site overzicht     volgende pagina

Het instellen van de spraaksynthese

Je kunt in spraaksynthese vier belangrijke elementen onderscheiden en vaak ook kiezen:

Wat betreft de keuze van de spraakmachine: kies natuurlijk de beste, die je in huis hebt en luister goed of die door al je toepassingen wordt gebruikt; hoe beter de spraaksynthese  is des te meer rekenvermogen vraagt ie van de computer; voor Realspeak is volgens mij minimaal 196mb werkgeheugen en 400mhz processor snelheid wel nodig. Als een pagina langzaam laadt,het programma vastloopt of de spraaksynthese even op zich laat wachten is dat een teken, dat je eigenlijk te veel van je machine vraagt of dat ie niet goed geconfigureerd is. En moet je met een mindere genoegen nemen.

Vaak wordt de keuze in een toepassing mogelijk door een dropdownmenu (met een driehoekje rechts, waaruit alle mogelijkheden vallen, als je erop klikt). Je kiest tegelijk voor Spraakmachine,Taal,Stem en Geslacht. Vaak kun je daarnaast spraaksnelheid en toonhoogte (pitch) apart regelen. Zo ziet het eruit in Clicker:

Dit spraakmenu biedt veel opties: je kunt en/of letter, woord en zin uit laten spreken. 

Mogelijkheden met Spraaksynthese

Leeslab heeft ook zeer uitgekiende opties:

Stap 2a: Als je hier klikt wordt de paragraaf op een vast ritme gelezen, met een (instelbare) pauze na elk woord. Klik je nog eens, dan wordt telkens herbegonnen met lezen.
Stap 2b: Telkens je hier klikt wordt een volgend woord uit de paragraaf gelezen. Je gaat dus op je eigen tempo vooruit, in tegenstelling tot Stap 2a waar het programma het leesritme oplegt.
Stap 2c: Een woord wordt aangeduid en je krijg wat (instelbare) tijd om het zelf luidop te lezen. Als je dan op deze knop (of de spatiebalk) drukt wordt het woord ook werkelijk uitgesproken, zodat je hoort of je juist was. Het volgende woord wordt dan automatisch aangeduid.
Stap 2d: Elk woord in de zin moet in de juiste volgorde worden aangeklikt. Bij aanklikken wordt het woord uitgesproken. Als je het noorden kwijt bent moet je gewoon op de spatiebalk drukken om vanzelf naar het juiste volgende woord te gaan. Hier moet je wel de muis kunnen voor bedienen.

 

 spraaksynthese wordt uitgesproken; niet alle opties zijn dus in dit onderstaande keuzevenster zichtbaar. Dit is echt een voorbeeld van vernieuwend gebruik van spraaksynthese. Flexibeler als dit ben ik nog niet tegengekomen.

 

Spraaksnelheid

Het instellen van de spraaksnelheid van spraaksynthese is een gecompliceerd verhaal; bovendien voor alle versies van Windows weer net even anders.

in windows xp :start instellingen configuratiescherm; zorg dat je in klassieke weergave zit (kun je links in beeld veranderen; knop schakel naar klassieke weergave);Spraakeigenschappen; kies Stem (de beste, liefst L&H Realspeak) en zet de Spreeksnelheid; het best niet te snel (100 tot 108)

Dat lijkt heel eenvoudig en ik hoop dat dit ook zo is (ik werk zelf met Win 95 en win 2000).

Een algemeen principe blijkt hier uit al wel en dat is dat iedere stem zijn eigen spraaksnelheid instellingen heeft. Als je ontevreden bent over de snelheid, kan het dus een eenvoudige mogelijkheid zijn een andere stem te kiezen. Iedere spraakmachine heeft meestal meerdere stemmen (bijna altijd én een mannenstem én een vrouwenstem).

In eerdere versies van Windows is het knap ingewikkeld om de spraaksnelheid onder controle te houden. Iedere toepassing heeft de neiging om zijn eigen instellingen op de stem achter te laten.

Het is goed een inventarisatie te maken van de toepassingen, die je hebt, waarmee je spraakmachine gebruikt en welke een invloed kunnen hebben op de snelheid van de stem. De instellingen van het laatste programma,waarin je text-to-speech gebruikte zullen soms, helaas vaak niet gewild, doorwerken in het actuele programma. Clicker 4, Leeslab, Textease, Speak and Mail zijn een paar van de programma's waarin je de spraaksnelheid kunt instellen en deze zullen hun eigen instellingen meestal wel behouden( hoewel niet altijd). Probeer te kiezen voor één snelheid en één stem: pas die zo algemeen mogelijk toe, zodat je de snelheid niet iedere keer  bij hoeft te stellen. Als de snelheid verandert op een manier , die je zelf niet overziet, probeer dit dan in kaart te brengen, door een poosje bij te houden, welke programma's je achter elkaar gebuikte met welke instellingen.

Dan nog zullen er toepassingen zijn, die je instellingen negeren, omdat ze dwingend bepaalde instellingen wat stemgebruik, taal en snelheid bepalen.

Maar bij toepassingen zoals powertoy en workagent is het eigenlijk ook wel fijn om de spraaksnelheid te kunnen beïnvloeden. Ik gaf daar al wel een voorbeeld van met MS Agent, waar je Peedy's snelheid kunt bepalen in een bepaalde webpagina, die het advanced options menu van de Agents characters toegankelijk maakt; die die als het goed is ook vasthoudt in andere pagina's.

Anders gezegd iedere goede toepassing maakt het mogelijk om zelf de spraak snelheid  of de andere 3 keuze elementen in te stellen. Let erop bij de keuze voor aanschaf of installatie van toepassingen.

Tip Er is nu een gratis programma,Deskbot, van de makers van het uitstekende MASH, dat gemaakt is om tekst van het klembord te lezen, maar dat een prima mogelijkheid biedt om de spraaksnelheid in te stellen. lees hier verder....

De volstrekte onbekendheid in Nederland van een niet alleen wat het gebruik van spraaksynthese betreft werkelijk superieur programma als van het -nota bene Nederlandstalige- Leeslab vind ik schokkend. Het laat zien dat de potentiële gebruikers helaas nog erg weinig besef hebben van de fantastische mogelijkheden, die creatief gebruik van spraaksynthese in het onderwijs kan hebben. Erg jammer voor de leerlingen.Wakker worden, mensen en je huiswerk maken, verdorie !

    volgende pagina    site overzicht      home