Omhoog Inhoud Zoeken


 Personenindex

 

 

Start

 

Christiaan (Chris) van Dinteren
1874 - 1944

Chris van Dinteren werd op 15-04-1874 te Delfshaven als buitenechtelijk kind geboren. Als vermoedelijke vader wordt ene Sauer genoemd, hij betaalde o.a. zijn muzieklessen. Chris moest al vroeg werken voor de kost, b.v. met 13 jaar als pianist bij Carl Pflaging op de Kruiskade te Rotterdam, hij heette toen 18 jaar te zijn. Van de bekende musicus Bicknese kreeg hij later gratis harmonie- en theorielessen. Al heel jong ging Chris op reis met de toen beroemde Abraham de Winter, met Nico de Haas en Chrétienni. In 1893 trouwde hij met Elizabeth Margaretha Jacobina Uhlenhop, op dat ogenblik was hij als kapelmeester verbonden aan het Grand Théâtre bij de revue "De Nieuwe Prikkel" van A. Reyding. Hij schreef de muziek bij de kermisstukken van C.P.Tz. Bigot, die daar toen opgevoerd werden. In het bioscooptheater Nöggerath in de Regulierbreestraat te Amsterdam was hij één van de eerste, die de stomme-films aan de vleugel muzikaal illustreerde.
De filmcriticus L.J. Jordaan schreef hierover in zijn boekje: "50 jaar Bioscoop-Fauteuil":
"Een merkwaardigheid dier jaren (±1908) was de pianist Chris van Dinteren. Hij resideerde in één der bioscopen van de Amsterdamse Kalverstraat Pathé of Munt, daar wil ik afwezen. Deze bekwame musicus - met zijn blonde lokken en dito baard, een soort Lohengrin-in-rok, zat achter de vleugel zonder een noot muziek. Met de ogen op het projectiedoek gericht volgde hij, al improviserende, de handeling op het scherm.... en zelden heb ik in die dagen voortreffelijker, raker en muzikaler een film horen begeleiden."
Later kreeg hij een ensemble ter beschikking, waarvoor hij de nacht voordat de nieuwe film in omloop kwam de muziek moest samenstellen en overgangen moest componeren.

In 1909 vertrok Chris van Dinteren met vrouw en 9 kinderen naar Berlijn als kapelmeester van een 56-man sterk orkest van het bekende "Zirkus Albert Schumann", een stenen theater, dat in 1918 en 1945 verbouwd werd (heet nu "Friedrichstadtpalast"). In Berlijn schreef hij o.a. 20 grote Balletten en Pantomimes.

Hannes by den Intocht van Prinses Juliana

Een opmerkelijk stukje geschiedenis ter gelegenheid van het eerste bezoek van Juliana als peuter aan Amsterdam in 1912 waarbij ze voor het eerst op het balkon van het paleis verscheen. Bol werd op 29 april 1879 in Groningen geboren. Hij was een populair humorist in het begin van de eeuw en speelde in diverse variétégezelschappen. Z'n beroemdste typetje was Hannes. Zo rond 1912 becommentarieerde hij in de gedaante van dit Groningse boertje diverse historische gebeurtenissen. Bol stierf in Rotterdam in 1920, slechts 41 jaar oud...

Klik op de grammofoonplaat om een fragment te beluisteren. (0:40) Het pianospel is van Chris van Dinteren.

Albert Bol, Amsterdam - piano begel. van Chris v. Dinteren - Kapelmeester v/h Circus Alb. Schumann, Berlyn - Jumbo Record Serie Jumbola No. 16145
Overdruk uit UiltjeIn 1919 keerde Chris van Dinteren naar Nederland terug en werd dirigent van het door de "Ufa" aangekochte Rembrandt Theater in Amsterdam. Vanaf 1926 was hij belast met de muzikale leiding van een 16 man sterk bioscooporkest in het "Passage Théatre" te 's Gravenhage, een verbintenis die 15 jaar zou voortduren.
Ontelbaar zijn zijn melodiën die hij voor cabaret-artisten als Louis Davids, Paoli, Henning, Martin Liket e.a. schreef voor hun repertoire. Hij was ook de eerste Nederlander, die oorspronkelijke muziek componeerde bij revues, kermisstukken en voor café-chantant-artiesten.

(Klik op de afbeelding voor een groter formaat.)

 
Zijn bekendste compositie is ontegenzeggelijk de muziek bij de operette Hittepetit uit 1921 op de tekst van Sam Trip (pseudoniem van Martin Liket).  (Klik op het krantenartikel  rechts voor een groter formaat.)

Daarnaast ontstonden schlagers als "Kom Karlieneke", "Als je weer loskomt" met tekst van Otto Zeegers voor de Flora Revue op het Rembrandtsplein met Heintje Davids, Het "Amstel-feestlied" ter gelegenheid van een jubileum van de Amstel-brouwerij in 1924, "Lach er maar om" voor de Henri ter Hall-revue, "Kee en Piet op 't koninginnenfeest te Amsterdam", "O Kee" en "Oranjefeest".

Marie van Westerhoven engageerde hem als componist en kapelmeester voor de revue "de Beursbengel" van H. Henning Jr. en het "Salon des Variétés".
Zijn muziek was een evenement en bleef dat ook in de loop der tijden: zoals "de Nieuwe Haring", "Electrisch Amsterdam" (bij Muller in "de vereeniging") en "de Ware Jacob"

Zijn liedjes werden populair, kwamen op de draaiorgels en werden op straat gezongen. Iedereen profiteerde er van, de componist het minst. Zakelijk was hij niet.


Krantenartikel uit 1921 uit de collectie Veenhuizen aanwezig in het Centraal Bureau voor Genealogie te Den Haag.

 
  Links het driemanschap waaraan Hittepetit haar succes te danken heeft. De foto's hiernaast komen uit een programmaboekje van opvoeringen in het seizoen 1938-39.

Rechts een afbeelding van een poster van Hittepetit van drukkerij Kotting te Amsterdam.

(Klik op de poster rechts voor een groter formaat.)

Charles Braakensiek Chris van Dinteren Sam Trip

Chris van Dinteren, die jaren lang een vooraanstaande plaats in het variété-, cabaret en revueleven van de jaren 20 en 30 had ingenomen, raakte in de oorlogsjaren van 1940-'45 op de achtergrond. In 1941 overleed zijn vrouw. De bioscoop van het Passage Theater in Den Haag werd gesloten. Muziek verdween steeds meer uit de openbare gelegenheden.
In 1943 kwam hij als kapelmeester van het nieuwe theater te Nijmegen weer in aktie en in 1944 leidde hij in Astoria in Amsterdam-Noord nog een aantal operettevoorstellingen.

Daarna werd hem door gezondheidsproblemen het werken onmogelijk gemaakt.
Op 21 december 1944 overleed hij in de hongerwinter te Amsterdam, hij werd begraven op de Begraafplaats Zorgvlied, Gemeente Amstelveen.

Hiernaast twee artikelen uit de Telegraaf van zaterdag 23 december 1944


In het boek "mooi kado" van Simon Carmiggelt en Peter van Straaten is een referentie te vinden naar Chris van Dinteren:  Hieronder een passage uit hoofdstuk 1. "Zoet smaakt de schrijversroem"

Zo, die kuip zal ik eens piekfijn schoonmaken, riep hij. ‘Dan wordt het een lekker fris bad. Laat mij maar eens begaan. Eventjes geduld.' Ik stond er houdingloos bij. Na lang schrobben en poetsen vroeg hij:
‘Is het zo naar genoegen?'‘Ja meneer,' antwoordde ik.
Hij keek mij nu aan op een bijna eerbiedige wijze en sprak:
‘Zeker hard studeren, elke dag?' Daar studeren het allerlaatste was wat ik deed, gaf ik geen antwoord.
‘Ik ben er een grote liefhebber van,' zei hij. ‘Waarvan meneer?' vroeg ik.
Hij hief de beide handen en maakte, met de rechter, een heen en weer gaande beweging. ‘Uw vioolspel!' riep hij.
Daar ik houdingloos voor hem bleef staan, vroeg hij: ‘U is toch de violist Van Dinteren junior?'
Ik wist wie hij bedoelde. De zoon van pianist Chris van Dinteren, die al op jeugdige leeftijd, als een soort wonderkind, naast zijn vader in de bioscoop speelde, ter begeleiding van de toen nog stomme film. Hij is nog steeds een befaamde Chef d'Orchestre in Den Haag. Daar ik toen, als jongen in het Badhuis, dolgraag die beroemde, kleine violist had willen zijn, antwoordde ik met grote tegenzin: ‘Nee meneer, die ben ik niet.'
De lach viel als een plaksnor van zijn gezicht en maakte plaats voor een uitdrukking van diepe ontgoocheling. Zonder een woord ging hij heen, de deur hard achter zich dichtslaand.

Er zijn een groot aantal 78 toeren grammofoon platen bekend, waaraan Chris heeft meegewerkt, klik hier voor een overzicht.

In de Koninklijke bibliotheek te Amsterdam zijn van Chris de volgende muziekbladen te vinden:


Titel: Amstel-feestlied / muziek van Chris van Dinteren ; woorden van Sam Trip
[Amstel feestlied (G gr.t.)]
Auteur: Dinteren, Chris van
Sam Trip (tekstd.)
Uitgave: Rotterdam : Beiersch-Bierbrouwerij 'De Amstel'
Jaar: 1924
Annotatie: Voor zangstem en piano

Titel: Volksliederen van alle naties
[Die vierkleur van Transvaal; arr.]
Het Transvaalsch volkslied : voor piano en zang / bewerkt door Chr. van Dinteren
Auteur: Villiers, Jan Stephanus de
Chris van Dinteren (bew.)
S.J. du Toit (tekstd.)
Uitgave: Amsterdam : Bureau T.A.V.E.N.U.
Jaar: 19??
Annotatie: Oorspr. titel: Die vierkleur van Transvaal. - De componist is Jan Stephanus de Villiers. - Tekst van S.J. du Toit apart afgedrukt
Bezetting: zangstem en piano/clavecimbel

Titel: Kee en Piet op 't koninginnefeest te Amsterdam : komisch duet / vervaardigd en gecreëerd door Solser & Hesse ; muziek van Chr. van Dinteren
[Kee en Piet op 't koninginnefeest te Amsterdam (F gr.t.)]
Auteur: Dinteren, Chris van
Solser & Hesse (repertoire)
Uitgave: Bussum : Hesse
Jaar: 19??
Annotatie: Voor zangstem en piano. - Met foto van het duo Solser & Hesse op de omslag
Bezetting: zangstem en piano/clavecimbel

Titel: O Kee : succeslied uit Rido's Bouwmeesters revue 'Dat is het toppunt' / tekst van Ferry ; muziek van Chris van Dinteren
[O Kee (F gr.t.)]
Auteur: Dinteren, Chris van
Ferry (tekstd.)
Uitgave: [Nederland : s.n.]
Jaar: 19??
Annotatie: Bron van beschr.: omslag. - Voor zangstem en piano. - Toonsoort: F gr.t. (1 partituur ([3] p.) ; 31 cm)
Bezetting: zangstem en piano/clavecimbel

Titel: Oranjefeest! : komische coupletten : piano en zang / voorgedragen door Duo Paulus ; woorden van M.J. de Zoete ; muziek van Chr. van Dinteren
[Oranjefeest! (Bes gr.t.)]
Auteur: Dinteren, Chris van
Duo Paulus ; M.J. de Zoete (repertoire)
M.J. de Zoete (tekstd.)
Uitgave: Amsterdam : Bureau T.a.v.e.n.u.
Jaar: 19??
Annotatie: Voor zangstem en piano
Bezetting: zangstem en piano/clavecimbel

Bronnen:
Met grote dank aan Adriaan van 't Wout voor de samenstelling van de biografie.

Karel Dibbets : Alle bioscopen van Nederland in heden en verleden
Koninklijke bibliotheek Amsterdam
Centraal Bureau voor Genealogie
Referenties:
Romer, Herman, Casino-Variété : een tempel van vermaak op de Coolsingel, 1898-1933 (2001)
L.J. Jordaan, 50 jaar Bioscoop-Fauteuil
H. Henning Jr., Chris van Dinteren weer in actie uit Het Amusementsbedrijf Juli 1943

U kunt een e-mailbericht met vragen of opmerkingen over deze website verzenden aan pvandinther@chello.nl.
Auteurs: Marcel van Dinteren en Adriaan van 't Wout.
Laatst bijgewerkt: 1 februari 2006