Bamboe de ondergrondse veroveraar
De bamboeplant is een enorme groeier. Dit is boven de grond goed zichtbaar.
Een dun stengeltje uit een pot groeit in de volle grond binnen enkele
jaren uit tot een indrukwekkende struik of klein bosje. Na 10 tot 15 jaar
is het kleine bosje uitgegroeid tot een enorme groene massa met afhankelijk
van de soort veel stengels. Sommige soorten breiden zich relatief langzaam
uit zoals het geslacht Fargesia. Het geslacht Phyllostachys bevat echter
soorten die zich enorm snel kunnen uitbreiden. De uitbreiding is ondergronds
vaak moeilijk waar te nemen. Als echter de vijver bij de buurman gaat
lekken dan moet er een belletje gaan rinkelen. Uit eigen waarneming heb
ik een Semiarundinaria fastuosa in 1 jaar tijd een uitloper van ruim
2 m zien maken. De plant verraadde zich door een stengel naar boven te
sturen op een plaats waar ik dat absoluut niet had verwacht (tenminste
niet na zo'n korte tijd). Er is mij verteld dat een Semiarundinaria
fastuosa ooit een uitloper heeft gemaakt vanwel 18 m ! Hiervoor zijn
natuurlijk wel een aantal jaren nodig. Boven de grond valt dit gedrag
niet altijd op. Sommige soorten laten door middel van stengels zien tot
hoever de wortels ondergronds zijn doorgedrongen. Maar andere soorten
laten pas jaren later een stengel verschijnen op die plaatsen waar de
wortels zich al gevestigd hebben. De argeloze tuinier denkt dan dat
de bamboe redelijk op zijn plaats blijft om dan plotseling in het
voorjaar een enorme scheut onder het terras te ontdekken.
In veel artikeltjes over bamboe (en ook op deze Home Page over bamboe) wordt
vrolijk verteld dat je een bamboe kunt beperken d.m.v. vijverfolie
of nog beter plastic golfplaten in te graven rondom de bamboe. Voor de
kleine soorten is dit een redelijk goede oplossing. Let echter op dat
er absoluut geen openingen achterblijven. Dit is met de stugge golfplaten
niet altijd makkelijk te bereiken. Bij mij is op die manier de
Pleioblastus viridi-striatus ontsnapt. Ik had namelijk de platen ongeveer
15 cm laten overlappen. Op die plaats sluiten de platen dus
niet naadloos aan. De bamboe wist hier dankbaar gebruik van te maken
en ging op weg. Gelukkig ging het hier om een dwergsoort maar een
reuzenbamboe doet precies hetzelfde. Een ander nadeel is dat sommige
plasticsoorten na lange tijd toch een beetje gaat verweren. Na die lange periode zijn
de bamboerizomen zo sterk geworden dat het verzwakte plastic een
makkelijke prooi is. De bamboe gaat alsnog de vrije wereld in.
Dat een bamboe bijna onstuitbaar is in zijn drang om de wijde wereld in te
trekken laat de volgende foto zien. Een Bambusa tuldoides 'Ventricosa'
ontsnapt na jaren opsluiting in een betonnen rioolbuis. De wand was bijna 8 cm
dik maar dit was onvoldoende om de bamboe tegen te houden.Bij de gespecialiseerde bamboekwekers is tegenwoordig een hoogwaardige plasticsoort te koop waarmee je een goede rizoombarričre kunt aanleggen. De meeste bamboes kun je daarmee goed op zijn plaats houden. Maar het blijft opletten zoals ik zelf heb ondervonden. Mijn Semiarundinaria fastuosa groeide binnen 1 jaar keurig onder een rizoombarričre van 70 cm diep door om ruim 1 m verder een prachtige dikke scheut naar boven te sturen.
Suggesties
1) Zet een bamboe nooit in de volle grond als u niet over voldoende ruimte beschikt. Het planten van een bamboe in de volle grond als afscheiding met de buren is vragen om problemen. In Amerika zijn al diverse rechtszaken aangespannen tegen de eigenaars van bamboe die de plant hebben laten ontsnappen naar de buren. Nu het vreemde; sommige rechters in Amerika gaven de eigenaar gelijk. De buren hadden volgens de rechter kunnen weten dat bamboe zich naar hun tuin ging uitbreiden ! Meestal wordt echter de bamboebezitter bestraft.Denk eraan dat een oude volwassen bamboe in de volle grond niet makkelijk te verwijderen is. Het is natuurlijk altijd mogelijk maar na afloop ziet uw tuin eruit alsof er een loopgraven oorlog heeft plaats gevonden. En als u een stukje wortel laat zitten wat zeer wel mogelijk is. Dan is de kans groot dat de bamboe op die plek weer gaat groeien.
2) Het beste is om per definitie alle bamboeplanten (uitgezonderd het geslacht Fargesia) in een ingegraven kuip te laten groeien indien men een kleine tuin bezit. Dit heeft echter een aantal nadelen. De plant zal nooit zijn maximale hoogte bereiken en de stengels nooit hun maximale dikte (afgezien van de dwergbamboes). Op warme dagen is bevloeiing noodzakelijk. De plant droogt namelijk veel sneller uit als deze in een kuip staat. De wortels zullen na een paar jaar volledig in elkaar gedraaid zijn en dit komt niet ten goede van de plant. Het beste is dan ook om na enkele jaren de plant uit de kuip te halen en deze op te splitsen in 2 tot 4 nieuwe planten. De kuip kan dan weer terug met een deel van de oude plant. Na deze operatie hebt u meteen nieuwe planten die u kunt ruilen met andere tuinliefhebbers. Voer deze actie uit in het voorjaar. Nog een voordeeltje van een kuip is dat bij een verhuizing de plant zo meegenomen kan worden. Als je over een grote tuin beschikt dan zou je de bamboe ook gewoon in de volle grond kunnen plaatsen. Het voordeel is dan dat de plant zich optimaal kan ontwikkelen maar let op zonder barričre blijft de plant zich uitbreiden.
Heeft u veel water tot uw beschikking dan kunt u een kunstmatig eiland bouwen. Zodanig dan de bamboe omringd is door water. Bamboerizomen kunnen namelijk niet tegen water en zullen daardoor op het eiland blijven. Dit is een zeer natuurlijke oplossing die de plant weer volledig tot zijn recht laat komen. Niet iedereen heeft echter voldoende water tot zijn beschikking.
Er zijn nog vele andere oplossingen om de bamboe te beperken in zijn uitbreidingsdrang zoals een betonnen ring ingraven of gieten. Staalplaten of beton-elementen ingraven etc. Het blijft echter van groot belang om absoluut geen openingen of zwakke plekken in de wand achter te laten. Het kan enige tijd duren maar vaak vindt de bamboe een uitweg.
3) Vraag de gespecialiseerde bamboekweker welke soorten zeker gaan woekeren en welke soorten zoals die van het geslacht Fargesia slechts zeer langzaam uitbreiden. U hoeft de vraag niet te stellen in een doorsnee tuincentrum want de kennis van bamboesoorten is daar nihil. Als u al een antwoord krijgt dan is dat meestal vaag en niet betrouwbaar.
4) Tip voor de bamboeverkopers. Maak uw klanten er op attent dat een bamboe echt geen boom is die eenmaal geplant op zijn plaats blijft. Alle soorten breiden zich uit. Sommige zeer langzaam, maar andere zeer snel.
5) Zijn er dan echt geen soorten die absoluut op hun plaats blijven ? Jawel, maar dan gaat het om een aantal tropische soorten. En deze groeien in Nederland en België alleen in de kas. In Nederland er België worden bijna uitsluitend winterharde soorten verkocht die bijna allemaal aan de wandel gaan. Het geslacht Fargesia is gelukkig een gunstige uitzondering. Zeer winterhard, sierlijk en een bescheiden uitbreidingsdrang (ongeveer 10 cm per jaar). De laatste jaren zijn er weer diverse nieuwe Fargesia soorten geďntroduceerd in Nederland en België en enkele daarvan breiden wat sneller uit. 40 cm per jaar is niet ongewoon.
Ondanks deze waarschuwende woorden blijft bamboe een echte aanrader. Bij elke tuin hoort een bamboe.
