Daisy heet de nieuwe standaard voor het voorlezen van en doorzoeken van gesproken boeken voor blinden en slechtzienden. Hoewel er veel protest is van ouderen, die moeten leren om te gaan met de nieuwe technologie, biedt de nieuwe Daisystandaard prachtige voordelen. Die ouderen hebben natuurlijk gelijk, wanneer ze protesteren, dat hier de invoering van de Daisyspeler zo ineens en totaal plaats moest vinden. Ook de blindenbibliotheken hebben moeite met de aanpassing. De drie eerste boeken, die wij voor Kiki kregen, waren niet echte daisy-cd's. Maar cd's met mp3's die zo geschikt gemaakt waren voor de Daisyspeler.
En dat is jammer want daarmee worden de prachtige navigatiemogelijkheden van het Daisy formaat niet benut. Het mooie van het Daisy formaat is namelijk dat je net als in de vergelijking van VHS banden met DVD, of Lp met CD veel sneller en makkelijker kunt navigeren in een gesproken tekst. Als een ingewikkelde indeling van een studieboek gevolgd moet worden is dat geen enkel probleem en kun je met het Daisy formaat prachtig manoeuvreren. Je kunt precies naar de pagina of de paragraaf, die je zoekt. De Daisyspeler kan boekenleggers onthouden en je kunt diverse boeken tegelijk lezen en de speler zal onthouden, waar je het laatst was. Voor het gebruik van het Daisyformaat op de pc is interessant dat ook tekst en afbeeldingen aan de gesproken bestanden kunnen worden gekoppeld. Zo wordt het mogelijk naar hele specifieke dingen in een gesproken boek te zoeken.
Kiki heeft de Visuaide Classic Plus , een lekker apparaatje, dat ook mp3 en gewone cd's afspeelt (mp3, cda en wav). De gebruiksaanwijzing wordt alleen op cd gesproken verschaft en voor begeleiders zoals wij dat zijn is dat niet altijd handig. Daarom vindt je hier een belangrijk gedeelte uit de handleiding.
| Een zijsprong: Daisyspeler
als communicatiehulpmiddel
Bovenstaande speler is vanwege de grote knoppen ook bruikbaar als communicatiehulpmiddel, tenminste als er voldoende handfunctie is. Maak een cd met wav of mp3 bestanden. Meer over werken met geluid hier. Elke track bevat een boodschap. De gebruiker kan zoveel boodschappen op de cd zetten als ie in het gebruik kan onthouden. Minimaal 999 tracks zijn mogelijk. Kiki wil binnenkort een spreekbeurt houden. Daarvoor maken we een cd'tje, waarop de tekst in gedeelten, verdeeld over verschillende tracks wordt ingesproken door een buurmeisje. Zo zie je dat zelfs als er geen bruikbare handfunctie is zoals bij Kiki, dit apparaat nog op een eigen manier kan worden ingezet. |
Dat is gelijk het grote nadeel van Amis, het gratis programma om cd's op je pc af te spelen dat we nu gaan bespreken. Manoeuvreren gaat wel prima , maar er is nog geen mogelijkheid boekenleggers of bladwijzers(bookmarks) aan te brengen in de tekst. Ook onthoudt het programma niet de laatst bezochte plek. En dat is wel en groot gemis. Daarom zal ik naast Amis ook het gratis Playback 2000 bespreken dat wel boekenleggers (9 per boek) en de laatst bezochte plaats onthoudt. Het nadeel van Playback is dat dit programma niet beschikbaar is met Nederlandse geluidsbestanden zoals Amis. Ook is het bedieningspaneel visueel niet zo gebruiksvriendelijk als Amis en niet zo bruikbaar voor slechtzienden, omdat alle knopen kleiner zijn. Amis is trouwens nog volop in ontwikkeling en dit jaar nog zal een versie met boekenleggers verschijnen, dat ook op andere besturingssystemen zoals Linux te gebruiken is. Hier kun je ontwikkelingen volgen.
Het beginscherm als het programma opstart zie je hier. Druk op de knop en bekijk een schermvullend voorbeeld van Amis met een geopend boek en de Hulppagina met toetsenbord snelkoppelingen (soms zal een popup stopper het openen van deze pagina tegenhouden, schakel die dan even tijdelijk uit; sluit het venster met Alt+F4):
Voor de nep daisy cd's, zoals boven genoemd, heb je trouwens helemaal geen speciale software nodig; de wav of mp3 bestanden kun je met elke audiospeler op je pc afspelen. Maar het is natuurlijk met studieboeken in het echte daisyformaat wel erg handig om een programma te hebben, dat je ook op je laptop kunt afspelen. Ook als je op vakantie gaat hoef je niet én laptop én Daisyspeler mee te nemen. In de Derde Wereld en asociale landen als de V.S. is de Daisyspeler een dure aankoop, waar mensen zelf voor op moeten draaien. En dan is de mogelijkheid om daisy-cd's af te spelen op de pc, die er toch al staat, mooi meegenomen.
Backup van gesproken boeken
Het mag natuurlijk eigenlijk niet; maar het is natuurlijk wel fijn om een bibliotheekje op te bouwen van gesproken boeken. Wie wordt er benadeeld door ze te bewaren voor later privé-gebruik? Je kunt natuurlijk de cd's gewoon kopiëren en dat zou ik zeker doen als ze het echte daisy formaat hebben. Je kunt de ouderwetse nep daisy-cd's (zonder extra navigatie mogelijkheden) ook als mp3's bewaren. Je doet elk boek in een eigen map en de daisy speler (of je winamp) zal map na map voorlezen. Je moet wel even noteren hoeveel tracks elk boek bevat, zodat je weet naar welk nummer je moet gaan om een boek te openen. Je gebruikt de Daisyspeler nu dus gewoon als mp3 speler. En ook als mp3 speler onthoudt ie precies waar je was. Er kunnen dan heel wat boeken op een cd van 700mb. De tijdsduur hangt een beetje af van de gebruikte mp3 kwaliteit, maar zal toch minstens 18 uur bedragen!
Download het hier de door mij verzorgde Nederlands vertaling met Nederlandse geluidsbestanden (grootte bestand: 5500 kb) en installeer het programma . Voor wie het al had en alleen de vertaling wil hebben: kijk hier.
Bediening en gebruik
Voor de rest wijst het zich wel. De interface is nogal intuďtief. Je moet er wel even aan wennen, dat als een boek in het venster, het niet automatisch geopend of geladen wordt, maar dat je eerst met de pijltoets Naar Beneden (selecteer) en vervolgens Enter (open) moet drukken om de inhoud van de cd te openen. De selectie wordt aangeduid met een heldergroene omlijsting.
Je navigeert verder, als je wilt, door met de pijltoets omlaag of omlaag door de hoofdstukken en subhoofdstukken te gaan. Open weer met Enter. Met de gele knoppen kun je naar een volgend of vorig tekstgedeelte (de kleinste stap die mogelijk is). Hoe groot die stap is hang af van de indeling. Naast de knoppen kun je het programma geheel via het toetsenbord bedienen. Maar liefst 77 geluidsbestanden zorgen voor een uitstekende geluidsondersteuning.
Dit is een overzicht van de belangrijkste sneltoetsen voor Amis:
| Alt + O: Verken en kies het boek dat je wilt openen. Linkerpijltoets: Ga naar de vorige zin. Rechterpijltoets: Ga naar de volgende zin. Spatietoets: Start of pauzeer het lezen. Pijltoets Omhoog: Vorig tekstgedeelte. Pijltoets Omlaag: Volgend tekstgedeelte. Shift + Linker pijltoets: Ga naar de eerste zin van dit tekstgedeelte. Shift + Rechter pijltoets: Ga naar de laatste zin van dit tekstgedeelte. Shift + pijltoets Omhoog: Ga naar het eerste tekstgedeelte. Shift + pijltoets Omlaag: Ga naar het laatste tekstgedeelte. Control + Rechterpijltoets: ga naar een lager niveau wat betreft tekstindeling. Control + Linkerpijltoets: ga naar een hoger niveau wat betreft tekstindeling. Control + pijltoets Omlaag: Ga naar het volgende onderdeel op dit niveau van de tekstindeling. Control + pijltoets Omhoog: Ga naar het vorige onderdeel op dit niveau van de tekstindeling. Enter: Selecteer het visueel geaccentueerde tekstgedeelte. A: Verander het lettertype en de afstand tussen de regels. C: Verander het kleur Contrast. Alt + C: Zet de geluidsweergave van de opdrachten Aan of Uit. H: Toon Of Verberg de lijst met opdrachten die mogelijk zijn met het toetsenbord. Shift + H: Zet de interactieve Hulp op het beeldscherm Aan of Uit. L: Laad de boekenlijst van de cd. Alt + X: sluit Amis af. |
Op de volgende pagina behandel het programma Playback 2000, dat wel met bookmarks werkt en de laatst bezochte pagina onthoudt, maar minder gebruiksvriendelijk is wat betreft bediening.
