Allereerst wil ik kwijt dat het ronduit teleurstellend is, dat de ongelooflijk snelle en belangrijke ontwikkelingen op IT gebied zo slecht hun vertaling vinden naar de schoolpraktijk toe; dit is niet alleen een probleem op de school van mijn dochter, waar in dec. 2001 nog Windows 3.11 op de computers stond, maar ook op vele andere plaatsen; er is geen landelijk kenniscentrum, dat de meest actuele informatie bundelt en IT medewerkers ondersteunt. Pogingen om via Kennisnet en het forum voor speciaal onderwijs (klik in het linkermenu op Kennisnet SO pagina op forum) kennis te bundelen en uit te wisselen lijden een kwijnend bestaan. Iedereen lijkt gevangen in de drukke dagelijkse beslommeringen en de vernieuwingen schieten erbij in. Deskundigheid bij onderwijzers is helaas vaak zeer beperkt en mogelijkheden tot bijscholing zijn adhoc en onsystematisch.
Als je dan kijkt naar een situatie als in Engeland, waar op grote schaal gewerkt wordt met uitstekende programma's als Clicker en Textease, vraag je af waarom het hier zo'n puinhoop is; het antwoord ligt mijns inziens bij de schoolboekuitgeverijen, die allemaal hun eigen software geënt op hun eigen lees- of rekenmethode hebben ontwikkeld. Allerlei generieke programma's zoals bovengenoemde - maar ook het Belgisch programma Leeslab bijvoorbeeld- vallen buiten de boot. En waarom? Hoewel ze spraakuitvoer en beeldmateriaal op een zeer vindingrijke en ondersteunende manier gebruiken, hebben die niet gelijk de juiste methodespecifieke inhoud (die trouwens probleemloos ingevoerd kan worden). Zo is de methodegerichte benadering, die op zichzelf heel waardevol is, geworden tot een dwangbuis, die het echt gebruiken van de mogelijkheden van de computer in de weg staat.
Bedieningsgemak
We zijn er helaas al te veel aan gewend om ons
er nog erg druk over te maken, maar de meeste op Windows gebaseerde programma's
zijn belachelijk omslachtig om te bedienen. En voor iemand voor wie elke handeling
een inspanning is, is dat extra zuur...Gelukkig is er de nodige software die
als het ware boven op het windowsprogramma gaat zitten en de bediening makkelijker
(maar nog niet makkelijk maakt).
Je hebt Scanmouse , Dragger
en nog een paar soortgelijke progjes,die de plaatsing van de muis omzetten
naar een manier van scannen. Ze hebben zogenaamde hotspots die het mogelijk
maken een aantal punten op een scherm van elk windowsprogramma te definiëren,
zodat als de gehandicapte gebruiker de pagina opent, deze punten gescand
en vervolgens gekozen kunnen worden.
Mousetool
is een programma, dat eigenlijk ter voorkoming van Rsi is ontwikkeld;
je hoeft niet meer te klikken; maar dan moet je wel de muis eerst naar de juiste
plek gebracht hebben; naar een in te stellen aantal seconden klikt ie links,
rechts of dubbel: dit bepaal je via een klein werkbalkje of via toetsenbordaanslagen;
ook slepen is mogelijk.
Automate is een programma waarmee
je met behulp van toetsaanslagen maar ook van andere "triggers"(een
bepaalde toepassing of venster opent, verandering beeldschermresolutie
of tijd) een ongelooflijke variëtiet aan handelingen of reeks handelingen
kunt vastleggen.
Verder heb je de woordvoorspellers voor degenen die makkelijker willen kunnen
typen. Via scannen kies je de eerste letter dan worden een aantal
mogelijkheden getoond ; zit het gezochte woord er niet bij scan je weer een(tweede)
letter,enz. Zelf gebruik ik Letmetype
dat al de woorden onthoudt die getypt worden en dat op allerlei handige manieren
in te stellen is met bijvoorbeeld meerdere woordenlijsten (dus bijv. persoons-
of situatie afhankelijk) en ook een of meerdere woorden onthoudt .
Allereerst heb je de beeldschermvergroters zoals
Zoomtext en Supernova,
die tevens allerlei menu- en schermteksten uitspreken. Ik geef zelf de voorkeur
aan Supernova. Daarnaast heb je een uitstekend programma Big
Shot, dat als erg groot voordeel heeft dat je bijna traploos kunt vergroten
(geen spraakuitvoer).
Aan het belang van spraaksynthese heb ik een aparte pagina gewijd.
Leeslab
is de verzamelnaam voor een paar programma's, die speciaal zijn ontwikkeld
voor kinderen met een corticale visusstoornis; de visuele presentatie is totaal
instelbaar (letter- en regelafstand, letterkleuring); er is spraakuitvoer.
Zeer geschikt voor alle moeilijk lezen lerende kinderen om wat voor reden
dan ook.
Dit programma, dat een must is voor elk slechtziend kind, is helaas in Nederland
nauwelijks bekend. Ik kom hier elders uitgebreid op terug.
Om een paar te noemen, elders op deze site wordt dit veel uitgebreider besproken. Kompro 2000 voor
afasiepatiënten, maar ook voor dyslexie of anderszins moeilijk lezenden.
Voor Kiki zijn allerlei communicatie programma's
met spraakuitvoer interessant. Een wat gespecialiseerder programma, beperkter maar goed in zijn soort is
Mindexpress,
met geweldig goede spraakuitvoer.
Kijk verder bij Kompagne
voor dergelijke software. Slechtziendheid
Overig
Clic (niet te
verwarren met Clicker 4) is een Catalaans programma met een engelse interface,
dat je op een geweldig flexibele wijze van eigen inhoud kunt voorzien; rekenen,
taal, algemene kennis;je enige beperking is je eigen creativiteit ; in het
spaanse onderwijs wordt het blijkbaar intensief gebruikt gezien de vele Activiteiten
die door diverse leraren gemaakt zijn en worden uitgewisseld.
Communicatie software
Je hebt er die werken met pictogrammen en dan met name het naar mijn idee
beste pictogrammen systeem van Mayers en Johnson (P.C.S.) .Ik gebruik
al enige tijd
Clicker 4 als communicatie programma(de
makers).Een onderdeel hiervan is Switch Clicker+ , dat twee of meerknopsbediening
toestaat en er is Schrijven met symbolen ,dat werkt met een combinatie van
taalleren en pictogrammen, erg zinvol bij een overgang van het werken met
picto's naar het leren lezen en schrijven.