Ik ben door Cricksoft, de makers van Clicker in staat gesteld hun nieuwe programma ClozePro (screenshots) in de bètaversie te bekijken. Het bijzondere van het programma is dat het weer veel gebruik maakt van spraakondersteuning en volledig met aanklikbare cellen werkt, net als Clicker. Het is door fraaie toegankelijkheidsopties geheel benaderbaar via knoppen; de cellen worden dan met één of twee knoppen gescand.
Het is voor mij aanleiding wat ik weet over Clozes en de mogelijkheden van diverse programma's om invuloefeningen te maken op een rijtje te zetten. Daarbij zal ik de gewone invuloefeningen buiten beschouwing laten en het alleen hebben over de programma's, waarbij sprake is van aangepaste bediening en/of spraakondersteuning.
Ik zal de mogelijkheden van Clicker 4, van Leeslab, van Textease, van het nieuwe ClozePro bespreken en tenslotte van het gratis Clozemaker TTS.
Ik begin met het nieuwe ClozePro, waarbij moet worden bedacht dat het hier nog om een bèta versie gaat. Het is onmogelijk alle details van het programma naar voren te halen.
De leemtes (gaps) in de tekst kunnen worden ingevuld door op cellen te klikken; die kunnen zich in tegenstelling tot Clicker niet alleen onder het tekstveld, maar ook er naast of erboven via een popup bevinden.
Als je klikt op de knop met de tekstballon krijg je de zin te horen, inclusief het niet uitgesproken woord; tenminste, zo kun je het instellen: je kunt ook alleen het weggelaten woord of niets laten voorzeggen (instelbaar via Activity Settings, speech tab). De tekst wordt geaccentueerd tijdens het voorlezen. Als je op de lamp klikt, krijg je een prompt of een suggestie. Er zijn de volgende mogelijkheden: je krijgt heel het woord te zien; even (tijd instelbaar); letter per letter en niet (Activity Settings, prompt tab).
De rode buttons zijn de vooruit en teruguit ongedaan maak knoppen. Je ziet in dit geval twee cellen; bij iedere zin komen er twee nieuwe cellen (samen een nieuwe grid); dat kan anders, meer cellen die langer of tijdens heel de oefening zichtbaar blijven. Door een maximum aan cellen vast te stellen kiest het programma bij een grote oefening zelf welke cellen er als alternatief bij een lege plek geboden worden. Hoe de cellen in beeld komen,onderaan, opzij, of als popups (zie de screenshots) bepaal je in Activity Settings, grid tab. Je past een cel aan door shift+linksklik en je krijgt dan dit menu te zien.
De lege plekken (gaps) kun je ook op allerlei manieren vormgeven; je kunt de leerlingen een beetje voorzeggen door een herkenbare blur oftewel vervaging van het woord op te nemen. Hieronder een voorbeeld op de gap tab . Als je met plaatjes werkt, kun je ook directe feedback geven door het plaatje niet te tonen, als het antwoord fout is; dit is overigens de enige manier om feedback te geven tijdens een oefening.
Je maakt de clozes in de edit mode en draait ze in de run mode. Hier een blik op de werkbalk in de edit mode. De Acitvity Setttings heeft de tabbladen grid, gaps, prompts, pictures en speech.
Met Notes maak je een welkomst scherm met een uitleg van de taak.
Tot zover een eerste impressie van het programma.
Helaas moeten we naast alle verdiensten van dit programma ook een aantal beperkingen vaststellen. Het meest bevreemdde mij wel dat het alleen mogelijk is via klikken kant en klare suggesties in te voegen. Je kunt geen antwoord typen. Met andere woorden het gaat altijd om een meerkeuzevraag en nooit om een open vraag. En dat is in dit soort oefeningen wel een heel erg grote beperking. Weliswaar ideaal voor kinderen, die met knoppen werken, maar ook voor Kiki gebruik ik in dit soort leersituaties een spellingskaart, waarmee ze een open vraag moet beantwoorden door het goede woord te spellen.
Een ander nadeel is dat de feedback en suggesties alleen beperkt blijven tot vóór het antwoord geven en er geen directe feedback mogelijk is bij een fout antwoord (afgezien als je met plaatjes werkt, zie boven). In Woordlab wordt dit wél bij het typen schitterend gerealiseerd (groene letterkleur als een letter goed is; rood als ie fout is en bij tweede fout een prompt met de goede letter, dit alles trouwens optioneel). Pas als heel de oefening klaar is, is een rapport op te vragen,waarbij de leerling eerst zijn naam opgeeft en waarin de fouten vermeld worden in een rapport ; bij het opnieuw doen van de oefening door de zelfde leerling wordt de score van de eerste keer vergeleken met de vorige keer. Deze rapportage wordt echter niet zoals in Leeslab apart opgeslagen en is niet apart door de onderwijzer in te zien.
Jammer is ook dat je geen geluidsbestanden aan de grids of cellen kunt koppelen, maar alleen spraaksynthese ; ook de navigatiemogelijkheden tussen grids en oefeningen zijn beperkter dan in Clicker.
Slotconclusie moet zijn dat we hier met een voor een beperkte groep ideaal, maar voor een wat bredere groep onvolmaakt programma te maken hebben,dat met een uitbouw van mogelijkheden echter wel een topproduct als Clicker zou kunnen worden. Het programma werkt verder prettig, oogt mooi en is zeer veelzijdig in presentatiemogelijkheden.
De beperkingen van dit programma moeten er niet toe leiden het maar te vergeten; het biedt voor een specifieke groep ongekende mogelijkheden. Naast de motorisch beperkte kinderen denk ik daarbij ook aan beginnende lezers. Juist voor deze groepen moet het ingezet worden.
Aangepaste software zal door de keuzes, die gemaakt werden altijd een bepaalde functionaliteit hebben, die enerzijds vele mogelijkheden biedt, maar anderszins ook doet verlangen naar andere mogelijkheden. De programma's vullen elkaar aan en bieden zo samen een heel breed spectrum aan zeer specifieke mogelijkheden, die aangepast kunnen worden aan de behoeftes en mogelijkheden van het kind. ClozePro biedt weer een belangrijke uitbreiding van dit spectrum.
Wat zij de altenatieven?
We beginnen met Clicker op de volgende pagina