse landschap homogener, eentoniger. Heel verschillende streken begonnen op elkaar te lijken. Maar gelukkig zijn de ruilverkavelingen sinds medio jaren '80, vervangen door 'herinrichtingen' waarbij nadrukkelijk ook de belangen van natuur en landschap worden meegenomen!

29. Wollig Waddendekbed
Het Waddendekbed wordt gemaakt in de waddenregio van ecologische grondstoffen. De schapen die vrij rond lopen in het weidse en winderige waddenlandschap bieden immers een natuurlijke oplossing tegen wind vocht en kou. De schapen in de Waddenstreek geven een betere wol met een hoger lanolinegehalte dan elders in Nederland en meer kroezende vacht: vollere, luchtiger vacht De vacht komt van schapen die volledig ecologisch gehouden worden: er wordt geen kunstmest in hun weiden of groeipreparaten gebruikt. Ook cara, astma en allergiepatiŽnten kunnen prima uit de veren met zo'n waddendekbed, zo leert de praktijk. ReumapatiŽnten, wiens eerste vijand kou en vocht is, hebben zelfs baat bij wol, dat tot 30% van z'n gewicht aan vocht kan opnemen. In uw omgeving zit vaak wel ergens een winkelier die Waddendekbedden verkoopt. Vraag naar de adressen bij Texelse Milieuvriendelijke Natuurproducten BV. 0222 - 319773.

30. Waddendelicatessen
Ons meest imposante en internationaal belangrijke natuurgebied is ongetwijfeld de Wadden. Zelfs op wereldschaal telt het Nederlands-Duits-Deense waddengebied mee als belangrijk 'wetland'! Meer dan 10 miljoen eenden, ganzen en steltlopers gebruiken de Wadden jaarlijks als tussenstop op hun trek van noordelijke streken naar Afrika. Meer dan 30 veeteelt-, akkerbouw-, vis- en fruitbedrijven in Noord-Holland, Friesland, Groningen en aangrenzend Ostfriesland hebben de handen ineengeslagen en boeren op een natuurvriendelijke manier, meestal met eko-keurmerk. Onder de namen Waddendelicatessen en Waddenzuivel presenteren zij samen maar liefst 140 producten. Het is vaak mogelijk de Waddenbedrijven te bezoeken en bij de boerderij de delicatessen te kopen. U kunt het zo gek niet bedenken of het zit er wel tussen: zeekraal, zeeaster, muesli, bavarois, knšckebrŲd, schapenmelkzeep, schapenijs, duindoornwijn, zeekruidenazijn, waddenthee, meerval, cranberrywijn en -jam, feta, likeur etc. Informatie: Waddengroep (0511) 54 38 42.

31. Wat gaat er in en komt er uit?
Elke dag krijgt een koe dit binnen (zeer globaal):

gras 75 kilo
krachtvoer 5 kilo
water 45 kilo/liter
totaal: 125 kilo
en gaat er dit weer uit:
melk 35 kilo/liter
mest 40 kilo
urine 25 kilo/liter
zweet/boeren/winden 25 kilo/liter
totaal: 125 kilo

Niet voor niks wordt wel gezegd dat een koe een kleine chemische fabriek is!

32. Waterlant's weelde
Het mooie Waterland, het veenweidegebied boven Amsterdam, is rijk aan weidevogels, sloten en pittoreske dorpen als Broek in Waterland. Voorheen kleurde vooral zwartbont vee het groene landschap, maar tegenwoordig komen daar de roodbruine, gele en witte tinten bij van vleesrunderen als Limousin, Blonde d'Aquitaine en Piemontese. Hun vlees wordt niet volledig biologisch gefokt, maar wel bijna. Op een punt gaan de Waterlandse boeren zelfs verder dan de biologische: er is strikt vastgelegd wat de 60 deelnemende boeren aan natuurbeheer moeten doen. Daarom nemen Natuurmonumenten en het Noord-Hollands landschap ook deel aan dit project. Dat de dieren grazen in natuur- en kruidenrijke weiden proef je aan het malse en toch stevige vlees. Bijzonder in trek is het moerkalfsvlees. Een moerkalf groeit op bij de moeder en drinkt haar melk zolang ie dat wil. Het vlees is daardoor lekker mals en verfijnd van smaak en roze van kleur. Het kalfsvlees dat we gewend zijn is wit doordat de kalfjes normaal na een week op flesvoeding met poedermelk worden gezet. Waterlant's Weelde levert aan 15 top-restaurants en het Waterlands vlees heeft veel prestige in vooral Amsterdam: menig Europese politicus en staatshoofd heeft het op bezoek in de hoofdstad al gegeten. Maar ook eenvoudiger restaurants als de Waag op de Nieuwmarkt serveren het. Verder levert Waterlant's Weelde rechtstreeks aan de consument: ze bezorgen door heel Noord-Holland. Bijzonder is dat dit exclusieve vlees niet duurder is dan gangbaar vlees, doordat er zo weinig tussenhandel is: in feite zit er maar een stap tussen boer en consument en dat is Waterlant's Weelde! Waterlant's Weelde, Raadhuisstraat 27, 1474 HH Oosthuizen 0299 - 403 468.

33. Waardevol Cultuurlandschap
Waardevolle Cultuurlandschappen zijn door de overheid ingestelde gebieden. Zij hebben een aantrekkelijk landschap, een rijke cultuurhistorie en veel mogelijkheden voor recreatie en toerisme. De overheid subsidieert in deze gebieden activiteiten als biologisch boeren, natuurbeheer en streekeigen productie om het fraaie landschap in stand te houden en recreatie te stimuleren. Maar in de WCL-gebieden zorgen bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zelf voor de ideeŽn. In de actievere WCL's wordt hard gewerkt aan plattelandsvernieuwing zoals het bedoeld is: boeren met het oog op landschap en milieu, de wensen van de consument en de belangen van de streek. De elf WCL's zijn: Zuidwest-Friesland, Noord-Drenthe, Noordoost-Twente, het Vecht-Reggegebied, Winterswijk, de Graafschap, de Veluwe, Waterland, de Zak van Zuid-Beveland, de Meierij en Midden-Limburg.

34. Week van het platteland
Wandelen, fietsen, schilderen, meedoen aan fotowedstrijden, bezoeken van bedrijven, boerenmarkten en tentoonstellingen: tijdens de Week van het Platteland zijn maar liefst 250 activiteiten mogelijk. Tijdens deze week willen boeren de dialoog aangaan met hun mede-Nederlanders om van gedachte te wisselen over hun werk en het beheer van de groene ruimte. Burgers kunnen aangeven wat ze verwachten van boeren. De boer wil zo een open oog en oor ontwikkelen voor de samenleving. Er verschijnt een leuke, uitgebreide gratis brochure met alle activiteiten die verspreid over het land worden gehouden. Deze is bij VVV's, Anwb-winkels en tuincentra verkrijgbaar. Stichting Hart voor 't Land, Postbus 29773, 2502 LT Den Haag.

top

35. Weerboer
Boeren klagen altijd over het weer, zo wordt al eeuwenlang lacherig opgemerkt door burgers en buitenlui. Toch is bijna geen land zo geschikt voor bijvoorbeeld grasgroei, bloembollenteelt en aardappelenverbouw als Nederland, dankzij onze zachte winters en niet te droge zomers. Ondanks alle moderne technologie zijn boeren nog sterk aangewezen op de natuur. Voor boeren is het weer vooral belangrijk omdat ze de effecten ervan soms in hun portemonnee voelen. Het mag niet te nat, maar ook niet te droog zijn, de zon moet ook aardig schijnen, maar niet te veel en voor fruittelers mag de vorst niet te laat in het voorjaar nog invallen. Regen is goed, maar niet teveel tegelijk. Het hele jaar door 21 graden, zonneschijn en elke nacht een klein spatje regen, zou dat het ideale weer zijn voor mens en landbouwer? Misschien wordt het ooit nog mogelijk om dat te regelen. Of dat ook leuk is valt te betwijfelen. Maar het weer doet vreemde dingen met financiŽle voorspoed van boeren. Het zeer natte najaar van 1998 zorgde bijvoorbeeld voor veel geklaag van aardappelboeren, die een groot deel van hun oogst zagen wegrotten in de modderige grond. Maar door de magere oogst van dat jaar steeg de prijs van aardappels naar recordhoogten. Voor de meeste aardappelboeren was 1998 daardoor juist een zeer florissant jaar!

36. Nederland, weidevogelland
Wat zijn nu precies weidevogels? Met die term geven we geen duidelijke begrensde groep vogels aan. In de eerste plaats denken we meestal aan de steltlopers kievit, grutto en tureluur. Die broeden in ons land vooral in weilanden. Zeldzamere steltlopers als watersnip en kemphaan zijn de volgende 'echte' weidevogels. Scholekster en wulp worden ook als weidevogel gezien, maar broeden meer langs de kust, respectievelijk in heide- en duingebieden. Zangvogels als graspieper, veldleeuwerik en gele kwikstaart broeden wel weer vooral in weilanden. De torenvalk en buizerd jagen vooral boven weilanden: 's nachts neemt de ransuil die rol over. Als het gras voldoende hoog is scharrelen patrijs en kwartel en kwartelkoning, onopzichtig door de weilanden. De ooievaar is, op zoek naar muizen, sprinkhanen en kikkers, gelukkig ook weer steeds vaker in weilanden te zien: in 1977 nog 16 broedparen, nu al weer 300!. Eenden als wilde eend, slobeend en zomertaling broeden vooral langs weidesloten, net als de knobbelzwaan. En wat te denken van de ťťn miljoen ganzen die elke winter gakkend op Neerlands berijpte akkers en bevroren weilanden neerstrijken? Dat Nederland weidevogelland bij uitstek is blijkt al uit het feit dat 70% van alle grutto's in de wereld bij ons broedt!

37. Wijnverbouw in Nederland
Dankzij de vele lange, warme zomers in de tweede helft van de jaren '90 gaat het voorspoedig met de wijnproductie in ons land. Waren er in 1976 helemaal geen wijngaardeniers meer in ons land, in 1999 waren het alweer zo'n 100, die gemiddeld zo'n 1000 liter wijn produceren. Dat is veel minder dan waar een wijnbouwer van kan bestaan: het blijft dus nog in de hobbysfeer. Er wordt in Nederland dan ook nog 3000 keer zo veel wijn geÔmporteerd, dan hier geproduceerd. We hebben het hier overigens alleen over druivenwijn. Daarnaast is het wijn maken van zwarte bessen, paardebloemen, vlier, sleedoorn en andere inheemse vruchten ook sterk tot ontwikkeling gekomen.

38. Wereldse vruchten uit het Noorden (Friesland)
De Stichting 'Wraldfrucht' - het Fries voor wereldvrucht - is in 1992 begonnen om onder boeren in het noorden de verbouw van bijzondere vruchten als duindoorn, vlier, vossebes en appelbes te promoten. Niet alleen de promotie, maar ook onderzoek en de verwerking tot 40 verschillende producten neemt Wraldfrucht voor z'n rekening. Omdat het zo nieuw is moet er nog veel geŽxperimenteerd en geleerd worden over deze vruchtenteelt. Wraldfrucht werkt biologisch. Inmiddels zijn er zo'n 40 boeren aangesloten die ook meedoen met de Waddendelicatessen. Dat het initiatief het hobbystadium begint te ontgroeien blijkt wel uit het feit dat er momenteel al 200.000 flessen wijn per jaar worden geproduceerd en door het hele land in natuurvoedingswinkels worden verkocht. Met name vrouwen zijn dol op de zoete vruchtenwijnen met een alcoholpercentage van 12% of minder. De grootste succesvrucht van Wraldfrucht is de duindoorn. De duindoorn komt in het wild vooral in de duinen voor, heeft grijsgroene smalle bladeren, veel doorns en oranje bessen: hij lijkt wel wat op de bekende vuurdoorn. Een duindoornbes bevat zeven keer zoveel vitamine C als een citroen - helaas smaakt hij ook minstens zo zuur. Maar verwerkt tot siroop, jam, ijs, wijn en mosterd is duindoorn heerlijk. De mosterd is bijvoorbeeld heel smakelijk bij de geitenkaas van Waddendelicatessen. Lekker kruidig, je proeft de zilte zeelucht als het ware. Wraldfrucht, Henk Pilat, Voorstraat 1, 9285 NM Buitenpost 0511 - 54 24 76.

39. Biologisch brood en bier uit Zeeland
De Stichting Zeeuwse vlegel is een initiatief van een groep jonge boeren, die wilden kijken hoever ze konden gaan in het biologisch telen van tarwe. Het brood dat van die tarwe gebakken wordt heet Vlegelbrood, omdat de jonge ondernemers als kwajongens werden gezien door hun gangbare collega's. Verder verwijst de naam naar de dorsvlegel, omdat het brood ambachtelijke gemaakt wordt. Zo wordt het graan tot meel gemalen door Zeeuwse molens. De boeren krijgen voor hun biologische manier van produceren bijna het dubbele voor een kilo tarwe, maar het brood is voor de consument maar een kwartje duurder dan een 'gewoon' brood. Er zijn 100 bakkers in Zeeland en omgeving die het brood in hun assortiment hebben opgenomen. Sinds kort is er ook Vlegelbier, dat in Hulst gebrouwen wordt. Daarvoor verbouwen de boeren naast tarwe ook gerst. Stichting Zeeuwse Vlegel, postbus 46, 4460 BA Goes (0113) 24 77 29.

40. Zoervleis
'Zoervleis' is een traditioneel Limburgs vleesgerecht met een lichtzure smaak. Vroeger werd het vooral gemaakt van paardenvlees. Dit werd aan een stuk of in stukjes gemarineerd in azijn om het malser te maken. Daarna werd het gestoofd met kruiden. Door appelstroop en peperkoek toe te voegen werd de zure smaak van de azijn verzacht. Zoervleis werd vooral met carnaval en kermis gekookt. Zo werd een kater voorkomen - hoopten de Limburgers. Tegenwoordig gebruiken de ambachtelijke slagers in Midden-Limburg vooral rundvlees voor het maken van Zoervleis.

41. Zuivelboerderijen
Zuivel hoort net zo bij Nederland als groene weiden en zwartbont vee. Onze boter en kaas zijn wereldberoemd. Op honderden bedrijven worden zuivelproducten ambachtelijk gemaakt, met name in Zuid- en Noord-Holland. Maar liefst 130 zuivelbedrijven openen hun deuren voor publiek. Deze te bezoeken koeien-, geiten- en schapenmelkbedrijven staan in een folder die te bestellen is bij het Nederlands Zuivelbureau, Postbus 30, 2280 AA Rijswijk.

42. Eendenkooien (Utrecht)
Nederland telt nog zo'n 100 eendenkooien. Deze werden vanaf de Middeleeuwen aangelegd om eenden te vangen voor in de pan. Een eendenkooi is een ondiepe rechthoekige plas, omzoomd door een hoge bosrand. Vanuit de hoeken van de plas van de kooi lopen vier of meer slootjes die steeds smaller worden en uiteindelijk doodlopen. Langs deze vangpijpen staan rietschermen waarachter de zogenaamde 'kooiker' zich schuilt houdt. Hij heeft hulp van een zogenaamd kooikerhondje. Op de plas zwemmen gekortwiekte eenden die overtrekkende eenden aanlokken. De oude eendenkooien met hun boszomen van els, wilg, eik en es zijn uitgegroeid tot plekken met een eigen flora en fauna. Eenden vangen voor de pot is inmiddels verleden tijd: de overgebleven actieve kooien worden gebruikt voor ringonderzoek.


top

   
     
 


© v l o e d l i j n - 01 - 03 - 2000