Onder het bewind van keizer Napoleon circuleerde
in Nederland slechts de oude provinciale munten en maar zeer beperkt
de nieuwe Napoleontische types. Pas onder koning Willem I is er in 1817/1818
begonnen met op zeer beperkte schaal nieuw kleingeld aan te munten in de vorm
van ½ centen en centen. Deze aanmuntingen kwamen pas echt goed op gang in 1821.
Er was dus circa 25 jaar geen kleingeld geslagen, wat tot resultaat had dat er
constant een tekort aan was.
Om dit tekort aan kleingeld op te vangen werden door verschillende lieden
koperen muntjes in Duitsland besteld en met tonnen vol naar Nederland gehaald.
Ook de Utrechtse kruidenier Bleyenstein kwam op het idee om de koperen muntjes
vanuit Duitsland hier heen te halen en deze als duit in omloop te brengen.
Tegelijkertijd haalde ook de bankier Franciscus van Lanschot uit Den Bosch deze
zelfde muntjes uit Duitsland hierheen. Het muntje is op deze wijze aan
verschillende namen gekomen namelijk: Bleyensteinse duit (naar de kruidenier),
Bossche duit (naar de plaats Den Bosch) en Lanschotje (naar de bankier uit den
Bosch).
De muntjes zijn geslagen in de groothertogelijke munt van de staat Hessen te
Darmstadt ten tijde van groothertog Ludwig I. Van 1790 tot 1806 was hij Ludwig X
en van 1806-1830 groothertog Ludwig I. Duitsland bestond toen nog uit
verschillende staatjes welke bijna allemaal eigen munten sloegen op naam van de
daar aan de macht zijnde persoon. Als voorbeeld voor de Bleyensteinse duit
diende de 1 pfennig munt uit 1819 van Hessen-Darmstadt. De uitvoering is verder
geheel anoniem gehouden met een neutraal wapenschild en alleen een cijfer I
zonder enige verdere waarde aanduiding.
Dit kleine muntje zorgde ook nog voor een incident bij de man die ze zelf hier
heen had gehaald. De muntjes werden namelijk wel door de kruidenier Bleyenstein
als wisselgeld teruggegeven in zijn winkel, echter hij weigerde om ze zelf als
betaling terug te nemen. Dit had tot gevolg dat een woedende volksmenigte zijn
winkel plunderde.
Bleyensteinse duit;
Voorzijde; Twee lauwertakken met daartussen een Romeins cijfer I tussen
kruisjes en het jaartal 1819 tussen punten met daaronder 2 strepen (of variatie
hierop).
Keerzijde; Twee lauwertakken met daartussen een verticaal gedeeld
fantasiewapen waarvan het rechterveld gearceerd is.
Jaartal 1819.
Voorkomende voor- en keerzijde varianten;
Voorzijde: a. + I + / .1819. / 2 strepen
b. + I + / .18.19. / 2 strepen
c. I / .1819.
1: De
lauwertakken zijn samengebonden met een strikje.
2: De lauwertakken zijn alleen
gekruist, zonder strikje.
Info;
Voor deze munt waren geen voorschriften. Op particulier initiatief bestelde munt welke vervolgens
zonder wettelijke grondslag in omloop werd gebracht om als kleingeld te dienen.
In 1962 ter gelegenheid van het 225 jarig bestaan van de Fa. F van Lanschot
heeft zij diversen afslagen laten maken en aan haar relaties aangeboden;
a. Gouden afslagen
b. Zilveren afslagen
c. Bronzen afslagen
De naslagen zijn allen van het type A2 en zijn te herkennen aan hun
lichte kleur, een korrelachtige structuur van het muntplaatje, een iets dikker
muntplaatje en een zwaarder aangezette tekening.
